
局米旁大师教言集MP6大乘经庄严论意义疏·胜乘甘露喜宴
2-1a
大乘经庄严论意义疏·胜乘甘露喜宴
名义
༄༅། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་གྱི་དགོངས་དོན་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཐེག་མཆོག་བདུད་རྩིའི་དགའ་སྟོན་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། །
2-1b
༄༅། །ན་མོ་མཉྫུ་ཤྲཱི་ཀུ་མཱ་ར་ཏཱ་ཡ། མཚུངས་མེད་སྟོན་པ་ཤཱཀྱའི་རྒྱལ་པོ་དང་། །རྒྱལ་ཚབ་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་མི་ཕམ་མགོན། །དེ་ཡིས་རྗེས་བཟུང་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཞབས། །གང་གི་གསུང་སྐྱེས་མཁས་མཆོག་དབྱིག་གི་གཉེན། །དེའི་སློབ་མཆོག་གྱུར་དཔལ་ལྡན་བློ་གྲོས་བརྟན། །དེ་ལས་རིམ་བརྒྱུད་དམ་པའི་ཚོགས་རྣམས་དང་། །ལམ་འདིའི་བཀའ་དྲིན་དངོས་སུ་འདོམས་པ་ཡི། །བཤེས་གཉེན་རྣམས་ལ་གུས་པས་ཕྱག་བྱས་ནས། །ཐེག་མཆོག་ཆོས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་འགྲོ་ཀུན་ལ། །རབ་བཀྱེ་རྒྱལ་ཚབ་ཆེན་པོའི་གསུང་རབ་འདིར། །གཅིག་ཏུ་གུས་ཤིང་གཞན་ལ་ཕན་པའི་བློས། །
2-2a
རྣམ་བཤད་ཐེག་མཆོག་བདུད་རྩིའི་དགའ་སྟོན་སྤྲོ། །དེ་ཡང་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྙེས་ནས། དགའ་ལྡན་ཆོས་ཀྱི་ཕོ་བྲང་དུ་རྒྱལ་ཚབ་མི་ཕམ་མགོན་པོའི་ཞལ་ནས་དངོས་སུ་ནོད་པའི་བྱམས་ཆོས་སྡེ་ལྔའི་ཡ་གྱལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་གྱི་གཞུང་ཁྱད་འཕགས་འདི་ཉིད་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་གོ་བདེ་བའི་ཚུལ་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལ། མཚན་དོན། འགྱུར་ཕྱག །གཞུང་དོན། མཇུག་དོན་བཞི་ལས། དང་པོ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། མ་ཧཱ་ཡཱ་ན་སཱུ་ཏྲ་ཨ་ལཾ་ཀ་ར་ནཱ་མ་ཀཱ་རི་ཀཱ། བོད་སྐད་དུ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཆེན་པོ་བདུན་དང་ལྡན་པ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་ལ། ཐེག་ཆེན་མདོ་སྡེ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་འབྱོར་པའི་དོན་ཚུལ་བླ་མེད་
2-2b
ལྔའི་ཚུལ་གྱིས་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱན་དུ་གྱུར་པས་ན། བསྟན་བཅོས་འདིའི་མཚན་དུ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ཞེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཡང་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་བརྗོད་པས་ན་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ཞེས་སོ། །
译敬
གཉིས་པ་ལོ་ཆེན་སྐ་བ་དཔལ་བརྩེགས་ཀྱིས་གཞུང་འདི་བོད་སྐད་དུ་སྒྱུར་བའི་ཐོག་མར། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་འགྱུར་ཕྱག་མཛད་པའོ། །
正文
གསུམ་པ་གཞུང་དོན་ལ། ཇི་ལྟར་བརྩམ་པའི་ཚུལ་དང་། དེ་ལྟར་བརྩམས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་གཞུང་བཤད་པ་གཉིས།
如何着之方便
དང་པོ་དོན་ཤེས་དོན་སྟོན་སོགས་ཚིགས་བཅད་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེའི་དོན་ཤེས་པ་དང་། དོན་དེ་གཞན་ལ་སྟོན་པར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ངག་དང་ཚིག་རྣམས་དྲི་མེད་པས། དགོས་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ལས་བསྒྲལ་བའི་ཕྱིར། རྒྱུ་སྙིང་རྗེ་དེ་ཡི་བདག་ཉིད་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་བའི་འགྲོ་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལས། ཐབས་གང་སྟོན་ན་ཐེག་པ་མཆོག་གི་རྣམ་པ་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱིའོ།

局米旁大师教言集MP6大乘经庄严论意义疏·胜乘甘露喜宴
2-1a
大乘经庄严论意义疏·胜乘甘露喜宴
名义
顶礼！大乘经庄严论意义详释·胜乘甘露喜宴在此。
2-1b
顶礼！文殊师利童子！
无与伦比的导师释迦王，
王位继承者十地自在弥勒怙主，
蒙其摄受的圣者无著尊，
由其教言所生的智者最胜世亲，
其最胜弟子吉祥坚慧，
以及从他次第传承的圣众们，
及直接教授此道恩德的
诸位善知识，我恭敬顶礼后，
为开展殊胜乘法喜宴飨众生，
于此王位继承者大士教法中，
以一心恭敬及利他之心，
献上此《胜乘甘露喜宴》释论。
2-2a
大车之主无著获得了法流三摩地后，在兜率天法宫中直接从王位继承者弥勒怙主处所受的五部弥勒法中之一的《大乘经庄严论》这部殊胜论典，将以非常明晰易懂的方式进行解释，分为：名义、译敬、正文内容和结语四部分。
第一，梵语为：Mahāyāna-sūtra-alaṃkāra-nāma-kārikā。藏语为：铁巴钦波多迪坚谢夏沃磋列吾夏巴。意为：大乘经庄严论颂。具备七种殊胜性的称为大乘，由于此论能以五种无上方式明晰地阐释大乘经典的意趣宗旨，故称为
2-2b
此论的名称为"经庄严"。又因以偈颂音韵表达，故称为"颂"。
译敬
第二，大译师噶巴贝则在将此论典译成藏文之初，作了"顶礼一切佛菩萨"的译敬。
正文
第三，关于正文内容，分为如何撰著的方式和所撰著论典的正文解释两部分。
如何着之方便
第一，以三个偈颂来说明：作者了知大乘经典的意义，并以无垢的言语向他人宣说这些意义；目的是为了解脱一切众生的痛苦；动机是大悲心，以大悲心对待痛苦的众生；方法是什么呢？即宣说殊胜乘法。


 །གང་ཟག་སུ་ལ་ན། ཐེག་པ་མཆོག་གི་རྣམ་པ་དེ་ཡིས་འགྲོ་བ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་གྱིས་འབྲས་བུའི་གནས་སུ་འགྲོ་བའི་སེམས་ཅན་ནམ་གང་ཟག་ཐེག་ཆེན་པའི་ཚོགས་ལ། ཇི་ལྟར་ན་ཚིག་དང་དོན་དུ་འབྲེལ་ཞིང་ལེགས་པར་འབྱོར་བའི་དོན་ཚུལ་གང་ཞིག །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་ཅན་ཡིན་པས་བླ་ན་མེད་པར་གྱུར་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡི་བདག་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། མགར་བ་མཁས་པས་གསེར་ལས་རྣ་རྒྱན་སོགས་བརྡུངས་བྱས་པ་དང་འདྲ་ཞིང་། མེ་ཏོག་པདྨ་ཁ་ཕྱེས་ཏེ་རྒྱས་པ་བཞིན་དང་། བཀྲེས་པས་ཉེན་པ་དག་གཡོས་སུ་ལེགས་པར་བྱས་པའི་ཁ་ཟས་བཟང་པོ་ཟ་བ་དང་། 
2-3a
སེམས་དགའ་བར་བྱེད་པའི་འཕྲིན་ཡིག་ལེགས་པ་ཐོས་པ་འདྲ་བ་དང་། རིན་ཆེན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲོམ་ཁ་ཕྱེ་བ་ལྟ་བུའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་དེ་ཉིད་བསྟན་བཅོས་འདིར་བཤད་པ་ཡང་དེ་ལྟར་དེ་དག་ལ་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྐབས་འདིར་འབྱོར་བའི་དོན་ཚུལ་ལྔའི་སྒོ་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེའི་དགོངས་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་དེ་ལྔའི་དོན་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་ལེགས་པར་ངོས་ཟིན་པ་ནི་བསྟན་བཅོས་འདིའི་དབུ་ཞབས་ཀྱི་དོན་བསྡུས་པའི་གནད་ཡིན་པས་འོག་ཏུ་འཆད་པར་བྱའོ། །སྐབས་འདིར་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་བློ་གྲོས་བརྟན་པའི་འགྲེལ་པར་འདི་ལྟར་གསུངས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་འདིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཐམས་ཅད་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་མདོར་བསྡུ་ན་གསུམ་སྟེ། གང་ལ་སློབ་པ། ཇི་ལྟར་སློབ་པ། གང་དག་གིས་སློབ་པ་གསུམ་ལས། དང་པོ་གནས་བདུན་གྱིས་བསྡུས་ཏེ། རང་དོན་དང་། གཞན་དོན་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་། མཐུ་དང་། བདག་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། བླ་མེད་རྫོགས་བྱང་ལ་སློབ་པ་སྟེ་དེ་ལྟར་བདུན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་བ་ལ། ཐོག་མར་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ལ་མོས་པ་མང་བར་བྱ་བ་དང་། ཆོས་ཚོལ་བ་དང་། ཆོས་སྟོན་པ་དང་། ཆོས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒྲུབ་པ། ཡང་དག་པའི་གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལ་གནས་པ། ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཐབས་ཀྱིས་ཟིན་པར་བྱ་བ་སྟེ་རྣམ་པ་དྲུག་གི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །གང་དག་གིས་སློབ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟེ། དེའི་བྱེ་བྲག་བསྡུ་ན་བཅུ་སྟེ། རིགས་ལ་གནས་པ་དང་། ཞུགས་པ་
2-3b
དང་། བསམ་པ་མ་དག་པ་དང་། བསམ་པ་དག་པ་དང་། བསམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་དང་། བསམ་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། ངེས་པ་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་པ་དང་། ངེས་པར་རྟོགས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་དང་། སྲིད་པ་ཐ་མ་པའོ། །བྱང་སེམས་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེ། བློ་དང་ལྡན་པ་སོགས་གཞུང་ལྟར་རོ། །བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུས་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས། དེ་ཡང་དོན་ཤེས་དོན་སྟོན་སོགས་ཀྱི་ཚིགས་བཅད་གཉིས་སོ། ། བརྡ་སྤྲོད་པའི་སྒྲའི་གཙུག་ལག་ལས་རྣམ་དབྱེ་བདུན་བཤད་པ་དང་མཚུངས་པར། བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་དང་། བྱེད་པ་དང་། དེའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུའི་དོན་དང་། ཡན་ལག་གི་དོན་དང་། ཆེད་ཀྱི་དོན་ཏེ་བདུན་པོས་རིམ་པར་བཤད་ཚུལ་གསུངས་པ་འདིར། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་དེའི་ཆེད་དུ་ཞེས་པ་རྣམ་དབྱེ་བཞི་པ་ཆེད་དོན་གྱི་མིང་སྟེ། སྒྲའི་གཞུང་ལས་སྦྱིན་པ་ཞེས་ཀྱང་བཤད་དེ། གང་གི་ཆེད་དུ་སྦྱིན་པ་དེ་ཆེད་དོན་གྱི་མིང་དུ་བརྗོད་དོ།

对于"为谁而说"，即为胜乘的众生，也就是通过大乘道路前往果位的众生或大乘种姓之人。以何种方式呢？以词义相连、圆满具足的意义法门，由于具有大乘意义而成为无上的五种本质来显示。哪五种呢？如同熟练的铁匠从金子中锻造耳环等饰物，如同盛开的莲花，如同饥饿之人享用精心烹制的美食，如同听闻令心欢喜的美好书信，如同打开各种珍宝箱子一般，在此论中所讲述的大乘法也是这样，能够引生对他们的最胜欢喜。在此通过五种圆满意义的方式来明显大乘经典的密意，所以称为《经庄严》，关于这五种意义的内容，正确认识它们是此论首尾内容摄要的关键，将在下文中解释。
在此，大士坚慧在注释中这样说道：此论能够明显一切甚深广大的菩萨行，菩萨行简言之有三：所学内容、如何修学、何人修学。第一，所学内容分为七类：自利、为谁而说呢？对于依靠殊胜乘之相而行进的众生，即通过大乘道路前往果位之处的众生或大乘行者，以何种方式？以文词和义理相连而圆满具足的内容方式，此方式由于具有大乘义理而成为无上，具有五种特质。哪五种呢？就像善巧铁匠锤炼黄金制作耳环等饰品一般，又如盛开绽放的莲花，如同饥饿之人享用精心烹饪的美食，如同听闻令心欢喜的佳妙书信，以及如同打开各种珍宝盒子一般，此论中所讲解的大乘法义也是如此，能够在听闻者心中产生最胜欢喜。此处所说的通过五种具足的内容方式来明晰大乘经典的意趣，故称为"经庄严"，这五种内容的确切含义是本论始终贯通的精要所在，将在后文解释。
在此处，大士坚慧在其注释中如是说道：此论能够明示菩萨一切深广行，菩萨行总括而言有三方面：所学内容、如何修学及何人修学。第一，所学内容由七处摄持：自利、他利、真如、威力、自身佛法成熟、众生成熟及无上正等菩提的修学，共七项。关于如何修学，首先应多多欢喜信乐大乘法，寻求正法，宣说正法，依法修行，安住于真实教授与教诫，以及以方便摄持身语意三业，共六种方式。修学者为菩萨，其类别简要分为十种：住种姓者、趋入者、意乐未净者、意乐清净者、意乐未成熟者、意乐已成熟者、未决定了悟者、决定了悟者、一生所系者及最后有者。所有菩萨的称号有：菩提萨埵、摩诃萨埵、具智者等，如论中所说。这就是论典的主体内容。
这就是"了知义理、宣说义理"等两个偈颂的内容。如同语法学中所说的七种格，此处也按照：作者、所作、作业、目的、因由、支分和所为七项依次解说。其中"为此"即"为了此"是第四格，表示目的之义，在语法典籍中也称为"施予"，意即为何人而施予，称为目的格。


 །རྒྱུའི་དོན་ཞེས་པ་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱི་དོན་དང་། ཡན་ལག་གི་དོན་ཞེས་པ་དྲུག་པ་འབྲེལ་སྒྲའི་མིང་སྟེ། སྒྲའི་གཞུང་ཁ་ཅིག་ལས། ཧསྟི་ཞེས་པ་ལག་པའམ་ཡན་ལག་མཚོན་བྱེད་དེ། མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ལག་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཆེད་ཀྱི་དོན་ཞེས་པ་སྐབས་འདིར་རྣམ་དབྱེ་བཞི་པ་ཆེད་དོན་མ་ཡིན་གྱི་ཐེག་ཆེན་གྱི་གང་ཟག་གི་ཆེད་དུ་ཡིན་པས་གང་ཟག་དེ་ལ་བརྟེན་པ་རྟེན་གནས་ཀྱི་དོན་ཅན་ཡིན་ཏེ། སྒྲའི་གཞུང་འགར་རྣམ་དབྱེ་བདུན་པའི་མིང་དུ། མིཏྟ་སཔྟ་ཞེས་མཚན་མ་བདུན་པར་བརྗོད་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལས་སུ་བྱ་བའི་དོན་ཅན་གཙོ་ཆེར་
2-4a
བྱས་ནས་འགྲེལ་ཆེན་ལས་འདི་ལྟར་བཤད་དེ་བྱེད་པ་པོའམ་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་གང་ཞིག་རྒྱན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དོན་ཤེས་ཞེས་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ནི་བརྒྱན་བྱའི་ངོ་བོའམ་གཞིའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བསྟན་བཅོས་འདིས་ཐེག་ཆེན་མདོ་སྡེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བརྒྱན་ཏོ། །ལས་སུ་བྱ་བ་མདོ་སྡེ་གང་དེ་ལ་བསྟན་བཅོས་འདིས་ཇི་ལྟར་བརྒྱན་པའི་བྱ་བ་འཇུག་ན། དེའི་དོན་འདིས་སྟོན་པར་བྱེད་པས་སོ། །བྱེད་པ་གང་གིས་ན། ངག་དང་ཚིག་དྲི་མ་མེད་པས་སོ། །དེ་ལྟར་རྒྱན་པར་བྱེད་པ་དེ་ཅི་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་ཡིན་ན། སྡུག་བསྔལ་བསྒྲལ་ཕྱིར་ཞེས་སོ། །དེ་རྒྱུ་ཅི་ལས་བྱུང་ན། དེ་ཡི་བདག་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་འགྲོ་ལ་སྙིང་རྗེ་ལས་ཞེས་སོ། །དེ་གང་སུ་དང་འབྲེལ་ཞེ་ན། ཐེག་མཆོག་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཞེས་བསྟན་བཅོས་འདི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བཀའ་དང་ཡན་ལག་ཅན་དང་ཡན་ལག་ལྟ་བུར་འབྲེལ་བར་སྟོན་ནོ། །དེ་གང་ཟག་གང་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་པ་དེ་ཡིས་འགྲོ་བའི་སེམས་ཅན་ལ། ཞེས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གང་ཟག་གི་ཆེད་དོན་ཡིན་པས་དེ་ཡི་རྒྱུད་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ་ཤིང་ལ་བྱ་བཞིན་ནོ། །འགྲེལ་ཆེན་ལས་གསུངས་པ་གོ་དཀའ་བར་སྣང་བས་འདིར་གནད་གསལ་བར་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བརྗོད་པའོ། །ཡང་སྒྲ་བྱེད་པ་སྒྲུབ་པ་གཙོ་ཆེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བཤད་ན། གང་གིས་བསྟན་བཅོས་འདི་རྩོམ་པའི་བྱེད་པ་པོ་ནི། དོན་ཤེས་ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་མཐའ་དག་གི་དགོངས་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་ཤིང་གཟིགས་པས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་
2-4b
བརྙེས་པ་རྒྱལ་ཚབ་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་མི་ཕམ་མགོན་པོས་སོ། །དེས་ལས་སུ་བྱ་བ་ནི། དོན་སྟོན་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཞེས་པས་མདོ་སྡེའི་དོན་མཐའ་དག་སྟོན་པར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བརྩམ་མོ་ཞེས་དང་། བྱེད་པ་ཅི་ལྟ་བུས་ན། ངག་དང་ཚིག་རྣམས་དྲི་མེད་པས་ཞེས། རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ངག་རྣམ་དག་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་སྒྲིབ་པའི་དྲི་མ་མེད་པས་སོ། །གང་གི་ཆེད་དུ་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ལས་བསྒྲལ་བའི་ཕྱིར་རམ་ཆེད་དུའོ། །ཀུན་སློང་ངམ་རྒྱུ་གང་གིས་ན། ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་དེ་ཡི་བདག་ཉིད་རྒྱལ་ཚབ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བའི་འགྲོ་བ་ཀུན་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལས་སོ། །དེ་ལྟར་རྩོམ་པའི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསྟན་བཅོས་འདི་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གང་གི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའམ་གང་དང་འབྲེལ་ཞེ་ན། ཐེག་མཆོག་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཞེས། ཐེག་ཆེན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་ཤིང་དེ་དང་འབྲེལ་ཞེས་སོ། །འདི་གང་ཟག་སུའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ཞིང་སུའི་རྒྱུད་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེ་ན། ཐེག་པ་མཆོག་གི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་ཡིས་འགྲོ་བའི་སེམས་ཅན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལའོ། །ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་ངག་དྲི་མ་མེད་པ་མདོར་བསྡུས་ན་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་སྟེ། གྲོང་ཁྱེར་པ་ཞེས་པ་ཐར་པའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའམ་ཚིག་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའོ།

"因由"是指源头之义，"支分之义"是指第六格即关系词的名称，在某些语法典籍中，"Hasti"一词表示手或肢体，如"祭祀的手"等。"所为之义"在此处并非第四格即目的格，而是为大乘之人而作，因此依靠该人，具有依处之义。在一些语法典籍中称为第七格的名称，称为"Mitta Sapta"即"第七标志"。在此主要从作用对象的角度来看，《大疏》中这样解释：谁是施为者或法的本体，是谁在装饰呢？"了知义理"表明大乘经典是被装饰的对象或基础。怎样装饰呢？通过此论能够了知大乘经典之义的方式来装饰。对于作为对象的经典，此论如何施行装饰的行为呢？因为此论能够显示其义理。以何方式呢？通过无垢的言语和词句。如此装饰是为了什么目的呢？为了解脱痛苦。此装饰源于何因？源于"彼本性对苦难众生的大悲心"。此论与谁相关呢？"胜乘教法"表明此论与大乘教法如同主体与支分般相关联。依靠哪类人呢？"以此相而行进的有情"，因此是为大乘之人的利益，依托于他们的心相续，如同鸟依靠树木一样。《大疏》中所说的难以理解，故在此简明扼要地阐述其要点。
又若从语法施为主导的角度解释，谁是撰著此论的作者？"了知义理"所表明的，即是通晓一切大乘经典意趣如实知见，获得义理正确了知的王位继承者十地自在弥勒怙主。他所作的对象是什么？"显示义理之所作"，即通过无畏辩才的力量撰写，全面显示经典的一切义理。以何种方式进行？"以无垢的言语和词句"，即通过清净的表达言语、通达法的正确了知，以及无蔽解了众生语言词句的方式。为了何目的？为了或为着解脱一切众生的痛苦。以何发心或何因由？由具足智慧与悲心本质的王位继承者大士对一切苦难众生的大悲心而发起。这样由圆满因缘所撰写的论典归属于哪一类或与何相关？"胜乘教法"，即属于大乘一方并与之相关。此论是为了何人并依托何人的相续呢？"以殊胜乘法相而行进的有情"，即为诸菩萨而著。应当如是了知。
其中，无垢言语简言之即具足八支：所谓"城市人"，是就解脱之城而言，或指词语广为人知。


 །སྙན་ཞིང་འཇེབས་པ་གདངས་སྙན་ཞིང་ཡིད་དུ་འཇེབས་པ། རྣམ་པར་གསལ་བ་ཚིག་དང་ཡི་
2-5a
གེ་བཟང་བ། རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ། དོན་ཤིན་ཏུ་གོ་བར་བྱེད་པ། མཉན་པར་འོས་པ་དོན་ཆེན་པོ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་དང་ལྡན་པ་རྟེན་པ་མེད་པ་ནི་རབ་ཏུ་དང་བ་ལྷག་པར་འཕེལ་བ། མི་མཐུན་པ་མེད་པ་ཡིད་ལ་འབབ་ཅིང་མངོན་པར་འདོད་པ། གཏུགས་པ་མེད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་མཁས་པས་མཐའ་གཏུག་ཏུ་མེད་པའོ། །དེ་བརྒྱད་ཀྱི་དང་པོ་དབང་དུ་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་སོ། །དེའི་རྗེས་ཀྱི་གཉིས་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དང་། ལྷག་མ་ལྔ་སྦྱོར་བའི་སྒོ་ནས་ཡིན་ནོ། །ཚིག་དྲི་མ་མེད་པ་ཡང་ཡན་ལག་བརྒྱད་དེ། ཚིག་དང་ཡི་གེ་རིགས་པ་ནི། མིང་ཚིག་ཡི་གེ་གོ་རིམ་བཞིན་འབྲེལ་བ་དང་། དོན་རིགས་པའི་ལམ་དང་ལྡན་པ་འབྲེལ་བ་ཞེས་པ་དོན་དང་འབྱོར་པའམ་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ། མཐུན་པ་ཞེས་པ་དོན་ལེགས་པར་རྣམ་པར་བཤད་པ། རུང་བ་ཞེས་པ་ཚིག་དང་ཡི་གེ་གསལ་བ། འབྱོར་པ་ཞེས་པ་སྙིང་ལ་བབ་པ། འཕྲོད་པ་ཞེས་པ་འཁོར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡིད་ལ་འཕྲོད་པ། འཚམས་པ་ཞེས་པ་ཆོས་མཐུན་དོན་ལྡན་དུས་སུ་འཚམས་པ། འགྲུས་སྐྱོང་གི་ཡན་ལག་གི་ཚོགས་ཞེས་པ་འགྲུས་སྐྱོང་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཏེ་མཁས་པར་བྱེད་ཅིང་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། ཡན་ལག་གི་ཚོགས་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སོགས་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་དོན་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་སྟོན་པའོ། །འབྱོར་པའི་དོན་ཚུལ་བླ་མེད་དཔེ་ལྔས་བསྟན་པའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་དབྱིག་གཉེན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། བསམ་པར་
2-5b
བྱ་བ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་རྟོགས་པའི་དོན་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་འདི་ལྔ་ཡིན་ཀྱང་། མདོར་བསྡུས་ཙམ་གྱི་ཚིག་དེའི་དགོངས་པ་གང་ཡིན་ལ། སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་བཞེད་པ་འགའ་བྱུང་སྟེ། སློབ་དཔོན་བློ་གྲོས་བརྟན་པས་ནི་ཚིག་དེ་ལྔ་དངོས་པོ་ལྔ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་དང་། གང་ཟག་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་སྦྱར་ཚུལ་གྱི་རྣམ་གཞག་གསུམ་གསུངས་པ་མདོར་བསྡུས་སུ་བརྗོད་ན་དངོས་པོ་ལྔ་པོ་འདིར་ཐེག་ཆེན་གྱི་བརྗོད་བྱ་ཀུན་འདུས་པས་དེ་དང་སྦྱར་ན། དངོས་པོ་ལྔ་ནི། མིང་དང་། རྒྱུ་མཚན་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའོ། །དེ་ལས་དང་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མིང་གིས་བརྗོད་པ་ལྟར་འགྲོ་བ་རྣམས་དོན་དུ་ཞེན་ཀྱང་། མིང་ཙམ་ལས་བརྗོད་པ་ལྟར་དོན་མ་གྲུབ་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། རྒྱུ་མཚན་ནི་མིང་དུ་གདགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཞན་དབང་གི་གཟུང་ཆར་སྣང་བ་རྣམས་ཡིན་ལ། དེ་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་སྣང་བའི་རྟེན་འབྲེལ་དུ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་རྟོག་ནི་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་རྣམ་པ་འཛིན་ཆར་སྣང་བ་སྟེ། རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་གཞན་དབང་དངོས་སོ། །དེའི་རང་བཞིན་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་གསུམ་དཔེ་སྔ་མ་གསུམ་དང་རིམ་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོངས་གྲུབ་སྟེ། དེ་ནི་སོ་སོ་རང་རིག་མེད་པས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ལ། ས་དང་པོར་དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་ཏུ་རྟོགས་ཚེ་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་
2-6a
ངེས་པའི་འཕྲིན་ཡིག་ལེགས་པ་ཐོས་པ་ལྟར་དགའ་བ་སྐྱེད་དོ།

悦耳动听，指音调悦耳且令人愉悦；清晰明了，指词句和文字优美；使人理解，即使义理极易理解；值得聆听，具有重大意义的正法之义，不依赖他缘，即极其清净增上；无有违逆，令心悦意且令人期望；无有穷尽，即极其广大，即使是智者也无法穷尽。这八种中，第一种是从摄受的角度而言。其后的两种是从本质的角度，余下五种是从应用的角度。
无垢词句也有八支：词句和字理，即名词、词语、文字按顺序相连；具有合理之道，即与义理相合或能成就义理；相应，即善加解释义理；适合，即词句和文字清晰；圆融，即悦入人心；契合，即如实契合听众心意；适宜，即法义相符、内容丰富且时机恰当；精进支分集，其中精进指勤勉且持续不断，支分集即具足正见等，即教示具有如是义理的言论。
关于以五种比喻所表示的圆满义理是什么，大师世亲亲言：所应成就、所应别知、所应思维、不可思议和圆满证悟之义为各自内证所知，以及菩提分的自性。虽然这五种是指这些，但对于这些简略语句的意趣，诸论师有不同见解。论师坚慧将这五个词语分别与五种事物、三种自性以及三类人相关联，提出了三种配置解释。简要来说，五事包含了大乘的一切所诠，如果与之相配，这五种事物是：名称、原因、分别念、真如和无分别智慧五种。
其中第一种，一切法虽被名言所表达，众生执着为实在，但应成就的是：除了名言外，所表达的义理并不存在。原因是被命名的理由，即依他起的所取相显现，应别知它是由心力所显现的缘起。分别是心与心所的所执相显现，即八识聚合的真正依他起。应以确定其本质的方式来思维它。这三者按次第对应前三个比喻。真如是圆成实，因为它不是各别自证所知，所以不可思议。当在初地现证真如时，如同听闻美好的信件一般，生起喜悦。


 །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་དཔེ་ལྔ་པའི་བསྟན་བྱར་བཞེད་དེ། ཐེག་བསྡུས་ལས། ཡོངས་གྲུབ་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་བཞིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་བྱང་དེ་བཞིན་ཉིད། དྲི་མ་བྲལ་བའི་རྣམ་བྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། དེ་འཐོབ་བྱེད་ལམ་གྱི་རྣམ་བྱང་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ཆོས་དེ་སྐྱེད་བྱེད་དམིགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱི་ཀུན་བརྟགས་མེད་པར་བསྒྲུབ་བྱ། གཞན་དབང་ལ་ཀུན་བྱང་གི་རྟེན་འབྲེལ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཡོངས་གྲུབ་ལ་འགྱུར་མེད་ཡོངས་གྲུབ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཡོངས་གྲུབ་བཞི་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་སོགས་བཞི་དང་སྦྱར་བར་མཛད་དོ། །གང་ཟག་གི་དབང་དུ་བྱས་ན། མི་ཤེས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཅན་དང་། ལོག་ཤེས་ཅན་ལ་ལྟོས་ཏེ། དང་པོ་ཐེག་ཆེན་བཀར་བསྒྲུབ་ཚུལ་སོགས་གསུངས་ཀྱང་འདིར་མང་དོགས་ནས་མ་བརྗོད་དོ། །སློབ་དཔོན་ཛྙཱ་ན་ཤྲཱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སོགས་ཀྱི་དོན་མིང་རྒྱུ་མཚན་སོགས་ལྔ་ལ་སྦྱར་བ་མི་འཐད་པར་བསྟན་ནས། རང་ལུགས་དོན་ཚུལ་ལྔ་པོ་གོང་མ་དོན་ཤེས་དོན་སྟོན་སོགས་ཀྱི་ཚིག་དང་སྦྱར་བ་དང་། འོག་མ་ཐེག་ཆེན་བཀའ་སྒྲུབ་སོགས་དང་སྦྱར་བ་གཉིས་ལས་འོག་མ་འདི་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་བཞེད་པ་ཡིན་ཏེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཐེག་ཆེན་བཀར་སྒྲུབ་པ་དང་། སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་ཡུལ་སྐྱབས་འགྲོ་མཆོག་ཏུ་
2-6b
སྒྲུབ་པ་དང་། ཉེར་ལེན་གྱི་རྒྱུ་ཐེག་ཆེན་གྱི་རིགས་སྒྲུབ་པ་གསུམ། བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་བྱ་སེམས་བསྐྱེད་དང་། དོན་གཉིས་སྒྲུབ་པ་གཉིས། བསམ་བྱ་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཉིས་ལས་འདིར་ཟབ་པ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་མཐུ་ཡོངས་སྨིན་གཉིས། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་བྱང་ཆུབ་བོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་པའི་ཤེས་བྱེད་ནི་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་ཀྱི་ཞེས་དང་། རིན་པོ་ཆེའི་སྣོད་ནི་ཕྱེ་བ་ལྟར་ཞེས་པའི་གཞུང་ཚིག་གིས་སོ། །སྡོམ་ཡང་དེ་ལྟར་བསྟན་ཏོ། །དེས་ཇི་ལྟར་བསླབ་པ། མོས་པ་ནས་གདམས་ངག་རྗེས་བསྟན་བར་རོ། །སྔ་མའི་འགྲོས་ཀྱིས་ཐེག་ཆེན་བཀར་སྒྲུབ་པས་མོས་པ་ནས་སྒྲུབ་པའི་བར་དང་། བྱེ་བྲག་ཤེས་བྱ་གདམས་ངག་རྗེས་བསྟན། བསམ་བྱ་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཐབས་མཁས་ནི་བསྡུ་དངོས། ཕར་ཕྱིན། ཚད་མེད་མཆོད་བསྟེན་སོགས་དང་ལམ་བྱང་ཕྱོགས། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡོན་ཏན། ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་པ་རྟོགས་པའི་དོན་མཐར་ཐུག་གི་སྐབས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དེ་དག་གང་ཡང་མཁས་མཆོག་རྣམས་ཀྱི་ལེགས་བཤད་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་བསྟན་བཅོས་འདིའི་གཞུང་དོན་ཡོངས་རྫོགས་ལ་སྦྱར་བཏུབ་ཅིང་གོ་བདེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ན། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོས་བཀར་བསྒྲུབས་པས་གསེར་བརྡུངས་སུ་བྱས་ཏེ་རྒྱན་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པ་ལྟར་དེ་བཀའ་ཉིད་དུ་མ་རྟོགས་ལོག་རྟོག་ཐེ་ཚོམ་དང་བྲལ་ཏེ་ཐེག་ཆེན་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་དགའ་བ་སྐྱེད་དོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཁྱད་ཆོས་ཏེ། གང་ཞེ་ན་སྐྱབས་འགྲོ་ནས་སྒྲུབ་པའི་བར་རོ། །དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལའང་། མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། ཐེག་དམན་གྱི་རིགས་
2-7a
དང་ལྡན་པ་དང་། རང་དོན་ཞི་བདེའི་གོ་འཕང་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པ། ལམ་བསླབ་པ་གསུམ་སྒྲུབ་པ་ཙམ་ཡོད་མོད་ཐེག་དམན་དེ་དག་གི་དམན་ལ་ཐེག་ཆེན་པས་ཁྱད་པར་འཕགས་ཚུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པས་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་ལ་སྤྲོ་བ་ལྷག་པར་རྙེད་པའི་ཕྱིར་པདྨ་ཟླུམ་པ་ཁ་ཕྱེ་བ་ལྟར་བློ་ཐེག་ཆེན་ལ་ཕྱོགས་པའི་དགའ་བ་བསྐྱེད་དོ།

以无分别智慧为主的菩提分法是第五比喻所要显示的内容。如《摄大乘论》中说："何为圆成实？应知由四种清净法：自性清净真如，离垢清净真如即离一切障碍，获得彼之道的清净即菩提分法，能生彼所缘之清净即大乘法。"类似这样。
按三性而言，遍计所执为所成就的无，依他起为所别知的杂染清净缘起、自性等，圆成实为所别知的不变圆成实、无颠倒圆成实等四种，配对了四个方面。从人的角度来看，针对无知者、怀疑者、邪解者，首先宣说大乘为佛说的成立方式等，但此处因恐繁多而未详述。
论师智吉祥认为把"所成就"等与名称、因相等五事相配不合理，自宗则有两种配法：一是将五义理与上文"了知义理、宣说义理"等词结合，二是与下文大乘教典成立等结合。后者是世亲所主张的：所成就是成立大乘为佛说、成立皈依处为发心对象、成立大乘种姓为所取因三者；所别知是发心与成就二利二者；所思维是甚深与广大的真实性二者，此处指甚深；不可思议是威力与圆满成熟二者；圆满成就是菩提。证明此说的依据是"证明的部分"及"如开启珍宝容器"等论文。概要也是如此说明。
那么如何修学？从信解到教授教诫。按前例，成立大乘为佛说从信解到修行，所别知是教授教诫，所思维广大的方便善巧是四摄事、六度、四无量、供养依止等和道的菩提分，不可思议是功德，圆满成就是终极证悟之分。
这些都是诸大师的善说，但若以本论全部内容为适用对象并以易于理解为主，则所成就是：通过成立大乘为佛说，就像金子被锤成装饰品一样，使人摆脱将大乘不认为是佛语的错误认识和怀疑，生起受用大乘的欢喜。所别知是大乘的殊胜特质，即从皈依到修行。虽然声闻们也有皈依三宝、具备小乘种姓、为自利寂静而发心以及修行三学等，但了知小乘的这些低劣处如何被大乘超胜后，对大乘道产生更大的喜乐，就像莲花圆满绽放一样，生起心向大乘的欢喜。



 །དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་བྱེ་བྲག་ཤེས་ནས། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་པ་དེས་བསམ་པར་བྱ་བ་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནས་བསྟན་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་དང་། ཐེག་ཆེན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མཐུ་དང་། དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཚུལ་ལ་བསམ་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་ངེས་པ་རྙེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དོན་གཉིས་སྒྲུབ་ནུས་པའི་མཐུ་དང་། དེ་འགྲུབ་བྱེད་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཐབས་ལ་རང་ཉིད་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ་ཟས་གཡོས་ལེགས་ཟ་བ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་དེ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པ་དང་། མཐུ་ཆེན་པོ་སྒྲུབ་པ་དང་རང་གི་དབང་པོ་སྨིན་པའི་ཡོན་ཏན་ཅི་རིགས་ཐོབ་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དགའ་བ་བསྐྱེད་པས་སོ། །བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཡིན་ཏེ། སྤྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱང་སོ་སོ་རང་རིག་པ་མེད་པས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཡང་། སྤྱི་མཚན་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཐོས་བསམ་གྱིས་བསམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་འགལ་བ་མེད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བཞི་གསུངས་པའི་ཡ་གྱལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་སོགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ནི་བསམ་མི་ཁྱབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནའང་དེ་བས་ཆེས་ལྷག་པ་མེད་པ་ཡིན་ཡང་། འདིར་བྱང་ཆུབ་དེའི་རང་བཞིན་གཏན་ལ་
2-7b
ཕབ་པས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་བྱང་ཆུབ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་ད་ལྟ་དེའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆ་ཤས་ཙམ་མངོན་དུ་མ་གྱུར་ཀྱང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་ལ་ཞུགས་ན་དེ་ནམ་ཞིག་འཐོབ་རུང་བར་ཤེས་པ་ནི་འཕྲིན་ཡིག་ལེགས་པར་ཐོས་པའམ་མཐོང་བ་འདྲ་སྟེ། རྒྱལ་པོ་སོགས་ཀྱི་འཕྲིན་ཡིག་ལས་ཁྱོད་ལ་བྱ་དགའ་སོགས་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་བྱེད་དོ་ཞེས་པའི་འཕྲིན་ཐོས་ཚེ་བྱ་དགའ་དེ་ད་ལྟ་མངོན་དུ་མ་གྱུར་ཀྱང་། སླད་ནས་ཐོབ་ངེས་སོ་སྙམ་དུ་དགའ་བ་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་རྟོགས་པའི་དོན་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལམ་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལེའུའི་རྗེས་ཀྱི་ལེའུ་མཐའ་དག་ནི་རིན་པོ་ཆེའི་སྒྲོམ་ཁ་ཕྱེ་བའི་དཔེ་དང་སྦྱར་བ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྐབས་སུ་རིན་པོ་ཆེའི་སྒྲོམ་ཁ་ཕྱེ་བའི་དཔེ་དངོས་སུ་བསྟན་ཕྱིར། དཔེ་འདི་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ལ་སྦྱར་མི་རིགས་སྙམ་ན། ཤིན་ཏུ་རིགས་ཏེ་ལམ་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་ཉིད་ཡིན་པས། དེ་ནི་རིན་པོ་ཆེའི་སྒྲོམ་ཁ་ཕྱེ་བའི་དཔེས་བསྟན་བྱ་མཐར་ཐུག་ཡིན་ཀྱང་། སྐབས་འདིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་བྱང་ཆུབ་དེ་ཐོས་བསམ་གྱིས་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་སྐབས་ཡིན་པས། དཔེར་ན་འཕྲིན་ཡིག་ཏུ་ཁྱོད་ལ་རིན་པོ་ཆེ་དཔག་ཏུ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་གང་བའི་སྒྲོམ་ཆེན་པོ་ཞིག་སྦྱིན་པར་བྱའོ་ཞེས་ཐོས་པ་དང་འདྲ་བའི་སྐབས་ཡིན་ཏེ། མི་སློབ་ལམ་ན་སྟོབས་སོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེ་མ་ཚང་བ་མེད་པས་བཀང་བའི་སྒྲོམ་
2-8a
ཁ་ཕྱེ་བ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ལ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། སློབ་ལམ་པའི་གང་ཟག་གིས་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཙམ་ལས་མངོན་དུ་མ་གྱུར་པས་དེའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཀྱང་། དེ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་བསམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་ཡང་འགལ་བ་མེད་དོ།

如是了知大小乘的差别后，进入大乘者所应思维的是：大乘所教导的真实义理、大乘菩萨的神通威力以及根器成熟的方式。通过思维这些，获得对真实义的确定性，对菩萨能够成就二利的威力，以及成就这些的根器成熟方法自己也能趣入，就如同享用精美烹制的食物一样，这类人也能生起亲身体验了知真实性、成就大威力及使自己根器成熟的功德喜悦。
不可思议是菩提，虽然一般而言真实性因无各自内证而如实不可思议，但通过共相角度以闻思来思维并不矛盾。同样，在所说的四种不可思议中，佛陀的事业等不可思议是所有不可思议中最为超胜的，但此处通过确立菩提的本质，虽然现在尚未显现这种不可思议菩提的功德部分，但若入大乘道则了知将来某时能够获得，这就如同听闻或见到美好书信一样。就像从国王等的信件中听到"将赐予你这样那样的奖赏"时，虽然奖赏现在尚未获得，但认为将来必定获得而生起喜悦一样。
如此，菩提是圆满成就证悟之义为各自内证所知，故为不可思议。成就此菩提的一切道法具有随顺菩提分的自性，因此菩提品后的所有品均应与打开珍宝箱的比喻相配。如果认为在菩提部分已直接显示打开珍宝箱的比喻，因此不应将此喻用于菩提分法，那是完全合理的，因为道的菩提分法圆满的果就是菩提本身，它是以打开珍宝箱比喻所显示的最终对象。但此处是以闻思确立不可思议菩提的阶段，就像在书信中听到"将赐予你充满无量珍宝的大箱"一样。在无学道中，如同打开装满力等功德珍宝的箱子一样在佛位显现，而在有学道的补特伽罗仅仅了知是如此而未能显现，因此虽然其本质如实不可思议，但将不可思议作为所思维也不矛盾。


 །དེ་ལྟར་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ལ་དམིགས་ནས་དེ་འཐོབ་བྱེད་ཐོག་མར་མོས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡི་ལམ་མཐའ་དག་མ་ཚང་བ་མེད་པར་ཉམས་སུ་བླང་བའི་སྐབས་ན་ལམ་དང་ས་དེ་དང་དེའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཅི་རིགས་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཚེ་ན། རིན་པོ་ཆེ་ཅི་རིགས་ལག་ཏུ་ཐོབ་པ་ལྟར་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཅིང་དེ་ལྟར་བྱང་སེམས་དེའི་ས་དང་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་རྒྱ་ཇེ་ཆེར་འཕེལ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ཐུག་པའི་བར་གྱི་ཡོན་ཏན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་རིན་པོ་ཆེའི་སྒྲོམ་ཁ་ཕྱེ་བ་མངོན་སུམ་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་པས་མོས་པ་ནས་འབྲས་ཆོས་ཀྱི་བར་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་འདི་སྙམ་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཚིག་དང་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པས་དེ་ལ་བསྟན་བཅོས་ཀྱིས་གསར་དུ་བརྒྱན་པར་བྱེད་ཅི་དགོས་སྙམ་ན། སྐྱེས་བུ་རང་བཞིན་གྱིས་གཟུགས་བཟང་བ་ཞིག་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱན་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་མཛེས་པ་ནི་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སམ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོན་ཏན་ལྡན་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ཉིད་རང་གི་ལུས་རྒྱན་དང་བཅས་པ་དེ་མེ་ལོང་དྭངས་པའི་ནང་དུ་སོན་པ་སྟེ་ཤར་བར་གྱུར་པ་དེ་མཐོང་ན། རང་གི་ལུས་དང་རྒྱན་མཛེས་པའི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་མཐོང་བའི་དབང་
2-8b
གིས་མི་རྣམས་ལྷག་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་མཆོག་ཡིད་ལ་སྐྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ལེགས་པར་གསུངས་པ་གང་ཞིག་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་དགེ་ཞིང་ཚིག་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ཚངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བཞི་དང་ལྡན་པས་མཆོག་ཏུ་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་ཕྱིར། རྟག་ཏུ་རང་བཞིན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་བསྟན་བཅོས་འདིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། གོ་རིམས་ལེགས་པར་བསྒྲིགས་ཏེ་ཟབ་མོ་རྟོགས་དཀའ་བའི་ཆ་རྣམས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱལ་བའི་དགོངས་དོན་སོ་སོར་མ་ནོར་བར་རྣམ་པར་ཕྱེས་པས་ན་བློ་ལྡན་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱང་རྒྱལ་བའི་གསུང་གི་དོན་ལ་ངེས་པ་བདེ་བླག་ཏུ་རྙེད་ནས་བསྟན་བཅོས་འདི་ཐོས་པའི་གནས་སྐབས་འདི་ན་དགའ་བ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་སྐྱེད་དེ། མེ་ལོང་ནང་གི་གཟུགས་བརྙན་གྱིས་གཟུགས་བཟང་པོའི་ཡོན་ཏན་གསལ་བར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་འདི་ནི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །
说如是所着论典
གཉིས་པ་བསྟན་བཅོས་གཞུང་གི་དོན་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་བ། བསམ་པར་བྱ་བ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བཤད་པ་དང་ལྔ་ལས།
立大乘为佛经
དང་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བཀར་བསྒྲུབ་པ་ལ། སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས་ལས་དང་པོ།
总说立大乘为佛经之差别品
ཇི་ལྟར་མནམས་ན་སོགས་ཚིགས་བཅད་གསུམ་སྟེ། དཔེ་ཇི་ལྟར་ན་སྣར་མནམས་ན་དྲི་རབ་ཏུ་དཀུ་བ་སྣ་
2-9a
དབང་དང་འཕྲོད་དཀའ་བ་ལྟ་བུར་གྱུར་ལ། དེ་ལྕེས་མྱང་ན་ཤིན་ཏུ་རོ་ཞིམ་ཞིང་ནད་སོགས་ཞི་བ་དང་ལུས་ལ་ཆེར་ཕན་པའི་སྨན་བཟང་པོ་བཞིན་དུ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གནས་ཏེ། གང་ཞེ་ན་དོན་དང་ཡི་གེའི་རང་བཞིན་ཚིག་གི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ།

 །དེ་ལྟར་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ལ་དམིགས་ནས་དེ་འཐོབ་བྱེད་ཐོག་མར་མོས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡི་ལམ་མཐའ་དག་མ་ཚང་བ་མེད་པར་ཉམས་སུ་བླང་བའི་སྐབས་ན་ལམ་དང་ས་དེ་དང་དེའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཅི་རིགས་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཚེ་ན། རིན་པོ་ཆེ་ཅི་རིགས་ལག་ཏུ་ཐོབ་པ་ལྟར་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཅིང་དེ་ལྟར་བྱང་སེམས་དེའི་ས་དང་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་རྒྱ་ཇེ་ཆེར་འཕེལ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ཐུག་པའི་བར་གྱི་ཡོན་ཏན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་རིན་པོ་ཆེའི་སྒྲོམ་ཁ་ཕྱེ་བ་མངོན་སུམ་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་པས་མོས་པ་ནས་འབྲས་ཆོས་ཀྱི་བར་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་འདི་སྙམ་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཚིག་དང་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པས་དེ་ལ་བསྟན་བཅོས་ཀྱིས་གསར་དུ་བརྒྱན་པར་བྱེད་ཅི་དགོས་སྙམ་ན། སྐྱེས་བུ་རང་བཞིན་གྱིས་གཟུགས་བཟང་བ་ཞིག་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱན་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་མཛེས་པ་ནི་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སམ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོན་ཏན་ལྡན་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ཉིད་རང་གི་ལུས་རྒྱན་དང་བཅས་པ་དེ་མེ་ལོང་དྭངས་པའི་ནང་དུ་སོན་པ་སྟེ་ཤར་བར་གྱུར་པ་དེ་མཐོང་ན། རང་གི་ལུས་དང་རྒྱན་མཛེས་པའི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་མཐོང་བའི་དབང་
2-8b
གིས་མི་རྣམས་ལྷག་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་མཆོག་ཡིད་ལ་སྐྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ལེགས་པར་གསུངས་པ་གང་ཞིག་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་དགེ་ཞིང་ཚིག་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ཚངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བཞི་དང་ལྡན་པས་མཆོག་ཏུ་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་ཕྱིར། རྟག་ཏུ་རང་བཞིན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་བསྟན་བཅོས་འདིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། གོ་རིམས་ལེགས་པར་བསྒྲིགས་ཏེ་ཟབ་མོ་རྟོགས་དཀའ་བའི་ཆ་རྣམས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱལ་བའི་དགོངས་དོན་སོ་སོར་མ་ནོར་བར་རྣམ་པར་ཕྱེས་པས་ན་བློ་ལྡན་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱང་རྒྱལ་བའི་གསུང་གི་དོན་ལ་ངེས་པ་བདེ་བླག་ཏུ་རྙེད་ནས་བསྟན་བཅོས་འདི་ཐོས་པའི་གནས་སྐབས་འདི་ན་དགའ་བ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་སྐྱེད་དེ། མེ་ལོང་ནང་གི་གཟུགས་བརྙན་གྱིས་གཟུགས་བཟང་པོའི་ཡོན་ཏན་གསལ་བར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་འདི་ནི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །
说如是所着论典
གཉིས་པ་བསྟན་བཅོས་གཞུང་གི་དོན་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་བ། བསམ་པར་བྱ་བ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བཤད་པ་དང་ལྔ་ལས།
立大乘为佛经
དང་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བཀར་བསྒྲུབ་པ་ལ། སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས་ལས་དང་པོ།
总说立大乘为佛经之差别品
ཇི་ལྟར་མནམས་ན་སོགས་ཚིགས་བཅད་གསུམ་སྟེ། དཔེ་ཇི་ལྟར་ན་སྣར་མནམས་ན་དྲི་རབ་ཏུ་དཀུ་བ་སྣ་
2-9a
དབང་དང་འཕྲོད་དཀའ་བ་ལྟ་བུར་གྱུར་ལ། དེ་ལྕེས་མྱང་ན་ཤིན་ཏུ་རོ་ཞིམ་ཞིང་ནད་སོགས་ཞི་བ་དང་ལུས་ལ་ཆེར་ཕན་པའི་སྨན་བཟང་པོ་བཞིན་དུ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གནས་ཏེ། གང་ཞེ་ན་དོན་དང་ཡི་གེའི་རང་བཞིན་ཚིག་གི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这是对藏文的中文翻译：
如是，以无上菩提为所缘，为获得它，从最初起信开始，深广之道一切无余地修习之时，当道与各地之功德逐渐显现时，如同获得各种宝物一般显现。这样，菩萨的地与道功德逐渐增长，直至佛地之间的功德亲身体验，如同打开宝箱亲眼目睹一般，故从发心直至佛果之法皆已宣说。
有些人想：佛陀的教言本来就具足语言与意义圆满的功德，为何还需要论典重新装饰呢？犹如一位天生相貌端严的人，以各种珠宝装饰更加美丽，虽然他们本性或天生就具有功德，但当这样的身与饰皆映现在清净明镜中时，看见自己身与饰如此美丽的形象，人们因此生起极大欢喜之心。同样地，佛陀善说之法，始中终皆善，具足语义圆满和梵行四德，极为殊胜，虽然这些法自性本具无量功德，然此论典将佛陀各种教言的广大义理汇集于一处，按顺序精心编排，通过彻底分辨难以理解的深奥义理，明确区分佛陀的意趣，使具慧智者也能轻易理解佛语意义，于听闻此论的当下生起最大的欢喜，如同镜中影像能清晰显示相貌端严的功德一般。因此，此论典乃是明显经典意趣的庄严。
说如是所着论典
二、论典正文义分五：所应成就、别应了知、应思、不可思议、及菩提分法之自性。
立大乘为佛经
第一、成立大乘为佛语，分总说和别说二者中，首先
总说立大乘为佛经之差别品
"犹如闻香"等三个偈颂。譬如，闻香时，气味极为刺鼻难以适合鼻根，而用舌尝时，却味道极美且能消除疾病等，对身体大有益处的良药。如是，大乘法也分为两种，即何者？义与文字本性的词句两种。


 །དེ་ཡང་ཚིག་ཙམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཐེག་ཆེན་གྱི་གཞུང་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་སོགས་དང་། མགོ་དང་ཡན་ལག་གཏོང་བ་སོགས་དཀའ་སྤྱད་ཆེན་པོ་བསྐལ་བ་ཆེན་པོ་གྲངས་མེད་གསུམ་གྱི་བར་དུ་སྤྱད་ཅིང་འཁོར་བར་གནས་པ་སོགས་ཐོས་པས། དྲི་རྩུབ་ཅིང་སྣ་ལ་འཁྲི་བའམ་དཀུ་བ་ལྟ་བུའི་དབང་གིས་སྨན་ཆེན་པོ་ཞིམ་ཞིང་བཅུད་དང་ལྡན་པ་དག་འདོར་བ་ལྟར་བྱིས་པ་བློ་ཆུང་བ་དམན་པ་ལ་མོས་པ་རྣམས་སྐྲག་ནས་འདོར་བ་དེ་ནི་གང་ཟག་དེའི་སྐྱོན་ཡིན་གྱི། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱོན་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་དོན་རིགས་པས་ཚུལ་བཞིན་ངེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་ཡང་། ཐ་སྙད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཆེས་འཐད་པ་ཡིན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་མེད་པར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པའམ། བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་བརྟགས་པ་ལྟར་མེད་པའི་དོན་ཡིན་གྱི། གཞན་དབང་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པ་དང་ཡོངས་གྲུབ་དོན་དམ་པ་ཡིན་པས་དེ་མེད་པར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ལ། འཁོར་བར་གནས་ཏེ་དཀའ་བ་སྤྱད་པ་ཡང་། ཐབས་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་སྒོ་ནས་དཀའ་བ་མེད་པར་བསྒྲུབ་ནུས་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་དོན་ཤེས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཚིག་ཙམ་ལ་འཆེལ་ནས་གཏིང་མ་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྤང་དུ་མི་རུང་བར་གདམས་པའོ། །ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་
2-9b
ལམ་ནི། དཀའ་སྤྱད་རྒྱ་ཆེན་པོ་བཟོད་པ་དང་། ཚོགས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཚད་མེད་པ་བསགས་པ་དང་། དུས་ཡུན་རིང་པོས་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་ཡང་དེ་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཡིན་གྱི་སྐྱོན་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ན། ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་དང་དམ་པ་མིན་པ་རྣམས་འཇུག་དཀའ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ་ས་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཚད་མེད་པས་རྒྱ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དང་། ཟབ་མོ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་དཀའ་བ་འདི་ནི། དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་ན་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་རྣམས་བཞིན་དུ་བྱ་བ་ཆུང་ངུས་མཉེས་པར་དཀའ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཚུལ་བཞིན་མཉེས་པའི་བྱ་བ་ཆེན་པོ་བྱས་པས། རྒྱལ་པོ་དེ་མཉེས་པར་གྱུར་ན། ནོར་དང་དབང་ཕྱུག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་བྱ་དགའ་ཐོབ་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཐེག་ཆེན་འདི་དམན་པའི་གང་ཟག་གིས་འགྲུབ་པར་དཀའ་ཡང་། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བས་བསྒྲུབ་པར་བྱས་ན། ཡོན་ཏན་མཆོག་གི་ནོར་སྟོབས་བཅུ་མི་འཇིགས་བཞི་སོགས་ནམ་ཡང་མི་ཟད་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། ། ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ནི་ཡོན་ཏན་མཆོག་དང་ལྡན་ན་ཡང་། གང་ཟག་ཤེས་རབ་དང་མོས་པ་དམན་པས་དེ་མི་ཤེས་པའི་དཔེ་ནི། རིན་ཆེན་མཆོག་གི་རིགས་དང་ལྡན་པ་རིན་ཐང་གཞལ་དུ་མེད་པ་ཡིན་ཡང་། དེའི་རྒྱུས་མི་ཤེས་པའི་སྐྱེ་བོ་མ་རབས་ཀྱི་ལག་ཏུ་སོན་ན།དེའི་ངང་ཚུལ་ལྟ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་བ་ལང་རྫི་སོགས་མི་དམན་པ་རྣམས་མི་མགུ་སྟེ། འདིས་ཅི་བྱ་སྙམ་དུ་འདོར་རོ། །དེ་བཞིན་མི་མཁས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱང་ཆོས་འདི་ལ་མགུ་བ་དང་ངོ་མཚར་དུ་མི་འཛིན་ལ། དེ་
2-10a
ལས་ལྡོག་སྟེ་མཁས་ཤིང་མོས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་ན། རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱུས་ཤེས་པ་རྣམས་རིན་ཆེན་མཆོག་ལ་དགའ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ལ་ཡིད་ཤིན་ཏུ་མགུ་ཞིང་དོན་དུ་གཉེར་བར་འགྱུར་རོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་ལེའུ་དང་པོའི་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།

这些是藏文的中文翻译：
若仅就文字而言，大乘经典中说"一切法无自性"等，以及"施舍头颅肢体"等大苦行，于无数大劫中修行而住于轮回等，听闻后，如同因气味刺鼻或难闻而舍弃美味有营养的大药一般，小智慧凡夫喜好下劣者因恐惧而舍弃，这是那些人的过错，并非大乘法的过错。若以正理如理了解其义，一切法虽自性为空，但名言安立极为合理，并非说名言中不存在；或者说并非如凡夫所执着的那样不存在，而依他起于名言中存在，圆成实则为胜义，并非说它们不存在。住于轮回中修苦行，也因为通过殊胜方便智慧能无苦而成就。若了解法义，将更加信奉大乘，因此教诫不应仅执著于文字而不理解深意而弃之。
又，大乘道虽需忍受广大苦行，积累无量广大资粮，长时间修行，但这是大乘的功德而非过失。为什么呢？大乘法极难得到且非凡夫所易入，因为地和波罗蜜多等无量行相广大，深奥难以通达。如同世间大国王难以小事取悦，若能如法行大事取悦国王，将获得广大财富权势的奖赏。同样，虽然大乘对下劣者难以成就，但若以方便智慧双运修行，将赐予十力四无畏等永不枯竭的胜妙功德之财。
又，大乘法虽具最胜功德，但智慧与信心下劣者不能了解，譬如：最胜宝物虽然价值无量，若落入不识宝的下等人手中，因不知其性质，牧牛人等下劣者不会喜欢，想"这有何用"而弃之。同样，不智之人对此法不喜不惊奇；相反，若有大智慧和广大信心，如同识宝者喜爱珍宝，将极为喜爱并追求此大乘。
《大乘经庄严论》第一品解释。


། །།
立大乘品
གཉིས་པ་ཐེག་ཆེན་བཀར་བསྒྲུབ་པའི་རྣམ་གྲངས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ། ལོག་པར་རྟོག་པ་ཟློག་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པའི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པ་དང་། ཐེག་ཆེན་ལ་ལོག་པར་འཛིན་པ་སྤོང་བར་གདམས་པ་གཉིས།
说能遮邪见的正理类
དང་པོ་སྔར་ལུང་མ་བསྟན་སོགས་ཚིགས་བཅད་བདུན་གྱིས་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་པ་དག་ན་རེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་པོ་འདི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་གྱི། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྗེས་སུ་བདུད་ཀྱིས་བསྟན་པ་ལ་ཐོ་བརྩམ་ཕྱིར་མུ་སྟེགས་དང་རྟོག་གེ་པ་དག་གིས་བརྩམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཞིང་། སངས་རྒྱས་རང་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་མིན་ནག་པོ་བསྟན་པ་དང་ཆེན་པོ་བསྟན་པས་ཁྱད་པར་འབྱེད་དགོས་པར་གསུངས་ཤིང་། གང་མདོ་སྡེ་ལ་འཇུག་འདུལ་བ་ལ་སྣང་། མངོན་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་མི་འགལ་བ་ནི་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་སྟེ་དེ་ལྟ་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་ལྡོག་པ་ནག་པོ་བསྟན་པ་ནི་བདུད་དང་མུ་སྟེགས་པའི་ཆོས་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ན། ཐེག་ཆེན་ལས་ནི། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་མེད་པར་བཤད་པ་དེ་ཉན་
2-10b
ཐོས་ཀྱི་གཞུང་གིས་ཕུང་ཁམས་ཡོད་པར་བཤད་པའི་མདོ་སྡེ་དང་མི་མཐུན། ཉན་ཐོས་པའི་འདུལ་བར་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་མེད་པར་སྨྲས་ན་ལྟུང་བ་འབྱུང་བར་གསུངས། ཐེག་ཆེན་ལས་མེད་པར་བཤད་པས་འདུལ་བ་ལ་མི་སྣང་། ཉན་ཐོས་པའི་གཞུང་ལས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་སྐྱེ་ཞིང་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ལུགས་འབྱུང་གིས་འཁོར་བ་དང་། ལུགས་ལས་ལྡོག་པས་མྱང་འདས་སུ་བཤད་ཅིང་། ཐེག་ཆེན་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་སྐྱེ་མི་འགག་ཅེས་བཤད་པ་དང་། ཡང་ཉན་ཐོས་པའི་གཞུང་ལས་མཐོང་སྒོམ་གྱིས་སྤང་བྱ་དངོས་པོར་གྱུར་པ་སྤངས་ནས་མྱང་འདས་ཐོབ་པར་བཤད། ཐེག་ཆེན་ལས་སྤང་བྱ་སྤོང་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་མྱང་འདས་སུ་བཤད་པ་སོགས་མངོན་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་འགལ་བས་བཀའ་མ་ཡིན་ཞེས་ཟེར། ཡང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་འདི་ཁོ་ན་དབང་པོ་དམན་པས་རང་དོན་དུ་བསྒྲུབས་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་། འབྲིང་གིས་བསྐལ་པ་བརྒྱར་གོམས་པར་བྱས་ན་རང་རྒྱལ་བསེ་རུ་ལྟ་བུ། གང་ཟག་རབ་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་བསྲན་ནུས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་དུ་གོམས་པར་བྱས་ན་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་གཞན་པའི་ཐེག་ཆེན་མེད་ཅེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་ལན་གསུངས་པ། གལ་ཏེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ལ་གནོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྔར་མ་འོངས་པ་ན་འདི་ལྟར་འབྱུང་ཞེས་ལུང་སྟོན་རིགས་པ་ལ་སྔར་ལུང་མ་བསྟན་པའི་
2-11a
ཕྱིར་དང་། ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གཉིས་ཀ་སངས་རྒྱས་བཞུགས་པའི་དུས་སུ་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བ་ཡིན་པས་ཕྱིས་སུ་བྱུང་ངོ་ཞེས་པ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་དང་། ས་དང་ཕར་ཕྱིན་དང་སྟོང་པ་ཉིད་སོགས་ཀྱི་ཆོས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་འདི་ལྟ་བུ་རྟོག་གེ་དང་མུ་སྟེགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་གིས་རྩོམ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་དང་། གལ་ཏེ་ས་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བར་རྟོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གཞན་གྱིས་རྩོམ་པ་ཡིན་ན་དེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་དུའང་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱའི་རྒྱལ་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ཆོས་བསྟན་པའི་ཚེ་ན་ཐེག་པ་གསུམ་ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ཡིན་པར་ནི་རྩོད་པ་མེད་ལ། སངས་རྒྱས་དེ་ཉིད་ཐེག་པ་གསུམ་སྟོན་པ་པོ་ཡིན་ཏེ་རིགས་ཅན་གསུམ་གྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྟོན་པ་པོར་གྲུབ་བོ།

这些是藏文的中文翻译：
立大乘品
第二、别说立大乘为佛语分两部分：说能遮邪见的正理类，以及劝诫断除对大乘的邪执。
说能遮邪见的正理类
首先，以"前无授记"等七个偈颂来说明。声闻部说：这三种声闻藏是佛语，而大乘不是佛语，是佛涅槃后，魔为破坏教法而由外道和逻辑学者所造。佛陀自己曾说需要区分佛语与非佛语、黑说与大说的差别，并说："凡是契合经藏、出现于律藏、不违背对法性质的是大说，这样的是佛语；与此相反的黑说是魔和外道之法。"然而，大乘中说蕴界处法无自性，与声闻典籍所说蕴界是有的经典不一致；声闻律中说若说没有佛、法、僧会犯堕罪，而大乘中说无，因此不见于律藏；声闻典籍中说缘起生灭法，顺行为轮回、逆行为涅槃，而大乘说一切法不生不灭；又，声闻典籍中说通过见修所断实有法获得涅槃，而大乘中说所断能断无自性，诸法自性即是涅槃等，与对法性质相违，故非佛语。
又，声闻乘说唯此声闻乘，若下根者为自利而修则得声闻果，中根者修习百劫则得独觉辟支佛果，上等能忍受轮回苦的人若修习三无数劫则成佛，除声闻乘外别无大乘，他们如是说。
对此回答说：若大乘非佛语而有害于教法，佛应预言未来将如何发生，但前无授记故；大小二乘皆于佛在世时同时出现，故不能确定后来才出现；如此甚深广大的地、波罗蜜多、空性等法非逻辑学者和外道的境界，他们无法造作故；若地和波罗蜜多等是由如实通达的其他佛所造，则已成立为佛语故；此外，世尊释迦王向声闻众说法时三乘广为人知这是无争议的，那佛陀就是三乘的宣说者，已成立为遍智者宣说三种种性的一切道路。


 །དེའི་ཕྱིར་ཡོད་དང་མེད་དང་ཡོད་མེད་དང་ཞེས་པ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་ལོགས་སུ་ཡོད་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའང་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་ལམ་ལ་མི་བསྟན་པའི་རང་དོན་ཞི་བ་དོན་གཉེར་གྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཡང་ཡོད་པར་གྲུབ་བོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་གཞན་དུ་ཐེག་ཆེན་མེད་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཐེག་པ་གཅིག་ལ་ཆེ་ཆུང་གཉིས་སུ་བཞག་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་སྒྲུབ་པའི་ལམ་ལོགས་སུ་མེད་པས་སངས་རྒྱས་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་ལ་དེས་ན་དེ་སངས་རྒྱས་ནས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཡང་བསྟན་པར་མི་
2-11b
སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡང་ན་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རིགས་ན་དེ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཡང་མེད་པ་མགོ་མཉམ་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཐེག་ཆེན་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་དེ་སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་བའི་ཚེ་གདུལ་བྱ་ཐེག་ཆེན་གྱི་རིགས་ཅན་རྣམས་ལ་བསྟན་པར་རིགས་ཏེ། དེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་པ་དང་རིགས་ཅན་གསུམ་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་ཐུགས་རྗེ་མངའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་ཐེག་ཆེན་གསུང་རིགས་པས་ཐེག་ཆེན་ཡོད་དགོས་ལ། ཡོད་ན་ས་དང་ཕར་ཕྱིན་སྟོང་ཉིད་སོགས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསྟན་པའི་ཆོས་འདི་ལས་ཐེག་ཆེན་གཞན་དུ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་འདི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་གྱི་རྟོག་གེ་པས་བརྩམས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ནི་སྒྲིབ་གཉིས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་དེ་མེད་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་བསྟན་པའི་ཆོས་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་ཙམ་ལ་ཇི་ཙམ་གོམས་ཀྱང་ཤེས་སྒྲིབ་མི་སྤོང་བས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་འགྲུབ་པའི་ལམ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །སངས་རྒྱས་མེད་ལམ་མེད་འབྲས་བུ་མེད་སྐྱེ་འགག་མེད་སོགས་གསུངས་པ་ནི། སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མེད་པར་དགག་པ་མ་ཡིན་ཏེ་སྒྲ་དོན་གཞན་ནམ་དགོངས་པ་གཞན་གྱི་ཕྱིར་ཡིན་པས། དེ་ཆོས་ཉིད་དང་འགལ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་རིགས་པའི་རྣམ་གྲངས་བརྒྱད་གསུངས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྔར་ལུང་མ་བསྟན་པ་ཙམ་གྱིས་ཐེག་ཆེན་ཆོས་ལོག་མིན་པར་མ་ངེས་སྙམ་ན། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་ཐོགས་མེད་
2-12a
པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀུན་ལ་མངོན་སུམ་གཟིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱན་མངའ་བས་མི་མཁྱེན་པ་ནི་མི་སྲིད་ལ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བསྟན་པ་སྲུང་བར་མཛད་པའི་ཐུགས་རྗེ་དུས་ལས་མི་ཡོལ་བ་མངའ་བས་བསྟན་པ་ལ་གནོད་པའི་ཆོས་འབྱུང་བར་གཟིགས་ཀྱང་ལུང་མི་སྟོན་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞག་པར་མི་མཛད་པ་དང་། དུས་གསུམ་ཀུན་ལའང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཟིགས་པ་མ་སྒྲིབ་པར་འཇུག་པས་ན། རྒྱུ་མཚན་དེ་གསུམ་གྱི་ཕྱིར་ལུང་མི་སྟོན་པར་བཏང་སྙོམས་མཛད་པར་མི་རུང་ངོ་། །གཞན་ཡང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་འབའ་ཞིག་ཡུན་རིང་གོམས་པས་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བ་མི་རིགས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་གཉིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་གཞན་དོན་སྒྲུབ་པའི་བྱ་བ་མ་ཚང་བ་དང་། རང་འཁོར་བས་འཇིགས་ནས་སྐྱོ་ཞིང་ཆགས་པ་བྲལ་ཏེ་ཞི་བདེ་དོན་དུ་གཉེར་བས་གཞན་དོན་བསྒྲུབ་པར་འགལ་བ་དང་། བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ཐབས་ནི་བདག་མེད་གཉིས་ཀ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ལས་བསྒྲལ་བར་འདོད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་དེ་གཉིས་གཙོ་བོ་ཡིན་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ཐབས་མིན་ཞིང་ཐབས་དེ་ལྟར་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ནི་ཐེག་པ་འདི་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་མིན་ཏེ་ཐེག་ཆེན་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

这是藏文的中文翻译：
因此"有、无、亦有亦无"等。若大乘与声闻乘分开而存在，则声闻乘也应存在，因大乘是成佛之道而不示于求自利寂灭的声闻乘，故声闻乘的存在已成立。若声闻乘外无大乘，则声闻乘也应不存在，因为不可能将一乘立为大小二乘，且若无别道成就遍知佛果，则成佛不可能，既然如此，成佛后也不可能宣说声闻乘；或者声闻众也应当成佛，既然这不可能，声闻乘也同样不存在。
若有大乘，则佛陀出世时，应当向大乘种性的所化众生宣说，因为他是遍知者且具有摄受三种种性的大悲心。因此，世尊自身应当宣说大乘，大乘必须存在；若存在，则除了这如实宣说地、波罗蜜多、空性等的法外，未见有其他大乘，故此是佛语大乘，非逻辑学者所造。
此外，大乘法是二障的对治，若它不存在，则仅依声闻乘所说法，无论如何熟习仅了解人无我，也不能断除所知障，就无成就遍知佛果之道。所说"无佛、无道、无果、无生灭"等，并非按字面义否定世俗中的存在，而是有别的词义或意趣，故不违背法性。
这样宣说了八种正理。若想：仅因佛陀前无授记而不能确定大乘非邪法。诸佛于一切所知无碍故，具见一切法的现量智眼，不可能不知；为众生利益护持教法的大悲不会失时，见到有害教法的法出现时不会保持沉默而置之不理；于三世一切智见无碍而行，因这三个理由，不适宜保持沉默不授记。
又，仅依声闻乘长时熟习而成佛不合理，因为大乘道是成就自他二利，而声闻乘缺乏成办他利的作用；因惧轮回而厌离断除贪着，追求寂乐，与成办他利相违；无上菩提的方法是通达二无我的智慧和欲度一切众生出离苦难的大悲心，这两者为主要，而入声闻乘者并非如此方法，且彼中未如是宣说，故此声闻乘非为大乘，与大乘相违故。


 །ཇི་ལྟར་འགལ་ན། རང་དོན་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་བསམ་པ་དང་ནི་བསམ་པ་དེ་དང་མཐུན་པར་དེའི་ལམ་ཡང་རང་དོན་ཞི་བ་ཙམ་ཐོབ་པའི་ཆེད་དུ་བསྟན་པ་དང་། 
2-12b
ལམ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་བརྩོན་པས་སྦྱོར་བ་དང་ནི། རྟོག་པ་ཚོགས་གཉིས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་མི་འཇུག་པར་དམན་པ་དང་། དུས་ཡུན་ཐུང་ཚེ་གསུམ་ལ་སོགས་པས་འབྲས་བུ་མཐར་ཐུག་པ་ཐོབ་ནུས་པའི་ཕྱིར་ན་བསམ་པ་སོགས་ལྔ་པོ་དེ་ཐེག་ཆེན་ལས་དམན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ལམ་རང་གི་ངོ་བོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་དམན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ཐེག་ཆེན་དུ་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་སོ། །མདོ་སྡེ་ལ་མི་འཇུག་པ་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་བརྗོད་པ་དོན་མེད་དེ། ཉན་ཐོས་པའི་མདོ་སྡེ་སོགས་ཁ་ཅིག་དང་མ་མཐུན་པས་ཐེག་ཆེན་བཀའ་མིན་པར་མི་འགྲུབ་སྟེ། ཉན་ཐོས་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱི་མདོ་སྡེ་ཡང་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པ་ཡོད་པས། ངེད་ཀྱི་འདོད་ཚོད་ཀྱི་མདོ་སྡེ་སོགས་དང་མི་མཐུན་ནོ་སྙམ་པ་ཁྱེད་རང་གི་བློ་སྐྱོན་ཡིན་གྱི། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱོན་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱེད་རང་གིས་མདོ་སྡེའི་དགོངས་དོན་ཟབ་མོ་མ་རྟོགས་པས་འགལ་བར་བཟུང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་སྔ་ཕྱི་ལ་ནི་དོན་གྱིས་འགལ་བ་མེད་དོ། །མཆོག་གསུམ་དང་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་བྱིས་པའི་ངོར་ཀུན་བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་པའམ་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པར་ཐེག་ཆེན་པས་ཀྱང་འདོད་ལ། འདི་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་བདེན་པར་གྲུབ་ཅིང་མི་བསླུ་བའོ་ཞེས་དེ་དག་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དམ་པར་མེད་པ་ནི་ཁྱེད་ཅག་གིས་རྟོགས་མི་ནུས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་སྐྱེ་འགག་དང་ཀུན་བྱང་དང་སྤང་བྱ་དང་གཉེན་པོ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ནས། ཆོས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་མ་བསྟན་ཀྱང་། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ནི་མེད་དེ། གཟུགས་ནི་
2-13a
དབུ་བ་རྡོས་པ་འདྲ་ཞེས་སོགས་ཕུང་པོ་ལྔ་གསོག་གསོབ་སྒྱུ་མ་ལྟར་གསུངས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་ཡང་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་ཆེས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རང་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ལྷག་པའི་བསླབ་པ་གསུམ་བསྟན་པའི་མདོ་སྡེ་འདུལ་བ་མངོན་པའི་ཆོས་གསུམ་ཡོད་པས། རང་གི་མདོ་སྡེ་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཐེག་ཆེན་རང་གི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་འདུལ་བ་ལ་སྣང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མངོན་པ་ནས་བསྟན་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་འགལ་བ་མེད་དོ། །སྔར་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་དེར་མ་ངེས་ཏེ་རྟོག་གེ་པ་དཔྱོད་པ་ཅན་དག་གིས་ཅི་ཡང་རྩོམ་ནུས་སོ་སྙམ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། རྟོག་གེ་ཞེས་པ་ནི་ཚུ་རོལ་མཐོང་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་འབའ་ཞིག་ལ་རྟོག་དཔྱོད་བྱེད་ཀྱི། ཚུར་མཐོང་ལས་བརྒལ་བའི་དོན་ཟབ་མོ་ལ་འཇུག་མི་ནུས་པས་རྟོག་གེ་པ་ཞེས་གྲགས་སོ། །དེ་འདྲའི་རྟོག་གེ་པ་ནི་གཞན་གྱིས་བཤད་པའམ་རང་གིས་མཐོང་བའི་རྟགས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་སོགས་ལ་བརྟེན་ཅིང་། དཔྱོད་པ་ཙམ་བྱེད་པ་དང་། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མ་ངེས་ལ་རང་གི་བློས་ཅི་ཙམ་བཟོད་པའི་དོན་ཉི་ཚེ་བ་ལ་བསམ་པ་ཙམ་ཡིན་པས་ཇི་སྙེད་པའི་ཤེས་བྱ་ཀུན་ལ་མ་ཁྱབ་པ་དང་། ཇི་ལྟ་བ་ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་མི་ཤེས་པར་ཚུལ་རོལ་མཐོང་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ཡིད་ཀྱིས་ཅི་ཙམ་ཤེས་ནུས་པ་དེ་ཙམ་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པ་དང་། དོན་གྱི་གནས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་གཞལ་བ་ལ་སྤོབས་པ་གཏུགས་ཤིང་
2-13b
གཞལ་མི་ནུས་པར་སྐྱོ་བ་ཅན་ཡིན་ལ། དེ་དག་ནི་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ནི་རྟེན་པར་འདོད་དོ།

这是藏文的中文翻译：
怎样相违呢？由于自利作意的发心，与此发心相顺应的道路也只是为获得自利寂静而宣说，对如此道路精进的行持，不趣入广大的福慧二资粮的思维而为下劣，以短暂的三世等时间能够获得究竟果位，因此，这五种发心等较大乘为劣，在一切方面，由道的自性本身就较大乘低劣，怎么能成为大乘呢？
所说不契入经藏等过失毫无意义。因为与部分声闻经典等不一致，不能证明大乘非佛语，声闻部派之间的经典也有相互不一致之处。"不符合我们所认可的经藏等"这种想法是你自己的心识过失，而非大乘法的过失，因为你没有理解经典的甚深意趣而执为相违，佛陀前后教言在义理上并无相违。
大乘也承认三宝和蕴界处诸法在凡夫前只是遍计所执或名言有，所谓"这在一切方面都是真实成立且无欺"，它们自性胜义无，是你们无法理解的，所以佛陀依世俗名言而说生灭、集灭、所断及对治等。虽然没有直接宣说诸法无自性，但也没有说它们非空性无自性，如在声闻乘中也说"色如聚沫"等，将五蕴说为如幻如泡沫。
因此，比声闻乘更加深广的大乘自有增上三学所宣说的经律论三藏，因此契入自宗经藏；大乘自有调伏烦恼方面的显现，因此见于律藏；由于如实宣说深广义理，所以不违背大乘论藏中所说的法性。
前面说"非逻辑学家所行境界"这一点不确定，若想：有思辨能力的逻辑学家什么都能造作，这是不对的。所谓"逻辑学"，只是对此岸见所行境界进行思辨考察，不能趣入超越此岸见的甚深义理，故称为逻辑学家。这样的逻辑学家依靠他人所说或自己所见的理由等，仅作考察，对一切所知不能完全确定，只能以自己的智力所能承受的有限义理进行思考，因此不能遍及一切所知，不了解如所是甚深空性的义理，只能以此岸见的根识和意识所能了知的程度作为世俗行境，在衡量甚深广大义理时力有不逮无法测度而生厌倦，他们被认为是依止于凡愚。
;


 །རྒྱུ་མཚན་དེ་ཡི་ཕྱིར་ན་ཤིན་ཏུ་ཟབ་ཅིང་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་དང་རྒྱ་ཆེ་མུ་མེད་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་རྟོག་གེ་དེ་ཡི་ཡུལ་མིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཤད་པའི་ཆོས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མངའ་བས་གཞན་ལ་རྟེན་པ་སོགས་རྟོག་གེའི་མཚན་ཉིད་གོང་བཤད་ཀུན་ལས་འདས་ཏེ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་པས། རྟོག་གེ་དང་མུ་སྟེགས་ཀྱི་ཆོས་ལ་འདི་ལྟ་བུའི་ཆོས་འབྱུང་མི་སྲིད་པས་དེ་དག་གི་གཞུང་ན་ས་དང་ཕར་ཕྱིན་སྟོང་པ་ཉིད་སོགས་ཐེག་ཆེན་ལས་བཤད་པ་དེ་ལྟ་བུ་སྔར་ཡང་མ་མཐོང་ལ་ཕྱིས་ཀྱང་མཐོང་མི་སྲིད་དོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་ཐབས་མ་བསྟན་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་ཇི་ལྟར་བསྟན་ཞེ་ན། རྒྱ་ཆེའི་ཕྱིར་དང་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྙེད་པ་ས་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཇི་ལྟ་བ་ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྒྱ་ཆེ་བ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། ཟབ་པ་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བ་དེ་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ལས་ཟབ་དང་རྒྱ་ཆེ་དེ་གཉིས་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་བསྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཡིན་ནོ། །ཉན་ཐོས་རང་དོན་དུ་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བ་དོན་དུ་གཉེར་བ་རྣམས་ནི་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཙམ་ཤེས་པས་ཇི་ལྟ་བ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཐེག་ཆེན་པ་ལ་ལྟོས་ན་ཡུངས་འབྲུ་སྲིན་གྱིས་ཟོས་པའི་ནང་གི་ནམ་མཁའ་ལྟར་རྒྱ་ཆུང་ཞིང་། ཇི་
2-14a
སྙེད་པ་རྟོགས་པའང་སྨོན་ནས་ཤེས་པའི་མཐུས་ཡུལ་དུས་རྣམ་པས་ཤིན་ཏུ་བསྐལ་བར་མ་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་ཙམ་བརྟགས་ན་ཤེས་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཀྱང་ཚད་མེད་པ་མ་རྟོགས་ཀྱང་། རྟེན་འབྲེལ་སྙིང་པོའི་ཚིགས་བཅད་གཅིག་ཙམ་གྱི་དོན་ལས་བདག་མེད་པར་རྟོགས་ནས་འབྲས་བུ་ཐོབ་ནུས་སོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཟབ་མོའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤེས་བྱ་ཀུན་གྱི་རྗེས་སུ་སོང་བས་ནམ་མཁའ་ལྟར་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། རིག་པའི་གནས་ལྔ་དང་།ནང་དོན་གྱི་རིག་པ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ཆོས་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་གྲངས་ཚད་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཐེག་ཆེན་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་ཆུ་ལྟར་ཚད་མེད་ལ། ཉན་ཐོས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་བ་ལང་གི་རྨིག་རྗེས་ཀྱི་ཆུ་ལྟར་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །
断大乘起邪见言教
གཉིས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ལོག་པར་འཛིན་པ་སྤང་བར་གདམས་པ་ལ། འགྲོ་བ་དེའི་གནས་སོགས་ཚིགས་བཅད་བརྒྱད་གསུངས་ཏེ། འགྲོ་བ་དམན་པ་རྣམས་ནི་སྐྲག་པ་དེའི་གནས་མིན་པ་ཐེག་ཆེན་ལ་སྐྲག་པ་ཡིས་རང་གི་ཡིད་གདུང་བར་བྱེད་ཅིང་ཆོས་ལ་སྡང་བར་བྱེད་དོ། །དེས་ནི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་བསགས་པར་བྱས་ནས་དུས་ཕྱི་མར་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཡུན་རིང་དུ་གདུང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཐེག་ཆེན་ལ་སྐྲག་ནས་འདོར་བ་དེ་རྒྱུ་གང་ལས་འབྱུང་ན་ཐེག་ཆེན་གྱི་རིགས་མེད་པ་དང་། རྐྱེན་ཐེག་ཆེན་ལ་སྡང་བའི་གྲོགས་ངན་པས་བཟུང་བ་དང་། སྔོན་གྱི་དགེ་བ་མ་བསགས་པས་མོས་པར་མི་ནུས་པ་དང་། ཚེ་འདིར་ཟབ་དོན་ལ་
2-14b
བློ་མ་སྦྱངས་པ་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་འདིས་སྐྲག་པར་འགྱུར་ཞིང་། འདི་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཡོད་བཞིན་དུ་དེ་ལ་གུས་པར་མི་བྱེད་པར་དོན་ཆེན་པོ་འདི་ལས་ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་ཅི་ནས་དེ་ལྟར་ཤེས་པས་བག་ཡོད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཉེས་པ་དེ་ལས་རང་བསྲུང་བར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་གདམས་པའོ།

这是藏文的中文翻译：
由这些理由，极为甚深难以理解且无限广大义理所说的大乘，非是逻辑学的对境，因为佛陀所说之法具有遍智智慧，超越了依靠他人等上述一切逻辑学的特性，是不可思议的，所以逻辑学和外道教法中不可能出现这样的法，在他们的论著中，从前也未见到如大乘中所说的地、波罗蜜多、空性等，以后也不可能见到。
若问，若声闻乘中未说成佛之方法，大乘中如何宣说？"因为广大"等说了一个偈颂：由于宣说如所有地和波罗蜜多等广大法故，以及宣说如所是甚深空性故，广大依福德资粮令自相续完全成熟，甚深由通达空性而生无分别智慧，因此，此大乘中宣说这深广二者，这就是成就无上菩提的方法。
声闻为自利而求寂灭轮回苦者，仅了知人无我，其如所是之智慧相较大乘如同被虫蛀的芥子内空间般狭小，了知如所有也只是通过愿智之力能了知不太遥远的时间、地点和形式的事物，并且虽未通达无量正法，仅依一个缘起心要偈颂之义了知无我而能获得果位。大乘的甚深智慧是无分别般若波罗蜜多，随顺一切所知如虚空般广大，是五明处和内明三乘广大无量法的对境。大乘的福德资粮如大海之水无量，而声闻的福德资粮如牛蹄印中的水那样微小。
断大乘起邪见言教
第二、劝诫断除对大乘的邪执，说了"其处非怖等"八个偈颂：下等众生不应恐惧之处—大乘—却因恐惧而使自心痛苦并生起对法的憎恨。这样积累广大非福德后，将在后世长时被地狱苦所煎熬。这样畏惧大乘而弃舍，其因何在？是因无大乘种性，缘于憎恨大乘的恶友所执持，未曾积累往昔善业而不能信仰，今生未训练智慧于甚深义理者将被此大乘法所惊吓，虽然此处有大乘法，却不尊重而从此大义中堕落，因此，务必了解这一点，以具正念之心护持自己免于这些过失，这是劝诫。
;


 །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཐེག་པ་གཞན་དང་གཞན་ཡུལ་དུས་གང་ན་ཡང་མེད་ལ། དེའི་དགོངས་པ་ཤིན་ཏུ་ཟབ་ཅིང་གདུལ་བྱའི་བསམ་པའམ་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བའི་ཕྱིར། རྗེས་སོང་གི་དོན་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་དུས་མཚུངས་སུ་བྱུང་བ་ལ་འཆད་པའང་ཡོད། མཆན། ས་དང་ཕར་ཕྱིན་བྱང་ཕྱོགས་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་གནས་གནས་མིན་སོགས་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྟོན་ཅིང་། སྟོང་པ་ཉིད་སོགས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་རེ་རེ་ཡང་ཚིག་དང་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་མདོ་སྡེ་མང་པོའི་སྒོ་ནས་ཡང་ཡང་རྟག་ཏུ་སྟོན་པ་དང་ལྡན་ལ་དགོངས་པ་དང་ལྡེམ་དགོངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ཕལ་ཆེར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚིག་དེ་བཞིན་དོན་དུ་གཟུང་བར་བྱ་བའང་མིན་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དགོངས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཚུལ་བཞིན་བརྟགས་ན་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་འདིས་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་བར་སླར་ངོ་མཚར་ཞིང་གུས་པའི་འདུ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་བརྟགས་པར་བྱ་ཡི་མ་བརྟགས་པར་སྤང་བར་མི་བྱའོ། །ཞེས་གདམས་པའོ། །བརྟགས་ཀྱང་ངེས་པ་མ་རྙེད་པ་ཡང་སྲིད་མོད་ཀྱི་དེ་ནི་ཟབ་མོའི་དོན་ལ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་
2-15a
དངོས་ལྟ་ཅི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བློ་གྲོས་མ་སྐྱེས་པས་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ནི། ཆོས་ལ་འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་འདི་ན་དང་པོ་ཐོས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེའི་དོན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འབྱུང་སྟེ་མ་ཐོས་པར་བསམ་པའམ་ཡིད་བྱེད་དེ་འབྱུང་མི་སྲིད་དོ། །ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་ཡང་དག་པའི་དོན་ཡུལ་དུ་བྱེད་པའི་མོས་སྤྱོད་པའི་བཟོད་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་ལ། དེ་ལས་འཕགས་པའི་ཆོས་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་དང་། དེ་ལས་ས་བཅུའི་ཡེ་ཤེས་སམ་བློ་གྲོས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཡང་། གང་གི་ཚེ་ཡང་དག་པའི་དོན་ཟབ་མོ་དེ་ནི་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དག་ཚུར་མཐོང་གི་བློས་ནམ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་སོ་སོ་རང་རིག་པ་ཡིན་ལ། དེ་འདྲའི་སོ་སོ་རང་རིག་མེད་ན་གཞན་རྟོག་གེའི་བློ་གྲོས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ངེས་ཏེ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་མིག་མེད་ན་རྣ་བ་སོགས་ཡོད་ཀྱང་མི་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་རང་གིས་ཐེག་ཆེན་གྱི་དོན་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་ཀྱང་སྤང་བར་མི་རིགས་ཏེ། བདག་གིས་མི་ཤེས་པས་ན་འདི་ཆོས་ཡང་དག་མིན་ནོ་ཞེས་བསམ་པར་མི་རུང་སྟེ། བདག་ཚོགས་མ་བསགས་པས་ཟབ་མོའི་དོན་རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་མེད་པས་ན། དམུས་ལོང་གིས་ཉི་མ་ཡོད་ཀྱང་མི་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀྱང་ཟབ་མོ་གང་ཞིག་བདག་ཅག་གི་བློའི་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པ་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བསམ་པར་མི་རིགས་ཏེ། བདག་ཅག་ཡང་དག་པའི་དོན་ལ་སྒྲིབ་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ་སངས་རྒྱས་ནི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མངའ་བའི་ཕྱིར་བདག་གིས་མི་ཤེས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཅིས་མི་མཁྱེན་ཏེ། རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་གཟུགས་ཕྲ་མོ་མ་མཐོང་ཡང་ལྷའི་མིག་གིས་མི་
2-15b
མཐོང་བ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །ཟབ་མོ་ཡིན་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ན་རྟོག་གེའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཞེས་བསམ་པར་མི་བྱ་སྟེ། རྟོག་གེའི་ཤེས་པ་ཙམ་ལས་མ་འཕགས་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཟབ་མོ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཅིའི་ཕྱིར་ཟབ་མོའི་དོན་སྐྱེ་འགགས་མེད་པ་རིག་པ་དག་ཐར་བར་འགྱུར་ལ། མངོན་རྗེས་ཀྱི་ཚད་མས་དཔྱོད་པའི་རྟོག་གེ་པ་དག་ཐར་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བསམ་པར་བྱ་བ་དེ་ནི་ཐེག་ཆེན་ལ་སྐྲག་པའི་གནས་སུ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མངོན་རྗེས་ཙམ་གྱིས་དངོས་པོ་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པས་གྲོལ་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡེ་ནས་གྲོལ་བར་རིགས་ན་ཡང་། དེ་མི་འཐད་དེ་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་འཆིང་ཞིང་དངོས་པོ་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་ན་གྲོལ་བར་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།

 །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཐེག་པ་གཞན་དང་གཞན་ཡུལ་དུས་གང་ན་ཡང་མེད་ལ། དེའི་དགོངས་པ་ཤིན་ཏུ་ཟབ་ཅིང་གདུལ་བྱའི་བསམ་པའམ་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བའི་ཕྱིར། རྗེས་སོང་གི་དོན་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་དུས་མཚུངས་སུ་བྱུང་བ་ལ་འཆད་པའང་ཡོད། མཆན། ས་དང་ཕར་ཕྱིན་བྱང་ཕྱོགས་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་གནས་གནས་མིན་སོགས་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྟོན་ཅིང་། སྟོང་པ་ཉིད་སོགས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་རེ་རེ་ཡང་ཚིག་དང་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་མདོ་སྡེ་མང་པོའི་སྒོ་ནས་ཡང་ཡང་རྟག་ཏུ་སྟོན་པ་དང་ལྡན་ལ་དགོངས་པ་དང་ལྡེམ་དགོངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ཕལ་ཆེར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚིག་དེ་བཞིན་དོན་དུ་གཟུང་བར་བྱ་བའང་མིན་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དགོངས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཚུལ་བཞིན་བརྟགས་ན་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་འདིས་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་བར་སླར་ངོ་མཚར་ཞིང་གུས་པའི་འདུ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་བརྟགས་པར་བྱ་ཡི་མ་བརྟགས་པར་སྤང་བར་མི་བྱའོ། །ཞེས་གདམས་པའོ། །བརྟགས་ཀྱང་ངེས་པ་མ་རྙེད་པ་ཡང་སྲིད་མོད་ཀྱི་དེ་ནི་ཟབ་མོའི་དོན་ལ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་
2-15a
དངོས་ལྟ་ཅི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བློ་གྲོས་མ་སྐྱེས་པས་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ནི། ཆོས་ལ་འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་འདི་ན་དང་པོ་ཐོས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེའི་དོན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འབྱུང་སྟེ་མ་ཐོས་པར་བསམ་པའམ་ཡིད་བྱེད་དེ་འབྱུང་མི་སྲིད་དོ། །ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་ཡང་དག་པའི་དོན་ཡུལ་དུ་བྱེད་པའི་མོས་སྤྱོད་པའི་བཟོད་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་ལ། དེ་ལས་འཕགས་པའི་ཆོས་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་དང་། དེ་ལས་ས་བཅུའི་ཡེ་ཤེས་སམ་བློ་གྲོས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཡང་། གང་གི་ཚེ་ཡང་དག་པའི་དོན་ཟབ་མོ་དེ་ནི་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དག་ཚུར་མཐོང་གི་བློས་ནམ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་སོ་སོ་རང་རིག་པ་ཡིན་ལ། དེ་འདྲའི་སོ་སོ་རང་རིག་མེད་ན་གཞན་རྟོག་གེའི་བློ་གྲོས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ངེས་ཏེ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་མིག་མེད་ན་རྣ་བ་སོགས་ཡོད་ཀྱང་མི་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་རང་གིས་ཐེག་ཆེན་གྱི་དོན་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་ཀྱང་སྤང་བར་མི་རིགས་ཏེ། བདག་གིས་མི་ཤེས་པས་ན་འདི་ཆོས་ཡང་དག་མིན་ནོ་ཞེས་བསམ་པར་མི་རུང་སྟེ། བདག་ཚོགས་མ་བསགས་པས་ཟབ་མོའི་དོན་རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་མེད་པས་ན། དམུས་ལོང་གིས་ཉི་མ་ཡོད་ཀྱང་མི་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀྱང་ཟབ་མོ་གང་ཞིག་བདག་ཅག་གི་བློའི་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པ་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བསམ་པར་མི་རིགས་ཏེ། བདག་ཅག་ཡང་དག་པའི་དོན་ལ་སྒྲིབ་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ་སངས་རྒྱས་ནི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མངའ་བའི་ཕྱིར་བདག་གིས་མི་ཤེས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཅིས་མི་མཁྱེན་ཏེ། རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་གཟུགས་ཕྲ་མོ་མ་མཐོང་ཡང་ལྷའི་མིག་གིས་མི་
2-15b
མཐོང་བ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །ཟབ་མོ་ཡིན་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ན་རྟོག་གེའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཞེས་བསམ་པར་མི་བྱ་སྟེ། རྟོག་གེའི་ཤེས་པ་ཙམ་ལས་མ་འཕགས་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཟབ་མོ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཅིའི་ཕྱིར་ཟབ་མོའི་དོན་སྐྱེ་འགགས་མེད་པ་རིག་པ་དག་ཐར་བར་འགྱུར་ལ། མངོན་རྗེས་ཀྱི་ཚད་མས་དཔྱོད་པའི་རྟོག་གེ་པ་དག་ཐར་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བསམ་པར་བྱ་བ་དེ་ནི་ཐེག་ཆེན་ལ་སྐྲག་པའི་གནས་སུ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མངོན་རྗེས་ཙམ་གྱིས་དངོས་པོ་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པས་གྲོལ་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡེ་ནས་གྲོལ་བར་རིགས་ན་ཡང་། དེ་མི་འཐད་དེ་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་འཆིང་ཞིང་དངོས་པོ་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་ན་གྲོལ་བར་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是将藏文内容直译成简体中文：
在大乘法之上，没有任何时间地点存在更殊胜的其他乘法。因为大乘法的意趣极为深奥，且随顺一切所化众生的意乐或一切所知的形相，所以称为"随顺"。有人解释"随顺"的含义是大乘和小乘同时出现。注释：大乘法广泛宣说地、波罗蜜多、菩提分、蕴界处、处非处等种种广大法相，并且对空性等每一种法相，通过不同词句与义理形式的多种经典反复常时宣说，且大部分通过意趣和隐晦意趣的方式所教导的内容，不应按字面意思来理解，因此佛陀世尊的意趣极为深奥。因此，智者们若如理观察，就不会因大乘法而恐惧，反而会生起惊奇和恭敬之心，所以应当观察而不应不观察就舍弃。这是教诫。
尽管经过观察，也可能没有获得定解，但这是因为对深奥义理尚未生起自证智慧，更何况相应的理解力，所以教导说：在入法阶段，首先依靠听闻，然后生起作意思惟其义，若无听闻则不可能生起思惟或作意。由如理作意，生起以真实义为对象的胜解行忍智，由此获得圣法即初地，由此生起十地智慧或理解力。但是，无论何时，都不可能以凡夫之智了悟深奥的真实义，这只能依靠自证智慧；若无此种自证智慧，怎能以分别思维的理解力获得定解呢？就像没有眼睛看不见色法，即使有耳等其他感官也无法见色。
因此，即使自己未能理解大乘义理，也不应舍弃。不应认为"因为我不了解，所以这不是真正的法"。这是不合理的。由于自己未积累资粮，所以没有了悟深奥义理的机缘，如同盲人即使有阳光也看不见一样。也不应认为"佛陀不知晓我们智力无法了解的深奥法义"，因为我们对真实义有障碍，而佛陀已远离一切障碍并具足智慧，我不了解的，为何佛陀不知道呢？就像有眼疾者看不见微细事物，但天眼却能看见一样。
不应思考"深奥的法为何不是分别思维的境界"。若只是分别思维的智慧而不超越，佛陀们怎能证悟深奥的义理呢？为何了悟无生灭的深奥义理者能获得解脱，而以现量和比量推理的分别思维者不能获得解脱？这不该成为对大乘生畏的理由，因为若仅凭现量和比量观察事物就能解脱，那么所有众生本应都已解脱，但事实并非如此。执著事物则被束缚，了知事物无自性则能获得解脱，这才是合理的。


 །དེ་ལྟར་བྱིས་པ་རྟོག་གེ་པ་རང་གི་བློ་གྲོས་ཚད་མར་བཟུང་ནས་འཕགས་ཆེན་རྣམས་ཀྱིས་གཟིགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་ཟབ་མོ་སྤངས་པ་ནི་ཁྲོན་པའི་རུས་སྦལ་གྱི་དཔེ་དང་། དམུས་ལོང་གིས་མིག་ལྡན་ལ་འགྲན་པ་ལྟ་བུ་ཤིན་ཏུ་བློ་གྲོས་བླུན་པ་སྟེ་རང་བློ་ཚད་མིན་ལ་དཔང་པོར་བྱས་ནས་ཚད་མ་སུན་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་བསམ་པ་དམན་པར་མོས་ཤིང་། རྒྱུ་རིགས་སམ་ཁམས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་དམན་པ་དང་། རྐྱེན་གྲོགས་པོ་དམན་པ་ཐེག་ཆེན་ལ་སྡང་བ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བ་དེ་དག །ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་དོན་མ་ནོར་བར་བཤད་པའི་ཆོས་འདི་ལ་གལ་ཏེ་མོས་པ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་འདི་མཆོག་ཏུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དམན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཆོས་སུ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་སོ། །ཐོས་པའི་རྗེས་སུ་
2-16a
འབྲངས་ཏེ་རིགས་མི་རིགས་ཅུང་ཟད་ཅིག་དཔྱོད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཐོབ་ནས་ནི། ད་དུང་རང་གིས་སྔར་མ་ཤེས་པའི་དོན་ཟབ་མོ་ལ་མི་དཔྱོད་པར། གང་ཞིག་ཐོས་པ་གཞན་ཐེག་ཆེན་ལ་མ་བརྟགས་པར་རབ་ཏུ་བརྙས་པར་བྱེད་པ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ན་ཁྱོད་རང་གིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དགོངས་དོན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་མ་ཤེས་པར་ལྷག་མར་ལུས་པ་ལ། འདི་རིགས་མི་རིགས་ཆོས་ཡིན་མིན་ཞེས་རྨོངས་པ་ཁྱོད་གང་གི་ཕྱིར་ན་ངེས་པར་བྱེད་དེ་དོན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཤེས་པར་བླང་བྱ་དང་དོར་བྱའི་ཁྱད་པར་ངེས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་ལས་གཟུགས་མེད་སྒྲ་མེད་སོགས་དོན་གང་ཞིག་སྒྲ་ཡིས་བསྟན་ཚོད་ལྟར་དེ་ཇི་བཞིན་དུ་ངེས་པར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པའམ་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ་ཞེས་དགོངས་པ་མ་ཤེས་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བཟུང་ན། ཚིག་དེའི་དོན་བདག་གིས་ཤེས་སོ་སྙམ་དུ་སྙེམས་པ་སྐྱེ་ཞིང་། དོན་ཡང་དག་པར་མ་ཤེས་པས་བློ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་དང་དེ་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་ནས་ལེགས་པར་གསུངས་པ་གཞན་ཡང་སྤངས་པར་བྱེད་པས་ན།རང་ཉིད་བརླག་པར་འགྱུར་ཏེ་ཅིའི་ཕྱིར་ན་ཟབ་མོའི་ཆོས་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བས་སྒྲིབ་པ་ཚབས་པོ་ཆེ་བསགས་པར་འགྱུར་བས་སོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པ་ཁྲོ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གདུག་པ་སྟེ། ལུས་ངག་གི་བྱ་བ་ལྟར་ཀུན་སློང་སོགས་ཀྱིས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཡིད་དུ་མི་འོང་ཞིང་གནོད་པའི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའམ། མི་རིགས་པ་ཡི་གཟུགས་མགལ་དུམ་སོགས་ལའང་ཁྲོ་བར་མི་རིགས་པ་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་གཞུང་སོག་ལེ་ལྟ་བུའི་མདོ་ལས། དགེ་སློང་དག་མེས་ཚིག་པའི་
2-16b
མགལ་དུམ་ལ་ཡང་ཁྲོ་བའི་སེམས་ཀྱང་སྐྱེད་པར་མི་རིགས་ན། སེམས་དང་བཅས་པའི་ལུས་ལ་ལྟ་ཅི་སྨོས། ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལྟར་ན། ཆོས་ཡང་དག་ཡིན་མིན་གཏན་ལ་མ་ཕབ་པར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཆོས་ལ་ཁྲོ་བ་མི་རུང་བ་ནི་སྨོས་ཅི་དགོས་ཏེ།ཡང་དག་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་སྤངས་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དུ་མ་ཆགས་འཇིག་གི་བསྐལ་བ་མང་པོར་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བརྒྱུད་དེ་མནར་མེད་དུ་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་བདག་ལེགས་སུ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གིས་ཉམས་འོག་ཏུ་མ་ཆུད་པའི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་མོས་པ་མ་སྐྱེས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཁྲོ་བ་དང་བརྙས་པའི་སྒོ་ནས་སྨད་པར་མི་བྱ་བར་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞག་ན་ལེགས་ཏེ་རང་ལ་ཉེས་པ་འབྱུང་བ་མེད་པས་སོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའི་དོན་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།། །།
解大小乘之别
དེ་ལྟར་ཐེག་ཆེན་བཀར་བསྒྲུབས་ནས་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་ཁྱད་པར་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་དབྱེ་སྒོ་དུ་མ་ཡོད་ཀྱང་། སྐྱབས་འགྲོ་ནས་སྒྲུབ་པའི་བར་བཞི་པོའི་ཁྱད་པར་བཤད་པ་རྒྱུ་རིགས་དང་ལམ་གྱི་ཐོག་མའི་འཇུག་སྒོ་སྐྱབས་འགྲོ་ནས་བརྩམས་ཏེ་བསམ་སྦྱོར་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱད་ཞུགས་པ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
如此，当幼稚的思辨者执著自己的理解为标准，而舍弃圣者们所见的深奥法义，就如同井底之龟的比喻，又如盲人与明眼人竞争，显示极其愚钝的智慧，因为他们以非量的自智为依据而诋毁正量。这样思想低劣、种姓或界性极为下等，且被轻视大乘的恶友所包围的人们，对于这种解说无误的深广义理的教法，若无信心，这恰恰证明了此法的殊胜性，因为它不是低劣者的行境，所以智者知道这是不共法。
获得随闻思维、能够稍微分析判断是非的智慧后，仍不去探究自己先前不了解的深义，而是不经观察地轻视所听闻的他人大乘法，这是不合理的。为什么呢？当你自己尚未了解大乘的无量种种意趣，仍有遗漏时，你这愚者为何断定这是否合理、是否正法？因为不如实了解义理，就无法确定何者应取何者应舍。
经中所说无形无声等义，若不了解其意趣而颠倒执著，认为声音所表述的内容就是如实了知或理解的，就会生起自以为懂得这些词义的傲慢，而实际上因不了解真实义理而使智慧退失，并且基于这类理解而舍弃其他善说，因此将自我毁灭。为什么呢？因为对深法生起嗔恨会积累重大的障碍。
其原因是心的过失——嗔恨——本性凶恶，与身语行为不同，不因发心等而改变，是自性过失。因此，即使对不悦意且有害的因缘或不合理的形体如火烧的木头等也不应生嗔。如声闻教典《利斧经》所说："诸比丘，即使对被火烧的木头也不应生起嗔心，更何况有情的身体？"如此，对于尚未确定是否为正法而有疑惑的法生嗔，更是不应该，因为世尊说过，若舍弃真实的大乘法，将在多世界成坏的许多劫中，反复经历极其难忍的无间地狱之苦。
因此，希求自利的人们，即使对自己未能体验的任何法未生信心，也不应以嗔恨和轻蔑的方式诽谤，而应保持舍心，这是好的，因为不会产生过失。这是对《大乘庄严经论》中大乘成立一章第二品义的解释。
解大小乘之别
如此成立大乘为佛说后，为具体了知大乘小乘的差别，虽有多种区分方法，但从皈依到修行四方面说明差别，是为了从根本种姓和道的最初入门——皈依开始，了解一切思想和行为上的差异。


 །གཉིས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ། སྐྱབས་འགྲོ་རིགས་སེམས་བསྐྱེད་སྒྲུབ་པ་བཞི་ལས།
说皈依品
དང་པོ་ལ། ཁྱད་པར་དང་། ཁྱད་པར་དེ་ལྡན་གྱི་སྐྱབས་འགྲོའི་རང་བཞིན་དོན་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ་ཁྱད་པར་བཞི་མདོར་བསྟན། དེའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་དང་སོགས་ཚིགས་
2-17a
བཅད་གཉིས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པ་དག་གི་སྐྱབས་འགྲོ་ནི་ཁྱད་པར་བཞིས་འཕགས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྒྲལ་བར་ཞུགས་པ་སོགས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱའོ་ཞེས་ཁས་ལེན་པ་དང་། བདག་མེད་གཉིས་རྟོགས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཉན་རང་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་བྱེད་པ་སྟེ་དབྱེ་བའི་རང་བཞིན་སྤྱི་དོན་རྣམ་པ་བཞི་ཡི་ཁྱད་པར་གྱིས། ཐེག་པ་མཆོག་གི་དོན་ནམ་ཚུལ་གྱི་ཕྱིར་རམ་ཆེད་དུ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་རབ་ཏུ་སོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། འཇིག་རྟེན་པ་ཚངས་པ་དང་དབང་ཕྱུག་སོགས་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་དང་། ཉན་རང་རྣམས་རང་དོན་དུ་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་བྱའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་གིས་དང་པོར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཁོར་བ་ལས་བསྒྲལ་ནས་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་ལ་བཞག་པའི་ཆེད་དུ་བདག་བླ་ན་མེད་པ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བར་བྱའོ་ཞེས་ཁས་བླངས་ཤིང་སྨོན་ལམ་འདེབས་པའི་ངེས་པར་བྱ་བ་འདི་དཀའ་སྟེ་སེམས་ཅན་མང་པོའི་ནང་ནས་ཀྱང་འདི་ལྟ་བུའི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་སྨོན་ལམ་བགྱིད་པ་ཤིན་ཏུ་དཀོན་ནོ། །དེ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་ནས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་བསྒྲལ་བའི་ཕྱིར་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གཏོང་བ་སོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དེ་ནི་བསྐལ་པ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མར་བསྒྲུབ་པར་དཀའོ། །གང་གི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སངས་རྒྱས་སུ་གྲུབ་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཕྱི་མའི་མཐའི་བར་དུ་ཕན་པར་བྱེད་པས་དོན་ཆེ་སྟེ། དེ་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་
2-17b
འདི་ལ་ལམ་དུ་བཟུང་ནས་སྐྱབས་སུ་བསྟན་པ་ནི་དོན་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱས་བཤད་ལ་གོང་གི་རིམ་པ་བཞིན་བཞི་ལས། ཀུན་འགྲོའི་ཁྱད་པར་ནི་སེམས་ཅན་དང་ཐེག་པ་དང་ཡེ་ཤེས་དང་མྱང་འདས་ཀུན་འགྲོ་བཞི་རིམ་པ་ལྟར། གང་ཞིག་མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྒྲལ་བར་ཞུགས་པ་དང་། ཐེག་པ་གསུམ་པོ་ཀུན་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་། བདག་མེད་གཉིས་རྟོགས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་ལ་མཁས་པར་ལྡན་པ་དང་། གང་ཞིག་མྱ་ངན་འདས་པའི་དབྱིངས་ལ་འཁོར་བ་དང་ཞི་བ་རོ་གཅིག་ཏུ་རྟོགས་ཤིང་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེས་སྲིད་ཞིའི་མཐའ་ལ་མི་གནས་པ་མྱང་འདས་སམ་ཤེས་བྱ་ཀུན་འགྲོ་སྟེ། དེ་འདྲའི་བློ་ལྡན་དེ་སྐབས་འདིར་ཀུན་འགྲོར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཉན་ཐོས་རྣམས་དེ་ལྟ་བུ་དང་མི་ལྡན་ནོ། །ཁས་ལེན་ལ་དངོས་དང་། དཔེས་བསྟན་པ་གཉིས། དང་པོ་གང་ཞིག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་དགའ་བ་མང་པོས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་དོན་དུ་གཉེར་བ་བསམ་པ་སྨོན་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། གང་ཞིག་མོས་སྤྱོད་ནས་ས་བཅུའི་བར་དུ་ལམ་སྒྲུབ་པ་ལ་སྐྱོ་བ་མེད་པར་ལུས་སོགས་གཏོང་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པ་སོགས་དཀའ་བ་ཡང་དག་པར་སྤྱོད་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་དང་། གང་ཞིག་རྣམ་པར་སངས་རྒྱས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀུན་དང་སྤངས་རྟོགས་ལ་ཁྱད་མེད་ཅིང་སྐུ་གསུང་ཐུགས་མཉམ་པར་འགྱུར་བ་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ཏེ། བློ་ལྡན་དེ་ནི་ཁས་ལེན་ནམ་དམ་བཅའ་བ་མཆོག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱའོ།

以下是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
第二、具体了知分为皈依、种姓、发心、修行四部分。
说皈依品
第一部分有两点：差别和具有此差别的皈依本质的概要说明。第一点中，先概述四种差别，然后详细解释其义。首先两偈颂是："遍行以及"等。
大乘行者的皈依以四种殊胜而超胜：由于致力于度脱一切众生等而具有遍行性，誓愿获得佛果，通达二无我，以及胜伏世间和声闻缘觉。以这四种差别的性质，为了最胜乘的义理或方式，皈依三宝，这被称为超胜于皈依世间的梵天、自在天等以及声闻缘觉为自利而皈依三宝。因为凡夫初发心为度脱一切众生出离轮回，安置于解脱和一切智位，为此自己成就无上正等菩提的誓愿和发愿是困难的，即使在众多众生中，如此发心发愿也极为稀有。如此发心后，为获得无上菩提和度脱众生，舍弃身体和受用等行为，是需要经过数千劫难行才能成就的。因为成就无上菩提即成佛，能利益一切众生直至未来际，故义利广大。因此，将此大乘作为道路而指示皈依，具有最胜义利。
详细解释中，按照前面的次序分四点。遍行的差别是遍行众生、乘、智慧和涅槃四种，依次为：致力于度脱无量一切众生，通达一切三乘，具足通达二无我的遍行智慧，以及在涅槃界中证悟轮回与寂灭一味，以智慧和悲心不住于有寂二边，遍行涅槃或所知。应当了知具有如此智慧者在此称为遍行，而声闻们不具备这些。
誓愿中分为实际和比喻说明两部分。首先，由于深切喜爱佛陀的力、无畏等功德而殷切追求最上菩提，这是意乐发愿的差别；从胜解行直至十地间修道不知疲倦，舍弃身体等，忍受苦难等真实难行，这是修行的差别；成佛后与诸佛在断证上无差别，身语意相等，这是果位的差别。应知具慧者这种誓愿或承诺是最胜的。


 །གཉིས་པ་དེའི་ཡོན་ཏན་དཔེས་བསྟན་པ་ལ། རྒྱལ་པོའི་སྲས་ཀྱི་དཔེ་དང་། བློན་པོ་ཆེན་
2-18a
པོའི་དཔེ་གཉིས། དང་པོ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་སྲས་ཀྱི་དཔེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་མཆོག་ཏུ་སྐྱེས་པ་ནི། དཔེར་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་རྒྱལ་གྱི་སྲས་ཕའི་ས་བོན་དང་། རིགས་བཙུན་པའི་བཙུན་མོ་དམ་པའི་མ་དང་། ནད་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་མེད་པའི་མངལ་དང་། སྐྱེད་བསྲིང་བའི་མ་མ་སྟེ་ཕུན་ཚོགས་བཞི་དང་ལྡན་པ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གདུང་རིགས་རྒྱུན་མི་གཅོད་པའི་རིགས་ཀྱི་སྲས་ཞེས་བྱ་ལ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་ཞེས་མི་བྱ་སྟེ་གསུང་ལས་སྐྱེས་པའི་སློབ་མའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞིག་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་སྲས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གང་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ནི། བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གཉིས་དང་ལྡན་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མི་གཏོང་བའི་སྙིང་རྗེ་དང་ཆོས་བཞི་པོ་དེ་ནི་རིམ་པ་ལྟར་ཕའི་ས་བོན་དང་། མ་དང་མངལ་གྱི་གནས་དང་མ་མ་མཚུངས་པ་མེད་པ་དང་ཆོས་འདྲ་བ་ལས་སྐྱེས་པའི་བློ་ལྡན་བྱང་སེམས་དེ་ནི་ཁས་ལེན་མཆོག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་བསྒྲུབ་པར་ཁས་བླངས་པ་དེའི་དབང་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་བུ་མཚན་ལྡན་བཞིན་ནོ། །ཡང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་སྲས་སུ་སྐྱེས་པ་ལ་མི་ཕལ་པ་ལས་འཕགས་པའི་ཡོན་ཏན། ལུས་མཚན་གྱིས་བརྒྱན་པ། རྒྱལ་ཕྲན་གཞན་དབང་དུ་འདུ་ཞིང་ལེགས་པར་སྐྱོང་བ། རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཐོབ་པ། རྒྱལ་པོའི་
2-18b
ལུགས་དང་རིག་གནས་ཀུན་ལ་མཁས་པ་བཞི་ཡོད་པ་དང་མཚུངས་པར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡང་སྣ་ཚོགས་ཡིད་དུ་འོང་བའི་མཚན་བཟང་པོ་དང་དཔེ་བྱེད་བཟང་པོ་ཀུན་གྱིས་དེའི་ལུས་བརྒྱན་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་མཚན་ལས་ཡོན་ཏན་གསུམ་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཏེ་ཡུལ་ན་གནས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གསལ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སོ། །བློ་ཡི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དགེ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་སྟོབས་ཐོབ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ནམ་ཡང་མི་ཟད་པས་མཐའ་ཡས་ཤིང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་བ་རྙེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ལས་བཏོན་ནས་གཏན་བདེར་འཇོག་པས་ན་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་སྐྱབས་སུ་འགྱུར་བའི་ཐབས་ཆེན་པོ་ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་དམ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྒོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བཤམས་པ་ཤེས་སོ། །ཡང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་སྲས་མཚན་དང་ལྡན་པ་དེ་ཡབ་ཀྱིས་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་དབང་བསྐུར་བ་དང་། བྱ་བ་ལྷག་པར་བརྟགས་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་ཀུན་ལ་མཁས་པ་དང་། འབངས་འཁོར་རྣམས་ཚར་གཅོད་དང་རྗེས་འཛིན་གྱི་སྒོ་ནས་སྐྱོང་བ་བཞི་དང་ལྡན་པ་བཞིན་དུ། བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཁས་ལེན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡང་། ས་བཅུ་པར་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱིས་འོད་ཟེར་ཆེན་པོས་དབང་བསྐུར་བ་བྱིན་པ་དང་། དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་ཐོགས་པ་མེད་པ་དེ་ནི་ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་ཀྱི་ཆོས་ལ་དབང་བ་ཀུན་དང་ཡང་དག་ལྡན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་
2-19a
ཀྱི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཀུན་ཏུ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ཆོས་སྟོན་པའི་རྣམ་པ་ཀུན་ནས་ཤེས་པ་དང་། ལྷག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་བཅའ་བས་ཉེས་པ་བྱེད་པ་ཚར་གཅོད་པ་དང་ལེགས་པ་བྱེད་པ་ལ་ཕན་འདོགས་པས་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

以下是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
第二、以比喻说明其功德，分为王子的比喻和大臣的比喻两部分。首先，以转轮王之子的比喻说明出生于佛陀最胜种姓：
如同转轮王之子具足父亲的种子、高贵的尊贵母亲、无病等过患的胎藏以及养育的乳母四种殊胜条件一样，菩萨被称为如来种姓不断之子，而声闻们则不称为佛子，他们是从佛语所生的弟子。任何作为诸佛世尊最胜子所出生的菩萨，是因为发无上菩提心、通达无我的般若波罗蜜多、具足福德智慧二资粮以及不舍一切众生的悲心这四法，依次如同父亲种子、母亲、胎位和乳母无比相似，从这些相似法中出生的具慧菩萨，应知是最胜誓愿者，因为他发愿成就无上菩提，因此出生于如来种姓，如同具相的转轮王子。
又如同转轮王子出生后具有四种超胜普通人的功德：身体庄严相好、能令小国归顺并善加护持、获得王位受用、精通王法与一切学术，同样，菩萨也以各种悦意的妙相和随好庄严其身。这些相好又以三种功德超胜世间转轮王的相好：即安住于对境、完全显明和圆满具足的殊胜。
菩萨以智力获得身语意力，能令一切众生成熟于善；获得佛陀永不穷尽的大乐，无边且息灭一切烦恼；由于能令一切众生脱离苦难安置于永恒安乐，所以了知无量如所有、尽所有的大方便或方便智慧之门。
又如同具相转轮王子被父亲灌顶立为王位继承人、善于观察事务、精通身语意一切技艺、通过惩恶扬善护持臣民等四种功德，同样，发誓成就无上菩提的菩萨也在第十地时获得诸佛以大光明灌顶；因此获得无碍智慧，完全具足如所有、尽所有法的自在；在一切佛会中完全了知神变和说法的各种方式；通过制定增上戒学规则而惩处作恶者，帮助行善者而给予摄持。


 །དཔེ་གཉིས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་དང་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་གསང་བ་ལ་སྤྱན་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོའི་ཡིད་བརྟན་གྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་བློན་པོ་ཆེན་པོ་ནི། རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོའི་སླས་སོགས་འཁོར་གྱི་ནང་ན་འཇུག་པ་དང་། མཛོད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱན་པ་བྱེད་པ་དང་། གསང་བའི་གཏམ་བགྲོས་པ་དང་། གཞན་ལ་བཀའ་བསྒོ་བར་དབང་བ་བཞི་ཡིན་པ་ལྟར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་བློན་པོ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་སོགས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་རྣམས་ལ་འཇུག་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ཆོས་བདལ་བའམ་བཀྲམ་པའི་མཛོད་ལ་རྟག་ཏུ་སྤྱན་བྱེད་པ་སྟེ་གཉེར་བྱེད་པའམ་གཟིགས་རྟོག་མཛད་པའི་ཕྱིར་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་གསང་བའི་གནས་ནི་རྣམ་གསུམ་རྟག་ཏུ་ཡང་དག་འཛིན་པ་ནི། དཔེར་ན་གསང་བ་བསམ་མི་ཁྱབ་པའི་མདོ་ལས་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ནི་རྟག་ཏུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དུས་དང་སངས་རྒྱས་པའི་དུས་ན་དྲུང་དུ་གནས་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་གསང་བ་གཞན་གྱིས་མི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེས་ཤེས་པ་ལྟ་བུའོ། །སེམས་ཅན་མང་པོའི་
2-19b
དོན་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི། མདོར་བསྡུ་ན། གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ལ། རྒྱས་པར་ཕྱེ་ན་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་དེ། དང་པོ་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ལ་མོས་པ་སྐྱེས་པའི་དུས་ན་ནམ་མཁའ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་མཐའ་ཇི་ཙམ་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་དང་། དེ་ལྟར་མོས་པ་སྐྱེས་ནས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་དུས་ན་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ཀུན་ལས་འཕགས་ཏེ་བླ་མ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་བསམས་བཞིན་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་འཛིན་པ་ན་ལྷ་དང་མིའི་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྲིད་པའི་བདེ་བ་ཚད་མེད་པ་མྱོང་བ་དང་། ས་དང་པོར་ཆོས་དབྱིངས་མངོན་སུམ་རྟོགས་པ་ན་བདག་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཐོབ་ཅིང་བདག་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་ནུས་པར་མཐོང་ནས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་ཞིང་། རང་དང་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཉིད་བྱེད་ལ། དེའི་ཚེ་ན་འཚོ་བ་མེད་པ་དང་། མི་བསྔགས་པ་དང་། འཁོར་གྱི་འཇིགས་པ་དང་། ངན་འགྲོར་ལྷུང་བ་དང་འཆི་འཕོ་བའི་འཇིགས་པ་ལྔ་དང་བྲལ་བས་རང་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཞི་ཞིང་བདག་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཇིགས་པ་དེ་ལྔ་ཡང་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བརྒྱད་པར་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་དུས་སུ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེན་པོ་ཐོབ་སྟེ་བློ་མཆོག་གི་བདེ་བ་ལ་གནས་པ་དང་། དེ་ལྟར་ལྔ་དང་ས་བཅུ་འདས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ཡོན་ཏན་གསུམ་ཐོབ་སྟེ། ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་སམ་མདོ་སྡེ་
2-20a
སོགས་ཆོས་མང་པོ་ཚད་མེད་པའི་ཕུང་པོ། འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཉན་རང་ལས་ཕུལ་དུ་གྱུར་པ་མཆོག་དང་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་རྟག་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ་དགེ་བའི་ཚོགས་མ་ལུས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་བག་ཆགས་གཏན་ནས་བཟློག་ཅིང་། སྲིད་པ་དང་ཞི་བའི་མཐའ་གཉིས་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའོ།

以下是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
第二个比喻是：菩萨能观察佛陀大乘法及身语意密要，而声闻则不然。如同作为国王最信任的大臣，能够出入于王后及眷属之间，监管一切宝藏，商议机密事务，有权向他人下达命令这四方面，同样，菩萨如同大臣一样，深入十波罗蜜多等大乘法，常常监管或照看广大的菩提分法宝藏，完全掌握佛陀身语意三密之处，就像《不可思议秘密经》中所说，金刚手常住于世尊身边，无论是佛陀在菩萨时还是成佛时，他都了知其他人不知道的佛陀身语意秘密。因为菩萨常时不断地利益众多众生。
第三、了悟的差别简而言之是通达人法二无我，广分则有八种功德：首先，对大乘法生起信解时获得如虚空和众生边际那样广大的福德蕴；如是生起信解后，发无上菩提心时超越三界一切众生而成为上师；为自他利益而有意识地受生时，体验无量天人圆满受用的有情安乐；初地时现证法界，获得自他平等心，见到能够成就自他利益，生起极大欢喜，并且平息自他巨大的苦蕴；此时远离无生计、不赞叹、眷属怖畏、堕恶趣及死亡五种恐惧，因此自身苦息灭，如同自己一样也能平息众生这五种恐惧；八地获得无生法忍时，获得自然成就的无分别智慧大光明，安住于最胜智慧之乐；如此超越五地和十地后，在佛地获得三种功德：无漏法或经典等无量法蕴，超胜世间和声闻缘觉的殊胜圆满直至轮回边际恒常的法身，即一切善聚的圆满；完全断除烦恼障和所知障习气，从有寂二边解脱，获得不住涅槃。


 །བཞི་པ་ཟིལ་གནོན་རྒྱས་བཤད། བློ་ལྡན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་དགེ་བ་རྣམ་པ་བཞིའི་སྒོ་ནས་ཉན༷་ཐོས༷་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚོ༷གས་མང་པོ་དང་བཅ༷ས་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏེ། དེ་ལྟར་བྱང་སེམས་ཀྱི་དགེ༷་བ༷་ནི་མོས་སྤྱོད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་མན་ཆད་ལ་གནས་པའི་དགེ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ལྟར་མྱང་འདས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་འཁོར་བར་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡང་བྱེད་པས། རྒྱ༷་ཆེན༷་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ། །ས་དང་པོ་ནས་བདུན་པའི་བར་གྱི་དགེ་བ་ནི་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དོན༷་ཆེ༷ན་པོ་ཡིན་པས་ཉན་ཐོས་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང༷་དག་པ་ས་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་ལྟར་འཕེལ་ཞིང་སྨིན་པ་དང་། སྟོབས་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མཐ༷འ་ཡ༷ས་པ་འཕེལ་བ་དང་རྟག་ཏུ་སངས་རྒྱས་པའི་མཛད་པ་དང་ཆོས་འཆད་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པས་ཀྱང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་
2-20b
སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་བརྙེས་པ་དེ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ཡང་ནམ་ཡང་ཟ༷ད་མི་ཤེས༷་པ༷ས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཐེག་ཆེན་པའི་སྐྱབས་སུ་སོང་བའི་དགེ་བ་དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་མན་ཆད་དུ་མོས་སྤྱོད་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་མ་ཡིན་པ་ས་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་བདུན་པའི་བར་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། དག་ས་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ལ་དབང་འབྱོར་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྙེད་པ་དེ་ནི་ཉན་རང་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་དུ་ཞི་བས་ཟད་མི་ཤེས་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །གཉིས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་སྐྱབས་འགྲོ་ཉིད་བཤད་པ། ཐེག་ཆེན་པའི་སྐྱབས་འགྲོ་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་དེའི་དངོས་པོ་འདོད་པ་སྟེ། གང་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བའི་སངས་རྒྱས་དེ་ཡི་དངོས་པོར་བདག་ཉིད་གྲུབ་པར་འདོད་པས་ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་འདི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱབས་སུ་གྱུར་པ་དེ་བཞིན། བདག་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་དེ་ཉིད་དུ་དམ་བཅའ་ཞིང་ཁས་ལེན་པའི་སྨོན་ལམ་ཡིན་ཏེ་འདི་ནི་སྐྱབས་འགྲོའི་ངོ་བོ་འམ་རང་བཞིན་ནོ། །ཉན་ཐོས་རྣམས་བདག་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་བདག་སྐྱོབ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཆོས་དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །བདག་སངས་རྒྱས་སུ་གྲུབ་པར་གྱུར་ཅིག་
2-21a
ཅེས་ཁས་ལེན་པ་དེ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་བར་འདོད་པའི་སྙིང་བརྩེ་བ་ལས་ཡིན་པ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཕྱིར་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྐྱབས་འགྲོའི་རྒྱུ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་དེ་ལས་ས་བཅུ་རིམ་གྱིས་བསྒྲུབས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ཀུན་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་ནི་སྐྱབས་འགྲོའི་འབྲས་བུ་སྟེ་འབྲས་སྐྱབས་སོ། །སངས་རྒྱས་སུ་གྲུབ་ནས་ནམ་མཁའ་ཇི་སྲིད་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་བྱེད་པ་དང་། བྱང་སེམས་རྣམས་སློབ་པའི་དུས་སུ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་དཀའ་བ་སྣ་ཚོགས་སྤྱད་པ་ལ་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བ་མེད་པ་ནི་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་ལས་སོ། །ཚེ་འདིར་ཟང་ཟིང་དང་དགེ་བས་ཕན་བཏགས་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ལྷ་མིའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་མྱང་འདས་ལ་བཀོད་པ་བདེ་བ་ཞེས་བློ་བརྟན་འགྲེལ་པ་སོགས་སུ་བཤད། ཚེ་འདིར་མངོན་མཐོའི་བདེ་བ་དང་། ཕྱི་མར་ངེས་ལེགས་ཀྱིས་ཕན་པ་ཞེས་སུ་བཤད་པའང་གཞན་ན་ཡོད། གནས་སྐབས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་། མཐར་ཐུག་གི་ཕན་པ་ཞེས་འཆད་པའང་ཡོད་དོ།

以下是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
第四、胜伏详解。具智慧的菩萨通过四种善法胜伏众多声闻缘觉。菩萨的善行在胜解行阶段至世第一法位时，不像声闻那样单向趋入涅槃，而是为利益一切众生而入轮回作因，因此因广大而胜伏一切声闻。从初地至七地的善行因成就无上菩提而有大义利，故胜伏一切声闻；在三清净地中，无分别智慧任运成就，善根如成熟果实般增长成熟，力、波罗蜜多等无量功德增长，常时佛陀事业和不间断说法，也因此胜伏诸声闻。
在佛地获得力、无畏、不共等圆满功德之究竟，即使在无余依涅槃界中也永不穷尽，因此胜伏诸声闻。如此，大乘皈依的善行在世第一法以下是胜解行的发心，出世间二地以上至七地以清净增上意乐令众生成熟，在三清净地获得无分别等四种自在圆满，这不像声闻缘觉入无余涅槃而穷尽，故特别超胜。
第二、解说具殊胜的皈依。这大乘皈依是希求佛陀之本性，即希求自己成就所皈依的佛陀之本性，如同此佛成为一切众生皈依处一样，"愿我也成佛以息灭一切众生苦"，如此立誓承诺发愿，这是皈依的本质或自性。声闻们则想着"愿我从轮回苦中解脱"，为救护自己而皈依佛法僧。
应知这种"愿我成佛"的誓愿是出于对一切众生欲令解脱苦难的慈悲，因此大乘皈依的因是悲心。如此皈依后，次第修行十地，在佛地获得遍知一切所知相的智慧，这是皈依的果，即果皈依。成佛后尽虚空际利益安乐一切众生，菩萨在学道时也不厌倦为众生利益而行各种难行，这是皈依的业。
以财物和善行利益此生，在他世中安置于天人受用和涅槃中称为"安乐"，如智坚解释等所说。此生中人天善趣之乐，他生中决定胜利的利益，在其他论中也有这样解释。也有解释为暂时安乐和究竟利益。


 །ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་ལམ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་གང་ཟག་སོ་སོ་ལ། ཐེག་པ་གསུམ་པོ་ཀུན་གྱིས་རྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་རྟག་ཏུ་ལྡན་པ་ནི་ལྡན་པའོ། །དེ་ཡང་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྐྱབས་འགྲོ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བས་ན། ཐེག་པ་གསུམ་གང་ལ་དད་པའི་སེམས་ཅན་རིས་སུ་མ་ཆད་པ་རྣམས་ལ་ཐེག་པ་དེ་དང་དེའི་ཆོས་བསྟན་པས་སྡུག་བསྔལ་ལས་གྲོལ་བའམ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱེད་པས་ཐེག་
2-21b
པ་ཀུན་གྱིས་རྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པས་རིགས་ཅན་གསུམ་པོའི་སྐྱབས་དང་མགོན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། རིགས་ཅན་དེ་དག་རང་རང་གི་ཐེག་པ་དེ་ལ་རྟོན་པའམ་བློ་ཁེལ་བ་ཡིན་ནོ། །སྐྱབས་འགྲོ་དེའི་དབྱེ་བའམ་འཇུག་པ་ནི། བརྡ་ཡིས་ཐོབ་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་གཉིས་སུ་ཡོད་དེ། དང་པོ་རང་གི་ངག་གིས་ཁས་བླངས་པ་དང་མཁན་སློབ་རྣམས་ཀྱི་ངག་གི་སྒྲ་སོགས་ཀྱི་བརྡ་ལས་ཐོབ་པ་ནི་རགས་པ་བརྡ་ལས་བྱུང་བའི་སྐྱབས་འགྲོ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ནི་ས་དང་པོར་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དོན་མངོན་སུམ་རྟོགས་པ་ལས་དེ་ཕན་ཆད་ཉམས་མི་སྲིད་པ་ཐོབ་པ་ནི་ཟབ་པའམ་ཕྲ་བ་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སེམས་བསྐྱེད་པའང་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རང་བཞིན་ནམ་ངོ་བོ་དང་རྒྱུ་འབྲས་ལས་ལྡན་འཇུག་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱི་སྐྱབས་འགྲོ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཉན་རང་རྣམས་ཀྱི་དེ་ལས་མཆོག་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཚིགས་བཅད། ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལུགས་ཀྱི་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་འདིར་སོང་བ་ནི་དོན་ཆེ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ན་དེ་ལྟར་རང་བཞིན་དོན་གཉིས་བསྒྲུབ་ཕྱིར་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་དེ་ནི། ས་དང་ལམ་རིམ་པར་བསྒྲུབས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་ཡོན་ཏན་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་ཕྲིན་ལས་ལྷུན་གྲུབ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་སོགས་ཐོབ་པའི་བར་གྱི་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་རང་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གཞན་དོན་དུ་མཐའ་ཡས་པའི་འགྲོ་བ་འདི་ཀུན་ལ་སྙིང་རྗེའི་
2-22a
བསམ་པས་ཁྱབ་པའི་སྒོ་ནས་སྦྱོར་བ་མཚུངས་པ་མེད་པ་འཕགས་པ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དག་ཀྱང་ཕྱོགས་བཅུར་རྒྱས་པར་སྟོན་ཅིང་འཆང་བར་བྱེད་པས་གནས་སྐབས་དང་གཏན་གྱི་བདེ་བ་རྣམ་གྲོལ་ལ་འགོད་པར་བྱེད་པས་བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མངའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་གསུམ་པ་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།། །།དེ་ཡང་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ལམ་གང་ཡིན་ཡང་ཐོག་མ་ནི་སྐྱབས་འགྲོ་ཡིན་ཏེ། རང་རང་གི་ལམ་དེ་ཉིད་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་གཏན་དུ་གྲོལ་བའི་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་ནས་དེའི་ཕྱིར་ན་ལམ་དེ་སྟོན་པ་པོ་དང་། ལམ་དེ་ལ་ཞུགས་པ་དག་ཀྱང་མཆོག་གི་སྐྱབས་སུ་བཟུང་ནས་ལམ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་གྱི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་སྐྱབས་གནས་ཡང་དག་ཏུ་ཁས་མི་ལེན་པ་ལ་ཆོས་འདི་པའི་སྐལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་པོར་སྐྱབས་འགྲོ་བཤད་དོ།

以下是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
对于从大小乘道中决定出离的各种补特伽罗，三乘皆具足依止的功德是具足。大乘皈依由于遍行三乘，对信仰三乘任何一乘的无差别众生，通过宣说该乘法令其从苦中解脱或出离，因此具足三乘所依止的功德，成为三种种姓者的皈依处和怙主，这些种姓者各自依靠或信赖自己的乘法。
此皈依的分类或进入方式有两种：由表示获得和由法性获得。首先，由自己的语言承诺以及从亲教师等的言语声音等表示获得的是粗显的由表示而生的皈依；由法性获得是指在初地现证法性义理后，此后不可能退失，这称为甚深或微细的由法性获得。发心也同样有这两种。
如此具足自性或本质、因果、业、所依六方面的具慧菩萨的这种皈依，超胜于世间和出世间声闻缘觉的皈依。
第三、总结偈颂。如上所述，以大乘方式皈依有大义利，因为这样为成就自他二利而皈依，次第修行诸地与道，直至获得佛地力、无畏、任运不断事业等功德，无量功德资粮增长，为自利圆满；为利他则以悲心意乐遍及无边众生，通过无等行持，广泛宣说和持守十方圣者大士佛菩萨的大乘法，使众生安立于暂时和永久安乐解脱，故具足圆满意乐与行持。这是对《大乘庄严经论》中皈依品第三章的解释。
此外，无论三乘中任何道路，最初都是皈依，因为相信各自的道能永远从轮回苦中解脱，是解脱道，所以将指示该道者和趋入该道者也视为最上皈依而入道，若不承认三宝为真实皈依处，就没有进入此法的缘分，因此首先讲解皈依。
;


 །དེའི་རྗེས་སུ་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གཉིས་ཀ་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་མཚུངས་ཀྱང་། ཁ་ཅིག་ཐེག་ཆེན་སྐྱབས་འགྲོ་དང་། ཁ་ཅིག་ཐེག་དམན་པའི་སྐྱབས་འགྲོར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་རིགས་ཅན་གསུམ་འབྱུང་བ་འདིའི་རྒྱུ་ཅི་ཡིན་སྙམ་པའི་ཐེ་ཚོམ་བསལ་ཕྱིར་རིགས་ཀྱི་ལེའུ་བཤད་དེ། རིགས་མཆོག་དང་ལྡན་པས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པས་དེའི་རྗེས་སུ་སེམས་བསྐྱེད་བཤད། བསམ་པ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེས་སྦྱོར་བ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པས་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པ་བཤད་པ་ཡིན་ལ། སྒྲུབ་པ་སྔ་ཕྱིར་ལན་གཉིས་བྱུང་བ་ནི་སྔ་མར་ཐེག་
2-22b
པ་ཆེ་ཆུང་གི་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཙམ་གྱིས་སྤྱིར་བསྟན། སྒྲུབ་པའི་ལེའུ་ཕྱི་མར་བཤད་སྒྲུབ་ཀྱི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་སྒྲུབ་པ་ལག་ལེན་དངོས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་འཕྲོས་དོན་སྨོས་ནས་དཀྱུས་ཀྱི་དོན།
说种性品
གཉིས་པ་རིགས་ཀྱི་ལེའུ་བཤད་པ་ལ་རིགས་ཡོད་པ་བཤད་པ་དང་། རིགས་མེད་པ་བཤད་པ། ཐེག་པ་མཆོག་གི་རིགས་ལ་བསྔགས་པའི་སྒོ་ནས་ལེའུའི་མཇུག་བསྡུ་བ་གསུམ། དང་པོ་ལ་སྡོམ་གྱི་སྒོ་ནས་མདོར་བསྟན། དེ་དག་སོ་སོའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ་ཡོད་དང་མཆོག་དང་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏེ། སྤྱིར་རིགས་ཐ་དད་པ་ཡོད་པ་དང་། དེ་ལས་ཐེག་ཆེན་གྱི་རིགས་མཆོག་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་རིགས་དེའི་རྟགས་དང་། རིགས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རིགས་སད་པར་མི་བྱེད་པའི་སྒྲིབ་པའམ་ཉེས་དམིགས་དང་། རིགས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་དང་། རིགས་ཀྱི་དཔེ་གསེར་དང་རིན་ཆེན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལྟར་དོན་བརྒྱད་པོ་སོ་སོ་རེ་རེ་ལའང་རྣམ་པ་བཞི་རེས་འཆད་དོ། །ཞེས་སོ། ། གཉིས་པ་ལ་མདོར་བསྟན་གྱི་རིམ་པ་དང་མཚུངས་པར་བརྒྱད་ལས། དང་པོ་རིགས་ཐ་དད་ཡོད་པ་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན་རིགས་སམ་ཁམས་རྣམ་པ་དུ་མ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཡོད་པ་དང་། ཞེས་པ། ཁམས་དང་ས་བོན་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཙམ་ཡིན་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་ནི་མི་འདྲ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཁ་ཅིག་འདོད་ཆགས་ལ་སྤྱོད་པ། དེ་བཞིན་ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པ་ཤས་ཆེ་བ་དང་། ཁ་ཅིག་ཉན་ཐོས་དང་། 
2-23a
དེ་བཞིན་རང་རྒྱལ་དང་། ཐེག་ཆེན་གྱི་རིགས་ཅན་ཐ་དད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རིགས་ཐ་དད་ཡོད་པར་ངེས་སོ། །སེམས་ཅན་ཆགས་སོགས་སོ་སོའི་ཤས་ཆེ་བ་སོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལའང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མི་འདྲ་བ་དུ་མར་འགྱུར་བས། བ་རུ་རའི་མདོ་ལས། འཕང་དང་ཞེང་ལ་དཔག་ཚད་གཅིག་ཙམ་ཡོད་པའི་བ་རུ་རའི་ཕུང་པོ་ལས་འདི་ནི་སེམས་ཅན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་སོ། །འདི་ནི་རང་རྒྱལ་གྱི་རིགས་སོ། །འདི་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སྤྱོད་པའི་རིགས་སོ་ཞེས་སོགས་དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་ཁམས་སོ་སོའི་སེམས་ཅན་བགྲངས་ན་བ་རུ་རའམ་རི་ལུའི་ཕུང་པོ་དེ་མྱུར་དུ་ཟད་པར་འགྱུར་གྱི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ནི་ཟད་པར་མི་འགྱུར་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །མོས་པ་དང་ཞེས་པ་རིགས་སམ་ཁམས་ཀྱི་དབང་གིས་མོས་པའང་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་དེ། ཟས་གཅིག་པུ་ལ་ཡང་། ཁ་ཅིག་མངར་བ་ལ་མོས། ཁ་ཅིག་སྐྱུར་བ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པ་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་ནས་མོས་པ་ཚད་མེད་པ་ཡོད་ལ། རྣམ་གྲོལ་ལམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཡང་། དགེ་བའི་བཤེས་ཀྱིས་བསྟན་རུང་མ་བསྟན་རུང་ཁ་ཅིག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་དད་ཅིང་ཐེག་ཆེན་ལ་མི་དད་པ་སོགས་ཐ་དད་ཡོད་དོ།

以下是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
此后，大小二乘都同样皈依三宝，但有些成为大乘皈依，有些成为小乘皈依，这样出现三种种姓，为解除"这种情况的原因是什么"的疑惑，故解说种姓品。由于具最胜种姓而发无上菩提心，因此在皈依之后解说发心。由于意乐发心导致行持修行，所以在发心之后解说修行。修行前后出现两次，是因为前者是为了让人特别了解大小乘修行差别而作总说，后面修行品中解说的修行是与宣说相对应的实际修行实践。
如此提及关联内容后，现在讲正文。
说种性品
第二，解说种姓品分三：解说有种姓、解说无种姓、以赞叹最胜乘种姓的方式总结本品。第一部分又分为总纲概述和详细解释各自内容两部分。首先，以"有与胜与等"一偈显示：一般而言有不同种姓，其中大乘种姓是最胜，种姓的性质、种姓的标志、种姓的分类、障碍种姓觉醒的过患、种姓的利益，以及种姓的比喻——黄金与珍宝两种。这样，对每个部分都用四个方面来解释。
第二部分按照概述的顺序分八点。首先，如何理解有不同种姓？众生界中有多种各异的种姓或界，即：种姓、种子和界只是名称的异称。众生的界是各种不同的：有些多行贪欲，同样地有些多行嗔恨、愚痴、傲慢等，有些是声闻种姓，同样地有些是缘觉和大乘种姓，因此可以确定有不同种姓。众生中贪等各自偏重等差异也形成多种各异类型，如《贝卢果经》中说："若从长宽各一由旬的贝卢果堆中，数'这是声闻种姓众生'、'这是缘觉种姓'、'这是贪行种姓'等，如此计数不同界的众生，贝卢果或丸子堆会迅速耗尽，但众生界不会穷尽"，就是这个意思。
"信解等"是说因种姓或界的关系，信解也有各种不同，就如同对一种食物，有些喜爱甜味，有些更喜爱酸味等，由此可见有无量信解。就解脱道而言，无论善知识是否教导，有些信仰声闻乘而不信大乘等，各有不同。


 །དེ་བཞིན་ཕར་ཕྱིན་སྒྲུབ་ནུས་མི་ནུས་ཐ་དད་ཡོད་པ་དང་། རྣམ་གྲོལ་གྱི་འབྲས་བུ་ཡང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལྟ་བུ་ཆུང་ངུ་དང་། རང་རྒྱལ་གྱི་བྱང་ཆུབ་འབྲིང་པོ་དང་། ཐེག་ཆེན་གྱི་བྱང་ཆུབ་མཆོག་སྟེ། དེ་ལྟར་རྒྱུ་མཚན་བཞི་དམིགས་པའི་ཕྱིར། རིགས་ཐ་དད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་བརྗོད་དེ། རིགས་སམ་ཁམས་ཐ་དད་མེད་ན་རྒྱུ་འདྲ་བས་མོས་པ་སོགས་ཕྱི་མ་གསུམ་ཡང་ཐ་དད་
2-23b
མེད་པར་འགྱུར་རིགས་ན་ཡང་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པས་ཁམས་ཐ་དད་ཡོད་པར་གྲུབ་བོ། །གཉིས་པ་ཐེག་ཆེན་གྱི་རིགས་མཆོག་ཡིན་པ་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་དེ་ནི་ཐེག་ཆེན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྒྲིབ་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་གསལ་ཞིང་དག་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ན། ཐེག་དམན་པའི་རིགས་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་དང་། ས་དང་ཕར་ཕྱིན་དང་མཐར་འབྲས་སྟོབས་བཅུ་སོགས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པ་དང་ནི་བདག་གི་དོན་དང་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པ་འབྱུང་བས་དགེ་བའི་དོན་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་བྱེད་པ་དང་། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་ཀྱང་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་མི་ཟད་པ་ཡི་རྒྱུ་མཚན་བཞི་ཡི་ཕྱིར་ན་ཐེག་ཆེན་གྱི་རིགས་ནི་མཆོག་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བ་གསལ་ཞིང་དག་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་སོགས་བཞི་པོ་དེ་ཉན་ཐོས་ལ་མེད་པས་དེའི་རིགས་ཀྱིས་དེ་འདྲའི་དགེ་བའི་རྒྱུ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་རིགས་དེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་དབྱེ་ནི། རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་རིགས་དང་། རྒྱས་པ་ཡི་རིགས་སམ་རྒྱས་འགྱུར་གྱི་རིགས་གཉིས་ཡོད་ལ། དེ་གཉིས་ནི་སྔ་མ་རྟེན་དང་། ཕྱི་མ་བརྟེན་པ་ཡིན་པས་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་བཞིའོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་གནས་རིགས་ནི་སེམས་ཙམ་པའི་བཞེད་པ་ལྟར་ན་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཁྱད་པར་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ཞེས་རང་བཞིན་གཤིས་ཀྱི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་སུས་ཀྱང་མ་བྱས་མ་བཅོས་པར་
2-24a
མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ས་བོན་དེ་དང་ལྡན་པས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བའི་སྐལ་བ་ཡོད་པ་ཞིག་ཏུ་འདོད་དེ། དཔེར་ན་རྡོ་ཡི་རིགས་ལ་ལའི་ཁམས་ན་གསེར་ཡོད་པ་དང་ཁ་ཅིག་ལྕགས་དང་། ཟངས་སོགས་ཀྱི་ཁམས་ཅན་ཡིན་པ་ཕན་ཚུན་འགྱུར་མི་རུང་བ་ལྟ་བུར་འདོད། འདིའི་ལུགས་ལ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རིགས་དང་། མ་ངེས་པ་དང་ཐར་བའི་ས་བོན་དང་གཏན་བྲལ་རིགས་ཆད་དང་ལྔར་བཞེད་དོ།

以下是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
同样，能否修行波罗蜜多有不同差别，解脱果也有差别：如声闻菩提是小果，缘觉菩提是中等果，大乘菩提是最胜果。因此，基于这四种理由，可以确定存在不同种姓。若种姓或界不存在差别，则因相同因而信解等后三者也应无差别，然而事实并非如此，故可证明存在不同种姓。
第二，大乘种姓为最胜是因为：大乘种姓能作为大乘善根远离二障、清净明净之因，因此超胜小乘种姓；能作为圆满一切地、波罗蜜多乃至果位十力等善根的因；能生起成就自利和利他众生之事，是大善事之因；即使入无余涅槃，也是力、无畏等善法直至轮回边际无尽的因。基于这四种理由，大乘种姓被称为最胜。声闻没有清净明净善而超胜等四种功德，因此其种姓不能作为这类善法的因。
第三，种姓的性质分类：有本性住种姓和修习所成种姓或增长种姓两种。这两者分别是所依和能依，因此以异名有四种。其中，本性住种姓，按唯识宗见解，是从无始以来众生六处殊胜的法尔所得，是这样的本性自性，非任何人所作所造，具足现前证悟的种子。具足此种子者有成就无上菩提的缘分。例如，如同在某些石头种类中有黄金成分，而有些含铁、铜等成分，彼此不能互相转变一样。依此宗派，承认有三乘种姓、不定种姓、无解脱种子的断种姓五种。
;


 །བསྟན་བཅོས་འདིར་ཡང་དེའི་རྣམ་བཞག་གསུངས་མོད་ཀྱིས། དབུ་མ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་གནས་སྐབས་སུ་དེ་ལྟ་བུའི་རིགས་ལྔ་ཡོད་པ་མི་འགོག་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པར་ངེས་པ་དག་རང་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་བར་དུ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བརྩོན་དུ་ཟིན་ཀྱང་འགོག་མི་ནུས་པར་གསུངས་པ་དང་། འདོད་ཆེན་པོ་འཁོར་བ་སྤོང་འདོད་ཀྱི་བསམ་པ་གཏན་མི་སྐྱེ་བ་རྣམས་སྐབས་དེར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཐར་ལམ་ལ་བཀོད་པར་མི་སྤྱོད་པ་ཡང་ཡོད་དགོས་ཏེ། མེད་ན་ཉན་རང་གི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་དང་། འཁོར་བའི་མཐའ་མི་ཟད་པ་སྲིད་དུ་སེམས་ཅན་ཡོད་པས་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་རིང་ལ་སངས་རྒྱས་དུ་མ་བྱོན་ཀྱང་ད་དུང་ཐར་པ་མ་ཐོབ་པའང་ཡོད་པས་སེམས་ཙམ་པའི་བཞེད་པའང་དགོངས་པ་གཅིག་གི་ཕྱོགས་ནས་མི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཡང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་གཤིས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་ཡིན་པ་ལས་འདས་པ་མི་སྲིད་དེ་དེ་ཉིད་མེའི་ཚ་བ་བཞིན་
2-24b
དུ་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས་ཆོས་ཉིད་དེ་ལྟ་བུ་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་མེད་མི་སྲིད་པས་གཏན་དུ་རིགས་ཆད་མེད་པར་བཞེད་པ་ཡིན་ལ། བསྟན་བཅོས་འདིར་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཅན་དུའང་གསུངས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་སེམས་ལས་གཞན་པའི་སེམས་གཞན་ནི། །འོད་གསལ་མ་ཡིན་རང་བཞིན་ལ་བརྗོད་དོ། །ཞེས་པས་མཐར་ཐུག་གི་དོན་དུ་རང་བཞིན་གནས་རིགས་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གསལ་སྟོང་ཟུང་འཇུག་གི་གནས་ལུགས་ལ་བྱེད་པ་རྒྱུད་བླ་མར་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་དག་གི་དོན་སྐབས་འདིར་རྒྱས་པར་མ་སྤྲོས་སོ། །རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་ལ་བྱ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱི་རིགས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནམ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་དེ་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་དུ་བཅུག་པ་དེའི་ཚེ་རྒྱས་འགྱུར་རམ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་གཉིས་ལ་རྣམ་གྲངས་ཙམ་གྱིས་བཤད་ཚུལ་གཞན་ཡང་། བྱང་སེམས་རིགས་ཅན་དང་པོ་ནས་ཐེག་ཆེན་ཞུགས་པ་རང་བཞིན་གྱི་རིགས། བྱང་སེམས་རིགས་ཅན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་ཞུགས་པ་བཤེས་གཉེན་གྱི་དབང་གིས་སླར་ཐེག་ཆེན་ལ་ཞུགས་པ་གང་དག་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་ཞེས་དང་། ཡང་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་དང་པོ་དང་། མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བཟུང་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་
2-25a
པོའི་རིགས་སུ་ངེས་པར་བྱེད་པ་ཕྱི་མའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད་པར་འགྲེལ་ཆེན་ལས་གསུངས། དེ་ལ་རིགས་ནི་རྒྱུའི་དོན་ཡིན་པས་རང་བཞིན་གནས་རིགས་ཙམ་ལ་གནས་པའི་དུས་ན། དེ་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཙམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་ལ། འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་དུ་མེད་པས་ཡོད་མེད་ཉིད་དང་། ཞེས་རྒྱུ་ཙམ་གྱི་ཆ་ནས་གསུངས་སོ། །རང་བཞིན་གནས་རིགས་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱས་འགྱུར་གྱི་རིགས་བྱུང་བས་རྒྱས་འགྱུར་གྱི་རིགས་ནི་སྔ་མ་ལ་ལྟོས་ནས་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་ལམ་ཕྱི་མ་རྣམས་འབྱུང་བས་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ནོ། །རང་བཞིན་གནས་རིགས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྟོབས་སོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་བར་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ལམ་དང་འབྲས་བུ་རྣམས་འབྱུང་བས་སོ། །རིགས་ཀྱི་ངེས་ཚིག་ནི། གོ་ཏྲ་ཞེས་པ་གུ་ཎ་ཡོན་ཏན་དང་ཏར་སྒྲོལ་བའི་སྒྲ་བསྡུས་པས། ཡོན་ཏན་སྒྲོལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རིགས་འདིས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས་མོས་སྤྱོད་དང་ས་བཅུའི་རིམ་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཡི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་མཐར་ཕྱིན་ཅིང་སྒྲོལ་བར་བྱེད་པས་སོ།

以下是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
此论中虽也宣说了这种建立，中观师们对暂时存在这样的五种种姓也不否认，如说声闻寂静一向决定者在未获得自道果之前，即使诸佛精进也不能阻止，以及有些极贪著、完全不生起舍离轮回心的众生，诸佛在那时也不能安置于解脱道。这是必须存在的，因为如果不存在，则获得声闻缘觉菩提的补特伽罗和轮回无尽际而有众生，这些众生期间即使多佛出世，仍有未获解脱者，因此唯识宗的主张从一个意趣方面也不是不合理。但众生心的本性是无生自性明净如来藏，不可能超出此范围，它如同火的热性一样是心的法性，这样的法性不可能在任何众生中不存在，因此主张绝无断种姓者。
此论中也以"虽然真如于一切无差别"等一偈宣说一切众生皆具如来藏，以及"非法性以外的其他心，非光明而言于自性"表明究竟义中，本性住种姓是心的法性明空双运的实相，如《宝性论》中广说。这些内容在此处不作广泛阐述。
所谓"增长"是指修所成种姓，即住于本性种姓的菩萨何时遇到善知识，发无上菩提心并行菩萨行时，称为增长或修所成种姓。关于这两者，以异名的其他解释方式还有：本为菩萨种姓从一开始就进入大乘者是本性种姓，本为菩萨种姓但进入声闻乘，后因善知识力而重入大乘者是修所成种姓。又有说：定姓者为前者，不定种姓者被善知识摄受而确定为大乘种姓为后者，如《大疏》中所说。
由于种姓是因义，仅住于本性住种姓时，只是作为因的性质而存在，不是作为果的性质，所以说"有无性"是从仅仅作为因的方面而言。依托本性住种姓而生起修所成种姓，因此修所成种姓相对前者是果，又因从它生起后续道，也是因。本性住种姓是直至佛陀力等功德的因，因为依它而生起道和果。
种姓的词义解释：gotra（种姓）是guṇa（功德）和tar（度脱）的合成词，应知是"度脱功德"之义，因为此种姓从发心开始，经胜解行和十地阶段，使人圆满并度至佛地功德。


 །བཞི་པ་རིགས་ཀྱི་མཚན་མའམ་རྟགས་ནི་ཤིན་ཏུ་མང་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་གང་ཟག་གང་ལ་རྟགས་བཞི་པོ་དེ་རྣམས་ཡོད་པ་དེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་ཡིན་པར་དུ་བས་མེ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱེད་དེ། གང་ཞེ་ན་ཐེག་ཆེན་ལ་སྦྱོར་བའམ་འཇུག་པའི་སྔོན་དུ་ཞེས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་མ་བསྐྱེད་པའི་སྔོན་དུ་ཡང་གང་ཟག་དེ་ཡིས་སེམས་ཅན་སྡུག་
2-25b
བསྔལ་བར་མཐོང་ནས་སྙིང་རྗེ་ངང་གིས་སྐྱེ་བ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་ཐོས་པ་ཙམ་ནས་དེའི་དོན་མ་ཤེས་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་མོས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། གཞན་དོན་དུ་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཐོས་ན་ཡང་འདི་ག་ལ་ནུས་སྙམ་དུ་མི་ཞུམ་པར་དེ་ངོ་མཚར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཀྱིས་བཟོད་པ་དང་། ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་དགེ་བ་རྣམས་ལའང་ངང་གིས་སྤྲོ་ཞིང་སྤྱོད་པར་དགའ་བ་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་སུ་ངེས་པར་བཤད་དེ་རིགས་དེ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་དེ་ལས་ལྡོག་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་ནོ། །ལྔ་པ་རིགས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི༷་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་རང་བྱང་སེམས་གསུམ་པོ་གང་རུང་དུ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའི་ངེས་པ་ཡི་རིགས་ནི་རང་རང་གི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ཀྱི་ཇི་ལྟར་བྱས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་གཞན་མི་འཐོབ་པ་རྡོ་ཡི་ཁམས་གསེར་དངུལ་སོགས་གང་རུང་གི་ཁམས་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་དང་། མ་ངེས་པའི་རིགས་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་གང་དང་འཕྲད་ན་དེ་དང་དེའི་རིགས་སུ་འགྱུར་རུང་བ་རྡོའི་ཁམས་ལ་ལ་བཞུ་སྦྱངས་དང་སྨན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་གསེར་རམ་དངུལ་དང་ཟངས་སུ་འགྱུར་བ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་དང་། དེ་ལྟར་རིགས་ངེས་པ་དེ་ལ་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མི་འཕྲོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཆོས་གཞན་བསྟན་ཀྱང་རང་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དབང་གིས་དེ་དང་དེའི་བྱང་ཆུབ་ཡིན་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་གཞན་དང་དུ་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་དང་། རིགས་མ་ངེས་པ་རྣམས་ནི་རྐྱེན་གྱིས་འཕྲོག་པ་ཉིད་དེ། རས་དཀར་པོས་ཚོན་དམར་པོ་སོགས་གང་ཕྲད་འཛིན་པ་ལྟར། དགེ་བའི་
2-26a
བཤེས་གཉེན་གང་དང་ཕྲད་པ་དེས་བསྟན་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་མདོར་བསྡུས་ན་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་འདི་བཞིའོ། །སྤྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་ཀྱང་སྐབས་འདིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་ངེས་པའི་རིགས་དང་། མ་ངེས་པ་རྐྱེན་གྱིས་ཐེག་ཆེན་ལ་ཞུགས་པ་གཉིས་བཟུང་བར་བྱ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་བཤད་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲུག་པ་རིགས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་ཞེས་པ་རིགས་ཡོད་ཀྱང་དགེ་བའི་སྤྱོད་པ་ལ་མི་འཇུག་པའི་གེགས་སྒྲིབ་པའམ་ཉེས་དམིགས་ནི། ཆགས་སྡང་གཏི་མུག་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་ཡུན་རིང་གོམས་པ་དང་། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ངན་པའི་དབང་དུ་སོང་ནས་མི་དགེ་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཡོ་བྱད་ཀྱིས་ཕོངས་པས་དགེ་བ་ལ་མི་འཇུག་པར་སྡིག་པའི་ལས་བྱེད་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་དང་རྗེ་བོ་ཆོམ་རྐུན་པ་སོགས་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་དུ་གྱུར་ཏེ་སྡིག་པ་མི་བྱེད་པ་དང་དགེ་བ་བྱེད་པའི་རང་དབང་མེད་པ་དང་བཅས་པས་མདོར་ན་རིགས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་ནི་རྣམ་པ་བཞི་རུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །བདུན་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཀྱི་ལེགས་པའམ་ཕན་ཡོན་ནི། ཉན་རང་གི་རིགས་ཅན་དང་ཐར་པའི་རིགས་མེད་པ་དག་གིས་མཚམས་མེད་ལྔ་སོགས་སྡིག་པ་དྲག་པོ་བྱས་ན་ཤི་མ་ཐག་ཏུ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་ལ། བྱང་སེམས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དག་གིས་མཚམས་མེད་པ་སོགས་ཀྱི་ལས་བྱས་ཀྱང་། བསྐལ་པའམ་ལོ་མང་པོ་ཞིག་གིས་བར་དུ་ཆོད་པའི་ཕྱིས་ཀྱི་དུས་རིང་མོ་ཞིག་ན་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་ཞིང་སྡིག་པའི་འབྲས་བུ་མྱོང་གི་མྱུར་དུ་
2-26b
རིགས་ཅན་གཞན་ལྟར་སྨིན་མི་ནུས་ཞེས་འགྲེལ་བས་བཤད། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མི་དགེ་བ་ལ་ཞུགས་ཀྱང་ངོ་ཚ་བ་དང་འགྱོད་པ་སོགས་དང་ལྡན་གྱི་དེ་ལ་དགའ་བར་མི་འཛིན་པ་སོགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གཞན་ལྟར་མི་དགེའི་རྣམ་སྨིན་དེ་ཡང་མྱུར་དུ་མྱོང་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ།

以下是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
第四，种姓的标志或特征虽然很多，但简而言之，若某人具有这四种特征，就像通过烟识火一样，可知其为大乘种姓者。哪四种呢？在趋入或进入大乘之前，即在尚未发无上菩提心之前，此人见到众生痛苦时自然生起悲心；仅仅听闻深广大乘法时，虽未理解其义但自然生起信解；听到为利他而行难行时，不会退怯想"这怎么可能做到"，而是心生容忍认为"这真稀有"；对六波罗蜜多的善行也自然欢喜而乐于行持。这些被确定说明是大乘种姓的标志，不具此种姓者则具有相反的性质。
第五，种姓的分类是：声闻、缘觉、菩萨三者中任一决定的定姓，只能获得各自的菩提，无论如何也不能获得其他菩提，如同石头中含有金银等任一成分一样；不定种姓可以根据所遇三乘任一而成为该种姓，如同某些石头通过熔炼和特殊药物可转变为金、银或铜一样；这样定姓者不为因缘所夺，即使善知识教导其他法，也因各自种姓力而只取各自菩提，不接受其他菩提；不定种姓则为因缘所夺，如同白布染上遇到的任何颜色，会获得遇到的任何善知识所教导的道果。这样，简而言之，种姓分为这四种。虽一般如此，但在此处应取大乘决定种姓和不定种姓因缘而入大乘者两种，因为这是解说大乘种姓的场合。
第六，所谓种姓过患，即虽有种姓但不趋入善行的障碍或过患是：长期习惯贪嗔痴等烦恼；受恶友影响而行不善；因资具贫乏而不行善反造恶业；受制于国王、主人、强盗等他人，无自由行善止恶。总之，种姓过患应知有四种。
第七，大乘种姓的善处或利益是：声闻缘觉种姓和无解脱种姓者若造五无间等重罪，死后立即转生地狱，而菩萨种姓者即使造无间等业，也会被多劫或多年隔开，很久之后才会堕恶趣感受罪业果报，不会像其他种姓者那样迅速成熟，如注释所说。其原因是大乘种姓力使人即使行不善也具有惭愧悔恨等，不以此为乐等，因此与其他众生不同，难以迅速感受不善异熟。


 །ངན་སོང་དུ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ན་ཡང་སེམས་ཅན་གཞན་པ་དག་ནི་དམྱལ་བ་སོགས་ཀྱི་ཚེ་ཚད་རྫོགས་ཀྱི་བར་དུ་སྡོད་དགོས་ཀྱང་། བྱང་སེམས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དེ་ཙམ་སྡོད་མི་དགོས་པར་མྱུར་དུ་ཐར་པ་དང་། ངན་སོང་གི་གནས་དེ་ནའང་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་ཙམ་མྱོང་བས་ཐར་ནུས་ཏེ། རྒྱལ་པོ་མ་སྐྱེས་དགྲས་ཕ་རྒྱུན་ཞུགས་བསད་པའི་མཚམས་མེད་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་དམྱལ་བར་དར་གྱི་ཕོ་ལོང་བརྡབ་པའི་ཡུན་ཙམ་ལས་མ་མྱོང་བ་ལྟ་བུའོ། །ངན་སོང་དུ་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བའི་དུས་ན་ཡང་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་རང་དབང་མེད་པར་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་ལ་སྐྱོ་ཞིང་རྒྱུ་དེས་བདག་ལྟ་བུའི་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྐྱེས་ནས་དེ་དག་དགེ་བ་ལ་འཇོག་ཅིང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དེ། མཛའ་བོའི་བུ་མོ་དང་གྱད་བཀྴི་ཏའི་རྣམ་ཐར་ལྟ་བུའོ། །བྱང་སེམས་ཀྱི་རིགས་ཅན་མིན་པ་གཞན་ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་མཐའ་དག་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། སྐབས་དེར་ཕན་ཚུན་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བ་སོགས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཐེག་ཆེན་པའི་རིགས་ཀྱི་ལེགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །བརྒྱད་པ་དཔེ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་དང་པོ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་དེ་ནི་གསེར་གྱི་རིགས་སམ་ཁམས་ཆེན་པོ་
2-27a
བཞིན། ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གསེར་ཆེན་པོའམ་བཟང་པོ་དག་གི་ཁམས་ནི་ཡོན་ཏན་བཞི་དང་ལྡན་ཏེ། གསེར་མང་པོའི་གནས་སམ་རྟེན་བྱེད་པ་དང་། གསེར་འོད་གསལ་བའི་གནས་བྱེད་པ་དང་། གསེར་དྲི་མ་མེད་པའི་གནས་བྱེད་པ་དང་། གསེར་ལས་སུ་རུང་བའི་གནས་བྱེད་པ་བཞིན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཀྱང་ཕར་ཕྱིན་དང་ས་དང་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་སོགས་དགེ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་སྟེ། གསེར་བཟང་པོ་འབྱུང་བའི་ཁམས་སམ་འབྱུང་ཁུངས་དེས་གསེར་སྲང་འབུམ་ལ་སོགས་པ་གྲངས་མེད་འབྱུང་བའི་གནས་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །གསེར་གྱི་ཁམས་དེ་ལས་གསེར་མདོག་བཟང་པོ་འོད་གསལ་ཞིང་འཚེར་བ་འབྱུང་བ་ལྟར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱི་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་འོད་གསལ་བའི་གནས་སམ་རྟེན་བྱེད་དོ། །གསེར་ཆེན་པོའི་ཁམས་ལས་བྱུང་བའི་གསེར་ལ་བསླད་དང་དྲི་མ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས་བསྲེགས་ཀྱང་མདངས་ཇེ་བཟང་ཡིན་པ་བཞིན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་མེད་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་དང་ལྡན་ནོ། །གསེར་ཆེན་པོའི་ཁམས་ལས་བྱུང་བའི་གསེར་ནི་བརྡུངས་ཀྱང་གས་པ་དང་འཐོར་བ་སོགས་མེད་པའི་ལས་སུ་རུང་བ་ལྟར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་འདི་ཡང་། འདོད་དགུར་ལས་སུ་རུང་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་མཐུ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་དེ་ནི་རི༷ན་ཆེ༷ན་མཆོ༷ག་བཻཌཱུར་ཡ་དང་། མཐོན་ཀ་ཆེན་པོ་དང་། པདྨ་རཱ་ག་སོགས་ཀྱི་རི༷གས་སམ་
2-27b
ཁམས་ཞེས་པ་འབྱུང་ཁུངས་བཞི༷ན་དུ་ཤེས༷་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ན་རིན་པོ་ཆེའི་ཁམས་སམ་གནས་དེས་ལྕགས་དང་མཆིང་བུ་སོགས་འབྱུང་བའི་གནས་མི་བྱེད་ཀྱི། བཻཌཱུར་ཡ་དང་ཕ་ལམ་དང་མུ་ཏིག་སོགས་རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་གནས་སུ་བྱེད་པ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཀྱང་ཉན་རང་གི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྟེན་ནམ་གནས་མི་བྱེད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྗེས་ཐོགས་སུ་བྱུང་བ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་གྲོལ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་དེ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་རྣམས་ཁ་དོག་གསལ་ཞིང་མཛེས་པ་ལྟར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཀྱང་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་བཞི་ཡི་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་ལྡན་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པས་སོ།

以下是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
即使转生恶趣时，其他众生必须停留至地狱等寿量终尽，而菩萨种姓者无需停留如此长久，能迅速解脱，并且在恶趣中只经受微小痛苦就能获解，如阿阇世王杀害预流果父亲的无间业，在地狱中只感受如丝球弹起的时间一样短暂。
即使在恶趣受苦时，也因业力而不得自主地对痛苦感到厌离，因此对像自己这样的其他众生生起大悲心，使他们行善并成熟，如慈子女与力士迦湿达的传记一样。非菩萨种姓者在恶趣受苦时则完全体验巨大痛苦，并在此时相互生起嗔恨等。这样，大乘种姓的善妙功德有四种。
第八，在两种比喻中，首先，大乘种姓应了知如同大黄金种性或界。如同优质黄金界具有四种功德：是大量黄金的所依、是明亮黄金的所依、是无垢黄金的所依、是适业黄金的所依。同样，菩萨种姓也是波罗蜜多、地、力、无畏等无量善法的所依，如同良好金矿或源头能产生十万两等无数黄金一样。
如同金矿中产生的黄金色泽优良、光明闪耀，菩萨种姓也是照明一切法共相与自相无倒的光明智慧之所依。如同大金矿所产黄金毫无掺杂污垢，即使烧炼也越发光亮，菩萨种姓也具无烦恼垢的涅槃所依。如同大金矿所产黄金经锤打也不会裂开或碎散，适于作业，菩萨种姓也是随欲适业的神通力量之所依。
第二，菩萨种姓应了知如同最上珍宝琉璃、绿松石、红宝石等的种性或界，即源头。如何呢？如同珍宝界或处不产生铁和青铜等，而是作为琉璃、钻石、珍珠等圆满珍宝种类的所依，菩萨种姓也不作为声闻缘觉菩提的所依，而是金刚喻定后所生的、从一切障解脱的大菩提之因；以及如同最上珍宝色泽明亮美丽，菩萨种姓也是如镜等四智明亮广大智慧的所依。
;
 །རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་མཆོག་རྣམས་དབྱིབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྟར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་དེ་ཡང་དཔའ་བར་འགྲོ་བ་དང་ནམ་མཁའ་མཛོད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དང་། རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་ཁུངས་ལས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་ཚད་མེད་པ་འབྱུང་བའམ། རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་རྣམས་རིན་ཐང་ཚད་གཞལ་དུ་མེད་པས་སེམས་ཅན་མང་པོས་ཉེར་འཚོ་བྱེད་པ་བཞིན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་དེ་ནི་སེམས་ཅན་མང་པོའི་འདི་དང་གཏན་གྱི་བདེ་བའི་དོན་བྱེད་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་རྒྱུ་མཚན་བཞིའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་རིགས་མེད་པར་བཤད་པ་ལ། ལ་ལ་གཅིག་ཏུ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་སྟེ། རིགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་གནས་སྐབས་དེའི་དུས་ན་ཐར་པའི་རྒྱུ་མེད་པས་
2-28a
རིགས་མེད་པ་དང་ནམ་ཡང་ཐར་པ་མི་འཐོབ་པས་རིགས་མེད་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ་རྣམ་གྲངས་བཞི་བཤད་པ་ནི་ཐར་པའི་རིགས་གཏན་བྲལ་མ་ཡིན་ཡང་སྐབས་དེར་རིགས་མེད་པ་དང་འདྲ་བར་ཐར་ལམ་སྐྱེད་མི་ནུས་པས་དམན་པ་ལ་དགག་པའི་སྒྲ་སྦྱར་བ་བུ་ངན་པ་ལས་མེད་པ་ལ་བུ་མེད་ཅེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་གང་ཞེ་ན་གང་ཟག་ལ་ལ་དག་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཡོད་ཀྱང་། ཉོན་མོངས་པ་ཤུགས་དྲག་པས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཉེས་པར་སྤྱོད་ངེས་མཚམས་མེད་པའི་ལས་སོགས་ལ་འཇུག་པ་ཡོད་ལ། དེ་དག་ནི་རིགས་ཡོད་ཀྱང་གནས་སྐབས་དེར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་སྐལ་བ་མེད་པས་ན་རིགས་མེད་པ་འདྲ་བས་རིགས་མེད་པ་ཞེས་གདགས་སོ། །ཡང་གང་ཟག་ལ་ལ་རྐྱེན་མི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཟིན་པས་ལས་རྒྱུ་འབྲས་དང་ཐར་པ་མེད་པར་འཛིན་པའི་ལོག་ལྟས་དཀར་པོའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་ཏུ་བཅོམ་པའམ་དགེ་རྩ་ཆད་པ་ནི་ལྟ་བ་དེ་དང་མ་བྲལ་བའི་བར་དུ་ཐར་པའི་ས་བོན་མེད་པས་སྐབས་དེར་རིགས་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཡང་གང་ཟག་ལ་ལ་ལྷ་དང་མི་སོགས་འཁོར་བའི་རྣམ་སྨིན་བདེ་བ་མྱང་བ་ཁོ་ནའི་ཆེད་དུ་ཟག་བཅས་ཀྱི་དགེ་བ་བྱེད་ཀྱང་། ཐར་པ་དོན་གཉེར་གྱི་བསམ་པས་ཟིན་པའི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བ་མེད་པས་བསྐལ་པ་དུ་མར་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་དུ་མི་འགྱུར་བས་རིགས་མེད་པར་བརྗོད་དོ། །ཡང་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ལ་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་རྩ་དམན་པའམ་ཆུང་ངུ་ཙམ་ཡོད་ཀྱང་། བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནུས་པ་མཐུ་ཅན་གོང་མའི་ཡོན་ཏན་
2-28b
སྒྲུབ་ནུས་པ་ཅི་ཡང་སྐབས་དེར་མེད་པ་ལ་རིགས་མེད་པ་ཅེས་བརྗོད་དེ། དེ་ལྟར་དེ་བཞི་པོ་ཀུན་ལ་གལ་ཏེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་འགལ་རྐྱེན་སྟོབས་ལྡན་གྱིས་ཟིན་པ་དང་། རྒྱུ་ཉམ་ཆུང་ཞིང་རིགས་མ་སད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གནས་སྐབས་གཞན་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་ཡུན་རིང་པོས་བྱང་ཆུབ་མི་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་དམན་པ་ལ་དགག་པའི་སྒྲ་སྦྱར་ཏེ་རིགས་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །རྒྱུ་དང་བྲལ་ཞེས་པ་ནི་གོང་མ་བཞི་དང་ཡང་མི་འདྲ་བར་གཏན་ནས་ཐར་པ་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་དང་བྲལ་བས་རིགས་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།

以下是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
如同最上珍宝形状圆满，菩萨种姓也是勇进和虚空藏等殊胜三摩地的所依；如同珍宝源头产生无量各种珍宝，或最上珍宝价值无量而令众多众生受用，菩萨种姓也是成为众多众生现世与永久安乐之因的所依。基于这四种理由。
第二，对于解说无种姓，以"有些唯一"等一偈表示。所谓"无种姓"，包括当时暂时无解脱因的无种姓和永远不得解脱的无种姓两种。第一种又分四种，虽非永远无解脱种姓，但当时如同无种姓一样不能生起解脱道，是对劣等者加否定词，如称恶子为"无子"一样。
这是什么呢？有些补特伽罗虽有大乘种姓，但因烦恼强烈而必定恶行，造作无间业等，这些人虽有种姓，但在此时无涅槃缘分，故如同无种姓，称为无种姓。又有些补特伽罗因遇恶知识而持无因果、无解脱的邪见，摧毁一切白法善根或断善根，在未离此见前无解脱种子，此时称为无种姓。又有些补特伽罗仅为享受天人等轮回异熟乐而行有漏善，无希求解脱意乐摄持的顺解脱分善，故多劫不能证涅槃，称为无种姓。又有些补特伽罗虽有微小顺解脱分善根，但当时无具力的福慧资粮能成就上品功德，称为无种姓。
如此，这四种人即使有大乘种姓，但因遇强大违缘，因微弱而种姓未觉醒，在未获得其他状态前，长时不能获得菩提，故对劣者加否定词，称为无种姓。"缺乏因"指与上述四种不同，完全没有获得解脱之因，故称为无种姓。


 །གསུམ་པ་རིགས་མཆོག་ལ་བསྔགས་པའི་སྒོ་ནས་དོན་བསྡུ་བ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སྟོན་པས་ཟབ་ཅིང་ས་དང་ཕར་ཕྱིན་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་སོགས་བསྟན་པས་རྒྱ་ཆེ་བ་གཉིས་ཀ་བཤད་པ་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པའི་ཆོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་དེའི་དོན་ཇི་བཞིན་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་ཡང་ཐོས་པ་ཙམ་ནས་མོས་པ་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བ་དང་། ཕར་ཕྱིན་བསྒྲུབ་པའི་དཀའ་སྤྱད་ལ་བཟོད་པ་དང་། རྒྱུ་དེ་དག་གིས་ཚོགས་གཉིས་བསགས་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་ཐ་མར་འཇིག་རྟེན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཉན་རང་གི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རང་བཞིན་གནས་རིགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལྡན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དགེ་བ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པས་རྒྱས་པའི་རིགས་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སྟོབས་སོགས་ཀྱི་ཡོན་
2-29a
ཏན་སྡོང་པོ་དང་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བ་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལྗོན་ཤིང་མཆོག་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཤིང་གི་གྲིབ་བསིལ་གྱིས་ཚ་གདུང་ཞི་ཞིང་ལུས་སེམས་བདེ་བར་བྱེད་པ་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཟག་མེད་ཀྱི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་འཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྗོན་ཤིང་འབྲས་བུ་བཟང་པོ་བཞིན་དུ། བདག་དང་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་སྨིན་པའི་ཕྱིར། རིགས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་རྩ་བ་བཟང་པོ་བརྟན་ཅིང་མ་རུལ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས་རིགས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་བཞི་པ་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།། །།
说发心品
གསུམ་པ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ། སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ། དབྱེ་བ། དཔེ། ཕན་ཡོན་གྱི་བསྔགས་པ་བཞི་ལས།
发心定义
དང་པོ་ནི། ཆེ་བ་བཞི་དང་ལྡན་ཞིང་དོན་གཉིས་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ཐོས་བསམ་སྒོམ་པ་དང་། གཞན་དོན་དུ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པར་ལམ་སྒྲུབ་པའི་དཀའ་སྤྱད་ལ་སྤྲོ་ཞིང་མི་ལྡོག་པ་ནི་སྤྲོ་བ་ཆེ་བ་དང་། སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཇི་ལྟར་གོ་ཆ་བགོས་པ་ལྟར་སྒྲུབ་པ་ནི་རྩོམ་པ་ཆེ་བ་དང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གཉིས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་པས་དོན་ཆེ་བ་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ནི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ཆེ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་བཞི་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ངོ་བོ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐུགས་རྒྱུད་ཀྱི་སེམས་བྱུང་སེམས་པ་སྟེ། དེས་ཅི་ལ་སེམས་པའམ་ཅི་ལ་དམིགས་ནས་སེམས་བསྐྱེད་ཅེ་ན། བདག་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་
2-29b
ལ་སེམས་ཤིང་དམིགས་པ་དང་། གཞན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་བདེ་བྱེད་པར་སེམས་ཤིང་དམིགས་པ་སྟེ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་དམིགས་པ་ནི་དོན་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མདོར་བསྡུ་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་བདག་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བར་བྱའོ་ཞེས་སེམས་ཤིང་སྨོན་ལམ་གྱིས་ཁས་བླངས་པའོ། །
发心类别
གཉིས་པ་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ། སའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་། རྩ་བ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང་། བརྡ་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་གསུམ། དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་དེ་ནི་མོས་སྤྱོད་སོགས་ཀྱི་ས་ཡི་གནས་སྐབས་རྣམས་ལ་འདི་ལྟར་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་ཚོགས་སྦྱོར་གྱི་ལམ་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་དང་བ་ཙམ་གྱི་མོས་པའི་སྒོ་ནས་ཡིན་པས་མོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་བསྐྱེད་ཅེས་བྱའོ།

以下是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
第三，以赞叹最胜种姓方式总结：宣说空性法故为甚深，宣说地、波罗蜜多、力、无畏等故为广大，这两者皆为利益他众生而宣说的大乘法，对其义理虽不了解，但仅仅听闻就能生起极其广大的信解，对修行波罗蜜多的难行能忍受，由这些因缘圆满积累二资粮，最终超越世间和出世间声闻缘觉二果，获得殊胜圆满的大菩提果，应知这是菩萨们具有本性住种姓功德，通过善加修习而成就的增长种姓所生。如此，力等功德犹如树干和花朵等极其广大，为生长无上菩提最胜树故，如树荫消除热恼使身心安乐，为令众生获得大无漏乐故，为息灭大痛苦故，如良树善果，为使自己和其他众生得益乐果实成熟故，此最胜种姓如同良好牢固未腐的树根。《大乘经庄严论》中种姓品第四释毕。
说发心品
第三，关于发心，分为发心体性、分类、比喻、功德赞叹四部分。
发心定义
首先，具四种大并缘二利，即：通过披甲精进而听闻思维修习大乘法；为利他而欢喜不退地于无数劫修道难行，为大欢喜；如同披甲一般以加行精进修行，为大修作；圆满成就自他二利，为大利益；获得无上菩提，为大果生。如此具有四种功德殊胜。体性为菩萨相续中的思心所。那么，它思维或缘何而发心呢？思维并缘"我将获得大菩提"，以及思维并缘"利益一切众生"，这样缘菩提和众生利益的具二利心心所的相应心所生起，即为发菩提心。简而言之，即思维并立誓："为一切众生利益，我当成就无上菩提"。
发心类别
第二，发心分类有：依地位的分类、依根本等的分类、依标志和法性获得的分类三种。首先，发心在胜解行等地位的差别如下：在胜解行的资粮道发心只是依清净信解而发，故称为由信解所生的发心。


 །ས་དང་པོ་བདུན་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཅེས་བྱ་སྟེ་བདག་གཞན་མཉམ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཐོབ་པས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་ཁྱད་མེད་པའི་བློ་འབྱོངས་པས་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། གཟུང་འཛིན་གྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བས་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ས་བརྒྱད་པ་ནས་བཅུ་པའི་བར་གྱི་སྐབས་དེར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཅེས་བྱ་སྟེ་ས་དེ་དག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཐོབ་པས་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་རྩོལ་མེད་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སྔ་མ་ལས་གཞན་དུ་འདོད་དོ། །
2-30a
ཞེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། སྒྲིབ་གཉིས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤངས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་འབྲས་བུ་མཐར་ཐུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་སེམས་བསྐྱེད་དེ་དག་གི་རྩ་བ་སོགས་ཆོས་བཅུ་གཅིག་གི་དབྱེ་བ་བཤད་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ཡི་རྩ་བ་གང་ཡིན་ཞེ་ན་སྙིང་རྗེར་འདོད་དེ། སྙིང་རྗེས་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བར་འདོད་པ་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་འདོད་པ་ཡིན་གྱི་སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་རྗེ་མེད་ན་ཉན་ཐོས་བཞིན་དུ་བདག་གི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཉེར་ཞིའི་མྱང་འདས་དོན་དུ་གཉེར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་བསམ་པ་གང་ཞེ་ན། འཁོར་བའི་ཕྱི་མཐའི་བར་དུས་རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་འདི་དང་གཏན་དུ་ཕན་པར་སེམས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་མོས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཟབ་དང་རྒྱ་ཆེའི་ཆོས་ལ་མོས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་བསྐྱེད་དེའི་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན་བདག་མེད་གཉིས་རྫོགས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཐོབ་པའི་དོན་དུ་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ཉན་བསམ་བསྒོམ་པའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་ནི་དམིགས་པའོ། །ས་ཡི་གནས་སྐབས་གང་ལ་གནས་པ་དེའི་གོང་ནས་གོང་དུ་གྱུར་པའི་ས་ལ་འདུན་པ་ཡི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་དེའི་ཐེག་པའམ་འགྲོ་བ་སྟེ། འདུན་པ་དེའི་སྒོ་ནས་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེས་སྤྱོད་སྡོམ་པ་དང་། དགེ་བ་ཆོས་སྡུད་དང་། སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་ནི་སེམས་
2-30b
བསྐྱེད་དེ་ཡི་རྟེན་ཡིན་ནོ། །ཐེག་ཆེན་ལམ་འགོག་པ་དམན་པའི་མྱང་འདས་སུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེའི་བར་ཆོད་དམ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ཉིད་རང་གི་སེམས་ལ་སློང་ཞིང་དེའི་རྒྱུན་དང་དུ་ལེན་པ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་འགོག་པར་བྱེད་པའོ། །དཔེ་ལ་ལར་རྐང་པ་འདི་མེད་པའང་སྣང་། མཆན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བར་འདོད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། དོན་དམ་པར་གང་ཡང་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བ་མེད་པར་ཤེས་པའི་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཏེ་དེ་ལྟར་ཚོགས་གཉིས་ནི་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །ཏེ་ཞེས་པ་ལྷག་བཅས་ཀྱི་སྒྲའོ། །ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཇི་ཙམ་གྱི་བསོད་ནམས་དགེ་བ་འཕེལ་བ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་དེ་ཡི་ཕན་ཡོན་ནོ། ། སེམས་བསྐྱེད་དེས་འཁོར་བ་ལས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེ་ན། ཁམས་གསུམ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་ཞིང་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་དུས་རྟག་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི་དེའི་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འདོད་དོ།

以下是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
在初地至七地阶段为增上意乐清净发心，因获得自他平等心，于自他利益无差别的心态已熟练，故称增上意乐；因远离能取所取垢染，故称清净。第八地至第十地阶段为异熟发心，因在这些地中获得无功用成就的无分别智慧，波罗蜜多无需用力自然成就而行持故。这被认为与前述发心类别不同。
同样，在佛地为断障发心，因断除二障及其习气的发心是究竟果故。第二，解说这些发心以根本等十一法分类：发菩提心的根本是什么呢？是大悲。因大悲欲除众生苦而为众生利益欲求菩提，若无对众生的大悲，则如声闻一样只求涅槃息灭自苦故。其意乐是什么？是恒常乃至轮回边际思惟利益一切众生现世与永世。同样，发心的信解是对大乘甚深广大法的信解。同样，此发心的所缘是为获得通达二无我的无分别智慧而通过听闻思维修习大乘法来寻求。依住于地位，以欲求而趣入更高地位，是此发心的乘或进趣，因通过此欲求而层层上升故。具足断恶行、集善法、利益有情三种戒律的菩萨戒是此发心的所依。
发心趣向小乘涅槃而阻断大乘道，是此最胜菩提发心的障碍或违品。于自心中引发此违品并接受其相续，就是障碍发心。【注：有些版本此句不存在】大悲欲令一切众生解脱是福德资粮，胜义中了知无任何解脱可得的空性智慧是智慧资粮，如此二资粮是发心的自性。"te"是附加词。虚空界、众生界和世界所有增长的福德善业，是此发心的功德。此发心如何出离轮回？为确定出离三界并获无上菩提，恒常修习六波罗蜜多，即是其决定出离。


 །བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྐྱེད་དེ་དག་གི་མཐར་ཐུག་པ་གང་ཞེ་ན་སེམས་བསྐྱེད་འདི་ཡི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་ས་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ན་ས་བཅུ་པོ་དག་སོ་སོ་རང་གི་གནས་སྐབས་དེ་དང་དེར་སྦྱོར་བ་ས་རེ་རེ་རྫོགས་པར་ཐོབ་པ་ལས་དེ་དང་དེ་མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ས་དང་པོ་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་པ་ནས་ས་བཅུ་པར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྫོགས་པའི་བར་དུ་ཕར་ཕྱིན་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ན་ས་བཅུ་མཐར་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་སེམས་བསྐྱེད་འདིས་
2-31a
ཕར་ཕྱིན་ཡོངས་སུ་བསྒྲུབ་པ་ནི་ས་དེ་དང་དེར་མཐར་ཐུག་པ་དང་། སློབ་ལམ་གྱི་སེམས་བསྐྱེད་མཐར་ཐུག་པ་ནི་ས་བཅུའི་རྒྱུན་མཐའ་འོ། །འབྲས་བུ་མཐར་ཐུག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་གཞག་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་བཤད་པ་ནི་རྣམ་པར་ངེས་པའམ་གདོན་མི་ཟ་བའམ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་བརྡ་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་ལ། མོས་སྤྱོད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་མན་ཆད་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་ནི་བརྡས་ཐོབ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དེ་བདག་ཉིད་ཀྱི་དགེ་རྩ་དང་དགེ་བའི་བཤེས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་བསྐྱེད་བླངས་པའི་ཚིག་གི་བརྗོད་པ་བཞིན་དམ་བཅའ་བའོ། །ས་དང་པོ་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ཀུན་རྫོབ་སེམས་བསྐྱེད་ནི་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བར་སེམས་བསྐྱེད་པ། དོན་དམ་སེམས་བསྐྱེད་ནི་རང་སེམས་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་དོན་རྟོགས་པའམ། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་རྟོགས་པ་གང་ཟེར་ཀྱང་དེ་གཉིས་དོན་འདྲ་སྟེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ས་ཐོབ་ནས་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དབྱེར་མེད་ཟུང་འཇུག་གི་ངོ་བོར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དང་པོ་བརྡས་ཐོབ་པའམ་གཞན་གྱིས་བསྟན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་སྐྱེ་ཚུལ་གྱི་རྣམ་གྲངས་བཤད་པ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་སེམས་སྐྱེད་ཅིག་ཅེས་བསྐུལ་ནས་སེམས་བསྐྱེད་པ་གྲོགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཡོད་པའི་མཐུས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་རྒྱུ་ཡི་སྟོབས་ལས་སོ། །ཚེ་རབས་སྔ་མར་
2-31b
སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་སྤྱོད་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཚེ་འདིར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། །སྔོན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་བསྟན་པའི་ཚེ་ན་ལྷ་དང་མིའི་སྐྱེ་དགུ་མང་པོས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལྟ་བུ་དང་གཞན་ཡང་གང་སུ་དག་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཐོས་པའི་དབང་གིས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་ཐོས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། །ཚེ་འདིར་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ལ་མཉན་པ་དང་། སེམས་པའི་དགེ་བ་གོམས་པ་ལས་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་ལྔ་ལས་དང་པོ་མི་བརྟན་པ་ལྡོག་སྲིད་པ་ཡིན་པ་དང་། ཕྱི་མ་བཞི་བརྟན་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་པ་ལ། དེ་ལྟར་ལྔ་པོ་དེ་རྣམས་གཞན་གྱིས་བསྟན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དུ་བཤད་དོ། ། དོན་དམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ནི། སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་རབ་བསྙེན་བྱས་སོགས་ཚིགས་བཅད་བདུན་གྱིས་བསྟན་ཏེ། མོས་སྤྱོད་ཀྱི་སར་བསྐལ་ཆེན་གྲངས་མེད་གཅིག་གི་བར་དུ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་མཆོད་ཅིང་ཆོས་ཉན་བསམ་བསྒོམ་པར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་རབ་ཏུ་བསྙེན་པར་བྱས་པ་དང་། ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གིས་བསྡུས་པའི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གཉིས་པོ་རབ་ཏུ་བསགས་པའི་རྒྱུ་དེས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གཟུང་འཛིན་དང་རྟག་མི་རྟག་སོགས་གཉིས་ཆོས་སུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ན་རྟོགས་པ་དམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དམ་པའམ་དོན་དམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པར་འདོད་དོ། །དེ་ནི་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་ན་སྐྱེ་ཞིང་དེའི་
2-32a
རྒྱུས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་བས་ན་ས་དེའི་མིང་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱའོ།

以下是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
这些菩提发心的究竟是什么呢？此发心的究竟是地。怎样呢？十地各自于其各个阶段修行圆满获得时，称为各自的究竟，即从初地布施波罗蜜圆满到第十地智慧波罗蜜圆满，十波罗蜜全部圆满时，称为十地究竟。因此，此发心圆满成就波罗蜜多是在各地的究竟，学道发心的究竟是第十地的最后刹那，果位究竟是佛地。如此，以十一种建立解说菩萨发心，应知这是确定或必然或抉择。
第三，依标志和法性获得的分类：胜解行地中直至世第一法的发心为由标志获得的发心，即通过自身善根和善知识力接受发心词句的誓言。初地以上的发心为由法性获得的发心。
此外，世俗发心是为获得无上菩提而发心；胜义发心是了悟自心离戏义或了悟法性真谛，无论如何表述，二者含义相同，即无分别智。获地后，世俗与胜义发心不可分离，被了悟为双运体性。
首先，解说由标志获得或由他教授的发心生起方式：由善知识劝导"当发心"而发心，称为由友力发心。以具菩萨种姓力而发心，是由因力发心。以前世发心、行持大乘法、积累智慧资粮的力量，今世发菩提心，是由善根力发心。如同过去世尊宣说大乘法时，众多天人发无上菩提心一样，又如任何人由听闻大乘法而发心，是由闻力发心。今世由听闻思维大乘法积习善业而发心，这五种中，第一种不稳固可能退失，后四种稳固生起，如此五种被说为由他教授的发心。
胜义发心由七偈宣说："亲近诸佛"等。在胜解行地一大阿僧祇劫期间通过供养圆满佛、闻思修法而亲近诸佛，以六波罗蜜多所摄的福德和智慧二资粮极为积累的因缘，对一切法不分别能取所取、常无常等二法的无分别智慧因此生起，如此殊胜了悟被认为是殊胜发心或胜义发心。这在获得初地时生起，因此生极喜，故此地名为极喜地。


 །ཅིའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་ཞེ་ན་ཕུང་སོགས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མཉམ་པ་རྙེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་ནི། སེམས་ཅན་དེ་ཡི་དོན་བྱ་བ་དང་། མཆོག་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་སྐུ་ལ་སེམས་མཉམ་པ་རྙེད་པ་སྟེ་མཉམ་པ་བཞི་རྙེད་པས་བྱང་སེམས་དེ་ཡི་རབ་དགའ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཆོས་དང་བདག་དང་གཞན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཐ་མི་དད་པར་མཉམ་པ་མངོན་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་པས་འཁོར་བས་འཇིགས་པ་མེད་ཅིང་། གཞན་གྱི་དོན་ཡང་བདག་གི་དོན་ལས་གཞན་དུ་མི་རྟོག་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་འགྲུབ་པར་མཐོང་བ་དང་། བདག་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དང་ཉེ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་རྟོགས་ནས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེའོ། །དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་སྐྱེ་བ་ཡི་དོན་དང་། རྒྱ་ཆེན་པོའི་དོན་དང་། དེ་ལ་སྤྲོ་བའི་དོན་དང་། བསམ་པ་ཡང་ནི་དག་པ་ཡི་དོན་དང་། ལྷག་མ་དག་ལ་མཁས་པའི་དོན་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་དོན་དང་དྲུག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་མདོར་བསྟན་ནས། དེའི་དོན་སོ་སོར་བཤད་པ་ལ་དང་པོ་སྐྱེ་བའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་འཇིག་རྟེན་ན་མངལ་སྐྱེས་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་ཚུལ་མཐུན་པར་ཐེག་པ་མཆོག་གི་ཆོས་ལ་མོས་པ་ས་བོན་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཆོག་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་རྟོགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་མ་ལྟ་བུ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། སེམས་
2-32b
རྩེ་གཅིག་པའི་བསམ་གཏན་ལས་བྱུང་བའི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བ་ནི་མངལ་སྐྱོན་མེད་པ་ལྟ་བུའོ། །སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མྱང་འདས་ཀྱི་གཡང་ས་ལས་བསྲུང་ཞིང་དགེ་ཆོས་སྐྱེད་བསྲིང་བའི་མ་མ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་བཞི་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའོ། །གཉིས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་རང་དོན་དུ་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བདག་གཞན་གཉིས་ཀའི་དོན་དུ་སེམས་བསྐྱེད་དེ། སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་བཅུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྒྱ་ཆེ་བར་ནི་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་བཅུ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་མཆོད་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་མཐའ་དག་ཀུན་དུ་འཛིན་པ་དང་། ལུས་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པ་དང་། ཞིང་ཀུན་ཏུ་འཇུག་པ་དང་། ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དག་རྫོགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱང་པ་དང་། བྱང་སེམས་རྣམས་དང་སྤྱོད་ཡུལ་མཐུན་པར་གནས་པ་དང་། སྤྱོད་པ་ཀུན་ཏུ་དོན་ཡོད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་འཐོབ་པའོ། །སྨོན་ལམ་དེ་ལ་སྨོན་ལམ་གྱི་འཁོར་འབུམ་ཕྲག་གྲངས་མེད་པ་ཡོད་ཅིང་། སྨོན་ལམ་དེ་དག་ཀྱང་མཐའ་ཐུག་པ་མེད་པའི་གནས་བཅུའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒྲུབས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཇི་ཙམ་པ་དང་། དེ་བཞིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་དམིགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ཙམ་དུ་སྒྲུབ་པ་དང་། དེ་དགུ་པོ་བསྡུས་ཏེ་མདོར་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྒྱུད་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ཁམས་བྱ་བ་
2-33a
བཅུ་པོ་དེ་ནི་ཕྱོགས་དང་དུས་ཀྱི་མུ་མེད་པར་ཁྱབ་པ་ཡིན་ལ། དེ་སྙེད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྨོན་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་བ་སྟོན་པ་ལ་འཇུག་པ་རིག་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་རང་དོན་བྱ་བར་སྤྲོ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རང་གཞན་གྱི་དོན་གཉིས་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་གཞན་གྱིས་བགྱིད་པར་མི་ནུས་པའི་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་སྣ་ཚོགས་ཡུན་རིང་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་གྱི་བར་དུ་སྤྱད་པ་ལ་མི་སྐྱོ་བའི་ཕྱིར་ན་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་སྤྲོ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།

以下是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
为何此时生起极喜？因获得对蕴等一切法的平等心、对诸众生的平等心、对利益众生事业的平等心、对诸佛殊胜法身的平等心，由获得这四种平等性，菩萨的极喜殊胜超胜。如同现证法、自己、他人、诸佛皆为法界自性而无差别平等，因此通过了知法性而无惧轮回，不认为利他与自利有别，见到众生利益可成就，了悟"我将成为一切众生的依怙"以及"已接近佛地"，故而生起极喜。
胜义菩提心应知有生起义、广大义、欣乐义、意乐清净义、余分善巧义、决定出离义六种，略说后，分别解释其义。首先，生起义有四种：如同世间胎生诸有情出生，对最胜乘法的信解如种子，通达一切法空性的般若波罗蜜多如母亲所生，由一心禅定生起的极轻安乐如无缺陷的胎，大悲如保护免堕声闻涅槃险处并养育善法的乳母。如此由四种因生起，即是菩提心的生起。
第二，声闻们为自利而发心，菩萨为自他二利而发心，为成就十大愿故应知为广大。十大愿是：供养一切佛、受持一切正法、示现一切身、趣入一切刹土、圆满一切波罗蜜多、成熟一切众生、净化一切刹土、与诸菩萨同行、令一切行皆有意义、获得大菩提。这些愿有无数百千眷属愿，并以十种无尽处方式修行：依照众生界、世界、虚空界、正法数量、涅槃、佛出世、佛智慧、众生心所缘、佛智慧行境，总之，归纳为世间相续、法相续、智慧相续界这十种遍满无边方所时间，应知菩萨投入如许愿力神变示现。
第三，声闻们仅对行自利而欣乐，菩萨则为成办自他二利，不厌倦地长时行持他人所不能行的各种难行，历经三大阿僧祇劫，因此应了知胜义菩提心为欣乐。


 །བཞི་པ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཉོན་སྒྲིབ་སྤངས་པས་རང་འབྲས་ཐོབ་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་པོ་དག་པའི་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཉེ་བར་རྟོགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཐོབ་པ་དེ་ཡི་ཐབས་ཤེས་པའང་རྙེད་པའི་ཕྱིར་བསམ་པ་དག་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལྔ་པ་ཉན་ཐོས་དག་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་ཀུན་བརྟགས་དང་ལྷན་སྐྱེས་སྤངས་པའི་ཚུལ་ལས། རྒྱུན་ཞུགས་དང་། ཕྱིར་འོང་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་ས་ལ་མཁས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ས་དང་པོ་སོགས་ཐོབ་པ་ན། དེའི་ལྷག་མའི་ས་གཞན་རང་བཞིན་དང་ཡོན་ཏན་དང་གོང་མ་གོང་མ་ཇི་ལྟར་འཐོབ་པའི་ཚུལ་ལ་མཁས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལྷག་མ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དྲུག་པ་ནི་ས་སྔ་མ་འདོར་ཞིང་ཕྱི་མར་འཇུག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ས་ནས་སར་འཕར་ཞིང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི། འདི་ལྟར་ས་དང་པོ་ལ་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་བརྒྱའི་ཞལ་བལྟ་བ་སོགས་ཡོན་ཏན་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་
2-33b
རྫོབ་ཐ་སྙད་དུ་སའི་མཚན་ཉིད། ཇི་ལྟ་བུར་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཡང་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སའི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་ཀྱང་གཞན་ན་མེད་དེ་རང་གི་སེམས་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་དབང་གིས་བཞག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་ཙམ་དང་རྟོག་པ་ཙམ་མོ་ཞེས་པའི་འཛིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་མི་རྟོག་པར། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་ནས་ས་དང་པོ་ལས་འདས་ཏེ་གཉིས་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚུལ་གྱིས་ས་གཞན་ལའང་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ས་ནས་སར་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །
说发心喻
གསུམ་པ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་དཔེ་བཤད་པ་ནི། སྐྱེད་པ་ས་དང་མཚུངས་པ་སྟེ་སོགས་ཚིགས་བཅད་དྲུག་གིས་བསྟན་པའི་དོན་ནི། དང་པོར་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་སར་སེམས་བསྐྱེད་ཐོག་མར་བསྐྱེད་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ས་བཅུ་པའི་བར་གྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་རྣམས་དཔེ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་དང་སྦྱར་བ་འདིར་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་གནད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདུན་བསམ་སོགས་མི་ཟད་པ་བརྒྱད་ཅུ་དང་སྦྱར་བ་ཡིན་ལ། དང་པོར་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འདོད་པའི་འདུན་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བསམ་སྦྱོར་ལྷག་བསམ་ཕར་ཕྱིན་ནས་ཐབས་མཁས་ཀྱི་བར་གྱི་ལམ་གྱི་ཆོས་དང་འབྲས་བུའི་ཆོས་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པ་མཐའ་དག་སྐྱེད་པའི་རྟེན་ནམ་གཞི་གཅིག་པུ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ས་ཆེན་པོ་ནི་རྩྭ་ཤིང་སྨིན་འབྲུ་ཇི་སྙེད་པའི་གཞི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་དང་མཚུངས་པ་སྟེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྔ་མ་ལས་གཞན་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་བདེ་བྱེད་པའི་
2-34a
བསམ་པ་བཟང་པོ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ནི། བཟང་པོའི་གསེར་བསྲེགས་གཅོད་བརྡར་བས་བརྟགས་ཀྱང་ཁ་དོག་དང་ངང་ཚུལ་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་འདྲའོ། །ཕར་ཕྱིན་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བས་ཚོགས་གཉིས་འཕེལ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་ནི་ཟླ་བ་ཡར་གྱི་ངོ་ལ་ཚེས་པ་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་གཞན་དོན་ཁུར་དུ་ཁྱེར་ནུས་པའི་ལྷག་བསམ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ནི་མེ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། མེ་ནི་བུད་ཤིང་ཇི་ཙམ་ཡོད་པར་ངང་གིས་འབར་ཞིང་མཆེད་པ་བཞིན་སྦྱོར་ལམ་དྲོད་ལ་གནས་པས་རྩེ་མོ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་དུ་ཐོབ་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེས་ཡོན་ཏན་གོང་མ་རྣམས་འཐོབ་པར་བྱེད་དོ། །གཞུང་གཞན་དུ་ལྷག་བསམ་ཟླ་བ་ཚེས་པ་དང་། སྦྱོར་བའི་དཔེ་མེ་བྱས་པ་ཡང་ཡོད། འདི་བཞི་པོ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས་ཆོས་མཆོག་མན་ཆད་དོ།

以下是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
第四，声闻们仅仅通过断除烦恼障而获得自果，菩萨则通过净除二障而近证无上菩提，并获得证得佛果的方便智慧，因此应知为意乐清净。第五，声闻们仅精通断除三界烦恼分别起和俱生的方式中的预流、一来、不还、阿罗汉地，菩萨则在获得初地等时，精通余地的自性、功德及如何获得更高地位的方法，因此称为善巧余分。第六，通过舍弃前地而趣入后地的方式，由地至地升进而决定出离，即如在初地中圆满布施波罗蜜多，见百佛面等十二百种功德等，世俗名言中所确立的地之特征，也通过作意了知这些地之特征也非外在存在，仅是由自心了悟力而安立，并且对"唯心"和"唯分别"的执著也不作分别，住于无分别智而超越初地趣入二地，以这种方式也应了知其他地，如此应知由地至地决定出离。
说发心喻
第三，解说发心比喻："生起如同大地"等六偈所表示的意思是：从最初在胜解行地初发心开始到第十地的诸发心，与二十二种比喻相配，此处是大乘道要义的完全圆满，与八十种无尽相配。首先，与欲得无上菩提的欲求相应的发心，是大乘意乐行、增上意乐、波罗蜜多乃至善巧方便等道法和力、无畏、不共等一切果法的唯一所依或基础，因此如同大地是一切草木庄稼的依持，与之相似。
其次，不同于前者的、对众生行利乐的善意乐不变发心，如同良金经烧炼、切割、磨砺考验，色泽与性质仍然不变。以波罗蜜多勤修而令二资增长的发心，如同上弦月逐渐增盈。不同于此的、能担负利他重担的增上意乐发心，应知如同火，因为火自然燃烧蔓延所有燃料，同样，住加行道暖位者思维"从顶点直至佛地皆当获得"，由此获得上品功德。其他论中也有将增上意乐比喻为增长月，将加行比喻为火的说法。这四种是从凡夫初发心至世第一法以下的阶段。


 །གཞན་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ནི་གཏེར་ཆེན་པོ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། གཏེར་ཆེན་པོ་དུང་དང་པདྨོ་དང་པདྨོ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་དང་། དགུར་ཡང་བཤད་དེ། མདོར་ན་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་འཛད་མེད་ཡོད་པའི་གནས་ལས་ཡོ་བྱད་བཟའ་བ་དང་བགོ་བ་སོགས་ཇི་སྙེད་བྱུང་ཡང་ཟད་པ་མེད་པ་ལྟར་སྦྱིན་པས་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཟང་ཟིང་དང་ཆོས་སོགས་ཀྱིས་ཚིམ་པར་བྱེད་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་དེ་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡང་རྟག་པར་ཟད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ནི་རིན་ཆེན་
2-34b
སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་སམ་འབྱུང་ཁུངས་བཞིན་ཏེ་གནས་དེ་ལས་རིན་ཆེན་སྣ་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འབྱུང་བ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ལས། ས་དང་ཕར་ཕྱིན་དང་བྱང་ཕྱོགས་དང་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་སོགས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རིན་པོ་ཆེ་དཔག་མེད་འབྱུང་བས་སོ། །བཟོད་པའི་ཕར་ཕྱིན་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ནི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་གྲུ་དང་ཉ་དང་ཆུ་སྲིན་སོགས་ཀྱིས་དཀྲུགས་ཀྱང་རྙོགས་པ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་། གཏིང་མི་གཡོ་བ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟོད་པ་ལྡན་པའི་སེམས་དེ་ཡང་དཀའ་སྤྱད་དང་གཞན་གྱི་གནོད་པ་སོགས་ཉེས་པ་གང་གིས་རྙོགས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་འདྲ་བ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་མེ་ཆུ་དང་བཅད་བརྡར་སོགས་ཅི་ཡིས་ཀྱང་མི་ཚུགས་པ་ལྟར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་བསྐྱེད་དེ་ལ་ཡང་ལེ་ལོའི་མཚོན་གྱིས་མི་ཚུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ནི་རིའི་རྒྱལ་པོ་རི་རབ་ཕྱོགས་བཞིའི་ང་གང་གིས་ཀྱང་བསྐྱོད་མི་ནུས་པ་དང་འདྲ་སྟེ། བྱང་སེམས་ཀྱི་ཏིང་འཛིན་དེ་ཡང་གཡེང་བའི་རྣམ་རྟོག་གིས་མི་བསྐྱོད་པས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ནི། རྩིའམ་སྨན་གྱི་རྒྱལ་པོ་དང་འདྲ་བ་སྟེ། སྨན་དེ་མཐོང་བའམ་རེག་པ་དང་དྲི་བསྣམས་པ་དང་ཁར་མྱང་བ་ཙམ་གྱིས་ང་མཁྲིས་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་བྱེད་པ་
2-35a
བཞིན། ཤེས་རབ་ཕར་ཕྱིན་མཉན་བསམ་བསྒོམས་པས་ཉོན་ཤེས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ནི། མཛའ་བཤེས་ཆེན་པོ་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། མཛའ་བ་ཆེན་པོས་དུས་གསུམ་དུའང་བདེ་འམ་སྡུག་གམ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དུས་ནའང་གྲོགས་བྱེད་ཅིང་མི་འདོར་བ་ལྟར། སྙིང་རྗེས་སྡུག་བསྔལ་བའི་དུས་ན་སྡུག་བསྔལ་ལས་འདོན་པར་བྱེད་བྱམས་པས་མི་བདེ་བའི་དུས་ན་བདེ་བ་ལ་གནས་པར་བྱེད་དགའ་བས་བདེ་བ་དང་མི་འབྲལ་བར་དགའ་ཞིང་གྲོགས་བྱེད། བཏང་སྙོམས་ཀྱིས་བདེ་བ་ཅན་ལ་མ་ཆགས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཅན་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཞེ་སྡང་དང་ལྡན་པར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སེམས་པས་ཆགས་སྡང་མེད་པར་སེམས་རྣལ་དུ་གནས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
具足布施波罗蜜多的发心应知如同大宝藏，大宝藏有螺贝、莲花、大莲花等四种，也说有九种。简言之，如同无尽珍宝藏所在之处，无论取出多少饮食衣物等物品，永不穷尽，同样，布施以无量财物、佛法等令无量众生满足，菩萨的布施即使在无余涅槃境界中也永远不会穷尽。
具足持戒波罗蜜多的发心如同各种珍宝的生源或源泉，如同从那处生出无量各种珍宝，同样，从菩萨具戒发心中，生出地、波罗蜜多、菩提分、力、无畏等一切大乘道果功德的无量珍宝。
具足忍辱波罗蜜多的发心应知如同大海，如同大海虽被船只、鱼类、海兽等搅动，也不会变浑，深处不动，同样，菩萨具忍发心也不会被任何苦行和他人伤害等过失所浑浊。
具足精进波罗蜜多的发心如同金刚，如同金刚宝不被火水和切割研磨等任何东西所损，同样，菩萨发心也不被懈怠武器所损。
具足禅定波罗蜜多的发心如同山王须弥山不能被四方风动摇，同样，菩萨的三摩地也不被散乱分别念所动摇。
具足般若波罗蜜多的发心如同药王，如同该药仅仅通过见、触、嗅香、尝味就能平息一切风、胆、痰引起的疾病，同样，通过闻思修般若波罗蜜多能平息一切烦恼所知障的疾病。
具足四无量的发心应知如同大亲友，如同大亲友在过去、现在、未来的乐、苦或舍时都作为朋友而不舍弃，同样，悲心在苦时将其从苦中救出，慈心在不乐时令住于乐，喜心使不离乐而欢喜作友，舍心令有乐者"愿不贪著"，令有苦者"愿不嗔恨苦"，思维而令无贪嗔，使心安住正常状态。


 །མངོན་ཤེས་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ནི་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ལས་དགོས་འདོད་འབྱུང་བ་དང་འདྲ་སྟེ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མིག་གིས་གཟུགས་ཐམས་ཅད་མཐོང་བ་དང་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པས་ཕྱི་མའི་དུས་ཤེས་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྣ་བས་སྒྲ་ཐམས་ཅད་ཐོས་པ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སྣ་ཚོགས་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པས་རང་གཞན་གྱི་ཚེ་རབས་སྔ་མའི་གནས་སྐབས་རྣམས་ཤེས་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པས་ལུས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྤྲུལ་པ་སོགས་རྫུ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་དུ་མ་སྟོན་པ་སྟེ་དེ་ལྟར་མངོན་པར་ཤེས་པའི་མཐུས་རང་གཞན་གྱི་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་འདོད་
2-35b
དགུར་སྒྲུབ་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ནི་ཉི་མ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཉི་མས་ལོ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་སྨིན་པར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ། སེར་སྣ་ཅན་རྣམས་སྦྱིན་པས་བསྡུས་ནས་དགེ་བ་ལ་འགོད། དེ་བཞིན་ཞེ་སྡང་ཅན་སྙན་སྨྲ། གཏི་མུག་ཅན་དོན་སྤྱོད། ང་རྒྱལ་ཅན་དོན་མཐུན་པས་བསྡུས་ནས་དགེ་བ་ལ་བཀོད་པའམ། སྤྱིར་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བ་བཞིས་བསྡུས་ནས་དགེ་བ་ལ་བཀོད་དེ་རྒྱུད་སྨིན་པར་བྱེད་པས་སོ། །གཞན་ཆོས་དང་དོན་དང་ངེས་ཚིག་དང་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ནི་དྲི་ཟའི་དབྱངས་སྙན་པ་ཇི་བཞིན་དུ་སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་བཞི་དང་ལྡན་པས་སེམས་ཅན་སོ་སོ་རང་རང་གིས་ཆོས་དང་དོན་གང་དང་གང་ལས་བརྩམ་སྟེ་ཤེས་པར་འདོད་པ་དེ་དང་དེ་དྲིས་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤོབས་པ་མཐར་གཏུགས་པ་མེད་པས་སེམས་ཅན་དེ་དག་སོ་སོའི་སྐད་ཀྱིས་ཅི་དང་ཅི་དྲིས་པའི་དོན་ཡང་དག་པར་བཤད་པས་དེ་དག་གིས་སེམས་ཤིན་ཏུ་ཚིམ་པར་འགྱུར་བས། དྲི་ཟའི་དབྱངས་ནི་ཤིན་ཏུ་སྙན་པས་གང་གིས་ཐོས་པས་དེ་སེམས་དགའ་བ་དེས་ཚིམ་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་རྟོན་པ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ནི། རྒྱལ་པོ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱལ་པོ་ནི་ཡུལ་ལ་དབང་བསྒྱུར་བས་དེའི་བཀའ་འབངས་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་དུ་བྱེད་མི་ནུས་པས་ཆུད་མི་ཟ་བ་ལྟར། བྱང་སེམས་གང་ཞིག་རྟོན་པ་བཞི་དང་ལྡན་པ་དེས་ཚིག་དང་དོན་དང་། གང་ཟག་དང་ཆོས་དང་། དྲང་དོན་དང་
2-36a
ངེས་དོན་དང་། རྣམ་ཤེས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྟན་པའི་དགོངས་པ་ཐམས་ཅད་མ་ནོར་བ་ཤེས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་གི་དགོངས་དོན་ཆུད་མི་ཟ་བར་རྟོགས་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་ནི་བསྟེན་ལེགས་ན་སྲིད་དང་ལོངས་སྤྱོད་སོགས་སྦྱིན་པས་གང་ཟག་ཆུད་མི་ཟ་བའི་རྒྱུ་བྱེད་ལ། བསྟེན་ཉེས་ན་སྲིད་དང་སྲོག་ལ་བབ་པས་ཆུད་ཟ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པ་ལྟར། གང་ཟག་ཙམ་དང་། ཚིག་ཙམ་དང་། དྲང་དོན་དང་། རྣམ་ཤེས་ལ་རྟོན་ན་དེ་ལྟར་རྟོན་པའི་གང་ཟག་དེ་ཆུད་ཟ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར། ཆོས་དང་དོན་དང་ངེས་དོན་དང་ཡེ་ཤེས་ལ་རྟོན་ན་དེ་ལྟར་རྟོན་པ་དེ་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡི་དོན་ལས་ཆུད་མི་ཟ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ནི་བང་མཛོད་ལྟ་བུ་སྟེ། བང་མཛོད་ན་འབྲུ་དང་ནོར་ལ་སོགས་པ་དཔག་མེད་ཡོད་པ་བཞིན་དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་བསྐྱེད་ལ་ཡང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ནི། དཔེར་ན་ལམ་པོ་ཆེ་ལ་དུས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་མཆོག་དམན་ཐམས་ཅད་འགྲོ་བ་ལྟར། བྱང་ཕྱོགས་སོ་བདུན་པོ་འདི་ཡང་འདས་དང་ད་ལྟ་མ་འོངས་པའི་ཉན་རང་བྱང་སེམས་ཐམས་ཅད་ལམ་འདི་ལས་རང་འབྲས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་གཤེགས་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ།

以下是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
具足五种神通的发心如同如意宝珠出生所需所欲，神足通的天眼见一切色相，知死亡与转生故知未来时，神足通的天耳闻一切声音，他心通知众生各种心识，宿命随念通知自他前世诸状况，神足神通变现各种身体等展示多种神变，如此通过神通力能随意成就自他一切所欲所需。
具足四种摄事的发心应知如同太阳，如同太阳使各种庄稼成熟，同样，以布施摄受悭贪者安置于善行，同样以爱语摄嗔恚者，以利行摄愚痴者，以同事摄傲慢者，安置于善行，或者总之以四摄事摄受一切众生安置于善行使其相续成熟。
具足法、义、词、辩才四种无碍解的发心如同甘美的乾闼婆音乐，具足四无碍解，对于众生各自想要了知的任何法义提问，菩萨以无穷无尽的辩才，用众生各自的语言如实解说所问义理，使他们心生极度满足，如同乾闼婆音极其悦耳，任何人听到都会心生欢喜而满足。
具足四依的发心应知如同国王，国王统御国土，其命令臣民不能违背而不会废弃，同样，具足四依的菩萨依据文词与义理、补特伽罗与法、了义与不了义、分别识与本智，能无误了知如来所说一切密意，不会废弃佛语密意，能够领悟。例如，国王若善于事奉则赐予政权财富等，是人不被废弃之因；若事奉不善则危及政权生命，成为被废弃之因。同样，若依人、依文、依不了义、依分别识，则成为持此依据者被废弃之因；若依法、依义、依了义、依本智，则持此依据者不会被废弃佛陀教诲之义。
同样，具足福德和智慧二资粮的发心如同库藏，如同库藏中有无量谷物财宝等，与之相应的发心中也有无量福德资粮和无量智慧资粮。
具足三十七菩提分法的发心，如同大道被三世一切上中下众生所行，同样，三十七菩提分也是过去现在未来一切声闻缘觉菩萨从此道走向各自菩提果位，因此应知二者相似。


 །ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ནི་
2-36b
ཐེག་པ་སྟེ་བཞོན་པ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རྟ་དང་གླང་པོ་ཤིང་རྟ་སོགས་ཀྱི་བཞོན་པས་ཁུར་རྣམས་ཁྱེར་ནས་གང་འདོད་པའི་གནས་སུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་བཞིན། སེམས་མི་གཡེང་བར་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པའི་ཞི་གནས་དང་དོན་མ་ནོར་བར་རྟོགས་པའི་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བ་ལས་གང་གཏན་ལ་དབབ་པར་བྱས་པའི་ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་ནས་མཐར་ཐུག་གི་འབྲས་བུའི་གནས་སུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་བརྗེད་པའི་གཟུངས་དང་། མི་ཟད་པའི་སྤོབས་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ནི་བཀོད་མ་ཡི་ཆུ་དང་འདྲ་སྟེ། ཀུན་གྱིས་ལོངས་སྤྱད་བྱའམ་བཀོད་མའི་ཆུ་མིག་ཅི་ཙམ་བཅུས་ཀྱང་མི་ཟད་པར། ཆུའི་རྒྱུན་འཛད་པ་མེད་པ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཟུངས་ཐོབ་པས་སྔོན་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནམ་ཡང་མི་བརྗེད་པས་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། སྤོབས་པས་གསར་དུ་སྤྲོས་ཏེ་ཅི་ཙམ་བསྟན་ཀྱང་མཐའ་ཟད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་། ཟག་བཅས་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བའོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་སྡོམ་མམ་མདོ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ནི། ཡིད་ཀུན་ཏུ་དགའ་བའི་སྒྲ་དང་འདྲ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་སེམས་ཅན་ལ་ལ་ཞིག་ཉེ་དུ་དང་ནོར་རྫས་སོགས་དང་བྲལ་ཏེ་མི་དགའ་བ་ལ། འགའ་ཞིག་གིས་ཁྱོད་ཉེ་དུ་དང་ནོར་རྫས་དང་ཕྲད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གཏམ་སྨྲས་པའམ། སྲོག་ཡལ་དུ་དོགས་པ་ཅན་ལ། སྲོག་བསྐྱབས་
2-37a
པའི་གཏམ་དང་། དོན་གང་དང་གང་འདོད་པ་ལ་དོན་ཐོབ་པའི་གཏམ་ལ་སོགས་པ་མདོར་ན་རྒུད་པ་ལས་དབུགས་འབྱིན་པ་དང་། བདེ་ཞིང་སྐྱིད་པའི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྒྲ་ཐོས་པ་ནི་ཡིད་ཀུན་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་པའི་སྒྲ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་མདོ་བཞི་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ཐོས་ན་ཞི་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ཡང་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་བདུད་རྩི་ནི་འདི་ཡིན་པས། འདི་ཐོས་པས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཕ་མཐའ་བྲལ་བ་ལས་དབུགས་འབྱིན། ཡང་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྟོགས་པ་དང་། གཏན་དུ་བདེ་བའི་གནས་ཐོབ་པས་གང་ཟག་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་བདུད་རྩིས་ཚིམས་པ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་དགའ་བ་རྨད་དུ་བྱུང་བ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་ཀླུང་ཆེན་པོའི་རྒྱུན་དང་འདྲ་བ་སྟེ། ཆུ་ཀླུང་ཆེན་པོ་འབད་རྩོལ་མེད་པར་འགྲོ་ཞིང་རྒྱ་མཚོར་ངང་གིས་འཇུག་པར་ལྟར། ས་བརྒྱད་པ་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་སྟེ་མཉམ་རྗེས་ཀུན་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འབད་རྩོལ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཐོབ་པའི་ཚེ། ས་དེར་སོན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རྒྱུད་དང་བྱ་བ་ཐ་དད་མེད་པར་མཉམ་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདྲེས་ཤིང་འདྲ་བས་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་སྟེ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་འབད་རྩོལ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇུག་པ་དེ་ཡི་ཕྱིར་ནའོ། །རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཐབས་མཁས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་
2-37b
ནི་སྤྲིན་དང་འདྲ་བར་བསྟན་པ་སྟེ། སྤྲིན་ཆེན་པོ་ལས་ཆར་བབས་པས་ས་གཞི་ལ་ལོ་ཏོག་སོགས་འཇིག་རྟེན་གྱི་འབྱོར་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བ་བཞིན། ཐབས་ཤེས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་གྱི་ཕོ་བྲང་ནས་འཕོ་བ་སོགས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་གྱི་མཛད་པ་སྟོན་པ་དང་། མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་གྱི་ཕན་བདེའི་ཆོས་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

以下是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
与止观相应的发心应知如同乘具，如同马、象、车等乘具能载运重物到达所欲之处，同样，由心不散乱而专一安住的止与如实了悟义理的观双运结合，能无颠倒地了悟所应抉择的如所是、尽所有诸法义理，从而到达究竟果位处，因此相似。
具足不忘总持与无尽辩才二者的发心如同公共水井，如同众人可享用的公共水井，无论汲取多少，也不会耗尽，水流不断，同样，菩萨获得总持，不会忘失先前所闻之法，无有退失，以辩才新增宣说，无论教授多少，也不会穷尽。
具足"一切有为法无常，一切有漏法是苦，一切法无我，涅槃寂静"这四法印或四句法要的发心，如同令意极喜的声音，例如有些众生因离亲属财物而不喜，有人对他说"你将与亲属财物相逢"，或对担忧失去生命者说保全生命的消息，或对希求任何利益者说获得利益的消息等，总之，从衰败中解救，以及圆满安乐利益的声音，是令意喜悦的声音，同样，闻说四法印的声音，知此为寂静涅槃道正法甘露，闻此能从无边轮回苦中解脱，了悟正法本性，获得永恒安乐住处，有缘福德者如饱受甘露般心生殊胜喜悦。
具足一道行的发心如同大河之流，如同大河无需勤勉自然流入大海，同样，在第八地获得无生法大忍，获得无勤自然成就的定慧无分别智慧时，抵达此地的菩萨们相续与事业无差别平等，一切混同相似故称为一道行，为圆满成就自身佛法与成熟众生无需勤勉而自然入，故此为因。
具足诸佛子善巧方便的发心如云所示，如同大云降雨使大地生出庄稼等各种世间财富，同样，方便智慧双运的菩萨们示现从兜率天宫下降等直至涅槃的事业，生出各种增上生与决定胜利乐的法，因此相似。


 །དེ་ལྟར་དཔེ་ཉེར་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཕྱུག་ཅིང་འབྱོར་པ་ཡིན་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་སེམས་དེ་ནི་རབ་ཏུ་དད་ཅིང་དགའ་བས་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །
由赞叹菩提心总结
བཞི་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་བསྔགས་པའི་སྒོ་ནས་དེར་འཇུག་པར་གདམས་པར་ཆེར་འོས་སེམས་བསྐྱེད་སོགས་ཚིགས་བཅད་བརྒྱད་ལས། དང་པོ་ཐེག་ཆེན་སེམས་བསྐྱེད་དང་བྲལ་བ་རྣམས་བདེ་བ་བཞི་ལས་ཉམས་པའི་ཚུལ་གསུངས་པ། བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་སེམས་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འོས་པས་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་འོས་པའམ་ཆེར་འོས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་སྤངས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་བདེ་བ་བཞི་ལས་ཉམས་ཏེ། སེམས་ཅན་གཞན་སྒྲིབ་གཉིས་སྤངས་པའི་སྤང་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བདག་མེད་གཉིས་རྟོགས་པའི་རྟོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་བཞག་པའི་དོན་ལ་སེམས་པའི་བདེ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཡོད་དེ་སེམས་ཅན་གཅིག་ལ་ཕན་པ་ཕྲ་མོ་ཙམ་བསྒྲུབས་ཀྱང་བྱང་སེམས་རྣམས་རང་གི་དོན་དེ་ཐོབ་པ་ལས་ལྷག་པར་ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེ་ན་སྤངས་རྟོགས་
2-38a
ཕུན་ཚོགས་ལ་བཀོད་པ་ལྟ་ཅི་སྨྲོས། དེ་ན་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པའི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྒྲུབས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བ་མཆོག་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཚད་མེད་པ་དེ་ལས་ཉན་རང་རྣམས་ཉམས་པར་གྱུར་ཏེ་དེ་དག་གིས་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་བདེ་བསྒྲུབ་པའི་ཐབས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཤེས་ཤིང་རྙེད་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བདེ་བ་མཆོག་སྐྱེ་ཞིང་། ཉན་རང་རྣམས་རང་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་པའི་ཐབས་ཤེས་པ་ཙམ་ལས་དགའ་བ་ཉི་ཚེ་བ་འབྱུང་གི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགའ་བ་ལྟར་རྒྱ་མི་ཆེ་བ་དང་། དགོངས་པ་ཆེན་པོའི་དོན་ནི་ཐེག་ཆེན་ལས་གསུངས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་སྐྱེ་མི་འགག་རང་བཞིན་གྱིས་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་ཟབ་མོའི་དོན་གཏན་ལ་ཕབས་པ་དང་། ཚིག་ལ་ཡང་དགོངས་པ་དང་ལྡེམ་དགོངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པའི་དགོངས་པ་ཟབ་མོ་རྣམས་ཇི་བཞིན་རྟོགས་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཡིད་བདེ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཉན་རང་ལ་མེད་ཅིང་དེ་དག་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་དང་ལམ་ཉི་ཚེ་བ་ཙམ་ཤེས་པའི་བདེ་བ་མྱོང་ངོ་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐར་ཐུག་པའམ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་སྟོང་ཉིད་མཉམ་པ་ཆེན་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་མི་ཟད་པ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་ཐོབ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཉན་རང་ལ་མེད་དེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་བཞིན་དུ་དེ་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ཙམ་རྟོགས་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཇི་བཞིན་མ་རྟོགས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཉན་རང་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་མི་
2-38b
བསྐྱེད་པས་བདེ་བ་བཞི་པོ་དེ་སྤངས་ནས་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་བྲལ་བའི་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཙམ་གྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་ཉན་རང་གི་འབྲས་བུ་ལ་དགའ་བ་སྤངས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པར་འོས་པར་བསྟན་པའོ། །གཉིས་པ་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྐྱེ་བ་ན་ངན་སོང་དང་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྐྱོ་བའི་འཇིགས་པ་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི། བློ་ལྡན་ཞེས་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ས་དང་པོའི་གནས་སྐབས་སུ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་ཡང་། མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་གནོད་པའི་ལས་སུ་གྱུར་པ་རྣམས་དང་སྒོ་གསུམ་མི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་མཐའ་ཡས་པའི་ཉེས་པ་བྱེད་པ་ལས་སེམས་རབ་ཏུ་བསྡམས་ཏེ་སླན་ཆད་མི་བྱེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཐོབ་བོ། །ཇི་ལྟར་སྡིག་པ་མི་བྱེད་པའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པས་ན་ངན་སོང་གསུམ་དུ་འགྲོ་བའི་འཇིགས་པ་མེད་དོ།

以下是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
如此通过二十二种譬喻方式，诸菩萨发心由功德丰富圆满故，应以极大信心欢喜如实发起此殊胜菩提心。
由赞叹菩提心总结
第四，通过赞叹菩提心而劝导趣入，"极宜发菩提心"等八偈，首先说明离大乘发心者丧失四种安乐的情形：殊胜菩提心适合菩萨与如来，所以舍弃此极宜大者之发心的声闻缘觉等人丧失四种安乐。令他众生断二障的断证圆满，安立于了悟二无我的证悟圆满，思维此义之乐，菩萨具有此乐，即使仅对一众生成办微小利益，菩萨也比获得自利更感欢乐，何况安立众生于断证圆满？因此，从成办无量众生圆满利益所生的最胜无罪无量安乐，声缘失坏，因为他们舍弃此心故。
同样，知晓并获得各种利乐众生方便，菩萨生起最胜安乐；声缘仅了知自脱轮回苦方法而生有限欢喜，不如菩萨欢喜广大。大密意义是大乘所说一切法不生不灭自性离戏的甚深义抉择，以及通过密意、隐义方式宣说的甚深密意如实了悟，菩萨由此生起最胜欢乐，声缘没有这种欢乐，他们只体验了悟人无我和有限道的安乐。
菩萨们如实见到一切法究竟或最胜真如——空性大平等，获得无尽如虚空般大乐，声缘没有这种体验，因为他们虽认为诸法存在，但仅了悟人无我，未如实了悟真如。
如此，声缘不发起最胜菩提心，舍弃这四种安乐，前往仅仅息灭取蕴、离轮回苦的涅槃。这是说明应舍弃对声缘果的喜爱而理应发起最胜菩提心。
第二，说明胜义菩提心生起时无恶趣与轮回苦的恐惧：具慧者，即具无我智慧的菩萨，一旦于初地阶段生起无上最胜胜义菩提心，即刻对伤害无边一切众生之业以及身语意无边不善方面严加防护，获得以后不再造作的法性戒律。由获得不造罪的戒律，无有堕三恶趣的恐惧。


 །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དགེ་བ་འཕེལ་བ་དང་སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུན་འཕེལ་བར་བྱེད་པས་དུས་རྟག་ཏུ་དགེ་བ་ལ་གནས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ན་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དུས་ན་ཡང་དགའ་ལ། སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་དག་གིས་ཀྱང་དགའ་བར་འགྱུར་བས་ན་རྟག་ཏུ་སྐྱོ་བའི་འཇིགས་པ་མེད་དེ་དགེ་བའི་དབང་གིས་ལྷ་དང་མིའི་བདེ་བ་མང་པོ་མྱོང་བ་ན་ཡང་དགའ་ལ། བརྩེ་བ་འཕེལ་བས་སྡུག་བསྔལ་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་
2-39a
གཞན་གྱི་དོན་དུ་ངན་སོང་གསུམ་གྱི་ཚ་གྲང་སོགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་མྱོང་ཡང་དགའ་བཞིན་དང་དུ་ལེན་པས་ནམ་ཡང་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དེ་འཁོར་བར་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་བས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པར་མི་བྱ་བར་དང་དུ་བླང་བར་བྱའོ་ཞེས་གདམས་པའོ། །གསུམ་པ་འཁོར་བ་འདིར་གནས་ན་སེམས་ཅན་གྱིས་ལོག་སྒྲུབ་མང་བས་དེ་བཟོད་དཀའ་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་ཇི་ལྟར་སྐྱོ་བ་མི་སྐྱེ་ལ་ཇི་ལྟར་རང་གི་དགེ་བ་ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་སྙམ་ན། གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་ཐོབ་པ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་བདག་ལས་གཞན་གཅེས་པར་འཛིན་པ་རྣམས་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་དོན་ཕྱིར་རང་གི་ལུས་དང་ནི་སྲོག་ལ་མི་ལྟ་བར་ལུས་སྲོག་བཏང་ནས། སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་དོན་དུ་བསྐལ་པ་མང་པོར་མགོ་དང་ཡན་ལག་བཏང་བ་སོགས་རབ་ཏུ་ངལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དྲག་པོ་དང་དུ་ལེན་པའམ་ཁས་ལེན་དེ་ལྟ་བུ་ཡི་བྱང་སེམས་དེ་སེམས་ཅན་གཞན་གྱིས་དེའི་སྲོག་གཅོད་པ་སོགས་ཀྱི་གནོད་པ་བྱས་པ་ཡིས། བྱང་སེམས་དེས་དེ་ལ་གནོད་ལན་བྱེད་པ་སོགས་ཇི་ལྟར་ངན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ལ་འཇུག་མི་རིགས་ཏེ་ནམ་ཡང་འཇུག་མི་སྲིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་མོས་པར་བྱའོ། །བཞི་པ་འཁོར་བ་འདིར་བྱང་སེམས་རྣམས་འབྱོར་བ་དང་རྒུད་པ་ཇི་ལྟར་གྱུར་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལས་མི་ལྡོག་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡིས་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་
2-39b
དུ་ལྷ་དང་མིའི་གནས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་འཛིན་པས། ལུས་སྔ་མ་དོར་ནས་སྐྱེ་བ་གཞན་འཛིན་པ་ནི་སྐྱེད་མོས་ཚལ་བཟང་པོར་འགྲོ་བ་ལྟར་རྟོགས་ནས། འབྱོར་བའི་དུས་ལྷ་དང་མིའི་དབང་ཕྱུག་ཏུ་གྱུར་པ་ན་ཡང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་ལྟར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པས་འཆིང་བའི་འཇིགས་པ་མེད་དོ། །གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྷ་སོགས་ཀྱི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དེ་འདོར་བ་འཆི་བ་ལ་བབ་པ་རྒུད་པའི་དུས་ནའང་བྱང་སེམས་འདི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་འདོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་འཇིགས་པ་མེད་དེ། དེ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟར་ཤེས་ཤིང་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་མོའི་ཚལ་དུ་འགྲོ་བ་ལྟར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བདེ་སྡུག་ཇི་ལྟར་གྱུར་ཀྱང་ལམ་ལས་མི་ཉམས་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ལ་བསླབ་པར་བྱ་རིགས་ཞེས་གདམས་པའོ།

以下是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
发起菩提心的菩萨增长善行与悲悯众生二者的相续，因此常住于善行，具有对众生的悲悯，所以在体验安乐时喜悦，经历痛苦时也喜悦，因此永无厌离恐惧。以善行力而体验众多天人安乐时喜悦，因悲心增长，为利益其他受苦众生而体验三恶趣寒热等诸多痛苦时也喜悦地欣然接受，因此永远喜悦，不厌离轮回，故不应背离菩提心而应欣然接受，这是教诫。
第三，若想：住此轮回时，众生颠倒造业众多，难以忍受，那么菩萨如何不生厌倦，如何不失自己善行？当菩萨获得地位时，以大悲心视他人较自己珍贵，为利他人不顾自身性命，施舍身命，为其他众生在多劫中施舍头颅肢体等，欣然接受或承诺承受极度疲劳的剧苦，如此的菩萨，纵使被其他众生伤害性命等，菩萨不应如何行恶业报复他们，这绝不可能发生。因此应当信乐发菩提心。
第四，在此轮回中，菩萨无论兴盛或衰败，都不退转菩提行：菩萨通达一切内外法如幻如梦等，以智慧资粮和福德资粮力，为利众生随意转生天人之处，舍前身而取新生，如同游园般通达后，即使在富裕时成为天人王者，也如下文所说，无有被贪等烦恼束缚的恐惧。因为如前所说，见一切法如幻故。同样，舍弃天等之身与受用、面临死亡的衰败时，此菩萨也无有舍身受用之苦的恐惧，这也是因为了知如幻，知转生如游园故。因此，诸菩萨无论苦乐如何变化，都不失道，所以应当学习菩提道，这是教诫。


 །ལྔ་པ་བཤད་མ་ཐག་པའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་མོས་ཚལ་དུ་འགྲོ་བ་ལྟར་རྟོགས་པའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། དཔེར་ན་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཡིད་དགའ་བའི་སྐྱེད་མོས་ཚལ་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་དོན་བཞིའི་ཕྱིར་འགྲོ་སྟེ། ལུས་བཀྲུ་བར་བྱས་ནས་རྒྱན་གྱིས་མཛེས་པར་བྱེད་པ་དང་། སྟོན་མོའི་ཟས་སྐོམ་སྣ་ཚོགས་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། ཉམས་དགའ་བའི་གནས་དེར་གནས་པར་བྱེད་པ་དང་། རྩེད་མོ་སྣ་ཚོགས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དགའ་བ་བཞི་ཉམས་སུ་བསྟར་འདོད་པས་སྐྱེད་ཚལ་དུ་སེམས་འཇུག་ཅིང་ལྡོག་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྐྱེ་བ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་འཇུག་པ་ཡང་རང་གི་ཡོན་ཏན་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་གཟུངས་ཏིང་འཛིན་
2-40a
ཤེས་རབ་ཀྱི་རྒྱན་ལ་སོགས་པས་གོང་ནས་གོང་དུ་རང་རྒྱུད་བརྒྱན་པའི་ཕྱིར་དང་། གང་དུ་སྐྱེ་བའི་གནས་དེའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པར་དགའ་བ་ནི་ཟས་ཀྱི་སྟོན་མོ་ལྟ་བུའོ། །གནས་གང་དུ་ལུས་རྟེན་ཇི་འདྲ་བར་བསམ་བཞིན་སྐྱེ་བ་གནས་མཆོག་ཉམས་དགའ་བར་སྡོད་པ་བཞིན་ནོ། །དེར་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔས་རྫུ་འཕྲུལ་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་འཕྲུལ་བར་བྱེད་པ་ནི་རྩེ་དགའ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྲིད་པར་ཡང་ནས་ཡང་དུ་སྐྱེ་བ་བཞེས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་སྐྱེད་ཚལ་དུ་འགྲོ་བའི་ལས་བཞི་བྱས་པའི་དགའ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་འདྲ་བའི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་པའི་དགའ་བ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཟས་ཀྱི་སྟོན་མོ་དག་གི་དགའ་བ་དང་།གཞན་དོན་བྱེད་པའི་རྟེན་ཡིད་དུ་འོང་བའི་མཆོག་སྐྱེད་ཚལ་ལ་གནས་བཅས་ཏེ་བསྡད་པའི་དགའ་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྩེ་བ་སྣ་ཚོགས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དགའ་བ་བཞི་པོ་འདི་ནི། སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མིན་པ་གཞན་འཇིག་རྟེན་པ་ལྟ་ཅི་ཉན་རང་འཕགས་པ་རྣམས་ལའང་མེད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པར་རིགས་སོ། ། དྲུག་པ་ལུས་གཏོང་བ་སོགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ལྡོག་པ་མེད་ཅིང་མི་ཞུམ་པའི་ཚུལ་གསུངས་པ། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པས་རང་དོན་ལ་ཆགས་པ་ཡོང་ཡེ་བྲལ་ཏེ། དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་པའི་སེམས་ཅན་གཞན་ཚེ་འདི་དང་གཏན་དུ་ཕན་བདེ་
2-40b
མཆོག་ལ་འགོད་པའི་དོན་དུ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ལ་རྟག་ཏུ་བརྩོན་པ་དང་ལྡན་པ། གཞན་སྡུག་བསྔལ་བའི་རྒྱུས་བདག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བས་ན་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ནི། གང་གི་ཚེ་གཞན་གྱི་དོན་དུ་འགྱུར་ན་དམྱལ་བ་མནར་མེད་པར་རང་ཉིད་གནས་པར་བྱེད་པ་ལའང་བདེ་ཞིང་དགའ་བར་འཛིན་པ་དང་སྐྱོ་བ་ཅུང་ཟད་མི་སྐྱེ་བ་དེ་འདྲ་བ་དག་སྲིད་པ་འདི་ན་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་རྟེན་ནམ་དོན་གྱི་ཕྱིར་ལུས་དང་ཡན་ལག་གཏོང་བ་སོགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ག་ལ་འཇིགས་ཞེས་སྡུག་བསྔལ་དྲག་པོ་དང་དུ་ལེན་ནུས་པར་བསྟན་པའོ། །བློ་བརྟན་འགྲེལ་པའི་འགྱུར་ལྟར་ན། གཞན་ལ་བརྟེན་པའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་ཡིས་ཞེས་འདུག་པ་དོན་འདྲའོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཡོན་ཏན་རྨད་དུ་བྱུང་བ་དེ་ལྟ་བུ་མངའ་བས་སྲིད་པ་འདིར་སྡུག་བསྔལ་གང་གིས་ཀྱང་འཇིགས་པ་མེད་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་དགའ་བཞིན་དང་དུ་ལེན་པས་དགའ་བ་ལས་ནམ་ཡང་མི་ཉམས་པས་སྐྱོ་བ་མེད་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཉམས་སུ་བླང་བར་རིགས་སོ།

以下是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
第五，详细解释前述转生如同游园的意义：例如，天人们前往令人愉悦的游乐园是为了四种目的：洗净身体后以饰物装扮美丽，享用各种宴会饮食，居住在令人愉悦的地方，体验各种游戏娱乐的快乐。为了实现这四种愉悦，人们心向游园而不退转。同样，菩萨从一生至另一生相续转生，也是为了用自己的功德——布施、持戒、总持、禅定、智慧等装饰——逐渐装饰自己的相续，以及乐于利益所生处的众生，如同享用食物宴会。无论在哪里，随意转生何种身体依处，如同居住在胜妙愉悦之处。在那里用五种神通展现各种神变，如同进行各种游戏。
如此在轮回中一再转生的诸菩萨，如同世人在游园中体验四种活动的快乐一样，有以功德饰物装饰的欢喜，有利益他人的食物宴会之欢喜，有依赖悦意胜妙游园为利他所依之欢喜，以及体验各种神通游戏的欢喜。这四种欢喜，除了慈悲为本质的菩萨外，其他世间人且不说，连声闻缘觉圣者也没有。因此，发菩提心的诸菩萨功德殊胜，所以应当发起菩提心。
第六，说明施舍身体等苦不会退转或怯懦的方式：因为通达一切法无我，故完全离贪执自利，为使未如此了悟的其他众生现世和永远安立于最胜利乐，恒常精进六波罗蜜多，他人苦因令自己也苦，故此慈悲为本的菩萨，若能利他，即使安住无间地狱，也视为安乐喜悦，不生丝毫厌倦，这样的菩萨们，怎会畏惧在此生中为利益其他众生的依处或目的而施舍身体肢体等所生的痛苦？这表明能忍受剧苦。依照智坚译本，原文为"依他而生的痛苦"，意思相同。
如此，菩萨拥有这般稀有功德，在此轮回中不畏惧任何痛苦，处处欢喜接受，从欢喜中永不退失，因无厌倦故应当修习菩提道。


 །བདུན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མ་འདྲིས་པའི་མཛའ་བཤེས་ཆེན་པོ་སྟེ་སྔོན་དུ་བཀུར་སྟི་དང་ཟང་ཟིང་དང་རིམ་གྲོ་སོགས་ཀྱིས་མཉེས་པར་བྱས་པའམ་ཚེ་འདིའི་གཉེན་དང་རྩ་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་སྔོན་འདྲིས་པའི་རྒྱུས་ཕན་འདོགས་པ་མིན་གྱི། རང་བཞིན་གྱིས་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བའི་ངང་ཚུལ་ཡིན་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་རང་ཉིད་ངང་གིས་འཇུག་པར་མཛད་ཀྱིས་གཞན་གྱིས་བསྐུལ་མི་དགོས་
2-41a
པར་བསྟན་པ་ནི། ཇི་ལྟར་སློབ་བུ་ལ་སློབ་དཔོན་གྱིས་བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལེན་པ་དང་འདོར་བར་བྱེད་དུ་གཞུག་པ་ལྟར་གཞེན་བསྐུལ་འདེབས་པའི་སློབ་དཔོན་ལྟ་བུའི་བརྩེ་བ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་རྟག་ཏུ་རང་གི་རྒྱུད་ལ་བསྟེན་པའི་བདག་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི། ཕ་རོལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དག་གིས་རང་ཉིད་ཀྱི་སེམས་གདུང་བ། བུ་ན་བའི་མ་ལྟ་བུ་དང་འདྲ་བ་ལས་ཀྱང་ལྷག་པའི་ཕྱིར་ན། སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་དགེ་བ་ལ་གཞག་པའི་བྱ་བ་རང་གིས་སྒྲུབ་རུང་བ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལ། རང་ཉིད་མི་འཇུག་པར་གཞན་གྱིས་དེ་ལ་བསྐུལ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ངོ་ཡང་ཚ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བུ་ཕྱུག་པོར་གྱུར་པས་མ་ཤིན་ཏུ་བཀྲེན་པ་མཐོང་བཞིན་ཅུང་ཟད་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་པ་ལ་གཞན་ཞིག་གིས་འདི་ཁྱོད་ཀྱི་མ་ཡིན་པས་ཟས་བྱིན་ཅིག་ཅེས་བསྐུལ་དགོས་པ་བྱུང་ན་འཇིག་རྟེན་པས་ཀྱང་ངོ་ཚ་བར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བསྐུལ་ཀྱང་དེས་ཅུང་ཟད་མ་བྱིན་ན་མི་མ་རབས་དེ་འདྲ་ཞེས་ཤིན་ཏུ་ཡང་ངོ་ཚ་བའི་གནས་སུ་འཛིན་པ་ལྟར་སློབ་དཔོན་བརྩེ་བ་ཆེན་པོ་ནི་གཞན་བསྐུལ་བ་པོ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། དེར་བསྟེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྩེ་བའི་དོན་བཞིན་མ་ཞུགས་ན་ཤིན་ཏུ་ངོ་ཚ་བ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བསྐུལ་བ་པོའི་སེམས་ཅན་གཞན་མི་དགོས་པར་རང་ཉིད་བློ་བརྩེ་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་དུ་གྱུར་པས་བསྐུལ་མི་དགོས་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་འཇུག་པས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཡལ་བར་འདོར་བ་མི་སྲིད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་
2-41b
བསྔགས་པ་ཤུགས་ཀྱིས་བསྟན་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་འཇུག་པར་གདམས་པའོ། །བརྒྱད་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བརྩོན་འགྲུས་ལྷག་པར་བརྩོན་དགོས་པར་གདམས་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་ཁུར་ཆེན་པོ་ཁུར་བ་རྣམས་ལམ་རིང་པོར་འགྲོ་དགོས་པ་ལ་བསྒྲིམས་ནས་མྱུར་དུ་འགྲོ་དགོས་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་ལྷོད་པར་བྱས་ན་གནས་དེར་ཕྱིན་དཀའ་བ་བཞིན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྒྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་སེམས་བསྐྱེད་པས་ན། མགོ་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁུར་ཆེན་པོ་ཁྱེར་བ་ཡི། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་ཇི་ལྟར་ཁས་བླངས་པ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་གནས་སུ་འགྲོ་དགོས་པ་ལ། དེའི་རྒྱུ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་མྱུར་དུ་མི་རྩོམ་པར་ཕྱི་བཤོལ་བྱེད་ཀྱི་ལེ་ལོའི་དབང་དུ་སོང་ནས་ལམ་ལ་དལ་གྱིས་འགྲོ་བའམ་འཇུག་པ་མི་མཛེས་ཏེ། ཉན་ཐོས་པ་རང་གཅིག་པུའི་དོན་དུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་འཆིང་བ་གཅོད་པར་བརྩམ་པ་ཡང་། གཙུབ་ཤིང་གཙུབ་སྟན་མྱུར་ཏེ་བར་མེད་བརྡར་བས་མེ་འབྱུང་བ་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་མྱུར་ཏེ་ཚེ་གསུམ་མམ་བདུན་གྱིས་རང་གི་འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བདག་དང་གཞན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ལས་ཉོན་གྱི་འཆིང་བ་བསལ་དགོས་ན། ད་ལྟ་བདག་དང་སེམས་ཅན་གཞན་རྣམས་ལས་ཉོན་རྣམ་སྨིན་གྱི་སྒྲིབ་པ་གསུམ་གྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འཆིང་
2-42a
བས་རབ་ཏུ་བཅིངས་པས་ན། ཉན་རང་གི་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་དེ་ཡི་ཚུལ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་པ་བརྒྱ་འགྱུར་དུ་ནི་བྱ་བར་རིགས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

以下是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
第七，说明菩萨是一切众生无需熟识的大朋友，他们并非因先前以恭敬、财物、侍奉等取悦过他人或如今世亲友眷属关系等先前熟识的原因而行利益，而是自然对其他众生有悲悯的本性，因此自然趋入利益众生，无需他人劝导：
如同老师使学生接受或放弃应做与不应做之事，如此劝导的老师般的大悲心常住自相续的菩萨们，因为他人痛苦使自己心受煎熬，如同病子之母，甚至超过这种程度，所以对于消除他众生苦，安置于乐与善的事业，若自己能够成办，却不参与而需他人劝导，这是非常羞愧的，与菩萨行为不相符。例如，一个富裕的儿子看见极贫困的母亲却不施予丝毫，需他人说"这是你母亲，请给她食物"来劝导，这种情况即使在世俗人眼中也是羞愧的。若被劝导后仍不施予丝毫，则被视为极度羞愧之事，被称为卑劣之人。同样，大悲心如同劝导者，若依靠它者不依悲心之义行动，将极为羞愧。
如此，菩萨不需他人众生作为劝导者，而是自己成为悲心本性者，无需劝导即投入利益众生的事业，因此绝不可能漠视众生利益，通过间接表达这种功德的赞叹而教导趋入利益众生。
第八，教导菩萨们应当更加精进：如同世间担负重担者需要走很长路，必须努力快速前行，若极度松懈则难以到达目的地；同样，菩萨为度一切众生至无上菩提而发心获得大菩提，头顶一切众生重担的众生中最胜者菩萨，需如承诺般前往大菩提处，对于其因六波罗蜜多行的精进不迅速开始而拖延，受懈怠影响，缓慢行道或趣入是不相称的。声闻为自一人利益而开始切断业惑束缚，也如同钻木取火般，快速不间断摩擦能生火，精进迅速，以三生或七生获得自果菩提，那么菩萨需除自己和一切众生相续中的业惑束缚，如今自己和其他众生被业惑异熟三障差别的各种束缚紧缚，所以菩萨的精进应比声缘精进方式百倍努力，这是教导。


 །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ལེའུ་སྟེ་ལྔ་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།། །།
说修行品
དེ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ཇི་ལྟར་ཁས་བླངས་པའི་དོན་བཞིན་ཉམས་སུ་ལེན་དགོས་པས་བཞི་པ་སྒྲུབ་པ་བཤད་པ་ལ། དོན་གཉིས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྒྲུབ་པ་སྤྱིར་བསྟན། གཞན་དོན་སྒྲུབ་ཚུལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ། བསྒྲུབ་པའི་ཆེ་བ་བསྟན་པས་དོན་བསྡུ་བ་གསུམ། དང་པོ་འདི་ལྟར་གནས་ཆེ་བ་དང་རྩོམ་པ་ཆེ་བ་དང་། འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ཆེ་བ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན་རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལ་གནས་ཆེ་བ་ནི་དང་པོ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྒྲལ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལས་སྒྲུབ་པ་འབྱུང་བས་ན། སྒྲུབ་པའི་གནས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྐྱེད་ཡིན་པས་གནས་ཆེ་བ་ཞེས་བཤད་ལ། དེ་ནི་རྟག་ཏུ་ཁས་ལེན་པ་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱ་བར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ཐོག་མར་དགེ་བ་དང་། རྩོམ་པ་ཆེ་བ་ནི་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་ནས་ས་བཅུ་པའི་བར་དུ་བདག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྫོགས་པ་དང་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱ་ཕྱིར་དགའ་བ་ཚད་མེད་པ་བརྩམས་པ་དེ་ནི། སྐྱོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་ཆེ་བ་སྟེ་བར་དུ་དགེ་བའོ། །འབྲས་བུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་ནས་བདག་གི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཏེ་
2-42b
སྲིད་པའི་མཐའ་ཇི་སྲིད་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཐ་མར་དགེ་བ་སྟེ། ཆེ་བ་དེ་གསུམ་ཉན་རང་ལ་མེད་དོ། །གཉིས་པ་གཞན་དོན་སྒྲུབ་ཚུལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ། གཞན་དོན་ལ་འཇུག་ཚུལ།གཞན་དོན་བྱེད་པའི་དབྱེ་བ། གཞན་དོན་བྱེད་པ་དེ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ། ཁྱད་པར་འཕགས་པ། རྒྱུན་མི་འཆད་པ། ལོག་སྒྲུབ་ཀྱིས་མི་སྐྱོ་བ་དྲུག་ལས། དང་པོ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་བདག་ཏུ་མཉམ་པའི་སེམས་ཉིད་དམ། བདག་བས་ཀྱང་གཞན་ཆེས་སྡུག་པ་བདག་བས་གཞན་གཅེས་པར་འཛིན་པའི་སེམས་རྙེད་ནས་ནི། དེ་ལྟར་བདག་གི་དོན་དུ་ཉོན་མོངས་དང་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པ་བས་ཀྱང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་དེ་གཉིས་བསྒྲུབ་པ་གཙོ་བོར་བྱེད་པའམ་མཆོག་ཏུ་བྱེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་དེ་དག་ལ་རང་གི་དོན་གང་ཡིན་ལ་གཞན་གྱི་དོན་གང་ཡིན་ཏེ། ཁྱད་པར་མེད་པར་མཉམ་མོ། །ཞེས་སོ། །ཡང་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སར་སྙིང་རྗེ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་མོས་པས་བདག་གཞན་མཉམ་བརྗེ་བསྒོམས་པས་བདག་དང་སེམས་ཅན་ལ་སེམས་མཉམ་པ་རྙེད་པ་དང་། ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་དོན་རྟོགས་པས་བདག་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་རྙེད་ནས། བདག་གིས་དེ་ལྟར་རྟོགས་ཀྱང་འདི་ལྟ་བུ་མ་རྟོགས་པའི་སེམས་ཅན་འཁྲུལ་སྣང་གི་སྡུག་བསྔལ་ཤུགས་དྲག་བཟོད་དཀའ་བར་ཡུན་རིང་འཕྱན་པ་ལ་བདག་བས་གཞན་
2-43a
ཆེས་སྡུག་པའི་སེམས་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་ཇི་ལྟར་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་རྣམས་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་རྒྱལ་སྲིད་དང་ལུས་གཏོང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་བདག་རང་ཉིད་ལ་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟད་པའི་གདུང་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་དགྲ་དང་གཤེད་མ་སོགས་འཇིག་རྟེན་པ་དག་ལུས་གཅོད་པ་སོགས་གདུང་བའི་ལས་དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་ཀྱིས། གཞན་པ་རང་གི་དགྲར་གྱུར་པ་ལའང་། ཤིན་ཏུ་བརྩེ་བ་མེད་པར་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

 །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ལེའུ་སྟེ་ལྔ་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།། །།
说修行品
དེ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ཇི་ལྟར་ཁས་བླངས་པའི་དོན་བཞིན་ཉམས་སུ་ལེན་དགོས་པས་བཞི་པ་སྒྲུབ་པ་བཤད་པ་ལ། དོན་གཉིས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྒྲུབ་པ་སྤྱིར་བསྟན། གཞན་དོན་སྒྲུབ་ཚུལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ། བསྒྲུབ་པའི་ཆེ་བ་བསྟན་པས་དོན་བསྡུ་བ་གསུམ། དང་པོ་འདི་ལྟར་གནས་ཆེ་བ་དང་རྩོམ་པ་ཆེ་བ་དང་། འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ཆེ་བ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན་རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལ་གནས་ཆེ་བ་ནི་དང་པོ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྒྲལ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལས་སྒྲུབ་པ་འབྱུང་བས་ན། སྒྲུབ་པའི་གནས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྐྱེད་ཡིན་པས་གནས་ཆེ་བ་ཞེས་བཤད་ལ། དེ་ནི་རྟག་ཏུ་ཁས་ལེན་པ་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱ་བར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ཐོག་མར་དགེ་བ་དང་། རྩོམ་པ་ཆེ་བ་ནི་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་ནས་ས་བཅུ་པའི་བར་དུ་བདག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྫོགས་པ་དང་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱ་ཕྱིར་དགའ་བ་ཚད་མེད་པ་བརྩམས་པ་དེ་ནི། སྐྱོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་ཆེ་བ་སྟེ་བར་དུ་དགེ་བའོ། །འབྲས་བུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་ནས་བདག་གི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཏེ་
2-42b
སྲིད་པའི་མཐའ་ཇི་སྲིད་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཐ་མར་དགེ་བ་སྟེ། ཆེ་བ་དེ་གསུམ་ཉན་རང་ལ་མེད་དོ། །གཉིས་པ་གཞན་དོན་སྒྲུབ་ཚུལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ། གཞན་དོན་ལ་འཇུག་ཚུལ།གཞན་དོན་བྱེད་པའི་དབྱེ་བ། གཞན་དོན་བྱེད་པ་དེ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ། ཁྱད་པར་འཕགས་པ། རྒྱུན་མི་འཆད་པ། ལོག་སྒྲུབ་ཀྱིས་མི་སྐྱོ་བ་དྲུག་ལས། དང་པོ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་བདག་ཏུ་མཉམ་པའི་སེམས་ཉིད་དམ། བདག་བས་ཀྱང་གཞན་ཆེས་སྡུག་པ་བདག་བས་གཞན་གཅེས་པར་འཛིན་པའི་སེམས་རྙེད་ནས་ནི། དེ་ལྟར་བདག་གི་དོན་དུ་ཉོན་མོངས་དང་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པ་བས་ཀྱང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་དེ་གཉིས་བསྒྲུབ་པ་གཙོ་བོར་བྱེད་པའམ་མཆོག་ཏུ་བྱེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་དེ་དག་ལ་རང་གི་དོན་གང་ཡིན་ལ་གཞན་གྱི་དོན་གང་ཡིན་ཏེ། ཁྱད་པར་མེད་པར་མཉམ་མོ། །ཞེས་སོ། །ཡང་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སར་སྙིང་རྗེ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་མོས་པས་བདག་གཞན་མཉམ་བརྗེ་བསྒོམས་པས་བདག་དང་སེམས་ཅན་ལ་སེམས་མཉམ་པ་རྙེད་པ་དང་། ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་དོན་རྟོགས་པས་བདག་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་རྙེད་ནས། བདག་གིས་དེ་ལྟར་རྟོགས་ཀྱང་འདི་ལྟ་བུ་མ་རྟོགས་པའི་སེམས་ཅན་འཁྲུལ་སྣང་གི་སྡུག་བསྔལ་ཤུགས་དྲག་བཟོད་དཀའ་བར་ཡུན་རིང་འཕྱན་པ་ལ་བདག་བས་གཞན་
2-43a
ཆེས་སྡུག་པའི་སེམས་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་ཇི་ལྟར་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་རྣམས་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་རྒྱལ་སྲིད་དང་ལུས་གཏོང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་བདག་རང་ཉིད་ལ་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟད་པའི་གདུང་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་དགྲ་དང་གཤེད་མ་སོགས་འཇིག་རྟེན་པ་དག་ལུས་གཅོད་པ་སོགས་གདུང་བའི་ལས་དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་ཀྱིས། གཞན་པ་རང་གི་དགྲར་གྱུར་པ་ལའང་། ཤིན་ཏུ་བརྩེ་བ་མེད་པར་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是这段藏文的简体中文直译：
།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ལེའུ་སྟེ་ལྔ་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།། །།
大乘经庄严论中发心品第五之详释。
说修行品
如是发心后，应当按所承诺的义理而实修，第四，修行的讲解有：一般宣说二种圆满的修行，特别解释利他的修行方式，以及宣示修行的殊胜以总结义理，这三点。
第一，由于具足住处殊胜、行持殊胜和果报殊胜这三种，诸菩萨的修行是殊胜超群的。其中，住处殊胜是指：首先"应当度化一切众生至无上菩提"，由此发起殊胜菩提心，从此生起修行。因此，修行的住处是菩提心，故称为住处殊胜。这是一种常常大愿的发起，因为投入到为一切众生做事业的缘故，在初始是善的。
行持殊胜是指：从胜解行地至第十地之间，为了我自己圆满佛法并成熟众生，而发起无量喜悦。由于不生厌倦，这是大忍辱，是中间的善。
获得无上大菩提果后，自利圆满，尽未来际如实成办一切众生的广大利益，这是最终的善。这三种殊胜在声闻、缘觉中是没有的。
第二，特别解释利他的修行方式包括：进入利他的方式，利他行的分类，利他行的最胜，殊胜超群，相续不断，以及对邪行不厌倦，这六点。
第一，诸菩萨获得了与众生平等的心或者视他人比自己更为珍贵、爱护他人胜过自己的心后，比起为自己断除烦恼和痛苦、追求世间和出世间的安乐，他们更主要或殊胜地以他人利益为主，为他人成办这两种利益。对于这些菩萨来说，自利和他利没有差别，是平等的。
又，在胜解行地，通过慈悲和分别观察的胜解，修习自他平等和自他交换，获得对自己和众生平等的心。到获得初地时，通过了悟法界普遍的道理，获得自他平等性，而想到："虽然我已经如此了悟，但那些未了悟这种道理的众生，长久地处于难以忍受的强烈痛苦的幻相中。"从而显现出视他人比自己更为珍贵的心。
因此，如同具有悲心本性的菩萨们为了其他众生的利益而舍弃王位和身体等，对自己造成难以忍受的痛苦折磨，世间上的敌人和刽子手等人，绝不会以这种方式，对他人，即使是自己的敌人，毫无慈悲地施行割截身体等折磨之事。


 །གཉིས་པ་གཞན་དོན་ཅི་དང་ཇི་ལྟ་བུ་བྱེད་ཅེ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་རིས་ན་རིགས་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་ཐ་ཆད་དམ་ཐ་ཆུང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དང་། འབྲིང་རང་རྒྱལ་གྱི་རིགས་ཅན་དང་། མཆོག་གི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་གསུམ་ལ། ཀུན་ཏུ་བརྗོད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་དེ་དག་གི་སེམས་མཁྱེན་ནས། བཤད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་ཆགས་ཅན་ལ་མི་སྡུག་པ་སོགས་སོ་སོའི་གཉེན་པོ་ལེགས་པར་སྟོན་པ་དང་། གང་བསྟན་པ་འདི་ལ་མ་དད་པའི་མུ་སྟེགས་སོགས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་བསྟན་པས་དད་པར་བྱས་ནས་ཡང་དག་པའི་བསྟན་པ་ལ་བཙུད་པའི་སྒོ་ནས་མགུ་བར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐ་མལ་པ་རྣམས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་བཏང་ནས་བསླབ་གཞི་ལྔའི་ཁྲིམས་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དང་། ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་གང་ཞིག་མ་ཤེས་པའི་ཐེ་ཚོམ་རྣམས་བསལ་ཏེ་རང་རང་གི་ཆོས་དེའི་དོན་ལ་བློ་རྣམ་པར་ངེས་པར་བྱེད་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་སྨིན་པ་རྣམས་ལ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་སྤྱོད་དུ་
2-43b
གཞུག་པའི་སྒོ་ནས་ཕྱིན་དྲུག་གི་དགེ་རྩ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་འདོད་ཀྱང་དེའི་མན་ངག་མེད་པ་རྣམས་ལ་དེའི་ལུང་བསྒོ་བའམ། གདམས་ངག་སྦྱིན་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་གདམས་ངག་ཐོབ་པ་རྣམས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ལྷག་མཐོང་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་ནས་ཐེག་པ་སོ་སོའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་བློ་གྲོས་བྱེད་པའམ། ཐེ་ཚོམ་སོགས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ལས་བློ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཞི་ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་དང་། མངོན་ཤེས་དང་། བྱང་ཕྱོགས་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་སོགས་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་སྔར་མ་ཐོབ་པ་གསར་དུ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་འདི་ཡན་ཆད་ཐེག་པ་ཐུན་མོང་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱེད་ཚུལ་དང་། ཐུན་མིན་ཐེག་ཆེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། ས་དང་པོར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་དང་། ས་བརྒྱད་པར་མི་སྐྱེ་བའི་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དེའི་དུས་སུ་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་ཞིང་དང་དུས་འདི་ལྟ་བུར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཚན་འདི་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལུང་བསྟན་པ་དང་། ས་བཅུ་པར་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འོད་ཟེར་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་དབང་བསྐུར་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཀུན་ཏུ་འོད་ལ་ཡེ་ཤེས་བཞི་ཐོབ་པར་བྱས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཁྱེན་པ་བླ་ན་མེད་པའི་གོ་འཕང་ལ་བཞག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྣམ་གྲངས་བཅུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་འདི་ནི་གཞན་དོན་བྱེད་ཚུལ་ལོ། །གསུམ་
2-44a
པ། གཞན་དོན་བྱེད་པ་དེ་ཡང་ཕ་རོལ་གྱི་དོན་དུ་འགྱུར་ཞིང་ཆུད་མི་ཟ་བས་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཚུལ་ནི། རིགས་ཅན་གསུམ་གྱི་སྐྱེ་བོ་རང་རང་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྟན་པས་དེ་དག་གི་དོན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་པ་ནི། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པའི་མདོ་ལས། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཅན་རྣམས་ལ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་འཆད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁྲུལ་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རང་རང་གི་ཁམས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྟན་ན་དེ་དག་གི་དོན་དུ་མི་འགྱུར་བས་དེ་དག་གི་དོན་སྒྲུབ་པ་མཆོག་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཆད་པ་ནི། རིགས་ཅན་གསུམ་ག་ལ་ཡང་། ཆགས་སོགས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་ཆུང་ཡོད་པས་ཆགས་ཅན་ལ་མི་སྡུག་པ། ཞེ་སྡང་ཅན་ལ་བྱམས་པ། གཏི་མུག་ཅན་ལ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་དོན་སྟོན་པ་སོགས་གཉེན་པོ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསྟན་པའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་སོགས་ཡོན་ཏན་དུ་མ་ཐོབ་ཀྱང་དེའི་སྒོ་ནས་བདག་བཟང་ངོ་སྙམ་དུ་ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་མི་འགྱིང་བ་ནི་གཞན་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པ་མཆོག་ཡིན་གྱི། ལུས་མཛེས་བཅོས་བཅས་འགྱིང་བ་དང་། ངག་གིས་རང་བསྟོད་དང་། སེམས་སྙེམས་པ་དང་བཅས་པས་གཞན་དོན་ཆེར་མི་འགྲུབ་བོ།

以下是这段藏文的简体中文直译：
第二，利他行的内容和方式是什么？在众生种类中，从三种种姓中的最低或最小的声闻种姓，中等的独觉种姓，以及安住于最胜法性的菩萨种姓这三种，通过言说神变了知他们的心意，然后以教说神变对贪著者示现不净观等各自的对治法；对那些不信此教法的外道等，以神通变化神变令其生信，引导他们进入真实教法而使之欢喜；使普通众生皈依三宝，受持五戒律仪；消除三乘种姓者未知事物的疑惑，使他们对各自法义的内容生起确定的理解；对于未成熟善根者，令其行持六波罗蜜多，通过这种方式使六度善根完全成熟；
同样，对于希求禅定但缺乏口诀者，为其传授开示或给予教诫；对于已获得禅定教诫者，令其获得心一境性的禅定安住；对于不具足胜观者，增长其智慧，令其获得各乘果位的智慧，或从疑惑等障碍中令其心得到解脱；令他们新获得奢摩他和毗婆舍那双运、神通、菩提分法、遍处等以前未得到的殊胜功德。以上是共三乘众生的利益方式。
就不共大乘而言，令其于初地获生佛种姓；于第八地得无生忍，因此在那时，诸如来依法性而授记："善男子，你将在如是刹土、如是时期成为如来，名号如是"；在第十地，十方一切佛陀以光明为其灌顶，任命为法王、佛的继承者；在佛地遍光中令其获得四种智慧，安置于如来无上智慧之果位。如是，这十三种内容即是利他的方式。
第三，利他行成为殊胜的方式是能够真正利益他人且不空耗。通过为三种种姓者宣说各自相应的法，成为他们的利益。如《宝积经》中说："对声闻和独觉乘者宣说甚深广大之法，是菩萨的错误。"如此所说，若宣说与各自根机不相应的法，则不能成为他们的利益，因此这样的利他不是最胜的。
同样，无颠倒地教授是指：对于三种种姓者，由于他们都有贪等烦恼的大小差别，因此对贪著者示现不净观，对嗔恨者示现慈爱，对愚痴者教导缘起义理等，无颠倒地教授对治法。虽然获得神通等诸多功德，但不因此而通过身语意骄慢自认为殊胜，这才是利益他人的最胜方式。若以美饰装扮身体而骄慢、以语言自赞、或心怀高傲，就不能成就大的利他之事。


 །དེས་སེམས་ཅན་རྣམས་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ཆོས་བསྟན་པ་སོགས་ཀྱིས་བཏུལ་ནས་ལམ་ལ་བཀོད་ཀྱང་། འདི་ནི་ངས་བཏུལ་བའི་སློབ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རིས་སུ་བཅད་དེ་བདག་གི་བའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་དང་། ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་དོན་ལ་མཁས་པས་གཞན་གྱིས་མ་རྟོགས་པ་རྣམས་རྟོགས་པར་བྱེད། ལོག་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཟློག་པར་བྱེད། ཐེ་ཚོམ་རྣམས་སེལ་
2-44b
བར་བྱེད་པ་དང་། གཞན་དོན་དུ་ཚ་གྲང་བཀྲེས་སྐོམ་ལོག་སྒྲུབ་སོགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བཟོད་པར་བྱེད་པ་དང་། བདག་གི་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་བསྡམས་ནས་དུལ་བ་དང་ལྡན་པས་གཞན་ཡང་དུལ་བར་བྱེད་ནུས་ཏེ། མདོ་ལས།བདག་མ་གྲོལ་བས་སེམས་ཅན་གཞན་གྲོལ་བར་མི་ནུས་ལ། དེ་བཞིན་བདག་མ་ཞི་ན་གཞན་ཞི་བ་དང་། བདག་མ་དུལ་ན་གཞན་དུལ་བར་བྱ་མི་ནུས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །ཤིན་ཏུ་རིང་སོང་དང་མི་ཟད་པ་གཉིས་ནི་བྱང་སེམས་ས་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ས་ཐོབ་པའི་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་པ་དག་ཀྱང་ས་ལ་འཇོག་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ས་དང་པོ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་གྱི་ས་དེ་དག་ལ་ཞུགས་པ་ཤིན་ཏུ་རིང་དུ་སོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་གཏོགས་པར་སོ་སྐྱེ་དང་ཉན་རང་རྣམས་ས་དེ་རྣམས་སུ་འཇུག་མི་ནུས་པས་དེ་དག་ལས་རིང་དུ་སོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་གོང་བཤད་ལྟར་ས་དང་པོ་ལ་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ལ་གནས་པས་སེམས་ཅན་གཞན་དག་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་དོན་བྱེད་ནུས་སོ། །དེ་བཞིན་ལུང་བསྟན་པ་ཐོབ་པས་རང་གི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྨིན་པ་ལྟར་གཞན་ཡང་དེ་ལ་འགོད་ནུས་སོ། །དེ་བཞིན་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པས་རང་དེ་ལ་གནས་ནས་གཞན་ཡང་ས་དེར་འགོད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་པའི་དུས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པས་སེམས་ཅན་གཞན་ཡང་དེ་ལ་འགོད་པར་ནུས་སོ། །མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མཚན་བཞིའི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲུབ་པ་ནམ་ཡང་མི་ཟད་མི་
2-45a
འཛད་པ་ཡིན་ཏེ། བསྒྲལ་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་མི་ཟད་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་ཟད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་ཟད་པས་བསམ་པ་མི་ཟད་པ་དང་། བསམ་པ་མི་ཟད་པས་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྙིང་རྗེ་མི་ཟད་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་མི་ཟད་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཐབས་ཤེས་ཀྱང་མི་ཟད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་བསྒྲུབ་པ་ནི་གཞན་དོན་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བོ་དང་མཐུན་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་པོ་འདི་ནི། གང་གི་གཞན་དོན་གྱི་རྣམ་གྲངས་བཅུ་གསུམ་པོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བོ་དང་མཐུན་པ་དང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པས་ལེགས་པར་སྟོན་པ་དང་། མི་འགྱིང་བས་མགུ་བྱེད་བདག་གི་མེད་པས་འཇུག་པ་མཁས་པས་དོན་ལ་རྣམ་ངེས། བཟོད་པས་དགེ་བ་སྨིན་བྱེད་དུལ་བས་གདམས་ངག་སོགས་བཞི། རིང་སོང་གིས་རིང་སྐྱེ་སོགས་བཞི་དང་། མི་ཟད་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་སྤྱིར་བསྟན་པའོ། །བཞི་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲུབ་པ་ཁྱད་པར་འཕགས་ཚུལ་འདོད་ལྡན་སྐྱེ་བོ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། འདོད་ཡོན་ལྔ་ལ་ཆགས་པའི་འདོད་ལྡན་གྱི་སྐྱེ་བོ་འདོད་ཁམས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདོད་ཡོན་ལྔ་དང་དུ་ལེན་ཅིང་དེ་བསྒྲུབ་པ་ནི་རྒྱུ་དེ་ལས་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འཇིགས་པ་ཆེ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །ཁམས་གོང་མ་གཟུགས་གཟུགས་མེད་གཉིས་ཀྱིས་སེམས་ནང་དུ་བསྡུས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒྲུབ་པ་ནི། ས་དེ་དང་དེའི་སྲིད་པའི་དགའ་བ་འདུ་བྱེད་
2-45b
ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལས་མ་འདས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་འཁོར་བའི་རང་བཞིན་གྱི་བདེ་བ་མི་བརྟན་པར་གཡོ་བ་ལ་ཆགས་ནས་དེ་འདྲའི་བསམ་གཏན་དེ་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།

以下是这段藏文的简体中文直译：
虽然他们通过神通和讲法等调伏众生并引导他们走上道路，但不会区分说"这是我所调伏的弟子"，没有我所的傲慢；以通达三乘义理的智慧，使他人了解未了解的内容，扭转错误的见解，消除疑惑；为了利益他人，忍受寒热、饥渴、邪行等痛苦；调伏自己的身语意三门，以具足调柔而能使他人也调柔。
如经中所说："未解脱者不能解脱他人，同样，自己未寂静则不能使他人寂静，自己未调伏则不能调伏他人。"
"极远趣入"和"无尽"这两种是已入菩萨地者的修行。已获得地位的菩萨们通过安置他人于地位而行利益众生之事。从初地到佛地之间的诸地称为"极远趣入"，除菩萨外，凡夫和声闻缘觉不能入这些地位，因此称为"远离他们而趣入"。
如前所述，安住于初地的种姓生起者，能够使其他众生也生起佛种姓，能够做这样的利益。同样，获得授记者，如同自己成熟无分别智慧一样，也能安置他人于此；同样，获得灌顶者，自己安住于此，也能安立他人于该地；成佛时，获得一切种智，也能安立其他众生于此。
"无尽"是指由于四种原因，菩萨的修行永不穷尽、永不耗竭：因为所度众生无尽，故为众生利益而发起的菩提心无尽；因为菩提心无尽，故发心无尽；因为发心无尽，故从发心生起的慈悲无尽；因为慈悲无尽，故利益众生的方便智慧也无尽。因此，诸菩萨的修行因为投入利他而成为最胜。
这八种行为[随顺众生、无颠倒等]即是成就十三种利他的方式：通过随顺众生和无颠倒而善说，通过不骄慢而令欢喜，通过无我所而引导，通过通达而令确定义理，通过忍辱而成熟善根，通过调伏而给予教诫等四种，通过远趣而[成就]远生等四种，以及无尽功德的总体宣说。
第四，菩萨的修行超胜之处，以"具欲众生"等两个偈颂来说明：贪著五欲的具欲众生，即欲界众生，虽然他们接受并追求五欲，但从这种因中将在今生和他世感受大恐怖，因此是入于大恐怖。
上二界，色界和无色界的众生成就内心专注的禅定，但这只是对该界轮回安乐的贪著，未超越行苦，是执着于颠倒的、轮回自性的、不稳固的动摇之乐而修习这种禅定。


 །འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བ་ལ་དགའ་བ་ཉན་རང་རྣམས་ནི། རང་རྒྱུད་ཀྱི་ཕྱི་མའི་སྲིད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཙམ་ལ་འཇུག་ཅིང་དེ་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲུབ་པས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱིས་རང་དང་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཀུན་ཞི་ལ། སྙིང་རྗེས་སེམས་ཅན་ཡལ་བར་མི་འདོར་བར་རྟག་ཏུ་གཞན་གྱི་དོན་དུ་བཞུགས་པ་ཡིན་པས་སྔ་མ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འདས་པ་ཉན་རང་གི་སྒྲུབ་པ་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་སོ། །འཇིག་རྟེན་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་རྨོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་དོན་ལ་ཅི་ཡང་མི་བསམ་པར་རང་གི་བདེ་བའི་དོན་ལ་ཞིང་ལས་དང་ཉོ་ཚོང་དང་བུད་མེད་ལེན་པ་སོགས་བྱ་བ་སྣ་ཚོགས་ལ་ཤ་ཐང་ཆད་ཆད་དུ་བརྩོན་པར་བྱེད་ཀྱང་། དུས་རྟག་ཏུ་ཉེས་པ་མེད་པ་དང་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པ་རྫོགས་པའི་རང་དོན་ཡིད་ལ་འདོད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བདེ་བ་མ་ཐོབ་པར་ཚེ་འདི་ལ་ཡང་ཚ་གྲང་བཀྲེས་སྐོམ་སོགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྔར་མ་ཐོབ་པ་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བའི་རྒྱུ་དང་ཐོབ་པ་ཉམས་པ་སོགས་ཀྱི་རྒྱུས་ལུས་སེམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་དང་། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ངན་སོང་སོགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་མང་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །བརྟན་པ་བྱང་སེམས་རྣམས་རྟག་ཏུ་གཞན་གྱི་དོན་ལ་བརྩོན་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི། གནས་སྐབས་སུ་རང་གཞན་གཉིས་ཀའི་འདི་དང་ཕྱི་མར་བདེ་བ་རྣམ་པ་མང་པོ་མྱོང་བའི་
2-46a
དོན་བྱས་ནས། མཐར་ཐུག་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཚེ་བདག་གི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ནམ་ཡང་ཉམས་མི་སྲིད་པ་ཐོབ་ཅིང་། གཞན་དོན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་མཐའ་ཅི་ཙམ་པར་ཕན་བདེ་བྱེད་པའི་ཕྲིན་ལས་མི་ཟད་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །ལྔ་པ་སྒྲུབ་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ནི། གཞན་དག་བརྩོན་པ་མི་བྱེད་པའི་དུས་ན་སྒྲུབ་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཡང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ་སྨོན་འཇུག་གི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་མཐུས་གཉིད་སོགས་བག་མེད་དུ་གནས་པའི་དུས་ན་ཡང་དགེ་རྩ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འཕེལ་ལ། ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱིས་དངོས་སུ་སྦྱིན་སོགས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་བསྒྲུབས་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ཁོ་ནར་མ་ཟད། འགྲོ་འཆག་ཉལ་འདུག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་སེམས་ཀྱི་འཕེན་པའི་སྨོན་ལམ་གྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་དེ། རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་སྤྱོད་ལམ་གང་དང་གང་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟ་བུར། དབང་པོ་དྲུག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ། དེ་ལྟ་དེ་ལྟ་བུར་འོས་ཤིང་རིགས་པའི་སྐབས་དེ་དང་མཐུན་པའི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཚིག་གིས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་དེ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་སྤྱོད་ལམ་ལུང་མ་བསྟན་ཀུན་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཐབས་མཁས་དང་ལྡན་ཏེ། སྤྱོད་ཡུལ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མདོ་སྡེ་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གྲོང་དུ་འཇུག་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཐར་པ་མཆོག་གི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཇུག་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་དང་། ལམ་དུ་
2-46b
འཇུག་པ་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་ལ་འཇུག་པ། སྐས་ལ་འཛེགས་ཚེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཐར་པའི་ཐེམ་སྐས་ལ་འཛེགས་པ། ཁྲུས་བྱེད་ཚེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལས་ཉོན་དག་པ། མེ་འབུད་པའི་ཚེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བུད་ཤིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེས་ཚིག་པ་སོགས་ལས་དེ་དང་དེར་མཐུན་པའི་རྣམ་བྱང་གི་ཆོས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པ་དམིགས་པའི་སྨོན་ལམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་གཞན་དོན་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是这段藏文的简体中文直译：
喜爱息灭轮回痛苦的声闻缘觉，仅仅趣入和修习完全息灭自相续后有的取著。悲心为体的菩萨修行则以智慧息灭自他一切痛苦之取，以慈悲不舍弃众生，恒常安住于利他，因此超胜于前者世间和出世间的声闻缘觉修行。
世间凡愚之人，对他人利益毫不考虑，为自己的安乐而在耕种、买卖、娶妻等各种事务上精疲力竭地努力，然而始终未能获得无过失、极为殊胜圆满的自利所欲求的安乐，反而在今生遭受寒热、饥渴等痛苦，以及因寻求未获得之物、失去已获得之物等原因导致身心诸多痛苦，在他世也将获得恶趣等种种痛苦。
坚定的诸菩萨恒常精勤利他，暂时为自他二者今生来世带来多种安乐利益，最终将成就不住涅槃。届时，获得永不衰退的圆满自利大乐，同时为利他而获得尽众生边际的无尽利乐事业。
第五，修行相续不断：其他人在不精进时就与修行分离，但菩萨并非如此，以发愿行菩提心的力量，即使在睡眠等放逸时，善根也相续不断地增长。不仅仅是以身语意实际成就布施等六度而利益众生的情况，在行走、站立、睡卧、坐起的一切行为中，也以心的愿力来利益众生。诸佛子无论做何种行为时，当他们以六根趣入种种境界，就会相应地以适宜、合理、相符的愿文，为利益众生而发愿，通过这种方便善巧使一切无记行为都成为利益众生之因。
如《行境清净经》中所说，菩萨入村落时[发愿]："愿一切众生趣入解脱胜妙城市"；进入道路时："愿一切众生趣入大乘道路"；登上阶梯时："愿一切众生登上解脱阶梯"；沐浴时："愿一切众生业惑清净"；点燃火时："愿一切众生的分别薪柴被智慧火焚烧"等。在每一种行为中，以相应的净法，观想一切众生获得安乐和解脱，以发愿回向使利他相续不断。


 །དྲུག་པ་གཞན་དོན་སྒྲུབ་པའི་ཚེ་གཞན་གྱིས་ལོག་སྒྲུབ་ཀྱིས་མི་སྐྱོ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཕྱི་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ན། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་དུས་རྟག་ཏུ་མེད་བཞིན་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་རྩ་བ་ཅན་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་ཉེས་པས་རང་དབང་མེད་པར་བྱས་པའི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ཡི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ནི་བློ་ལྡན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སྐྱེ་བོ་དེ་དག་གིས་བརྡེག་པ་དང་། ངན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་སོགས་ལ་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་ཉེས་པར་མི་འཛིན་ཏེ། སྨྱོན་པ་དག་གིས་གཞན་ལ་ཐོ་བཙམས་པ་དང་། རང་ཡང་ལྕེབ་པར་བྱེད་པ་དང་འདྲ་བར། དེ་དག་ཀྱང་མི་འདོད་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་གཞན་དབང་དུ་སོང་བས། འདི་ལྟ་བུའི་ལོག་པར་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་སྐྱེ་བོ་ལོག་སྒྲུབ་ཅན་དེ་དག་ལ་ཁྲོ་བ་དང་སྐྱོ་བ་མེད་པ་འདི་ཉེས་པ་འདི་ལས་ཐར་
2-47a
བར་བྱའོ་ཞེས་སྙིང་རྗེ་རྣམ་པར་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་སྒྲུབ་པའི་ཆེ་བ་བསྟན་ཏེ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲུབ་པ་འདིས་ནི་སྲིད་པ་ཁམས་གསུམ་དང་། འགྲོ་བ་ལམ་རྒྱུད་ལྔ་པོ་ཀུན་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་འགྲོ་ཞིང་ཞི་བ་མཆོག་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ལྡན་ལ། ས་དང་ཕར་ཕྱིན་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་སོགས་ཡོན་ཏན་སྣ་ཚོགས་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་གོང་ནས་གོང་དུ་རྣམ་པར་འཕེལ་ཞིང་། བྱམས་པའི་བསམ་པས་དུས་རྟག་ཏུ་འགྲོ་བ་རྣམས་སྡུད་ཅིང་མི་གཏོང་བ་ཡིན་ནོ། །འགྲོ་བ་ཀུན་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་ཐོབ་པ་དང་། ཡོན་ཏན་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་པའི་ཆེ་བ་བཞི་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ་གོང་དུ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བཞིན་ནོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་སྒྲུབ་པའི་ལེའུ་སྟེ་དྲུག་པ་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།། །།དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པ་དེས་མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པར་གསུངས་པས་མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་རྟོགས་པས་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པས་སྒྲུབ་པའི་ལེའུའི་རྗེས་སུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །
思作
གསུམ་པ་བསམ་པར་བྱ་བ་ལ། རྟོགས་བྱ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་བསམ་པ། བསྒྲུབ་བྱ་མངོན་ཤེས་དྲུག་ལ་བསམ་པ། ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་རང་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་བསམ་པ་གསུམ་ལས།
思所证空性
དང་པོ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་གཏན་ལ་
2-47b
དབབ་པ་བདག་མེད་གཉིས། དེ་ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཚུལ་གྱི་གོ་རིམ་གསུམ།
空性定义
དང་པོ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཅིག་དང་ཐ་དད་ཀྱི་མཐའ་བཞི་དང་བྲལ་བ་སྟེ། གང་ཞེ་ན་དོན་དམ་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལྟ་བུར་ཡོད་པ་མིན་ཞིང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཟབ་མོ་ནང་གི་རྟེན་འབྲེལ་གཞན་དབང་གི་ཆོས་འདི་ལས་གཞན་དུ་མེད་ལ། དེ་ལ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ལྟར་གྲུབ་པར་ཞེན་པ་ནི་ཀུན་བཏགས་སོ། །དེ་ལྟར་སྣང་ཞིང་སྣང་བ་ལྟར་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དེ་ལྟར་གྲུབ་པར་ཞེན་ན་ཡང་། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་གཉིས་ཆོས་སུ་ཡེ་ནས་གྲུབ་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་གནས་ལུགས་སམ་དོན་དམ་པ་ཡིན་པས་ཐ་སྙད་དུ་གང་ལ་གང་མེད་པ་དེས་སྟོང་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཡོངས་གཅོད་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་ཡོད་པའོ། །ཀུན་བཏགས་དང་གཞན་དབང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དེ་དག་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་ནམ་ཁྱད་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ་ཐ་དད་མ་ཡིན་པས་གཞན་མིན་པའོ།

以下是这段藏文的简体中文直译：
第六，利他时不为他人邪行所厌倦：诸菩萨因为具足无颠倒了解一切法自性的智慧，以及对众生的大悲心，所以当他们看到众生恒常无实地执着我的贪、嗔、痴过失所控制的心性的人们时，具智慧的菩萨不会将这些人的打骂、邪见等视为众生的过失。就如同疯子攻击他人，也伤害自己，这些人也是不情愿地受烦恼所控制，才会有这样的邪行。因为菩萨通达此理，对那些行邪行的人们既不生气也不厌倦，反而增长"要救他们脱离这些过失"的悲心。
第三，宣示修行的殊胜以总结义理：菩萨的这种修行超胜三界轮回和五道众生，趣向最胜寂静的不住涅槃，并以地、波罗蜜多、力、无畏等种种功德资粮逐渐增长，以慈爱之心恒常摄受众生而不舍弃。具有超胜一切众生、获得不住涅槃、增长功德和不舍弃众生四种殊胜，如前所述。
《大乘经庄严论》中修行品第六详释。
如是以这种修行趣向不住涅槃，而不住涅槃则不能不了悟真如而获得，因此在修行品之后要解说真如品。
思作
第三，所应思维，分为：思维所证真如，思维所成就六种神通，以及思维一切功德获得之因——使自相续成熟，这三点。
思所证空性
第一，真如的特征确立二种无我，以及了悟它的次第三点。
空性定义
第一，真如应由自己各别证悟的特征是：远离有、无、一、异四边。什么是远离四边呢？胜义真如既不像遍计所执和依他起的特征那样存在，也不是像圆成实的特征那样不存在。"一切法"是指除深奥内在缘起的依他起法外别无他法。于此显现为能取所取二者而执着为成立，是遍计所执。虽然如是显现并且凡夫众生执着其如显现那样成立，但能取所取二法从本来就不成立，此圆成实即是实相或胜义谛。因此，名言上某法为某法所空，而空性则是遮余而成立，因此是存在的。遍计所执和依他起与圆成实不是一，所以不是相同或无差别；也不是异，所以非他。
;


 །དེ་སྐད་དུ་ཡང་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་བའི་མདོ་ལས། འདུ་བྱེད་ཁམས་དང་དོན་དམ་མཚན་ཉིད་ནི། །གཅིག་དང་ཐ་དད་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་དེ། །ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་ལྟར། ཀུན་བརྟགས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དོན་ལ་མེད་པ་དང་། གཞན་དབང་ནི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་གཞི་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཡིན་ལ། ཡོངས་གྲུབ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་པས་དེ་དག་གཅིག་
2-48a
མ་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་ཆོས་ཅན་དང་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་གཞན་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དབང་གི་རང་བཞིན་ལ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཡོངས་གྲུབ་ཡིན་པ་ལས་གཞན་པའི་ཡོངས་གྲུབ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་པས་ཆོས་ཅན་གཞན་དབང་དེའི་ཆོས་ཉིད་ཡོངས་གྲུབ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་གཉིས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་ན་གཞན་དབང་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཀྱིས་མི་སྟོང་པར་འགྱུར་དགོས་ནའང་དེ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འདུས་བྱས་དང་མི་རྟག་པའམ་མེ་དང་ཚ་བ་ཐ་དད་དུ་མེད་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དོན་དམ་ཡོངས་གྲུབ་དེ་ནི་གདོད་ནས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའམ་འགག་པ་མེད་དེ། གང་རང་གི་ངོ་བོ་ཡེ་ནས་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་འཇིག་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་ན་ཡང་སྔ་ཕྱིར་ཁྱད་མེད་པས་ན་ནམ་ཡང་འབྲི་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། འཕེལ་བ་མེད་ཅིང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་གནས་པ་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་སྤྲིན་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་དུས་ན་འཕེལ་འགྲིབ་མེད་པ་ལྟར་ཀུན་ཉོན་བྲི་བ་དང་རྣམ་བྱང་གི་ཕྱོགས་འཕེལ་བས་དེ་བཞིན་ཉིད་བྲི་བ་དང་འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་བའམ། རང་གི་ངོ་བོ་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པས་ན་གསར་དུ་རྣམ་པར་དག་པའང་མེད་པ་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་དང་གསེར་བཟང་པོ་དང་ཆུ་དང་ཤེལ་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་བཞིན་ནོ། །རང་བཞིན་གྱི་ངོས་ནས་དྲི་མ་བསལ་དུ་མེད་ཀྱང་ནམ་མཁའ་ལ་གློ་བུར་གྱི་སྤྲིན་དང་གསེར་ལ་གཡའ་དང་ཆུ་ལ་
2-48b
རྙོགས་པ་དང་། ཤེལ་ལ་དྲི་མ་བྲལ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་གྲུབ་དེ་ཡང་གློ་བུར་གྱི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་བསལ་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་དྲི་མ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་དོན་དམ་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་དེ་དོན་ལྔས་བསྟན་ཏེ། ཡོད་མིན་མེད་མིན་དང་། གཅིག་ཐ་དད་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་འཇིག་མེད་པ་དང་། འཕེལ་འབྲི་མེད་པ་དང་། དག་དང་མ་དག་མིན་པ་ལྔའོ། དབུ་མ་ལྟར་ན་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་དབང་གིས་སྣང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་ཐ་སྙད་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ། དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། ཡོད་མེད་གཉིས་ཀའང་མ་ཡིན་ཏེ་དོན་དམ་པར་མེད་པ་དེ་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་མིང་གི་རྣམ་པས་དབྱེ་བ་ཙམ་ལས་དོན་ལ་ཐ་དད་པར་གཉིས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་དེ། མེའི་ཚ་བ་དང་བུ་རམ་གྱི་མངར་བ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་དང་དོན་དམ་པར་མེད་པ་དེ་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་སུམ་ཞིག་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ་ཆོས་ཅན་དང་ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་གསུམ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་མེད་ཅིང་། ཕུང་གསུམ་པ་དེ་འདྲ་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནམ་ཆོས་ཉིད་དུ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །དེས་ན་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་གཉིས་ཡིན་དང་གཉིས་མིན་གྱི་མཐའ་བཞི་དང་བྲལ་བ་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་བྲལ་བ་སྟེ། ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་དབྱེར་མེད་པའི་བདེན་གཉིས་དབྱེར་མེད་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཞེས་འདོད་དོ། །དེ་འདྲའི་ཆོས་ཉིད་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་སྐྱེ་འཇིག་བྲི་གང་བྲལ་བར་རྟག་ཏུ་མཉམ་པ་ཡིན་པས་དག་
2-49a
པ་དང་མ་དག་པ་སོགས་གཉིས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་རྡུལ་ཙམ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།

以下是这段藏文的简体中文直译：
如同《解深密经》中所说："有为界及胜义性，一异相离为其相。"等，遍计所执是颠倒，于实义中不存在；依他起是遍计所执的基础，显现为二；圆成实是无颠倒，为二空性。因此，它们不是一，因为它们是法与法性。那么，它们是异吗？不是，因为依他起自性中远离遍计执着的能取所取二者，即是圆成实，除此之外没有任何所谓的圆成实，因此依他起这一法的法性即是圆成实。若这两者是异，依他起就应当不为能取所取二者所空，但这不合理，所以应知如同有为法与无常，或火与热不可分离一样。
胜义圆成实从本来就无生灭或无灭尽。凡是本来自性不从因缘而生的，怎么会有灭尽？在轮回和涅槃时也前后无差别，因此永不减少，无增益，如实安住。如同虚空中有云或无云时，并无增减一样，虽然烦恼减少或清净方面增长，但真如不会因此减少或增长。或者说，因为自性本来清净，所以也无新获清净，如同虚空、纯金、水和水晶本性清净一样。
虽然从自性方面无法除去污垢，但如同虚空去除暂时云雾，黄金去除铜锈，水去除浑浊，水晶去除污垢一样，圆成实也通过去除二种暂时障碍的力量而成为无垢清净，这就是胜义的特征。
如是，通过五义显示无二胜义：非有非无，非一非异，无生无灭，无增无减，非净非不净这五点。
依中观而言，一切因缘而显现的法，世俗名言上并非不存在，胜义中并非存在，也非亦有亦无。胜义中不存在，是世俗中存在的诸法的法性，所以这二者只是名言上的区分，在实际上并没有成立为二，如同火的热性和糖的甜性一样。
那么，真如是既非世俗有，也非胜义无的第三品吗？不是，因为没有能证成法与法性、空性都不是的第三品的量，而且这样的第三品也不适合成为名言法的自性或法性。因此，远离有、无、亦有亦无、非有非无四边，就是远离一切戏论。这被认为是法与法性不可分，二谛不可分，由自己各别证悟。
如此的离戏论法性，远离生灭增减，恒常平等，因此无有清净与不清净等二法相的丝毫痕迹。


 །དེ་ཡང་སེམས་ཙམ་པའི་ལུགས་འདིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཙམ་ལས་གཞན་དུ་མེད་པར་སྨྲ་ཞིང་། སྣང་གཞི་གཞན་དབང་གི་རྣམ་ཤེས་གསལ་རིག་ཙམ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འདོད་པ་ཡིན་ལ་འདོད་ཚུལ་དེའི་ཞེ་འདོད་མཐར་དེད་ན་ཤེས་པ་དེ་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་སྣང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་རྫས་ཡོད་ཙམ་དུ་འདོད་པ་ལས་དོན་དམ་བདེན་གྲུབ་ཀྱི་རྫས་ཡོད་དུ་མི་འདོད་ན་དབུ་མའི་ལུགས་དང་འགལ་བ་གང་ཡང་མེད་ལ། དོན་དམ་པར་བདེན་གྲུབ་ཏུ་འདོད་ན་དབུ་མའི་ལུགས་དང་འགལ་བ་ཡིན་པས་ཁྱད་འདི་ཙམ་ཞིག་གིས་དབུ་མ་དང་འགལ་མི་འགལ་དཔྱད་བྱ་སྣང་མོད། བྱམས་ཆོས་སྐོར་དང་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་ཐོགས་མེད་ཀྱི་གཞུང་རྣམས་དགོངས་པ་གཅིག་པར་གང་ཟག་གང་གིས་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་སར་དང་པོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཙམ་དུ་རིག་ནས། དེ་ནས་སེམས་ལ་གཟུང་བ་མེད་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་དེ་ནས་གཟུང་བ་མེད་ཕྱིར་འཛིན་པའང་མེད་པར་སྦྱོར་ལམ་ཆོས་མཆོག་གི་དུས་སུ་རྟོགས་པའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་མངོན་སུམ་རྟོགས་པའི་ས་དང་པོ་ཐོབ་པར་གསུངས་པ་དང་། སེམས་ཙམ་ཡིན་ཚུལ་ཀྱང་གནས་དོན་ལུས་སུ་སྣང་བའི་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སྣང་གི་རྒྱུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཐ་སྙད་དུ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་བཞེད་ཀྱང་དེ་གཉིས་སུ་མ་གྲུབ་བཞིན་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ཡིན་པས་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བར་
2-49b
གསུངས་པའི་ཕྱིར་ན་ལུགས་འདིས་གཉིས་སྟོང་གི་ཤེས་པ་དེ་ལ་བདེན་གྲུབ་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་མཚན་མ་མེད་པར་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་རིགས་པའི་ཕྱིར་དབུ་སེམས་ཀྱི་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་དག་མཐར་ཐུག་གི་དགོངས་པ་མཐུན་པར་བཟུང་བར་བྱའོ། །འོ་ན་དབུ་མའི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཙམ་པའི་གྲུབ་མཐའ་ལ་དགག་པ་ཅིའི་ཕྱིར་མཛད་ཅེ་ན། དེ་ནི་སེམས་ཙམ་གྱི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དག་སེམས་ཙམ་གྱི་སྐབས་སུ་ཕྱི་དོན་མེད་ཀྱི་སེམས་རྫས་སུ་ཡོད་ཅེས་པ། ཐག་པ་སྦྲུལ་གྱིས་སྟོང་ཡང་ཐག་པས་མི་སྟོང་པ་ལྟར། ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཁས་ལེན་ཚུལ་ཡིན་པར་མ་གོ་ནས། གཉིས་སྟོང་གི་རྣམ་ཤེས་ལ་དོན་དམ་པར་བདེན་གྲུབ་ཏུ་ཞེན་པའི་གྲུབ་མཐའ་སུན་དབྱུང་བ་ཡིན་གྱི། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་སེམས་ཙམ་གྱི་ལམ་ཚུལ་བཞིན་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱི་དགོངས་པ་བཀག་པ་མིན་པར་སྨྲའོ། །དེ་ལྟར་སྨྲས་པ་ལ་མི་རིགས་པ་མེད་དེ། གངས་ཅན་པའི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་བདེན་མཐོང་རྣམས་ཀྱང་བདག་མེད་གཉིས་ཀ་རྟོགས་པ་དབུ་མ་པ་དང་ཁྱད་མེད་པར་བཞེད་པ་ཡོད་ན། ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་དབུ་མའི་དགོངས་དོན་རྟོགས་པ་སྨྲོས་ཅི་དགོས་ཏེ་འཕགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是这段藏文的简体中文直译：
此外，唯识宗此派主张一切法仅是心的显现而无其他，并认为显现基础的依他起识——仅是明了觉知的实体是存在的。若追究此种主张的内在意图，则认为识仅是一切名言显现之因的实体存在，而不认为它是胜义中真实成立的实体存在，则与中观宗见解并无任何相违；若认为它是胜义中真实成立的，则与中观宗相违，因此应以这种区别来考察与中观是否相违。
弥勒五论与大车阿僧祗(无著)的著作见解一致，认为任何人在胜解行地首先了知一切法唯心，然后体验心中无所取，之后在加行道胜法位时了悟由于无所取故能取也无，随后证得离能取所取二取的法性真谛现量，获得初地。
关于唯识的方式，虽然承许外境、身体等二取显现的因——阿赖耶识在名言中是实体存在的，但因为它虽不成立为二取而显现为种种，故说如幻等。因此，此派对二空之识应当深切了解为无真实成立的事物和相，所以应当认为中观与唯识二大车派最终见解是一致的。
那么，为何诸中观论师对唯识宗见解进行破斥呢？这是因为有些自称唯识宗者傲慢自大，不理解在唯识阶段"无外境但心是实体存在"的说法，就像绳子虽然空无蛇但不空无绳子一样，这只是从名言角度的承许方式。他们却执着二空的识在胜义中真实成立，因此才破斥这种见解，而并非破斥佛陀所教导的如实证悟唯识道的圣者无著的意趣。
这种说法并无不合理之处，因为若雪域(藏地)诸智者也认为声闻见谛者也了悟二种无我，与中观无异，则何必说大车无著了悟中观意趣，因为他是圣者。


 །སྤྱིར་དབུ་མ་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་གི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པས་ཆོག་གི་སེམས་ཙམ་གྱི་གྲུབ་མཐའ་ཁས་མ་བླངས་ཐབས་མེད་པ་མ་ཡིན་ཡང་། རྟེན་འབྲེལ་ལ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་རྟེན་འབྲེལ་དང་། སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་རྟེན་འབྲེལ་གཉིས་ལས།
2-50a
དང་པོ་ཀུན་གཞི་ལས་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་མཆེད་ཚུལ་བཤད་པ་ཡིན་པས་ཕྲ་བ་ནང་གི་རྟེན་འབྲེལ་འདི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྲ་ཞིང་ཟབ་མོའི་དོན་ལ་མཁས་པས་རྟོགས་བྱ་ཡིན་པས། སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་རགས་པ་ཕྱིའི་རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་བསྟན་པ་ལས་ཟབ་པར་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་ཐེག་བསྡུས་སོགས་སུ་གསུངས། དེ་དང་མཚུངས་པར་ངེས་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་རྣམས་དང་ཟབ་མོའི་སྔགས་རྒྱུད་རྣམས་ལས་ཀྱང་སེམས་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་མེད་པ་དང་། འཁོར་འདས་གཉིས་ཀའི་རྩ་བ་སེམས་ལ་ཐུག་པར་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་འབྱུང་གི་སེམས་མེད་ན་དེ་དག་མེད་པར་འགྱུར་ཚུལ་ནི། སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་ཉོན་མོངས་པས་ལས་འདུ་བྱས་ནས་ཀུན་ཉོན་འཁོར་བའི་ཕྱོགས་འགྲུབ་པ་དང་། སེམས་ཀྱིས་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་བསྐྱེད་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་བསྒྲུབས་པས་ཚོགས་བརྒྱད་ཀུན་གཞི་དང་བཅས་པ་གནས་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སངས་རྒྱས་སུ་འགྲུབ་པ་དང་། ཉན་རང་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྲིད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་མྱང་འདས་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་པས་ཀུན་བྱང་གི་རྩ་བ་སེམས་ལ་རག་ལས་པ་ནི་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ་སུས་ཀྱང་ཁས་ལེན་དགོས་པར་མ་ཟད། སེམས་དེ་རང་བཞིན་མེད་པར་གཏན་ལ་ཕབ་ན་ཚེགས་ཆུང་ངུས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞེས་ལམ་གྱི་གནད་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་རྣམ་སྣང་མངོན་བྱང་ལས་གསུངས་པ་
2-50b
དང་། རྒྱ་གར་གྱི་ཡུལ་དུ་མཁས་པ་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་སློབ་དཔོན་བྷ་བྱིས་དབུ་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནད་བསྡུས་པ་དབུ་མ་རིན་པོ་ཆེའི་སྒྲོན་མེའི་བསྟན་བཅོས་ལས། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་དབུ་མ་ལ་ཕྲ་བ་ནང་གི་དབུ་མ་དང་། ཕྱི་དོན་འདོད་པའི་དབུ་མ་ལ་རགས་པ་ཕྱིའི་དབུ་མ་ཞེས་བཤད་ཅིང་། ཉམས་ལེན་གྱི་དུས་སུ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་དབུ་མ་ཉིད་ཟབ་པས་དཔལ་ལྡན་ཟླ་བ་གྲགས་པས་ཀྱང་ཉམས་ལེན་འདི་ལྟར་དུ་མཛད་པ་ཡིན་ཞེས་གསལ་བར་གསུངས། དེས་ན་གཉིས་སྟོང་གི་ཤེས་པ་རང་གསལ་ཞེས་པ་སེམས་ཙམ་པས་ཁས་ལེན་རྒྱུ་འདི་གཟུང་འཛིན་ཅན་གྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་དེའི་གཟུང་འཛིན་འདི་ཡིན་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཙམ་གྱི་རྣམ་ཤེས་ཞིག་རང་གི་ངོ་བོ་མི་སྟོང་པའི་བདེན་གྲུབ་ཏུ་ཡོད་པ་ལ་གོ་ན་དགག་བྱ་ཡིན་ལ། ཤེས་པ་དེ་ཉིད་གདོད་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་རང་རིག་པས་མངོན་སུམ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གཟུང་འཛིན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་རང་གསལ་ལ་གོ་ན་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་བུ་དབུ་མ་དང་སྔགས་གཉིས་ཀས་ཁས་ལེན་དགོས་ཀྱི། སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་སམ་འོད་གསལ་བའི་སེམས་དེ་མེད་ན་སློབ་ལམ་དུ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་རྟོགས་པའི་བློ་ཡོད་པར་མི་རིགས་ལ་མི་སློབ་པའི་ལྷག་མེད་མྱང་འདས་ཀྱི་དུས་ན་སངས་རྒྱས་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མེད་ན་ཐེག་དམན་མྱང་འདས་མར་མེ་ཤི་བ་ལྟ་བུ་དང་ཁྱད་མེད་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་དང་ཕྲིན་ལས་མི་ཟད་པ་ཇི་ལྟར་འདོད། དེའི་ཕྱིར་དབུ་སེམས་ཀྱི་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་དག་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་འབྱེད་ཚུལ་གྱི་རྣམ་གཞག་ཐ་དད་ལྟ་བུར་སྣང་ཡང་
2-51a
མཐར་ཐུག་གི་དགོངས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཀློང་དུ་གཅིག་ཏུ་མཐུན་པར་འཇུག་པའི་གནད་ཤེས་ན་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་མཐོང་ངོ་། །

以下是这段藏文的简体中文直译：
一般而言，中观派通过确立缘起法无生已足够，不必非要接受唯识宗的观点，然而，关于缘起也有区分自性的缘起和区分美丑的缘起两种。
第一种是解释一切显现如何从阿赖耶识生起的方式，因此这种微细内在缘起是菩萨通达微细深奥义理者所了悟的对象。圣者无著在《摄大乘论》等中说明，这比教导粗显外在的十二缘起（即区分美丑的缘起）更为深奥。与此相应，各种了义经典和深奥密续也都宣说除心外别无他法，轮回涅槃二者的根本皆归于心。
心如何主宰轮回和涅槃法的生起，若无心则二者皆不存在的方式是：由心的力量生起烦恼、造作业，而成就染污轮回方面；由心生起通达无我的智慧和慈悲，修持大乘道，从而使八识和阿赖耶转依为具有五智自性的佛；声闻缘觉也以通达人无我的心成就有取之涅槃。因此，染净之根本依赖于心，这不仅是所有佛教徒都必须承认的，而且如《大日经》所说，若能确立心无自性，就能以微小的努力现证大乘道，这是道上的重要关键。
在印度地区广为人知的大学者贝巴(Bhavya)所著《中观一切关键综述——中观宝灯论》中，将瑜伽行中观称为微细内在中观，将承认外境的中观称为粗显外在中观，并明确指出在修持时瑜伽行中观更为深奥，连吉祥月称也是如此修行的。
因此，若将二空的明了识，即唯识宗所承许的超越能取所取的识，理解为一种其自性不空、真实存在的识，则是应当破斥的对境；若理解为本来无生自性，由自证直接体验的离能取所取的自明智慧，则是应当成立的，这是中观和密续两者都必须承认的。
若无自证智慧或光明心，则在有学道上不应有了悟法性真谛的心，而在无学无余涅槃时若佛陀无一切种智，则与小乘涅槃如灯灭般无异，如何能主张佛的身智事业无尽？
因此，若了知中观与唯识两大传承虽在深广法道开创方式的建立上有所不同，但其最终密意在智慧境界中融为一体的关键，则会看到这是极为殊胜的。
;.


 དེའི་ཕྱིར་དབུ་སེམས་ཀྱི་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་དག་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་འབྱེད་ཚུལ་གྱི་རྣམ་གཞག་ཐ་དད་ལྟ་བུར་སྣང་ཡང་
2-51a
མཐར་ཐུག་གི་དགོངས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཀློང་དུ་གཅིག་ཏུ་མཐུན་པར་འཇུག་པའི་གནད་ཤེས་ན་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་མཐོང་ངོ་། །མདོར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ལུགས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་སྣང་སྟོང་རིས་ཆད་ཀྱི་ཕྱོགས་གང་རུང་མ་ཡིན་པར་ཟུང་འཇུག་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཅིང་དེ་གཞི་ལམ་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་ཀུན་ཏུ་འགྱུར་བ་མེད་པར་རྟོགས་ན་མཐར་འཛིན་གྱི་ལྟ་བ་ངན་པའི་གཡང་ས་ལས་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །
彼所安立二无我
གཉིས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི་བདག་མེད་རིགས་པས་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་པས། དང་པོར་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་བསྒྲུབ་པ་ནི། གང་ཟག་གི་བདག་ཞེས་པ་མ་བརྟགས་མ་དཔྱད་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བཟུང་བ་ཙམ་ལས་དོན་དུ་གྲུབ་པ་མེད་དེ། བདག་ལྟ་དང་། ཕུང་པོ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་གང་ཡང་བདག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའམ་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་བདག་ཉིད་ནི་བདག་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པས་འདུས་བྱས་ཡིན་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་མ་ཁྱབ་པ་དང་དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་བྱེད་པས། མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་ནི་འདུས་མ་བྱས་པ་དང་། རྟག་པ་དང་ཁྱབ་པ་དང་། ལས་མི་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་བརྟགས་པ་དེ་དང་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་ཚོགས་ལྟ་བའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡང་བདག་གི་མཚན་ཉིད་དམ་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་བློ་བརྟན་འགྲེལ་པར་ངན་པའི་གནས་ཞེས་ངན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་ཀུན་གྱི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་འཇིག་ལྟ་ལ་
2-51b
བསྙེགས་ཏེ་དེ་ནི་ལྟ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པའམ། ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ངན་ལེན་གྱིས་བསྐྱེད་པས་ན་ངན་པའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ཕུང་པོའོ་ཞེས་འདུག །འགྱུར་ལ་ལ་ན་ངན་པར་གནས་ཞེས་པ་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་ཡིན་པས་ངན་པར་གནས་པ་ཕུང་པོ་ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ། གང་ལྟར་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་བདག་མ་ཡིན་ཏེ། བཤད་མ་ཐག་པ་ལྟར་མི་རྟག་པ་དང་འདུས་བྱས་དང་མ་ཁྱབ་པ་དང་ལས་བྱེད་པ་དང་དུ་མ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བྱུང་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་གསར་དུ་འདུས་མ་བྱས་པ་དང་། ཁྱབ་པ་དང་། རྟག་པ་དང་ལས་མི་བྱེད་པ་དང་གཅིག་པུར་འདོད་པ་དང་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་ཅན་འཇིག་ལྟ་དང་། ཡུལ་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་གཉིས་ལས་གཞན་དུ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་མེད་དེ། དེ་གཉིས་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བདག་ཡོད་པར་མངོན་སུམ་ཚད་མ་དང་རྗེས་དཔག་ཚད་མ་གང་གིས་ཀྱང་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཕྱི་རོལ་པས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་བདག་བཀག་པ་དེས་ངར་འཛིན་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཞེན་ཡུལ་ཡང་ཁེགས་ཏེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ང་གཅིག་ལས་དུ་མ་མེད་པ་དང་དེ་ཡང་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་མཐའ་མའི་བར་དུ་གཅིག་ཡིན་པར་འཛིན་པ་དེ་འདྲའི་བདག་དེ་བཤད་མ་ཐག་པའི་དཔྱད་པ་གསུམ་བྱས་པས་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་བདག་མེད་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བདག་གོ་སྙམ་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་རྟོག་ཅེ་ན། བདག་དེ་ནི་ཡོད་པའི་དབང་གིས་དེར་རྟོག་པ་མ་ཡིན་གྱི། མེད་ཀྱང་ཡོད་པར་འཁྲུལ་པའམ་ནོར་བའི་བློ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དབང་གིས་
2-52a
ཡོད་པར་རྟོག་པ་སྐྱེས་པ་ཙམ་སྟེ། དཔེར་ན་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་འཛིན་པ་དང་། རྨི་ལམ་གྱི་ན་ཆུང་མ་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།

以下是这段藏文的简体中文直译：
因此，尽管中观与唯识二大传承在开创深广法道方式的建立上似乎有所不同，但若了知其最终密意在智慧境界中融为一体的关键，则会看到这是极为殊胜的。
简言之，一切法的实相真如并非是显现与空性任一偏执的方面，而是二者双运，由各自证悟。若了知它在基、道、果各阶段中恒常不变，则解脱于极端见解的险处。
彼所安立二无我
第二，确立真如是通过理证成立无我。首先，成立人无我：所谓"人我"，除了未经观察分析而颠倒执取外，实际并不成立。因为我见、蕴及其他任何事物都不是"我"。
执著坏聚（五蕴）的见解或我见本身不是"我"，因为我见是心的法，是有为法、无常、非遍一切，且能造作善、不善、无记三种业。而外道所执着的我是无为、常恒、遍一切且不造业，与此特征不同，故我见非我。
作为我见所依的五蕴也不是我的特征或自性，如智坚释中所说："恶依"，其中"恶"指一切烦恼根本的我见，蕴为彼见所依，或被烦恼习气所生，故称为"恶依"，即五蕴。有些译本中称为"恶住"，因为是烦恼和痛苦之处，故称为"恶住"，也是指五蕴。无论如何，五蕴不是我，因为如前所述，它们是无常、有为、非遍一切、造业且是多数，而我被认为是自性而生、无因缘新造、遍一切、常恒、不造业且是一体，两者特征不同故。
除了我见和五蕴之外，别无所谓的我，因为离开这两者，任何现量或比量都无法感知有独立存在的我。此处否定外道所遍计的我，也否定了俱生我执所执取的对象，因为众生将我执为唯一不多且从无始至终唯一不变，通过前述三种观察可以了知这仅仅是虚构。
若问：若无我，为何一切众生都会思"我"？这不是因为我的存在而如是思维，而是虽然不存在却误认为存在，仅仅是由错误颠倒分别而产生，如同执绳为蛇或梦中见少女等。


 །བདག་ཡོད་ན་ཉོན་མོངས་པས་འཁོར་བར་བཅིངས་པ་དང་། བཅིངས་པ་དེ་བཅད་ན་ཐར་བར་འགྱུར་རིགས་ཀྱི་བདག་མེད་ན་སུ་ཞིག་ཐར་བར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་ན་བདག་ཐར་བའི་ཕྱིར་འབད་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན། བདག་ཡོད་པ་དེ་ཐར་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་པ་མ་ཡིན་གྱི། དཔེར་ན་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་འཁྲུལ་ནས་སྐྲག་པ་ན། སྦྲུལ་མེད་པ་མཐོང་བས་བློ་བདེ་བ་ཐོབ་པ་ལྟར། བདག་མེད་ཀྱང་བདག་ཏུ་རྟོག་པའི་དབང་གིས་ཉོན་མོངས་དང་ལས་བསགས་ནས་འཁོར་བར་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུན་མར་མྱོང་བ་བྱུང་བའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བདག་མེད་པར་རྟོགས་ནས་ལས་ཉོན་འགག་པས་ཐར་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་ནོར་བའམ་འཁྲུལ་བའི་བློ་ཙམ་ཞིག་ཟད་པ་ཡིན་གྱི་བདག་ཡོད་པ་ཐར་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་ཡོད་ན་བདག་འཛིན་ནམ་ཡང་མི་ལྡོག་ཅིང་། དེ་མ་སྤངས་ན་ལས་ཉོན་མི་འགག་སྟེ། བདག་ལ་ཆགས་པའི་དབང་གིས་འཁོར་བར་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་བསྟན་པ། ཇི་ལྟར་བདག་དང་ཆོས་ཡོད་དོ་ཞེས་བློ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་འཁྲུལ་བ་ཙམ་ལ་བརྟེན་པའི་སྐྱེ་བོ་ཡིས། འཁྲུལ་པ་དེ་ཡི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་སོགས་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྒྱུན་ཆགས་པ་ལ་གནས་པ་དང་། དེ་ཡང་རང་གི་བློ་འཁྲུལ་པ་ལ་གནས་པ་ཙམ་ཡིན་ཡང་དེ་ལྟར་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་འོག་ནས་འཆད་
2-52b
འགྱུར་ལྟར་དངོས་པོ་ལ་ཡོད་པ་མི་མཐོང་བར་མེད་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མཐོང་བའི་མུན་པ་ཆེན་པོས་ཁེབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་འཁོར་བའི་དངོས་པོ་འདི་དག་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་འཁྲུལ་པ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མེད་པས་ན་རིག་མེད་དམ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་མིན་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཤེས་པས་བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཚུལ་གྱིས་རིག་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་ཚོར་བ་གསུམ་པོ་གང་མྱོང་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལས་མ་འདས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། བདེ་ཚོར་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། བར་མའི་ཚོར་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པས་སོ། །ཡང་དག་པར་ན་སྡུག་བསྔལ་བ་མྱོང་བ་མེད་དེ་མྱོང་བ་པོ་བདག་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་མྱོང་བྱའི་ཆོས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་མ་གྲུབ་ན་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནམ་ངོ་བོ་ནི་འདི་ལྟར་སྣང་ཙམ་དུ་ཡོད་ཀྱང་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པར་ཆོས་དེ་ཡི་རང་བཞིན་ནམ་ངོ་བོ་ཡོད་པ་མིན་ཏེ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ལྟར་དོན་དུ་མ་གྲུབ་པས་བདག་མེད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གནས་སོ།

以下是这段藏文的简体中文直译：
若有我，则为烦恼所缚于轮回，若断除此缚，应当解脱；若无我，谁将获得解脱？因此，为我解脱而努力是不合理的。对此回答：并非有我者为解脱而精进，而是如同错把绳子当成蛇而恐惧，看到无蛇而获得心安一样。虽然无我，但由于执我而积聚烦恼与业，在轮回中持续感受痛苦，因此通过正确智慧了悟无我，灭除业和烦恼，从而获得解脱。因此，所谓"解脱"是自相续中的错误或迷乱心的灭尽，而非有我者的解脱。若有我，我执永不会转变；若不断除我执，业与烦恼不会止息，因为由于对我的贪著而继续流转轮回。
第二，宣说法无我：如同依靠"我与法存在"的颠倒迷乱心的众生，由此迷乱之因而处于生老等种种苦性的相续中，虽然这仅仅是安住于自心的迷乱，却不能如是了知，因为如下文将说明的，被不见有而颠倒见无的大黑暗所覆盖。
如是，因为没有了知轮回事物是痛苦和迷乱的无漏智慧，故称为无明或非正确了知。由颠倒执取的有漏心以领受乐苦舍三受的方式而有了知。无论领受哪一种受，皆不超出苦，因为苦受是苦苦，乐受是坏苦，舍受是行苦。
然而实际上并无感受苦者，因为无有我这一感受者，所感受的法也未真实成立。如何未成立？蕴界处所摄之法的自性或体虽然显现上存在，但如幻如梦如阳焰，胜义中此法的自性或体并不存在，因为如显现般不实际成立，故安住于无我空性。


 །ཅིའི་ཕྱིར་ན་འདི་ལྟར་ཕྱིའི་དངོས་པོ་རྣམས་འབྱུང་བ་བཞི་དང་ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་ཞིང་། ནང་གི་དངོས་པོ་སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་ནི་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་སོགས་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བས་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རང་རང་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་
2-53a
ཚོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཡིན་པར་མངོན་སུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འཇུག་པ་སྟེ་སྣང་ན། སྐྱེ་བོ་བླུན་པོ་དག་དངོས་པོ་འདི་རྣམས་ཇི་ལྟར་དབང་ཕྱུག་དང་བདག་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱིས་བྱས་པའམ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བར་འཛིན་པ་ཡིན། གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་རང་ལ་ཡོད་པས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་དོན་མི་མཐོང་བར། བདག་དང་དབང་ཕྱུག་སོགས་བྱེད་པ་པོ་གཞན་འདི་ལ་མེད་པ་ཡིན་བཞིན་དུ། དེ་མཐོང་བ་འདི་འདྲའི་མུན་ནག་གི་རྣམ་པ་དེ་གང་ཞིག་ཡིན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པའི་མུན་པས་ནི་ཡོད་པ་བསྒྲིབས་ཤིང་མི་མཐོང་བར་བྱེད་ཀྱི་མེད་པ་མཐོང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་རྒྱུད་ལ་གནས་པ་མ་རིག་པའི་མུན་པ་དེས་ནི་དངོས་པོ་རང་གི་ཆོས་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྐྱེ་བ་མི་མཐོང་ལ། མེད་པ་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མཐོང་བས་སྔོན་མེད་ཡ་མཚན་པའི་མུན་པ་ཞིག་གོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལ་བདག་ཅེས་པ་གང་ཟག་གི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མིང་དུ་ཡང་བཤད་དེ། བདག་དང་སེམས་ཅན་དང་སྲོག་དང་གང་ཟག་དང་ཤེད་ཅན་དང་ཤེད་བུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་ཡང་སྒྲ་དེ་སྦྱོར་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་བདག་ཅེས་པ་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོའམ་རང་བཞིན་ལ་སྒྲ་དེ་སྦྱར་བའོ། །མུ་སྟེགས་རྣམས་གང་ཟག་གི་བདག་ལ་ཞེན་པ་དེ་བཅིངས་ཐར་དུ་འདོད་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་བདག་ལ་ཞེན་ནས་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོས་བཅིངས་ཐར་དུ་འདོད་པའང་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཤེས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ། ཐེག་པ་ཆེན་
2-53b
པོའི་ཚུལ་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པས་མཉམ་པ་ཡིན་ཡང་འཁོར་འདས་དང་འཆིང་གྲོལ་འཐད་ཚུལ་བསྟན་པ། འདི་ལྟར་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་སུ་སྣང་བ་འདི་ལ། དོན་དམ་པའི་ཚུལ་གྱིས་སམ་གནས་ལུགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། མ་རིག་པ་འགགས་པས་རྒ་ཤི་འགག་པའི་བར་གྱི་ཞི་བ་མྱ་ངན་འདས་པ་དང་། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་སོགས་རྒ་ཤི་འབྱུང་བའི་བར་གྱི་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་དེ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡང་མེད་དེ་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་ངོ་བོས་སྐྱེ་འགག་མེད་པར་མཉམ་པས་ན་འཁོར་བ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་འཁོར་བར་གནས་པ་དང་། འཕགས་པ་རྣམས་མྱ་ངན་འདས་པ་ཐོབ་པའི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་འཁོར་འདས་གཉིས་ལ་བདག་དང་ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་གྱི། བདག་དང་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་མེད་པ་ཇི་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་དང་མ་རྟོགས་པ་ལས་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་འཁོར་འདས་མཉམ་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་བཞིན་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པའི་དགེ་བ་གོམས་པ་མཐར་ཕྱིན་པས་འཁོར་བའི་སྐྱེ་བ་ཟད་པ་ཉན་རང་གི་ཞི་བ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་དགེ་བའི་ལས་རྣམས་བྱེད་པ་དག་ལམ་མཐར་ཕྱིན་པ་ན་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་བའང་ཟད་པས་འཁོར་བའི་བག་ཆགས་ཙམ་ཡང་ཞི་བ་མི་
2-54a
གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བཤད་དོ།

 །ཅིའི་ཕྱིར་ན་འདི་ལྟར་ཕྱིའི་དངོས་པོ་རྣམས་འབྱུང་བ་བཞི་དང་ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་ཞིང་། ནང་གི་དངོས་པོ་སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་ནི་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་སོགས་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བས་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རང་རང་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་
2-53a
ཚོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཡིན་པར་མངོན་སུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འཇུག་པ་སྟེ་སྣང་ན། སྐྱེ་བོ་བླུན་པོ་དག་དངོས་པོ་འདི་རྣམས་ཇི་ལྟར་དབང་ཕྱུག་དང་བདག་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱིས་བྱས་པའམ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བར་འཛིན་པ་ཡིན། གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་རང་ལ་ཡོད་པས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་དོན་མི་མཐོང་བར། བདག་དང་དབང་ཕྱུག་སོགས་བྱེད་པ་པོ་གཞན་འདི་ལ་མེད་པ་ཡིན་བཞིན་དུ། དེ་མཐོང་བ་འདི་འདྲའི་མུན་ནག་གི་རྣམ་པ་དེ་གང་ཞིག་ཡིན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པའི་མུན་པས་ནི་ཡོད་པ་བསྒྲིབས་ཤིང་མི་མཐོང་བར་བྱེད་ཀྱི་མེད་པ་མཐོང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་རྒྱུད་ལ་གནས་པ་མ་རིག་པའི་མུན་པ་དེས་ནི་དངོས་པོ་རང་གི་ཆོས་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྐྱེ་བ་མི་མཐོང་ལ། མེད་པ་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མཐོང་བས་སྔོན་མེད་ཡ་མཚན་པའི་མུན་པ་ཞིག་གོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལ་བདག་ཅེས་པ་གང་ཟག་གི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མིང་དུ་ཡང་བཤད་དེ། བདག་དང་སེམས་ཅན་དང་སྲོག་དང་གང་ཟག་དང་ཤེད་ཅན་དང་ཤེད་བུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་ཡང་སྒྲ་དེ་སྦྱོར་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་བདག་ཅེས་པ་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོའམ་རང་བཞིན་ལ་སྒྲ་དེ་སྦྱར་བའོ། །མུ་སྟེགས་རྣམས་གང་ཟག་གི་བདག་ལ་ཞེན་པ་དེ་བཅིངས་ཐར་དུ་འདོད་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་བདག་ལ་ཞེན་ནས་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོས་བཅིངས་ཐར་དུ་འདོད་པའང་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཤེས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ། ཐེག་པ་ཆེན་
2-53b
པོའི་ཚུལ་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པས་མཉམ་པ་ཡིན་ཡང་འཁོར་འདས་དང་འཆིང་གྲོལ་འཐད་ཚུལ་བསྟན་པ། འདི་ལྟར་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་སུ་སྣང་བ་འདི་ལ། དོན་དམ་པའི་ཚུལ་གྱིས་སམ་གནས་ལུགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། མ་རིག་པ་འགགས་པས་རྒ་ཤི་འགག་པའི་བར་གྱི་ཞི་བ་མྱ་ངན་འདས་པ་དང་། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་སོགས་རྒ་ཤི་འབྱུང་བའི་བར་གྱི་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་དེ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡང་མེད་དེ་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་ངོ་བོས་སྐྱེ་འགག་མེད་པར་མཉམ་པས་ན་འཁོར་བ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་འཁོར་བར་གནས་པ་དང་། འཕགས་པ་རྣམས་མྱ་ངན་འདས་པ་ཐོབ་པའི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་འཁོར་འདས་གཉིས་ལ་བདག་དང་ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་གྱི། བདག་དང་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་མེད་པ་ཇི་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་དང་མ་རྟོགས་པ་ལས་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་འཁོར་འདས་མཉམ་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་བཞིན་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པའི་དགེ་བ་གོམས་པ་མཐར་ཕྱིན་པས་འཁོར་བའི་སྐྱེ་བ་ཟད་པ་ཉན་རང་གི་ཞི་བ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་དགེ་བའི་ལས་རྣམས་བྱེད་པ་དག་ལམ་མཐར་ཕྱིན་པ་ན་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་བའང་ཟད་པས་འཁོར་བའི་བག་ཆགས་ཙམ་ཡང་ཞི་བ་མི་
2-54a
གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བཤད་དོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是完整的直译：
为什么呢？如此，外在的事物是从四大元素和种子等因缘而生，内在的事物众生的五蕴是从无明和行等因缘聚合而生，所以内外一切法都是依靠各自的因缘和合而生起的事物，这是现量所能观察到的现象。然而，愚笨的人们为何执着认为这些事物是依靠自在天、自我等其他因素所造作或依赖而生起的呢？因为他们对事物自身存在的缘起义不见，而对于此处实际上不存在的自我和自在天等能作者，却妄见存在，这种黑暗形态是什么呢？世间所知的黑暗只能遮蔽已有之物使之不见，而不能使不存在的东西显现。但众生心相续中存在的无明黑暗，却使他们看不见事物本性中实际存在的缘起生起，反而见到不存在的从他物而生，这是前所未有奇特的黑暗。
此处所说的"自我"是"人"的异名，如同"自我"、"众生"、"命"、"人"、"力者"、"力子"等相似。这个词也用于法的自性，如"法我"是指法的本质或自性。外道对人我的执著被认为是束缚与解脱，这是颠倒的；声闻对法我的执著，认为法的实体是束缚与解脱，因不了解法的本性，也是颠倒的。
大乘教法中，虽然一切法因无二而平等，但关于轮回涅槃与束缚解脱的合理解释是：对于显现为轮回涅槃的法，从胜义的角度或实相的角度来看，从无明灭故老死灭等的寂灭涅槃，与从无明缘行等至老死生起的轮回，二者没有任何差别。轮回涅槃的一切法由自性无生灭而平等，所以轮回的自性即是涅槃。
那么，凡夫住于轮回，而圣者获得涅槃的差别是什么呢？这并非因为轮回涅槃二者在胜义中有我和法的实体存在而有差别，而是由于如实了知或未了知我和法的无自性而产生差别。虽然胜义中轮回涅槃平等，但如实了知事物无常、苦、人无我的善行修习圆满，则尽轮回生，获得声闻缘觉的寂灭；以无分别智摄持的六波罗蜜多善业行持，当道路圆满时，意之自性身的生起也尽，轮回的习气也完全寂灭，获得无住涅槃。


 །
如何证得彼即次第
གསུམ་པ་དོན་དམ་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཚུལ་གྱི་གོ་རིམ་བསྟན་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སོགས་ཚིགས་བཅད་ལྔ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཚོགས་སྦྱོར་མཐོང་སྒོམ་གྱི་ལམ་ལས་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཚུལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཆོད་ཅིང་ཆོས་ཉན་བསམ་བསྒོམ་པ་དང་། ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གིས་བསྡུས་པའི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མཐའ་ཡས་པ་གང་ཞིག་གི་ཕ་རོལ་ཏེ་གྲངས་མེད་གཅིག་རྫོགས་པའི་བར་དུ་བསགས་པའམ་ཡང་ན་དེའི་ཕ་རོལ་འཕགས་པའི་སར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡི་ཚོགས་རྣམས་ལེགས་པར་བསགས་པ་དང་། མདོ་སོགས་གསུང་རབ་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བསྟན་དོན་མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་སྟོང་བདག་མེད་ཀྱི་དོན་ལ། ཚུལ་བཞིན་སེམས་པ་ཞི་གནས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ལྷག་མཐོང་གིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་འདི་ཡན་ཆད་རྐང་པ་གསུམ་གྱིས་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་བཤད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཚོགས་བསགས་པ་དང་ཆོས་ལ་སེམས་པ་ངེས་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་སྒྲ་སོགས་དང་ཀ་བུམ་སོགས་ཕྱི་རོལ་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མིང་གིས་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཏེ། མིང་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྟོག་པས་དེ་
2-54b
དང་དེར་བཟུང་བ་ཙམ་མ་གཏོགས་དོན་གྱི་ངོ་བོ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་མིང་དང་བྲལ་བར་རྟོགས་པ་ནི་དྲོད་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡིས་མིང་གིས་བརྗོད་པའམ་དེ་དང་དེར་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་དོན་རྣམས་ལྷག་པར་རིག་ནས་སེམས་ལས་དོན་རྣམས་སྣང་བ་མཐོང་བ་ནི་རྩེ་མོ་སྣང་བ་མཆེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ། །གཟུང་བའི་ཆ་དེར་སྣང་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་སེམས་ཉིད་དེར་སྣང་བ་རྨི་ལམ་གྱི་ཡུལ་ལྟར་སེམས་ལས་གཞན་པའི་ཕྱི་དོན་མེད་པར་ཤེས་ནས་སེམས་ཙམ་གྱི་རང་བཞིན་ལ་ནི་བློ་ཡང་དག་པར་གནས་པ་ནི་བཟོད་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཞུགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཟུང་འཛིན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་གཟུང་བ་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པས་སོ། །དེ་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ན་བཟོད་པའི་སྐབས་སུ་སེམས་ལས་གཞན་པའི་གཟུང་བའམ་ཕྱི་དོན་མེད་པར་ནི་བློས་རིག་ནས་དེ་ནས་གཟུང་བ་མེད་ན་དེ་ལ་འཛིན་པའི་སེམས་ཀྱང་མེད་དེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ནི་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པས་ན་གཟུང་བ་མེད་ན་འཛིན་པའང་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ནི་ཆོས་མཆོག་དེ་མ་ཐག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །དེའི་རྗེས་ཐོགས་དེ་ཉིད་དུ་བློ་དང་ལྡན་པས་གཟུང་འཛིན་གཉིས་པོ་རང་བཞིན་མེད་པར་རིག་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་གྱུར་ཏེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་
2-55a
གཉིས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་དེ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་མངོན་སུམ་དུ་སོ་སོ་རང་རིག་པས་གནས་ཏེ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་སོ།

以下是完整的直译：
第三、如何证得胜义谛真实义的次第
"菩萨福智"等五颂。大乘菩萨通过了知一切法无我的无分别智慧，在资粮道、加行道、见道、修道中获得果位的方式：菩萨在一个无数劫中供养如来、听闻、思考、修习法义，以及积累六波罗蜜多所摄的无量福德智慧资粮，直到一个无数劫圆满为止；或者说积累能够到达彼岸圣者地的诸多资粮；以及对经典等圣教所诠义无常、苦、空、无我等义，以如理思维的止禅定，以及以无疑决断的观慧极为确定。以上三句诗解释资粮道。
因为这样积累资粮并确定思维法义，所以了知色声等和柱瓶等外境的一切相都是由名言表述而生，除了依靠名言由意识分别执取为此彼外，实际上所诠义离言无法表述，这是获得暖相智慧。菩萨进一步了知诸法只是名言表述或分别，见到诸境由心显现，这是顶相明增三摩地。了知所取显现的诸法只是心的显现，如同梦境，无有异于心的外境，心安住于唯心的自性，这是忍相真实义一分趣入三摩地，因为了知真实义中远离能取所取的一分——所取无自性。
然后，直接证悟法界远离能取所取二相，获得见道，怎样获得呢？在忍位时以智了知无除心外的所取或外境，之后，若无所取，能取心也不存在，因为能取所取是相互依存的，所以无所取则无能取，这是法胜利临近三摩地。紧接着，具慧者了知能取所取二者无自性，现起无分别智慧，安住于离能取所取二相的法界，以各自自证现量而住，见断所断烦恼和所知障。


 །དེ་ནས་སྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ནི། བློ་དང་ལྡན་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་ས་གཉིས་པ་ནས་བཅུ་པའི་བར་དུ་རྟག་ཏུ་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་ལའམ་ཀུན་ནས་ཀུན་ཏུ་མཉམ་པར་སོང་བ་སྟེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོར་མི་རྟོག་པར་གཉིས་སུ་མེད་པར་མཉམ་པར་སོང་བ་ཡིས། བྱང་སེམས་དེ་ཡི་རྒྱུད་དམ་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་གཞན་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཅན་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཟུང་འཛིན་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཉེས་པའི་ཚོགས་གང་ཞིག་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་བསགས་ཤིང་ཤེས་པ་དང་སྤང་བར་བྱ་དཀའ་བ་ནགས་ཚང་ཚིང་གི་ཁྲོད་སྟུག་པོ་ལྟ་བུ་དག་དཔེར་ན་དུག་གི་སྨན་ཆེན་པོ་ཐིགས་པ་འགའ་ཙམ་དུག་གི་བུམ་པར་བླུགས་ན་དུག་ཐམས་ཅད་སྨན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། དྲི་བསྣམས་པ་དང་ཁར་མྱང་བ་ཙམ་གྱིས་དུག་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པས། ཇི་ལྟར་དུག་སྨན་ཆེན་པོས་དུག་སེལ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྒོམ་ལམ་གྱིས་སྤང་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཕྲ་མོ་དུག་དང་འདྲ་བ་རྣམས་རྩད་ནས་སེལ་བར་བྱེད་ཅིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྒོ་གསུམ་གྱི་ཉེས་སྤྱོད་མཐའ་དག་གཏན་དུ་བསྡམ་ཐུབ་པ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་དམ་པའི་ཆོས་
2-55b
མདོ་སྡེ་སོགས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ནི་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་དགེ་བའི་ཕྱིར་ལེགས་པར་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསྟན་བྱའི་དོན་གྱི་རྩ་བ་མཐར་ཐུག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་བློ་གྲོས་སམ་ཤེས་རབ་བཞག་པ་ནི། མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དེ་གཅིག་ལ་བསྡུས་ནས་དམིགས་པར་བྱེད་པས་རྩ་བའི་སེམས་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །དེས་དེ་ལྟར་མཉམ་བཞག་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སེམས་པའི་དྲན་པའི་རྒྱུད་གོང་ནས་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་ཞིང་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་རང་གི་སེམས་ཀྱི་རྟོག་པ་ཙམ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་མེད་པར་སེམས་ཙམ་དུ་རིག་ཅིང་སེམས་དེ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པར་རིག་པའི་བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་མྱུར་དུ་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་སོགས་འབྲས་ཆོས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་དུ་འགྲོ་ཞིང་སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པས་མི་སློབ་པ་བསྟན་པའོ། །འདིར་དཔེ་ཕལ་ཆེར་དུ་དྲན་རྒྱུ་ཞེས་པ་དཔེ་མ་དག་པ་སྟེ། བློ་བརྟན་འགྲེལ་ཆེན་དང་། ཐེག་བསྡུས་སྐབས་འདི་ལུང་དྲངས་པར་ཡང་དྲན་རྒྱུད་ཅེས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་བདུན་པ་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།། །།
思所修六神通
རྟོགས་བྱ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཤད་པའི་རྗེས་སུ། གཞན་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་བསྒྲུབ་པ་མཐུའི་ལེའུ་བཤད་པ་ལ། མཐུའི་ངོ་བོ་དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། བྱེད་ལས་དང་། ལྡན་པ་དང་། འཇུག་པའམ་དབྱེ་བ་དྲུག་དང་མཐུའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆེ་བ་བསྟན་པ་བཅས་བདུན་ལས། དང་པོ། སྐྱེ་དང་ཞེས་པས་འཆི་བ་ཤུགས་
2-56a
ཀྱིས་བསྡུས་ཏེ་སེམས་ཅན་རྣམས་འདི་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་གང་དུ་སྐྱེ་བ་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་པའི་བར་དུ་ཇི་ཙམ་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་ནི་ལྷ་ཡི་མིག་གིས་འཆི་འཕོ་སྐྱེ་ཤེས་ཀྱི་མངོན་ཤེས་སོ། །ངག་ཅེས་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲ་སྐད་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ལྷའི་རྣ་བའི་མངོན་ཤེས་སོ། །སེམས་ཞེས་པས་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་སོགས་ཤེས་པ་ཕ་རོལ་སེམས་ཤེས་ཀྱི་མངོན་ཤེས་སོ། །དགེ་དང་མི་དགེ་བསྐྱེད་ཅེས་པ་སྔོན་གནས་ཤེས་པའི་མངོན་ཤེས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་བྱས་པའམ་བསྐྱེད་པའི་བག་ཆགས་གང་དང་ལྡན་པས་མཚོན་ནས་སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་རྣམས་སུ་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དང་ལས་ཅི་བསགས་པ་བདེ་སྡུག་ཅི་མྱོང་བ་ཚེ་ཇི་ཙམ་ཐུབ་པ་སོགས་ཤེས་པའོ།

以下是完整的直译：
然后在修道中，具慧者以无分别智慧之力，从第二地至第十地，始终于内外一切法中平等而行，不执着于能取所取的实体，行于无二平等。菩萨相续或阿赖耶识具有依他起相，依此而有的烦恼障和所知障、能取所取习气过失之集，无始以来积累难知难断如同茂密丛林般的（烦恼障和所知障），譬如将几滴大毒药滴入毒瓶，能使所有毒变成药，仅仅闻其气味或尝一点就能消除所有毒。如同大毒药消除毒一样，无分别智慧修道能从根本清除如毒般的细微所断障，并现证佛地的大无分别智慧。
能永久遮止三门一切恶行的诸佛所说正法——具十二分教的经典等，因为初中后三时皆善而善妙安立，以慧安住于一切教法所诠义的究竟根本法界。将一切经典的义归纳为这一点而专注，也称为根本心。如是等持中思维法界之念相续愈加殊胜，后得位了知唯有自心分别而无他法（唯心），并了解此心也无自性的坚固菩萨，不久便迅速到达力、无畏等果德海的彼岸而成佛。此处说明无学道。
此处多数版本中的"忆因"是错误的，因为在《慧稳大疏》和《摄论》引用此段时都作"忆相续"。
以上是对《大乘庄严经论》第七章真实义章的解释。
思所修六神通
在解释了所证真实义之后，接着解释成熟他人的殊胜功德——神变品，包括神变的体性、因、果、作用、具足、入（分类）六项，以及神变功德的伟大，共七项。首先，"生及"暗含死亡，了知众生从此处死亡后转生何处，直至未入涅槃期间的一切生起，这是天眼死生智通。"语"是了知一切众生的所有语言声音的天耳通。"心"是了知众生心行八万四千等的他心通。"善与不善生"是宿住随念通，即了知众生无始轮回以来所作善不善业的习气，由此而知前世出生何处、积累何业、经历何种苦乐、寿命多长等。


 །དེའི་གནས་ཞེས་པས་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཉན་རང་རྣམས་དང་སེམས་ཅན་རྣམས་གང་དུ་གནས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ནི་དེ་ཡི་གནས་ཡིན་ལ། སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པ་དང་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་དེ་དང་དེའི་གནས་སུ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འགྲོ་བ་སོགས་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་ཤེས་སོ། །འབྱུང་བ་ཞེས་པ། ཐབས་གང་གིས་འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཟག་ཟད་ཀྱི་མངོན་ཤེས་སོ། །དེ་ལྟར་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལག་མཐིལ་དུ་སྐྱུ་རུ་ར་རློན་པ་བཞག་པ་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་པ་མངོན་ཤེས་དྲུག་པོ་ལ་དབང་འབྱོར་བའི་མཐུ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ཐོབ་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མངོན་པར་ཤེས་
2-56b
པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་དྲང་སྲོང་དང་ཉན་རང་གི་མངོན་ཤེས་རྣམས་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་ན་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་དང་། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་འགྲོ་བས་དང་། མངོན་ཤེས་དྲུག་པོ་དེ་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་དུ་མ་སྤེལ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཚད་མེད་པ་དང་བཅས་པ་ལ། ཐོགས་པ་མེད་པར་མངོན་དུ་འཇུག་པ་ནི་མངོན་ཤེས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་རང་དབང་ངམ་བརྟན་པ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་ཡི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ་ཞེས་མངོན་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནམ་ངོ་བོ་བསྟན་ནས། གཉིས་པ་མངོན་ཤེས་དེ་ཡི་རྒྱུ་བཤད་པ་ལ་རྣམ་གྲངས་གསུམ་སྟེ། ས་གང་ལ་བརྟེན་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡི་ཏིང་འཛིན་སྲེད་ལྟ་ང་རྒྱལ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཤས་ཆེ་བའི་ཉེས་པ་མེད་པ་དང་། ཐོད་རྒལ་དང་ལུགས་འབྱུང་ལྡོག་གི་སྙོམས་འཇུག་ལ་དབང་ཐོབ་པས་ཅི་འདོད་བཞིན་ལས་སུ་རུང་བས་ཤིན་ཏུ་དག་པ་ཐོབ་ནས་སོ། །གྲོགས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའམ་བཟུང་བ་དང་། དེ་ལྟར་སྒྲུབ་ཚུལ་མངོན་ཤེས་སོ་སོའི་རྣམ་གནས་སམ་མངོན་ཤེས་དེ་དང་དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་མཚན་མ་རྣམ་པར་བཞག་པར་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་སོ། །རྣམ་གནས་ནི་མདོ་ལས་མིག་གི་མངོན་ཤེས་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་སྣང་བས་ཁྱབ་ཅིང་གཟུགས་ཐམས་ཅད་མ་སྒྲིབ་པར་མཐོང་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་ཤེས་འདོད་པས་ལུས་ཡང་བ་དང་འདོད་དགུར་བསྒྱུར་བ། རྣ་བའི་མངོན་ཤེས་འདོད་པས་སྒྲའི་བྱེ་བྲག་དུ་མ་ལ་སེམས་གཏད་དེ་སྒྲ་ཐམས་ཅད་མངོན་དུ་གྱུར་པ། སེམས་ཤེས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་སེམས་
2-57a
ཀྱི་གནས་དུ་མ་ལ་དམིགས་ཏེ་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་དུ་གྱུར་པ། དེ་བཞིན་སྔོན་གྱི་གནས་སྐབས་དང་། ཕྱི་མའི་གནས་སྐབས་དང་། བདེན་པ་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་དམིགས་ཤིང་དེ་ལྟར་སོ་སོའི་རྣམ་གནས་ལ་མོས་ཤིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལས་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་མཐུ་གྲུབ་པ་ཡི་དམ་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མངོན་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་འགྲུབ་སྟེ་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཟིན་པ་སོགས་ཀྱིས་སོ། །གསུམ་པ་མངོན་ཤེས་གྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་གང་གིས་འཕགས་པའི་གནས་པ་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་དང་གཞན་ཡང་བདེན་པ་བཞི་དང་ས་དང་ཕར་ཕྱིན་གྱི་གནས་པས་གནས་ལ་དེ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་འགོག་སྙོམས་ལ་གནས་པ་དང་། ལྷ་ཡི་གནས་པ་བསམ་གཏན་བཞི་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་བཞིས་གནས་ལ་ཁྱད་པར་དུ་བསམ་གཏན་བཞི་པས་སོ། །ཚངས་པ་ཡི་གནས་པ་ཚད་མེད་པ་བཞི་ཡི་ཏིང་འཛིན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་སྙིང་རྗེའི་གནས་པས་གནས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་ནི་དཔེ་མེད་ཅིང་རྒྱ་ཆེར་རྟག་ཏུ་གནས་པས་གནས་པ་ཁྱད་འཕགས་དང་ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་སུ་མངོན་ཤེས་ཀྱི་མཐུས་བྱང་སེམས་དེ་སོང་ནས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་མཆོད་པ་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་རྫུ་འཕྲུལ་སོགས་ཀྱིས་འདུན་པར་བྱས་ཏེ་དེ་དག་གི་རྒྱུད་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྐྱེད་པ་གསུམ་གྱིས་ཉན་རང་སོགས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་སོ།

以下是完整的直译：
"彼处"是指佛、菩萨、声闻缘觉以及众生所住的世界，那是他们的住处。为了供养佛陀和利益众生，无障碍地前往各处等，这是神通通。"出离"是指以何方便决定从轮回中出离的漏尽通。如是六种神通如湿阿摩勒果置于手掌中般清晰可见，获得了对六神通的自在力。
菩萨的神通超胜于世间仙人和声闻缘觉的神通，因为能前往十方一切世界，能前往一切时间，每一种神通都能无量倍增加分类，并且无碍入于这些（神通），这是获得神通自在或稳固的菩萨神变之特殊性质。
在解释了神通的自性或体性后，第二，解释神通的因，有三方面：所依之地是获得第四禅定，此定没有贪爱、见解、我慢、疑惑较强的过失，并且通过获得顿超及顺逆次第等持的自在，能随心所欲，获得极清净（禅定）。助伴是被无分别智慧所摄持，如是修习方法是对各神通的行相或能获得各种神通的相正确作意。
行相是如经中所说：欲获天眼通者，观想光明遍满一切方向、无障碍地见到一切色；欲得神变通者，（观想）身体轻盈并能随意变化；欲得天耳通者，专注于各种声音的差别，现前一切声音；以他心通专注于他人众多心的状态，现前一切心行；同样专注于前世情况、后世情况、真理和解脱，如是对各自行相起信解并作意。
由此成就六种神通力的殊胜菩萨神通，通过无分别智慧摄持等（而成就）。第三，神通成就的果：以圣者住——三解脱门及四谛、地、波罗蜜多等住处而住，尤其住于空性和灭尽定；以天住——四禅八定而住，尤其以第四禅；以梵住——四无量定而住，尤其以悲住而住。菩萨住是无与伦比且广大恒常的殊胜住，以神通力前往十方，正当供养诸佛，以神变等令众生信服，使他们相续中生起清净善根，通过这三种（特点）而超胜声闻缘觉等的神通果。


 །བཞི་པ་མངོན་ཤེས་ཀྱི་བྱེད་ལས། མིག་གི་མངོན་ཤེས་ཀྱི་མཐོང་བའི་ལས་ནི། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་
2-57b
རྟེན་སྐྱེས་ཏེ་ཆགས་པ་དང་། མཐར་འཇིག་པ་དང་བཅས་པའི་གནས་དེར་སེམས་ཅན་ཅི་ཙམ་ཡོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀུན་རང་བཞིན་མེད་པ་སྒྱུ་མ་སྨིག་རྒྱུ་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་མཐོང་ངོ་། །རྫུ་འཕྲུལ་སྟོན་པའི་ལས་ནི། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ལ་ཅི་འདོད་པར་དབང་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པའམ་དབང་བཅུ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་སེམས་དེ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་གང་གིས་འདུལ་བའི་ཐབས་གང་གིས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུའམ། གཞན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འདོད་པའམ་མོས་པ་བཞིན་དུ་དེ་དང་དེ་དག་སྟོན་པ་དང་། འབར་བ་དང་འཕུར་བ་ས་གཡོ་བ། སྟོང་གསུམ་ཡུངས་འབྲུར་འཛུད་པ་སོགས་སྤྱོད་ལམ་སྣ་ཚོགས་པ་མངོན་དུ་སྣང་བའམ་རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་མེད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དག་ཀྱང་ཡང་དག་པར་སྟོན་ཏོ། །ཡང་ཕྱོགས་རྣམས་སུ་འོད་ཟེར་བཏང་བས་འོད་དེས་རེག་པའི་མོད་ལ་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བའི་ངན་པར་སོང་བ་དམྱལ་བ་ཡི་དྭགས་དུད་འགྲོ་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་ཞིང་དད་པ་ཐོབ་པའི་མོད་ལ་གནས་དེ་ནས་འཕོས་ཏེ་མཐོ་རིས་ལྷ་དང་མིའི་གནས་སུ་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ། །འོད་ཟེར་དེས་བདུད་ཀྱི་གནས་གཞལ་མེད་ཁང་བརྩེགས་མ་མཐོ་ཞིང་རིན་པོ་ཆེའི་བཀོད་པ་དུ་མས་མཛེས་པ་དང་། དེར་གནས་པའི་བདུད་འཁོར་དང་བཅས་བསྐྱོད་ཅིང་སྐྲག་པར་བྱེད་ལ་བདུད་ཀྱི་ལས་བྱེད་པའི་སྤ་བཀོང་བར་མཛད་དོ། །རྣམ་པར་རོལ་པའི་ལས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཐུ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་མཆོག་གི་ཚོགས་འདུས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཙོ་བོ་རྣམས་
2-58a
འདུས་པའི་ནང་དུ། དཔའ་བར་འགྲོ་བ་དང་། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་། ནམ་མཁའ་མཛོད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ། དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རོལ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀུན་ནས་སྟོན་པ་ནི་མདོ་རྣམས་ལས་འཇམ་དཔལ་དང་སྤྱན་རས་གཟིགས་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྣམ་རོལ་བསྟན་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །སྤྲུལ་པའི་ལས་ནི། བཟོ་དང་སྐྱེ་བ་མཆོག་གི་སྤྲུལ་པ་ཡིས། ཕྱོགས་བཅུའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་དུས་ཉི་ཚེ་བ་མིན་པར་དུས་ཀུན་ཏུ་གནས་སོ། །དེ་ལ་བཟོ་སྤྲུལ་སྐུ་དྲི་ཟ་རབ་དགའ་འདུལ་ཕྱིར་དྲི་ཟ་པི་ཝཾ་ལེན་པར་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་སོགས་སོ། །སྐྱེ་བ་སྤྲུལ་སྐུ་ནི་བརྒྱ་བྱིན་སོགས་ལྷ་དང་དེས་མཚོན་ནས་གནོད་སྦྱིན་དང་བྱོལ་སོང་ལ་སོགས་དེ་དང་དེའི་རིས་སུ་སྐྱེ་བ་བཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་ལུས་འདྲ་བར་སྟོན་པའོ། །མཆོག་གི་སྤྲུལ་སྐུ་ནི་དགའ་ལྡན་ནས་འཕོ་བ་སོགས་ནས་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ཤིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་སྟོན་པའི་སངས་རྒྱས་མཆོག་གི་སྤྲུལ་སྐུར་སྟོན་པའོ།

以下是完整的直译：
第四、神通的作用：天眼神通的见作用是：见到十方世界的器世间生起、住立和最后坏灭，以及其中有多少众生，（见到）一切无自性如幻、阳焰、梦境等。
示现神变的作用是：获得对六神通随心所欲的自在或具足十种自在力的菩萨，能以何种方法调伏众生，随自己的意愿，或者随其他众生的意愿和信解而示现种种（神变），如燃烧、飞行、震动大地、三千世界纳入芥子等各种威仪明显显现，或具有各种相貌，不是单一确定的，而是正当示现多种形态。
又以放光于诸方，光接触的刹那，能使极为痛苦的恶趣——地狱、饿鬼、畜生的痛苦平息，在获得信心的刹那，从那些处所转生，前往善趣天人之处。此光能震动魔的住处——高大的重叠宫殿及其美丽的众多珍宝装饰，使魔及其眷属恐惧颤抖，阻碍魔的活动。
游戏的作用是：获得神变的菩萨在最胜众会中——如来和主要菩萨聚集之处，入于勇往、如幻、虚空藏等无量三摩地，从一切方面示现无量种种游戏，如经中所说文殊师利、观世音等的三摩地游戏那样。
变化的作用是：以工巧、受生和最胜的变化，为十方众生利益，不仅在特定时间，而是一切时间中住立。其中，工巧化身如为调伏乾闼婆欢喜而变化为弹奏琵琶的乾闼婆等。受生化身是以帝释等天神，以及由此可类推的夜叉、畜生等，以受生于彼类的方式，显现与那些众生相似的身体。最胜化身是从兜率天降生等直至示现成佛涅槃的佛最胜化身。
;


 །བཟོ་སྤྲུལ་སྐུ་ལ་བློ་བརྟན་འགྲེལ་བར་ལས་སྤྲུལ་སྐུ་ཞེས་གསུངས་ཏེ་དེ་ནི་བཟོ་གནས་བྱེད་པ། རྫ་མཁན་དང་པི་ཝཾ་མཁན་སོགས་སུ་སྤྲུལ་ནས་བཟོའི་གནས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྤྲུལ་ཏེ་བྱས་པས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ལ་ཡང་བཤད། མངོན་པར་ཤེས་པའི་ལས་དྲུག་ཅེས་འགྲེལ་ཆེན་གསུངས་ཏེ། མཐོང་བའི་ལས། སྟོན་པའི་ལས། འོད་ཟེར་གྱི་ལས་ངན་སོང་འདྲེན་པ་དང་། བདུད་སྤ་བཀོང་བ་གཉིས། རྣམ་པར་རོལ་པའི་ལས། སྤྲུལ་པའི་ལས་དྲུག་ཏུ་
2-58b
བཤད། ཡང་མངོན་ཤེས་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པ་ནི། དབང་བཅུ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཡེ་ཤེས་དག་ལ་དབང་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཤེལ་དང་གསེར་ལ་སོགས་ཀྱི་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དབྱིབས་དང་བཀོད་པ་ཐ་གྲུ་སོགས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་སྟོན་ནུས་པའི་ཕྱིར། ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པ་ནི་སྣོད་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་བཤད། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཚན་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་གྱི་སྒྲ་མི་གྲགས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཚན་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་གྱི་མཚན་ནམ་སྒྲ་ཡང་དག་པར་བསྒྲགས་པས་དེ་དག་དད་པ་སྐྱེས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་གཞན་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ཡོད་པར་བྱེད་དོ། །འདི་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམ་པར་དག་པར་སྦྱང་བར་བཤད། དེ་དག་གིས་ལས་བཤད་ནས། ལྔ་པ་མངོན་ཤེས་དེ་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པ་ལ་གསུམ་ཡོད་དེ། །སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་རབ་ཏུ་བསྔགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཚིག་གཟུང་བར་འོས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི། ཇི་ལྟར་འདབ་གཤོག་ཀུན་ཏུ་རྫོགས་པར་རྒྱས་པའི་བྱ་རྣམས་ནམ་མཁའ་ལ་དགའ་མགུར་དཀའ་བ་མེད་པར་འགྲོ་ནུས་པ་བཞིན་དུ།མངོན་ཤེས་དྲུག་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཚེགས་མེད་པར་སེམས་ཅན་རྣམས་བསྡུ་བ་བཞིས་བསྡུས་ནས་དགེ་བ་ལ་བཀོད་པའི་སྒོ་ནས་སྨིན་པར་བྱེད་པར་ནུས་པ་མཆོག་ཏུ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་འདྲའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་
2-59a
དཔའ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་དྲི་བ་ཞུས་པས། རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་ཀྱིས་དྲི་བ་ནི་ལེགས་སོ་ཞེས་དང་། གཞན་ཡང་བསྔགས་པ་སྣ་ཚོགས་མཛད་པར་འགྱུར་རོ། །མངོན་ཤེས་དང་ལྡན་པས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པས་དེ་དང་མཐུན་པར་འཇུག་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་སོགས་བྱང་སེམས་དེའི་ཡོན་ཏན་ལ་མགུ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་དགུ་རྣམས་ལ་དེས་ཇི་ལྟར་བསྒོ་བའི་ཚིག་གཟུང་བར་འོས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་སེམས་ཅན་སུས་ཀྱང་དེའི་ངག་མི་གཅོག་པའོ། །དྲུག་པ་མངོན་ཤེས་སམ་མཐུའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་དེས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་ཇི་ལྟར་འཇུག་པ་བསྟན་པ་ནི། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མིག་གམ་ལྷའི་མིག་གི་མངོན་ཤེས་ནས་ཟག་ཟད་ཀྱི་མངོན་ཤེས་བར་དྲུག་པོ་སྔར་བཤད་པ་མཐུའི་རྣམ་པ་སྡེ་ཚན་གཅིག་གོ། རིག་པ་གསུམ་ནི་དེའི་ནང་ནས་སྔོན་གནས་འཆི་འཕོ། ཟག་ཟད་གསུམ་གྱིས་སྔོན་དང་ཕྱི་མ་ད་ལྟའི་དུས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་མཁས་ཕྱིར་འདི་ནི་སྡེ་ཚན་གཉིས་པའོ། །གཟུགས་ཅན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་རྣམ་ཐར། དེ་བཞིན་གཟུགས་མེད་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ། བཟང་པོའམ་སྡུག་པའི་རྣམ་ཐར་གསུམ་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོགས་ཀྱི་གཟུགས་མེད་པའི་རྣམ་ཐར་བཞི་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་གི་རྣམ་ཐར་བཅས་རྣམ་ཐར་བརྒྱད་ནི་སྡེ་ཚན་གསུམ་པའོ། །དེ་བཞིན་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་ནི་ནང་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆུང་བ་ཁ་དོག་བཟང་ངན་གྱ་ནོམ་པ་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ། དེ་བཞིན་
2-59b
གཟུགས་ཆེན་པོ་ཟིལ་གནོན་དང་། ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕ་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆུང་ངུ་ཆེན་པོ་ཟིལ་གནོན་གཉིས་ཏེ་བཞི། སྔོ་སེར་དཀར་དམར་ཟིལ་གནོན་བཞི་སྟེ་བརྒྱད་དོ། །འདི་ནི་སྡེ་ཚན་བཞི་པའོ།

以下是完整的直译：
关于工巧化身，《慧稳释》中称为"业化身"，这是指从事工艺，化现为陶工和琵琶师等，变现各种工艺场所，通过这些方式利益众生。大疏中说明了六种神通作用：见的作用、示现的作用、光明作用（引导恶趣和阻碍魔的两种）、游戏的作用、变化的作用，共六种。
另外，具有六神通的菩萨们能遍净佛土：由于具有十种自在力者对清净智慧有自在，能按照自己的意愿显现佛土的水晶、金等各种颜色，同样能够按照所化众生的意愿显现方形等形状和布局，因此获得如是清净国土，这称为器世间清净。在某些不闻佛、法、僧名号和声音的世界宣扬佛、法、僧的名号或声音，使他们生起信心，前往其他有三宝的佛土。这解释为净化有情世间。
在解释了这些作用后，第五，说明神通与功德相应有三方面：能成熟众生、具足赞叹和具足言语受持。如同羽翼完全丰满的鸟能在空中欢喜自在地飞行一样，获得六神通的菩萨能够毫不费力地以四摄法摄受众生，通过安置善法而成熟众生，获得殊胜能力。
这样的菩萨向佛陀如法请问时，（佛陀会回答）："善男子，你的提问很好"等，以及作各种赞叹。由于具神通能知他心，故能随顺他们而行，由于神变等（功德），生众对这位菩萨的功德满意，因此他所告诫的言语值得接受，任何众生都不会违背他的言教。
第六，解释神通或神变的分类及如何用于利益众生：神变或天眼神通直至漏尽通等前面所说的六种神通是神变的一个类别。三明是其中的宿住、死生和漏尽三种，因为它们熟悉过去、未来和现在的事物，这是第二类。有色观色解脱，同样无色观色，妙或净解脱三种，以及空无边处等四无色解脱，加上灭尽定解脱，共八解脱，这是第三类。同样，八胜处是：内有色想，胜解外色小、好丑等；同样，胜解大色；内无色想，胜解外色小、大二种，共四种；胜解青、黄、白、红四种，共八种。这是第四类。


 །ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་ནི། ས་ཆུ་མེ་རླུང་། སྔོ་སེར་དཀར་དམར་བརྒྱད་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་བཅས་བཅུ་སྟེ་སྡེ་ཚན་ལྔ་པའོ། །རྣམ་ཐར་དང་ཟད་པར་ཟིལ་གནོན་འདི་དག་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སྤྲུལ་པ་ལེགས་པར་འབྱོང་བའི་ལམ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་ཐར་གྱིས་དང་པོར་རྩོམ། ཟིལ་གནོན་གྱིས་བསྒྲུབ། ཟད་པར་གྱིས་ཆེས་ཆེར་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་འདི་ཐམས་ཅད་མཐུའི་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དཔའ་བར་འགྲོ་བ་དང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ནམ་མཁའ་མཛོད་ལ་སོགས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་བྱང་སེམས་ཀྱི་མཐུ་ཡིན་ཏེ་འདི་ནི་སྡེ་ཚན་དྲུག་པའོ། །དེ་ལྟར་དབྱེ་བའི་རྣམ་གྲངས་དྲུག་བཤད་པ་འདི་ཐམས་ཅད་བརྟན་པ་ཐོབ་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་མཐུ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ནུས་པའམ་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདུན་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་སོགས་ཀྱི་མཐུ་ཐོབ་པའི་ཆེ་བ་བསྔགས་པའི་སྒོ་ནས་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། དབང་གི་ཆེ་བ། དགའ་བའི་ཆེ་བ། སྲིད་པར་མི་འཇིགས་པའི་ཆེ་བ་གསུམ་བསྟན་པ། མཐུ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་དབང་རྣམ་པ་བཅུའམ་ཡེ་ཤེས་རྣམ་
2-60a
པར་དག་པ་ལ་དབང་ཐོབ་པས་ན། དབང་མཆོག་ཐོབ་པའི་བློ་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་སྟེ་བློ་ནི་ཤེས་རབ་བོ། །རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་རྣམས་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་སོང་ནས་ཚེ་འདིར་ཡང་དེས་གར་དྲངས་སུ་འཇུག་པ་ལས་རང་དབང་ཅུང་ཟད་མེད་པ་དང་། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཡང་ལས་ཉོན་གྱིས་གང་དུ་འཕངས་སར་མི་འདོད་ན་ཡང་འགྲོ་དགོས་པས་རང་དབང་ནམ་ཡང་མེད་པ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྫུ་འཕྲུལ་སོགས་ཀྱིས་བཏུལ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱི་རང་དབང་དུ་བྱས་ནས་དགེ་བ་ལ་བཀོད་པའི་རིམ་པས་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཞིན་དུ་རང་དབང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི་དབང་གི་ཆེ་བའོ། །བྱང་སེམས་རྣམས་བདག་གི་དོན་ལ་མི་སེམས་པར་དུས་རྟག་ཏུ་གཞན་ལ་ཕན་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་དགའ་སྟེ། ཞེས་པ་དགའ་བའི་ཆེ་བའོ། །དཔེར་ན་སེང་གེ་ནགས་དང་ནགས་ཀྱི་འདབས་ན་ཕུག་དང་རི་ལ་སོགས་པར་གནས་ཤིང་རྒྱུ་བའི་ཚེ། རི་དྭགས་གང་གིས་ཀྱང་མི་འཇིགས་པར་གནས་པ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རང་དབང་ཡོད་པའི་བརྟན་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཁམས་གསུམ་སྲིད་པར་གནས་པའི་ཚེ་ན་ཡང་བདུད་དང་མུ་སྟེགས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་གིས་ཀྱང་མི་འཇིགས་ཤིང་། ཉོན་མོངས་པས་གོས་སུ་དོགས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བའི་འཇིགས་པའང་ཅུང་ཟད་མེད་པས་རབ་ཏུ་བརྟན་པའི་གདེང་འཇིགས་པ་མེད་པར་སྲིད་པ་འདི་ན་སྤྱོད་དོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་
2-60b
མཐུའི་ལེའུ་སྟེ་བརྒྱད་པ་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།

以下是完整的直译：
十遍处是：地、水、火、风、青、黄、白、红八种，加上空无边处和识无边处共十种，这是第五类。这些解脱、遍处、胜处是通过禅定善巧变化的道路，以解脱开始，以胜处成就，以遍处更加成就，所有这些都是神变的分类。
此外，大乘禅定如勇往、如幻、虚空藏等无量三摩地，也是菩萨的神变，这是第六类。如是解释的六种分类，所有这些都是获得坚固性的菩萨们成熟众生的神变，因为一切都具有力量或神变的自性。
第七，通过赞叹获得六神通等神变的伟大来总结，宣说自在的伟大、欢喜的伟大、不畏轮回的伟大三种：获得神变的菩萨获得十种自在或对清净智慧获得自在，故称"获得最胜自在具慧者"，慧是指智慧。因此，众生被业和烦恼所控制，此生也随其所引而行，毫无自在，其他生世也被业烦恼投生何处则不由己愿而必须前往，永无自主权。菩萨以神变等调伏他们，使之归入菩萨自己的自在，通过安置于善法的次第，使那些众生也如菩萨一样获得自在，这是自在的伟大。
菩萨不考虑自利，始终唯一乐于利他，这是欢喜的伟大。譬如狮子居住活动于森林、林边、洞穴和山等处时，不畏惧任何野兽一样，获得自在稳固的菩萨为众生利益住于三界轮回时，也不畏惧任何魔和外道等，无丝毫被烦恼染污的顾虑和苦的恐惧，以极为稳固的自信无畏行于此轮回中。
以上是对《大乘庄严经论》第八章神变品的解释。


། །།
思证得一切功德因成熟自续
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་མཐུ་ཐོབ་པ་སོགས་ནི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་འགྲུབ་པས་ན་དེ་བཤད་པ་ལ། རང་སྨིན་པ་དང་། གཞན་སྨིན་པར་བྱེད་པ་གཉིས།
成熟己方便
དང་པོ་ལ་མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད། དོན་བསྡུ་གསུམ། དང་པོ་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ལ་དགའ་བ་དང་། དེ་སྟོན་པ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་དད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆུང་བས་སྤོང་བའི་མཐུ་དང་ལྡན་པར་བཞི། སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་། རང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་དཀའ་སྤྱད་བཟོད་པ་དང་། མོས་སྤྱོད་དུ་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ཐོས་བསམ་གྱིས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཛིན་ནུས་པ་བློ་རྣོ་བའམ་ཡིད་གཞུངས་པ། ཚོགས་ཤས་ཆེར་བསགས་པས་ཉོན་མོངས་པས་མི་ཚུགས་ཤིང་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་ནུས་པའི་མཐུ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་དང་ནི། ལམ་ལས་བདུད་དང་མུ་སྟེགས་སོགས་ཀྱིས་མི་འཕྲོག་པ་དང་། ཉོན་མོངས་སྤོང་བའི་ཡན་ལག་དད་པ་དང་། གཡོ་མེད་པ་དང་། སྒྱུ་མེད་པ་དང་། ནད་མེད་པ་དང་། གནས་སམ་རྟེན་མཐུ་དང་ལྡན་པ་སྟེ་ལྔ་པོ་ཚང་བ་དང་། དེ་ལྟར་དགའ་བ་སོགས་རབ་ཏུ་སྨིན་པ་དགུ་པོ་དེ་ནི་རྒྱལ་བའི་སྲས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །གཉིས་པ་རྒྱས་བཤད་སྔ་མའི་རིམ་པ་དང་མཚུངས་པར། དང་པོ་དགའ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་གྲོགས་མཆོག་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཏེ་དེ་བསྟན་པའོ། །ལ་སོགས་ཞེས་པས་ཆོས་ཉན་པ་དང་། དོན་ཚུལ་བཞིན་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་གསུམ་མོ། །དང་སྒྲ་སྡུད་པའི་དོན་ཏེ་འདི་འདྲའི་ཚིག་ཕྲད་འགའ་ཞིག་འབྲུ་འཐུས་
2-61a
སུ་མ་བཤད་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ཐོས་བསམ་བསྒོམ་པ་ལ་རྒྱུན་དུ་བརྩོན་པ་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ལས་དང་། སྔགས་དང་སྨན་གྱི་མཐུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས། རྣལ་འབྱོར་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་བཞི་ལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་བཞི་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུས་མཚོན་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་ཟབ་མོ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་རྣམས་ལ་སོམ་ཉི་མེད་པ་ནི་མཐར་ཕྱིན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་དང་ནི་བརྩོན་པ་བཅས་ཏེ་གཉིས་པོ་དགའ་བ་ཡོངས་སྨིན་གྱི་ངོ་བོའམ་རང་བཞིན་བསྟན་པའོ། །བྱེད་ལས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་སྡུད་ཅིང་མི་ཉམས་པར་སྲུང་བ་སྟེ། རང་གིས་བཤད་སྒྲུབ་བྱེད་པ་དང་། གཞན་བཤད་སྒྲུབ་བྱེད་པ་རྣམས་བསྲུང་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་མི་ནུབ་པར་བྱེད་དོ། །དགའ་བ་ཡོངས་སྨིན་གྱི་དགོངས་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཐེག་ཆེན་གྱི་དམ་ཆོས་རྒྱ་ཆེར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་ཅན་དེ་ཐེག་ཆེན་ལ་དགའ་བ་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད་དོ། །གཉིས་པ་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཤེས་པ་རྒྱུ་དང་། སྟོན་པ་ལ་དད་པ་མི་ལྡོག་པ་རྙེད་པས་སྟོན་པ་ལས་སེམས་ཀྱང་མི་ཕྱེད་པ་སྟེ་འབྱེད་མི་ནུས་པ་ཡིན་ལ། དེ་མཚན་ཉིད་པ་ནི་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་ཚེ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་མི་ཕྱེད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དད་པ་མི་ཕྱེད་པ་ཐོབ་པ་དད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །དད་པ་སྨིན་པའི་བྱེད་ལས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དཔའ་བར་འགྲོ་བ་སོགས་མྱུར་དུ་ཐོབ་པ་དང་། ཏིང་
2-61b
འཛིན་གྱི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། །དགོས་པ་སྟོན་པ་མཆོག་ལ་ཡང་དག་པའི་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་ཕྱིར་རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱི། དད་པ་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད་དོ། །གསུམ་པར་བཞི་ཡོངས་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་ནི་དྲན་ཤེས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་སྒོ་ནས་དབང་པོ་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་ཤིན་ཏུ་སྡོམ་ཞིང་ཉེས་སྤྱོད་རྣམས་དང་དུ་མི་ལེན་པ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང་། ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤོང་བ་ནི། རབ་ཞི་ཡོངས་སྨིན་གྱི་ངོ་བོའོ། །བྱེད་ལས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་ལ་བར་ཆད་མེད་པ་དང་། དགེ་བ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་ཕྱོགས་སྤྱོད་པ་ལ་དགའ་བར་འགྱུར་བའོ།

། །།
思证得一切功德因成熟自续
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་མཐུ་ཐོབ་པ་སོགས་ནི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་འགྲུབ་པས་ན་དེ་བཤད་པ་ལ། རང་སྨིན་པ་དང་། གཞན་སྨིན་པར་བྱེད་པ་གཉིས།
成熟己方便
དང་པོ་ལ་མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད། དོན་བསྡུ་གསུམ། དང་པོ་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ལ་དགའ་བ་དང་། དེ་སྟོན་པ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་དད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆུང་བས་སྤོང་བའི་མཐུ་དང་ལྡན་པར་བཞི། སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་། རང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་དཀའ་སྤྱད་བཟོད་པ་དང་། མོས་སྤྱོད་དུ་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ཐོས་བསམ་གྱིས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཛིན་ནུས་པ་བློ་རྣོ་བའམ་ཡིད་གཞུངས་པ། ཚོགས་ཤས་ཆེར་བསགས་པས་ཉོན་མོངས་པས་མི་ཚུགས་ཤིང་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་ནུས་པའི་མཐུ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་དང་ནི། ལམ་ལས་བདུད་དང་མུ་སྟེགས་སོགས་ཀྱིས་མི་འཕྲོག་པ་དང་། ཉོན་མོངས་སྤོང་བའི་ཡན་ལག་དད་པ་དང་། གཡོ་མེད་པ་དང་། སྒྱུ་མེད་པ་དང་། ནད་མེད་པ་དང་། གནས་སམ་རྟེན་མཐུ་དང་ལྡན་པ་སྟེ་ལྔ་པོ་ཚང་བ་དང་། དེ་ལྟར་དགའ་བ་སོགས་རབ་ཏུ་སྨིན་པ་དགུ་པོ་དེ་ནི་རྒྱལ་བའི་སྲས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །གཉིས་པ་རྒྱས་བཤད་སྔ་མའི་རིམ་པ་དང་མཚུངས་པར། དང་པོ་དགའ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་གྲོགས་མཆོག་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཏེ་དེ་བསྟན་པའོ། །ལ་སོགས་ཞེས་པས་ཆོས་ཉན་པ་དང་། དོན་ཚུལ་བཞིན་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་གསུམ་མོ། །དང་སྒྲ་སྡུད་པའི་དོན་ཏེ་འདི་འདྲའི་ཚིག་ཕྲད་འགའ་ཞིག་འབྲུ་འཐུས་
2-61a
སུ་མ་བཤད་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ཐོས་བསམ་བསྒོམ་པ་ལ་རྒྱུན་དུ་བརྩོན་པ་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ལས་དང་། སྔགས་དང་སྨན་གྱི་མཐུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས། རྣལ་འབྱོར་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་བཞི་ལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་བཞི་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུས་མཚོན་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་ཟབ་མོ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་རྣམས་ལ་སོམ་ཉི་མེད་པ་ནི་མཐར་ཕྱིན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་དང་ནི་བརྩོན་པ་བཅས་ཏེ་གཉིས་པོ་དགའ་བ་ཡོངས་སྨིན་གྱི་ངོ་བོའམ་རང་བཞིན་བསྟན་པའོ། །བྱེད་ལས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་སྡུད་ཅིང་མི་ཉམས་པར་སྲུང་བ་སྟེ། རང་གིས་བཤད་སྒྲུབ་བྱེད་པ་དང་། གཞན་བཤད་སྒྲུབ་བྱེད་པ་རྣམས་བསྲུང་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་མི་ནུབ་པར་བྱེད་དོ། །དགའ་བ་ཡོངས་སྨིན་གྱི་དགོངས་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཐེག་ཆེན་གྱི་དམ་ཆོས་རྒྱ་ཆེར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་ཅན་དེ་ཐེག་ཆེན་ལ་དགའ་བ་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད་དོ། །གཉིས་པ་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཤེས་པ་རྒྱུ་དང་། སྟོན་པ་ལ་དད་པ་མི་ལྡོག་པ་རྙེད་པས་སྟོན་པ་ལས་སེམས་ཀྱང་མི་ཕྱེད་པ་སྟེ་འབྱེད་མི་ནུས་པ་ཡིན་ལ། དེ་མཚན་ཉིད་པ་ནི་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་ཚེ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་མི་ཕྱེད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དད་པ་མི་ཕྱེད་པ་ཐོབ་པ་དད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །དད་པ་སྨིན་པའི་བྱེད་ལས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དཔའ་བར་འགྲོ་བ་སོགས་མྱུར་དུ་ཐོབ་པ་དང་། ཏིང་
2-61b
འཛིན་གྱི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། །དགོས་པ་སྟོན་པ་མཆོག་ལ་ཡང་དག་པའི་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་ཕྱིར་རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱི། དད་པ་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད་དོ། །གསུམ་པར་བཞི་ཡོངས་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་ནི་དྲན་ཤེས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་སྒོ་ནས་དབང་པོ་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་ཤིན་ཏུ་སྡོམ་ཞིང་ཉེས་སྤྱོད་རྣམས་དང་དུ་མི་ལེན་པ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང་། ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤོང་བ་ནི། རབ་ཞི་ཡོངས་སྨིན་གྱི་ངོ་བོའོ། །བྱེད་ལས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་ལ་བར་ཆད་མེད་པ་དང་། དགེ་བ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་ཕྱོགས་སྤྱོད་པ་ལ་དགའ་བར་འགྱུར་བའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
思证得一切功德因成熟自续
菩萨获得殊胜功德威力等是由于相续完全成熟而成就的，因此对此进行解释。分为成熟自己和使他人成熟两部分。
成熟己方便
第一部分分为略说、广说、总结三方面。
首先，对大乘法的喜爱，对宣讲大乘法的善知识的信心，烦恼较少而具有断除能力这四方面；对有情众生的悲悯心，为自他利益而能忍受艰难，在行信解行位时能通过闻思大乘法而不颠倒地领悟，智慧敏锐或意志坚定，由于积累了大量资粮而不受烦恼影响且能够证悟空性；不被魔和外道等从道路上夺走，具备断除烦恼的要素：信心、不虚伪、不欺诈、无疾病、具有强大的依止处或所依等这五项齐备；如是上述喜爱等九种圆满成熟，即是佛子圆满成熟的特征。
第二，广说与前述顺序一致：
第一，喜爱圆满成熟的因是殊胜友伴即善知识的指导。"等"字包括听闻法、如理作意等三项。"和"字表示集合意义，这类助词虽未详细解释但应当了解。对大乘法的闻思修行持续精进，对众生的业力、咒语和药物的力量、如来智慧、瑜伽行者的境界等四种不可思议境界所说的深不可测的大乘甚深义毫无怀疑，这被称为"究竟殊胜"，与精进一起，这两者构成了喜爱圆满成熟的自性或本质。
作用是摄受并护持最胜法——大乘佛法不衰退，通过自己解说修行以及保护他人的解说修行，使佛法不灭没。简言之，喜爱圆满成熟的意趣是：为了广泛掌握大乘妙法，具有悲心的菩萨对大乘的喜爱真实圆满成熟，这被认为是其特征。
第二，了知导师佛陀功德是因，对导师的信心不退转，因而对导师的心也不能分离。真正的信心不退转是在获得初地时，对三宝获得通达性信心而不退转。获得不退转信心是信心的本质。信心成熟的作用是迅速证得大乘三昧（如勇进等定），并体验三昧果位的各种神通。其目的是为了对殊胜导师生起真实信心，佛子的信心真实圆满成熟被视为其特征。
第三，关于寂静圆满成熟的因：以正念正知摄持而极其谨慎地控制感官对境，不容忍恶行。断除烦恼分别念是寂静圆满成熟的本质。其作用是修习烦恼和不善法的对治无障碍，乐于行持善法六度方面的修行。


 །རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱི་རབ་ཞི་ཡོངས་སྨིན་འདི་ནི་དགོས་པ་ཉོན་མོངས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར། ཡང་དག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད་དོ། །བཞི་པ་སྙིང་རྗེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་རིགས་ཀྱི་དབང་གིས་རང་བཞིན་གྱིས་སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་ཤས་ཆེ་བ་དང་། དམིགས་རྐྱེན་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བ་ཉན་རང་གི་མྱང་འདས་འདོད་པར་ཐེག་པ་དམན་པའི་སེམས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྤོང་བ་དང་གསུམ་ལས་སོ། །སྙིང་རྗེ་དེ་ཡང་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཡོངས་སྨིན་དེའི་རང་བཞིན་ནམ་ངོ་བོ་སྟེ། ཚོགས་ལམ་དང་སྦྱོར་ལམ་དང་དེ་བས་ས་ཐོབ་པའི་སྙིང་རྗེ་འཕགས་ཤིང་ས་དང་པོ་པའི་སྙིང་རྗེ་ལས་ས་གཉིས་པ་ཡི་སྙིང་རྗེ་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་སོགས་ཀྱིས་སོ། །བྱེད་ལས་ནི་འགྲོ་བའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ལུས་ཐོབ་པ་སྟེ། 
2-62a
སེམས་ཅན་རྣམས་ལས་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་ལུས་རྟེན་རྙེད་པ་ཡིན་ལ། ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་ནས་མཚན་དཔེ་ཡང་ཐོབ་བོ། །འདི་ནི་རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་ཀྱི་གཞན་ལ་སྙིང་རྗེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ལྔ་པ་བཟོད་པ་ཡོངས་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་ནི། རིགས་ཀྱི་སྟོབས་ལས་སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པ་སོགས་ལ་སེམས་མི་ཞུམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་བརྟན་པ་བཟོད་པའི་ངང་ཚུལ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཆོས་ཐོས་ནས་དེ་ཡི་དོན་བཞིན་སོ་སོར་བརྟགས་པ་བྱས་ཏེ་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱུང་བ་རང་གི་ལས་ལས་བྱུང་བ་དང་གཞན་ལ་རང་དབང་མེད་པ་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་དང་བདག་དང་བྱེད་པ་པོ་མེད་པ་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བར་བསྒོམ་པ་ནི་རྒྱུའོ། །གྲང་བ་དང་ཚ་བ་གཞན་གྱིས་ལོག་སྒྲུབ་སོགས་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རྟག་ཏུ་མི་མཇེད་པ་སྟེ་མི་ཚུགས་པའམ་མི་ལྡོག་པ་ནི་བཟོད་པ་ཡོངས་སྨིན་གྱི་ངོ་བོའོ། །བྱེད་ལས་ཡོན་ཏན་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་དང་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་དགེ་བ་རྣམས་ལ་ཡིད་ཕྱིར་མི་ཕྱོགས་པར་དང་དུ་ལེན་པར་དགའ་བའོ། །འདི་དག་བཟོད་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད་དོ། །དྲུག་པ་ཡིད་གཞུངས་སམ་ཡིད་རྣོ་བ་ཡོངས་སྨིན་ལ་ཚེ་རབས་སྔ་མར་དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་དང་བསམ་པ་སོགས་དགེ་བ་བྱས་པའི་རྣམ་སྨིན་གྱིས་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་ཞིང་དབང་པོ་ཚང་བའི་ལུས་རྟེན་རྙེད་པ་རྣམ་སྨིན་དག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རྒྱུའོ། །དྲན་པ་དང་ལྡན་པས་ཐོས་
2-62b
བསམ་སོགས་ཀྱི་དོན་མི་བརྗེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པས་ཚུལ་བཞིན་ལེགས་པར་བཤད་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་མིན་པར་བསྟན་པ་ཉེས་པར་སྨྲས་པ་དག་རབ་ཏུ་འབྱེད་ནུས་པ་ཡི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ངོ་བོའོ། །དྲན་ཤེས་གཉིས་པོ་འདིས་ཡིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གྱུར་པ་ལ་ཡིད་གཞུངས་ཞེས་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱེད་ལས་འཇིག་རྟེན་པའི་དྲན་ཤེས་ཀྱིས་ཡིད་གཞུངས་པ་དེའི་རྒྱུ་བྱས་ནས་བློ་ན་འཕར་ཏེ་འཕགས་པའི་སའི་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བར་རུང་བ་ཉིད་ནི། ཤིན་ཏུ་ཡིད་གཞུངས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད་དོ། །བདུན་པ་མཐུ་སྟོབས་ཡོངས་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་ནི། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་དགེ་བ་གཉིས་ཤས་ཆེ་བར་སྤྱོད་པས། དགེ་བ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁམས་སམ་ས་བོན་ཀུན་གཞི་ལ་ཡོད་པ་དེ་གཉིས་བརྟས་པ་ཡིས། ས་བོན་ན་དང་ཕྲད་པ་སྐྱེ་རུང་དུ་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། ཁམས་གཉིས་བརྟས་པའི་རྟེན་དེ་ལས་ནི་ཐེག་ཆེན་འཕགས་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་དངོས་སུ་སྐྱེ་བར་རུང་བའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་རང་བཞིན་ནམ་ངོ་བོའོ། །བློ་བརྟན་འགྲེལ་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་རྟེན་དུ་རུང་བའི་མཆོག་ཅེས་འདུག་རྟེན་ནི་འཕགས་ལམ་ཐོབ་པའི་ལུས་རྟེན་ལ་བྱ་བའོ་གསུངས། གང་ལྟར་ཡང་འཕགས་ལམ་རྟེན་དེར་ཐོབ་རུང་དུ་གྱུར་པ་ནི་མཐུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡིན་ནོ།

佛子寂静圆满成熟
佛子的寂静圆满成熟，其目的是为了清除烦恼，被视为真实圆满成熟的特征。
第四，慈悲圆满成熟的因：由种姓力量自然对众生具有强烈的悲悯心，缘众生痛苦为所缘，以及彻底断除希求声闻缘觉涅槃的小乘心，这三者为因。慈悲逐渐增胜是慈悲圆满成熟的本质或体性，即资粮道、加行道以及获得地位后的慈悲更为殊胜，初地菩萨的慈悲不如二地菩萨的慈悲殊胜等。作用是获得众生中最殊胜的身体，即从众生中获得殊胜功德的身体依托，从获得初地开始也获得相好。这是佛子们对他人的慈悲圆满成熟的特征。
第五，忍辱圆满成熟的因：由种姓力量而面对痛苦时心不怯懦，自然具有坚固忍辱的性格，以及闻法后如理观察，了知他人加害源于自己业力、他人无自主权、一切法从因缘而生、无我无作者、一切法无自性如幻等，这些为忍辱的因。面对寒热、他人恶行等极大痛苦时始终不被击败、不退转，是忍辱圆满成熟的本质。作用是功德不断增胜，乐于接受六度等善行而心不退转。这些被视为忍辱圆满成熟的特征。
第六，心稳固或心敏锐的圆满成熟：前世听闻、思考正法等善行的异熟果报，获得具足智慧和诸根完整的身体依托，即"异熟清净"是其因。具足正念而不忘闻思等义理，以及具足智慧能够辨别如法的善说与不如法的恶说，是其本质。由正念正知令心不颠倒，故称"心稳固"。作用是依靠世间正念正知的心稳固作为因，生起超胜的圣地大智慧，这被视为极度心稳固圆满成熟的特征。
第七，威力圆满成熟的因：由于广行福德智慧二资粮的善行，使得阿赖耶识中这两种善的种子或界增长，如种子遇水变得适合生长。从这个增长的界作为依托，能够直接生起大乘圣道果位的最胜适宜性是其本质或体性。《智坚释》中说："适合作为果位生起的最胜依托"，此依托指获得圣道的身体依托。总之，圣道在此依托中适宜获得，即是威力圆满成熟。


 །བྱེད་ལས་མཐུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་ལྡན་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སོགས་གང་འདོད་སྒྲུབ་པ་ལ་ནུས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་ཅི་བསམ་པ་འགྲུབ་པ་དང་། བསོད་ནམས་ཀྱིས་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཁྱད་པར་
2-63a
འཕགས་པ་ཐོབ་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཁྱད་འཕགས་ཐོབ་པས་འགྲོ་བའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་ངོ་བོ་བྱེད་ལས་གསུམ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་མཐུ་ཐོབ་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །བརྒྱད་པ་མི་འཕྲོག་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཟབ་དང་རྒྱ་ཆེའི་དོན་ཡང་དག་པར་སྟོན་པས་བཟང་པོ་ཡི་དགོངས་དོན་ལ་རིགས་པ་བཞིའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ལས་དོན་གཏན་ལ་ཕབ་ཅིང་ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་བསམ་པ་རྙེད་པ་ཅན་ནོ། །ངོ་བོ་ནི་དུས་རྟག་ཏུ་བདུད་ཀྱི་བར་ཆད་བྱེད་པ་མེད་པ་སྟེ། ཆོས་ཟབ་མོའི་དོན་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་ངེས་པ་ཐོབ་པས་ལམ་དེ་ལས་བདུད་དང་མུ་སྟེགས་ཀྱིས་གཞན་དུ་དྲངས་མི་བཏུབ་པའོ། །བྱེད་ལས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སོགས་ཀྱི་བསྟན་དོན་ལ་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་ངེས་པ་རྙེད་པས་ཡང་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་གཞུང་འཛུགས་པར་ནུས་པ་དང་། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཆོས་ལྟར་སྣང་བ་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སུན་འབྱིན་པར་ནུས་པའོ། །བློ་བརྟན་འགྲེལ་པར་ཁྱད་པར་རྙེད་པ་ནི་གོང་ནས་གོང་དུ་རྣམ་དཔྱོད་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་ལ་ཡང་གསུངས། རྒྱུ་དང་ངོ་བོ་བྱེད་ལས་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་ནི་མི་འཕྲོག་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད་དོ། །དགུ་པ་སྤོང་བའི་ཡན་ལག་ལྔ་དང་ལྡན་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཞེས་པ་ས་དང་པོར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མངོན་སུམ་རྟོགས་ནས་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སྤངས་པ་ལ་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་ཞིང་། དེའི་གྲོགས་སུ་གྱུར་པའི་དད་སོགས་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྔ་པོ་ནི་
2-63b
སྤོང་བའི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལྔ་པོ་རྒྱུ་དང་རང་བཞིན་བྱེད་ལས་ཀྱི་རྣམ་པས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཚུལ་ནི། སྤོང་བའི་ཡན་ལག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དགེ་བ་བསགས་པ་སྟེ་འདི་དད་པ་དང་སྦྱར་རོ། །རྟེན་ཀྱང་བརྩོན་པར་རུང་ཞེས་བྱ་བ་རྟེན་ནི་ལུས་རྟེན་ལ་བྱ་སྟེ། དགེ་བ་བྱེད་པའི་ཚེ་ལུས་ཀྱིས་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའོ། །འདི་ནི་སྤོང་བའི་ཡན་ལག་གི་རང་བཞིན་ནོ། །ཡན་ལག་ལྔ་ལས་ནད་མེད་པ་དང་སྦྱར་རོ། །འདུ་འཛི་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་དབེན་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དབེན་པ་རང་དོན་ཡིད་བྱེད་སོགས་ཀྱིས་དབེན་པ་མཆོག་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ཐོས་བསམ་བསྒོམ་པ་མཆོག་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ནི་དགེ་བ་ལ་དགའ་བ་སྟེ་འདི་གཉིས་བྱེད་ལས་སོ། །དབེན་པ་ལ་དགའ་བ་གཡོ་དང་སྒྱུ་མེད་པ་དང་། དགེ་བ་ལ་དགའ་བ་ཤེས་རབ་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་སྤོང་བའི་ཡན་ལག་ལྔ་སྨིན་པ་ནི། རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལྡན་པ་ཡི་ཡང་དག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གསུམ་པ་བདག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། སྨིན་པའི་དཔེ་བཤད་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ། ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་ལྟར་དགའ་བ་སོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་དགུས་བདག་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཕ་རོལ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་རུང་བ་ཡི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ཏེ་རང་སྨིན་པས་གཞན་སྨིན་པར་བྱེད་ནུས་པས་སོ། །ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་ཆོས་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུན་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བའི་བདག་ཅན་དེ་ནི་
2-64a
རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་གཞན་སྨིན་པར་བྱེད་པས་འགྲོ་བའི་གཉེན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རང་སྨིན་པ་དེ་གཞན་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་ཅིང་རང་གི་ཆོས་ཀྱི་ལུས་འཕེལ་བར་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་གཉིས་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པའོ།

作用与威力圆满成熟
作用是：具备威力圆满成熟，则能够成办众生利益等所欲之事，因此心中所想皆可成就；由福德获得殊胜的身体和受用；由智慧获得殊胜的智慧，成为众生中最为殊胜者。具备如是因、本质、作用三者，即是获得威力圆满成熟的特征。
第八，不被夺走圆满成熟的因：通过如实宣说大乘法深广义理，以四种道理观察善妙的意趣，确立义理并获得无疑虑的见解。其本质是任何时候都没有魔障碍，因为对甚深法义已获得确信，不会被魔和外道从道路上引离。作用是对大乘等教义获得超胜于他人的确定性，能够建立真正的法教，能够破除他人非真实的似法主张。《智坚释》中也说"获得殊胜"是指分辨能力逐渐增胜。具备如是因、本质、作用，即是不被夺走圆满成熟的特征。
第九，具足断除支分五种圆满成熟，指在初地亲证法界后断除能取所取二执，这称为"断除"；作为其助伴的信心等前面所说的五种，称为"断除支分"。这五种通过因、本质和作用的方式圆满成熟的方式是：
断除支分圆满成熟的因是积累福德智慧的善业，这与信心相联系。"依托适宜精进"中的依托是指身体依托，即行善时身体没有力不能及的情况。这是断除支分的本质。在五支分中，这与无疾病相联系。
远离一切喧嚣的寂静处以及菩萨的寂静（远离自利作意等）的殊胜寂静处生起欢喜，以及对闻思修大乘法的殊胜生起欢喜，是喜爱善法，这两者是作用。喜爱寂静与无虚伪欺诈相联系，喜爱善法与智慧相联系。
如是断除支分五种成熟，是佛子具足支分真实圆满成熟的特征。
第三，自身圆满成熟与成熟的比喻的解说分两部分：
首先，如前所述，通过喜爱等九种事相，自身的佛法成熟，成为圆满成熟的本体，这具有能够使他方众生圆满成熟的功德，因为自己成熟就能够使他人成熟。六波罗蜜等一切法的本性相续不断增长的本体，恒常使其他众生成熟，成为众生的最胜亲友。这表明自身成熟成为使他人成熟的依托，并具有自身法身增长的两种功德。


 །གཉིས་པ་དཔེ་ནི་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། དཔེ་ཇི་ལྟར་ན་རྨ་དང་ཟས་ལ་དེ་དག་གི་རིམ་པ་བཞིན་རྣག་གཟེག་པ་དང་སྤྱོད་དུ་རུང་བ་ནི་སྨིན་ནོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་ན་འདོད་པ་ལྟར་ཞེས་དཔེ་འགོད་པ་སྟེ། འབྲས་སོགས་རྣག་ཏུ་མ་སྨིན་པ་བཏོལ་ན་རྣག་གཟེག་ཏུ་མེད་ན་ནད་ལ་མི་ཕན་པ་དང་། རྣག་ཏུ་སྨིན་ན་རྨ་བཏོད་པ་ལས་རྣག་གཟེག་ཏུ་རུང་བས་དུས་ལ་བབ་པ་ལ་རྨ་སྨིན་ནོ་ཞེས་དང་། རྒུན་འབྲུམ་སོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མ་སྨིན་པའམ། ཁ་ཟས་གཡོས་སུ་སྦྱར་བའང་མ་ཚོས་པ་སོགས་ཀྱི་ཚེ་སྤྱད་དུ་མི་རུང་ལ། ལེགས་པར་ཚད་དུ་སྨིན་ན་སྤྱད་དུ་རུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལྔའི་རྟེན་འདིར་སྤང་བྱ་དང་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་གཉིས་གོང་གི་གོ་རིམ་ལྟར་ཞི་བ་དང་ལོངས་སྤྱད་པ་ཉིད་དུ་རུང་བ་ནི་སྨིན་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། འབྲས་ཀྱི་ནད་སོགས་རྣག་གིས་གང་སྟེ་སྨིན་ནས་རྨར་གྱུར་པ་ལ་རྣག་ཟག་ནས་ནད་ཞི་བ་ལྟར་ལུས་རྟེན་འདི་ལ་ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བར་ནུས་པས་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། ཁ་ཟས་སྨིན་པ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལྟར་རྟེན་དེ་ལ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་རྒྱུན་དུ་སྤྱོད་ཅིང་སྒོམ་ནུས་པར་གྱུར་ན་གང་ཟག་དེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ལ་ཡིད་དགའ་བ་ཙམ་ཡོད་ཀྱང་དེ་མ་སྨིན་པ་ན། 
2-64b
བཤེས་གཉེན་བསྟེན་ནས་ཆོས་མཉན་བསམ་བསྒོམ་པའི་སྒོ་ནས་དང་དུ་ལེན་མི་ནུས་ལ། དགའ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཚེ་ན་དམ་ཆོས་འཛིན་ནུས་པ་ཡིན་པ་བཞིན་གཞན་མ་བརྒྱད་ལའང་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ན་དེ་དང་དེའི་བྱ་བ་དངོས་སུ་བྱེད་ནུས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་ཆོས་རང་རྒྱུད་ལ་རྫོགས་པ་དང་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དུས་དང་དུས་སུ་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན། དབང་པོ་དམན་པ་འབྲིང་དང་འབྲིང་ཆེན་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དབང་པོ་གོང་ནས་གོང་དུ་རྣམ་པར་སྦྱང་བར་བྱ་བ་གནད་ཆེ་སྟེ། དབང་པོ་སྦྱངས་ན་སྔར་མ་རྟོགས་པ་རྟོགས་པ་དང་། མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་ཆེར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་དུ་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །
成熟其有情方便
གཉིས་པ་སེམས་ཅན་གཞན་སྨིན་པར་བྱེད་ཚུལ་ལ་དབྱེ་བ་དང་། བསམ་པ་དང་། སྦྱོར་བ་གསུམ་ལས། དང་པོ་དབྱེ་བ་བརྒྱད་དེ་ལུས་ཅན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བར་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རིགས་ཅན་ཀུན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་ཁམས་གོང་མར་སྨིན་པར་བྱས་པ་ནི་སླར་ལྡོག་པ་ཡིན་ལ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་སྨིན་པར་བྱས་པ་རྣམས་སླར་ལྡོག་པ་མེད་པས་རབ་ཏུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་དང་རྗེས་སུ་
2-65a
མཐུན་པར་ཆགས་ཅན་ལ་མི་སྡུག་པ་སོགས་འཚམས་པར་ཆོས་བསྟན་པས། རྗེས་སུ་སྨིན་པའམ་མཐུན་པའི་སྨིན་བྱེད་ནི་སྔ་མ་ལས་གཞན་ནོ། །ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པ་དང་གཞན་ལ་གུས་པ་དང་བཅས་པས་ནན་ཏན་བསྒྲིམས་ཏེ་ལེགས་པར་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བདག་གིས་ས་དང་པོ་ཐོབ་ནས་གཞན་དེ་ལ་འགོད་པ་ལྷག་པར་སྨིན་བྱེད་དམ་རྟོགས་པས་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟག་ཏུ་བསྟན་པས་རྟག་ཏུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་ནས་བརྩམས་ཏེ་ས་བཅུ་པའི་བར་གོང་ནས་གོང་དུ་སྨིན་པར་བྱེད་པར་འདོད་དོ།

第二，比喻
何为"成熟"？举例来说，就如世间所认为的，按照次序，对于疮和食物，分别是脓汁可流出和适合食用的状态称为"成熟"。这是举例说明：例如疖子等未成熟为脓时，若刺破则没有脓汁流出，对疾病无益；当成熟为脓时，刺破疮口后脓汁适合流出，到了时机则称为"疮已成熟"。又如葡萄等果实未成熟，或食物烹煮未熟时，不适合食用；当完全成熟到适当程度时，适合食用。同样，在这五蕴所依之身上，所断和对治两方面，依照前面的顺序，适合平息和受用，即是成熟。
就像疖疮等充满脓汁成熟后形成疮，脓汁流出后疾病平息一样，在这身体依托上能够断除贪等烦恼使其平息；又如食物成熟后可以享用，若能在此依托上持续行持并能修习善法，则称该人为"圆满成熟"。即使对大乘法有些喜爱，但在未成熟时，依止善知识听闻、思考、修习法义时无法接受；当喜爱圆满成熟时，能够持受正法。其余八种也应如此理解：当圆满成熟时，能够直接完成各自的作用，因此菩萨的信心等根逐渐增长成熟，在自相续中圆满大乘道果法，为了成熟众生，菩萨应当时常净化诸根，如所说的那样。
为了使低劣根器转为中等，中等转为上等，逐步净化根器至关重要。净化根器后，能够了悟先前未了悟的，获得先前未获得的，功德将广大增长直至佛地。
成熟其有情方便
第二，成熟其他众生的方式分为分类、意乐和加行三方面：
首先，分为八种：
使众生脱离贪等烦恼而成熟
使三乘种姓的一切众生圆满成熟
通过世间道使众生成熟于上界是会退转的，而通过三乘使众生成熟则不会退转，这称为极度成熟
随顺所化众生根机，对贪著者宣说不净观等相应法门，称为随顺成熟或契合成熟，与前者不同
无偏袒且恭敬他人，精勤努力地善巧成熟众生
自己获得初地后使他人安立于此，称为殊胜成熟或通过证悟使众生成熟
恒常如实宣说佛陀所教法义给众生，称为恒常成熟
从胜解行位开始直至第十地，逐步成熟众生
;


 །གཉིས་པ་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་ནི། ཇི་ལྟར་རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་གི་བདེ་བ་ལ་འགོད་པར་འདོད་པའི་ཕན་པའི་བསམ་པས་སྲིད་པ་འདིར་འགྲོ་བ་ཀུན་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ལ་གནས་པ་ལྟར་རམ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ན་ཕ་དང་མ་དང་གཉེན་བཤེས་རྣམས། རང་རང་གི་བུ་དང་གཉེན་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་བསམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལེགས་པར་མི་གནས་ཏེ་ཅིའི་ཕྱིར་ན་ཕ་མ་སོགས་ཀྱིས་རང་གི་བུ་སོགས་ལ་བརྩེ་བ་ཡོད་ཀྱང་གནས་སྐབས་ཚེ་འདིར་ཕན་པ་ཅུང་ཟད་བྱེད་ནུས་ཀྱང་གཏན་དུ་བདེ་བའི་རྒྱུའི་དགེ་བ་ལ་འགོད་འདོད་ཀྱི་བསམ་པ་སྐྱེད་མི་ཤེས་པ་དང་ལ་ལར་སྡིག་པ་ལ་ཡང་སྦྱོར་བས་སོ། །ཇི་ལྟར་བརྩེ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་རམ་ཆེད་དུ་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ན་སེམས་ཅན་གཞན་
2-65b
འཕྲལ་དང་གཏན་དུ་བདེ་བར་བྱེད་པའི་བྱམས་པར་འདོད་པ་དེ་ལྟར་རམ་དེ་ལྟ་བུ་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་བདག་རང་ཉིད་ལ་ཡང་བྱམས་པར་མི་འདོད་ན་དེ་དག་གིས་ཡིད་ལ་རབ་ཏུ་སྡུག་པར་གྱུར་པའི་སྐྱེ་བོ་གཞན་ལ་སྨོས་ཅི་དགོས་ཞེས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་བདག་ལ་བྱམས་མོད་ཀྱི་རྨོངས་པའི་དབང་གིས་ཚེ་འདིའི་བདེ་བའི་ཆེད་དུ་སྲོག་གཅོད་དང་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་སོགས་མི་དགེ་བའི་རྒྱུས་ཚེ་འདིར་རྒྱལ་པོའི་ཆད་པ་སོགས་དང་། ཕྱི་མར་སྡུག་བསྔལ་དུ་མ་ཐོབ་པ་དང་། དེ་བཞིན་རང་གསོད་པ་དང་ཁྱི་དང་བ་ལང་གི་བརྟུལ་ཞུགས་སོགས་དཀའ་ཐུབ་ངན་པས་རང་འདི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱེད་པ་དང་། གཏན་བདེའི་ལམ་མི་ཤེས་པས་དེ་ལ་འཇུག་པ་སྤངས་པས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བྱམས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་དགེ་ཞིང་གཏན་བདེ་འདོད་པའི་བྱམས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་ནི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཚིགས་བཅད་དྲུག་དང་། མཇུག་ཏུ་དོན་བསྡུ་བའི་ཚིགས་བཅད་བཅས་བདུན་ལས་དང་པོ། སྦྱིན་པ་ཅི་ལྟ་བུས་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པ་དང་། མཉམ་པར་སྦྱིན་པ་དང་། མི་ངོམས་པར་སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རང་གི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དག་གཞན་ལ་དོན་དུ་འགྱུར་བར་མཐོང་ན་མི་སྦྱིན་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཙམ་གཏན་ནས་སམ་ཡོང་ཡེ་མེད་དེ་རང་ལ་དབང་བའི་བདོག་པ་ཐམས་ཅད་གཏོང་ངོ་། །སྦྱིན་པ་དེས་ཀྱང་དངོས་པོ་དེ་བྱིན་པས་ཕན་འདོགས་
2-66a
པ་ཙམ་ཁོ་ནར་མ་ཟད་དེ། །ཚེ་འདིར་སྦྱིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཕ་རོལ་པོ་དེའི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་པ་ཚེ་འདིར་ཕན་བཏགས་པ་དང་། དེའི་རྒྱུས་དགེ་ལ་བཀོད་ནས་སྨིན་པར་བྱས་པས་ཚེ་ཕྱི་མར་ཕན་འདོགས་ཤིང་ཐར་པའི་ས་བོན་བསྐྲུན་པས་གཏན་བདེ་ལ་འཇོག་པའི་ཕྱིར་འཕྲལ་དང་ཡུན་དུ་ཕན་འདོགས་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །སྦྱིན་པ་དེ་ཡང་བཟང་ངན་མཐོ་དམན་ཉེ་རིང་སོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པར་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་སྙོམས་པས་མཉམ་པར་སྦྱིན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པ་དང་། དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་བྱིན་པ་དང་ལོ་དང་བསྐལ་བ་འགའ་ཞིག་ཏུ་སྦྱིན་པས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པར། འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་བྱིན་ཡང་སྦྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ངོམ་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་བརྟན་པ་ཞེས་པ་དུས་རེས་འགའ་བ་མིན་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐའི་བར་དུ་རྟག་ཏུ་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བ་ལ་རྟག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏེ་བློ་བརྟན་འགྲེལ་པའི་འགྱུར་ན་རྟག་ཏུ་ཞེས་འདུག་གོ། སྔོན་གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རང་བཞིན་གཤིས་ཀྱིས་མི་དགེ་ལ་འཛེམ་ཞིང་དགེ་བ་སྤྱོད་པ་རང་བཞིན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལྷག་པར་འཚེ་བ་མེད་པ་ནི་མི་དགེ་བཅུ་རྨི་ལམ་དུ་ཡང་མི་སྤྱོད་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་ས་གཉིས་པ་ན་ཐོབ་བོ།

第二，意乐的殊胜性
如同佛子们以利益之心，欲安立一切众生于暂时与究竟安乐，而在此世间成熟一切众生；与此相反，在世间上，父母亲友们对自己的子女和亲属们，并不具备如此良善的心意。为何如此？因为父母等虽然疼爱自己的子女等，却仅能在暂时的今生中做些微小利益，而不知如何生起欲安置子女于永久安乐因的善业之心，有些甚至引导他们行恶业。
如同具有慈悲本性者为利益其他众生而行持时，希望其他众生获得暂时与永久的安乐，这样的慈爱；而世间之人连对自己都不生起慈爱之心，更何况对他们内心所喜爱的其他人呢？虽然凡夫们爱自己，但由于愚痴，为了今生安乐而杀生、偷盗等不善业，导致今生遭受国王惩罚等，来世获得诸多痛苦；同样地，自杀或狗牛禁行等恶劣苦行使自身今生来世痛苦，以及由于不知永久安乐之道而不趋入。佛子对一切众生的慈爱是全然善妙且希求永久安乐的慈爱。
第三，加行的殊胜性是通过六波罗蜜成熟众生的六首偈颂，以及结尾总结的一首偈颂，共七首。
首先，以何种布施成熟众生？通过一切布施、平等布施、不知足布施这三种。菩萨若见自己的身体和受用能对他人有益，则毫无保留，完全布施自己所有的一切。
此布施不仅仅是给予物品带来的利益，还在今生通过布施满足他人愿望而帮助他人，并以此因使他们安住于善法而成熟，在来世给予帮助，种下解脱种子使他们安住于永久安乐，因此通过暂时和长远两种帮助使众生圆满成熟。
这种布施也是对好坏、高低、远近等无有偏袒，以平等心对待一切，具有平等布施的本性；不认为施予某些物品或施舍几年、几劫就足够了，而是即使布施到轮回尽头也不会因布施功德而感到满足。
第二，持戒称为"坚固"，意为不是偶尔为之，而是直至一切众生的边际恒常守持戒律，这是恒常的戒律，《智坚释》的译本中为"恒常"。由先前熟习的力量，自然本性中远离不善而行持善法，这是自然的戒律；对众生无有伤害，即使在梦中也不行十不善业，圆满戒律是在第二地获得的。


 །བདག་དགའ་ཞེས་པ་ས་དང་པོར་བདེན་པ་རྟོགས་པའི་དབང་གིས་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐོབ་པས་མི་དགེ་བའི་
2-66b
ཕྱོགས་ངང་གིས་སྤངས་ཤིང་དགེ་བ་ལ་དགའ་བ་ལྷག་པར་རྟོགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བག་ཡོད་ཅེས་པས་སྤྱོད་ལམ་ཀུན་ཏུ་ལྟུང་བའི་རྙོགས་པའམ་འཁྲུལ་པ་ཕྲ་མོ་ཡང་མི་འབྱུང་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལྔ་དང་ལྡན་པ་མཆོག་ལ་རང་གནས་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སེམས་ཅན་གཞན་འགོད་ཅིང་། འདི་དང་ཕྱི་མར་རམ་འཕྲལ་དང་གཏན་གྱི་ཕན་རྣམ་པ་གཉིས་འདོགས་ཤིང་། དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བཀོད་པས་ལྷ་མིར་སྐྱེ་བ་སོགས་རྣམ་སྨིན་ཡིད་འོང་རྟེན་བརྒྱུད་མར་ཐོབ་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཡོན་ཏན་ཚེ་རབས་ཕྱི་མ་རྣམས་སུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལེན་པ་བརྒྱུད་མར་འབྱུང་བས་གཞན་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །གསུམ་པ་བཟོད་པ་ནི། སེམས་ཅན་གཞན་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལུས་དང་སྲོག་ལ་གནོད་པའི་བར་གྱི་གནོད་པ་ཆེ་ཆུང་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པ་ལ་བདག་གི་བཟོད་པ་རྫོགས་པའི་རྒྱུ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་འདྲ་བར་སེམས་ཅན་དེ་བདག་ལ་ཕན་བྱེད་དུ་འཛིན་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་དེས་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཤིན་ཏུ་དྲག་པོ་ལུས་ཀྱི་ཤ་དང་རུས་པ་དུམ་བུ་རེ་རེ་ནས་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་བཟོད་ན་གནོད་པ་ཆུང་ངུ་ལྟ་ཅི་སྨོས། དེ་ལྟར་བཟོད་པ་བསྒོམས་པའི་ཐབས་བཤད་མ་ཐག་པ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་སོགས་ཀྱི་ཐབས་དང་དེར་མ་ཟད་ཕ་རོལ་གནོད་བྱེད་དེ་ལ་འཕྲལ་དང་ཡུན་དུ་ཕན་པའི་ཚུལ་དེས་དེ་ཉིད་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་རིག་ཅིང་དེའི་ཕྱིར་གནོད་པ་བྱེད་པ་བཟོད་པ་དེ་དག་གིས་གནོད་པ་བྱེད་པོ་དེ་དགེ་བ་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་འཇུག་པས་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །
2-67a
བཞི་པ་བརྩོན་འགྲུས་ནི། རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་གོ་ཆ་དང་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་གང་ཞིག་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ལ་མི་ལྡོག་ཅིང་ཆོག་མི་ཤེས་པ་མཆོག་ལ་བརྟེན་པ་དེ་ནི། བརྩོན་འགྲུས་དེ་ལྟ་བུའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་མཐའ་ཡས་པ་རབ་ཏུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ན། ཕ་རོལ་པོ་དེ་ནམ་ཞིག་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སེམས་དགེ་བ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་གཅིག་སྐྱེ་ནུས་པར་གཟིགས་ན་དེའི་ཆེད་དམ་ཕྱིར་དུ་ཡང་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་སྟོང་དུ་ཡང་འབད་པ་ཅི་ཙམ་རྩོམ་དགོས་པ་རྩོམ་པར་མཛད་ཀྱི་སྐྱོ་བ་ཅུང་ཟད་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ལྔ་པ་བསམ་གཏན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་སམ་ཡིད་ཀྱི་དབང་ཐོབ་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སེམས་རང་དབང་དུ་འགྱུར་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་མངོན་ཤེས་ཀྱི་རབ་དབྱེར་སྡེ་ཚན་དྲུག་བཤད་པ་ལྟར་དང་། དེ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་དཔའ་བར་འགྲོ་བ་སོགས་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་དག་ཐོབ་པའི་ཚེ་ཡིད་ཀྱི་དབང་བླ་ན་མེད་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཐོབ་པར་གྱུར་ནས་ཡོན་ཏན་དེ་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་བདག་ལ་གཞན་གྱིས་བཀུར་སྟི་དང་གྲགས་པ་སྒྲོག་པ་སོགས་ཀྱིས་མཆོད་ཅིང་རྗེད་པར་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་བཅོམ་སྟེ་དེ་འདྲའི་བསམ་པ་གཏན་མེད་པར་མཆོག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་གཞན་དག་འདུན་པར་བྱེད་ཅིང་དེ་དག་གི་རྒྱུད་ཀྱི་དགེ་བ་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་ཡང་དག་པར་འཕེལ་པར་བྱེད་དེ་མངོན་པར་ཤེས་པའི་མཐུས་རྫུ་འཕྲུལ་བསྟན་པ་དང་། སེམས་ཤེས་པས་གཞན་གྱི་རྒྱུད་དང་མཐུན་པར་ཆོས་བསྟན་པ་སོགས་
2-67b
ཀྱི་སྒོ་ནས་སོ། །དྲུག་པ་ཤེས་རབ་ནི། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དགོངས་དོན་ཟབ་མོའི་ཚུལ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་རབ་ཏུ་ངེས་པ་སྟེ། དྲང་དོན་དང་ངེས་དོན་དགོངས་དགོངས་མིན་ཐམས་ཅད་ཚུལ་བཞིན་རྟོགས་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་མཁས་པར་གྱུར་པས། སེམས་ཅན་རྣམས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་དགོངས་དགོངས་མིན་གྱི་དོན་ལ་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པ་དག་གི་ཐེ་ཚོམ་ཡང་རྩད་ནས་བཅད་དེ་ཤིན་ཏུ་སེལ་བར་བྱེད་དོ།

自喜
"自喜"指在初地证悟真谛时，由证悟力量自然获得圣者欢喜戒，因此自然远离不善方面而特别喜爱善行，这是殊胜证悟戒律；"谨慎"表示在一切行为中连细微的堕罪污染或错误都不会发生，这是无错误的戒律。具备如此五种戒律的殊胜，自己安住于此而引导其他众生安立于如此戒律，在今生来世或暂时永久两方面给予利益；如此安立于戒律，使他们连续获得生为天人等悦意异熟果报的依托，以及戒律的等流功德使他们在未来世生生相续受持戒律，由此成熟众生。
第三，忍辱：当其他众生对菩萨造作大小不同的各种伤害，甚至危及身体和生命时，菩萨视为"这是圆满我忍辱的因"，把这些众生视为善知识一样，具有把伤害自己的众生视为利益自己的心态。能忍受极为猛烈的伤害，如身体的肉骨被一块块割截等，更何况微小的伤害。如此修习忍辱的方法就如刚才所说的那样，通过观察等方法，不仅如此，还通过暂时和长远利益伤害者的方式，了解成熟他们的方法。因此，通过忍受伤害，使伤害者接受真实善法而成熟他们。
第四，精进：佛子的披甲精进和加行精进，在行持众生利益时不退转且不知足，依止殊胜。通过如此精进使无边众生群体极度成熟时，若见到他方众生何时能够生起刹那善心如布施等，为了他们，即使需要千亿劫的努力也会勤勉，毫不疲倦。
第五，禅定：菩萨获得心或意的自在，是通过禅定使心获得自在。如同神通差别中所说的六种类别，尤其是获得勇进等诸佛菩萨殊胜禅定时，获得无上意自在。获得此自在后，具足这些功德，必然摧毁一切希望自己被他人尊敬、宣扬声誉等的供养和获得的想法，完全无有如此念头，只是使他人向往佛陀教法的最胜处，使他们相续中的善法波罗蜜真实增长，通过神通力展现神变，以他心通依对方根机宣说教法等方式。
第六，智慧：通过智慧力量对真如甚深义理无疑决定并确信，正确了解了一切了义不了义、有密意无密意后，成为通达真如的智者，能彻底断除并极度消除众生对真如及有密意无密意义理的疑惑。
;


 །ཤེས་རབ་དེ་ལྟ་བུ་མངའ་བ་དེ་ཕྱིར་རྒྱལ་བའི་བསྟན་ལ་བྱང་སེམས་རང་ཉིད་གུས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་བཀོད་པས་རྒྱལ་བའི་བསྟན་ལ་གུས་པས་སྨིན་པར་བྱེད་པས། རང་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དགེ་བའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ། །བདུན་པ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ཡིས། འགྲོ་བ་ཀུན་གྱི་དོན་བྱེད་དེ། འགྲོ་བ་རྣམས་གནས་སྐབས་བདེ་འགྲོའི་འགྲོ་བ་ལྷ་དང་མི་འཐོབ་པར་བྱེད་པས་སྨིན་པར་བྱེད་དེ། གང་ཟག་རིགས་ཆད་པ་དག་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་འཕྲད་ན་དགེ་བཅུ་ལ་བཀོད་པས་གནས་སྐབས་སུ་བདེ་འགྲོར་སྨིན་པར་མཛད་དོ། །འམ་ཞེས་པ་ཚིག་འོག་མ་སྡུད་པའི་སྒྲའོ། །དགེ་གསུམ་ལ་ཞེས་པ་གཏན་བདེ་ཐར་བ་བྱང་ཆུབ་གསུམ་གྱི་དགེ་བ་ལ་འགོད་པ་སྟེ། རིགས་ཅན་གསུམ་སོ་སོ་རང་རང་གི་ལམ་ལ་འགོད་པའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འགོད་ཚུལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ནི། ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཆུང་ངུ་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་ལ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། མཆོག་དག་པ་ས་གསུམ་དུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། འབྲིང་ས་
2-68a
དང་པོ་ནས་བདུན་པའི་བར་དུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དག་གིས་སོ། །དུས་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་མཐའ་ཇི་ཙམ་དུ་ཡོད་པ་དེ་དང་མཉམ་པར་འཇུག་པས་འདུལ་ལོ་ཞེས། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཇི་ཙམ་པ་སྙེད་དུ་སེམས་ཅན་གྱིས་ཁྱབ། ནམ་མཁའ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའི་བར་དུ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དང་མཉམ་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པས་འདུལ་ཏེ་མཐར་ཐུག་པ་མེད་པའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ལེའུ་སྟེ་དགུ་པ་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།། །།
不可思量
སྨིན་པ་དགུ་པོ་དེ་དག་གཙོ་ཆེར་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་སའི་དབང་དུ་བྱས་པར་མངོན་ཡང་སྤྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་དབང་པོ་སྨིན་པ་མཐར་ཐུག་པ་ས་བཅུའི་རྒྱུན་མཐར་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པས་ན་ཡོངས་སྨིན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་བཤད་པ་ལ། ཐོབ་བྱ་མཐར་ཐུག་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་མདོར་བསྟན། དེའི་རང་བཞིན་རྒྱས་པར་བཤད། དོན་བསྡུས་ཏེ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་དམིགས་ནས་སེམས་བསྐྱེད་པར་གདམས་པ་གསུམ།
透由究竟所证略说
དང་པོ་དཀའ་སྤྱད་དཔག་མེད་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་དང་། དེ་དག་གི་དོན་བཤད་པའི་ཚིགས་བཅད་བཅས་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གཏོང་བ་སོགས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་ལམ་ལ་འབད་པའི་དཀའ་སྤྱད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གང་ཞིག་བརྒྱ་ཕྲག་ཅེས་མང་བའི་དོན་ཅན་གྱི་ཚིག་སྟེ་དེ་འདྲའི་དཀའ་སྤྱད་ཉན་རང་ལ་མེད་དེ། མདོ་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ངས་མིག་
2-68b
ཡོངས་སུ་བཏང་བ་བསགས་ན་རི་རབ་བས་ཀྱང་མཐོ་ལ། ཁྲག་བཏང་བ་ཕྱོགས་བཞིའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་མང་ངོ་ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དཀའ་སྤྱད་དཔག་མེད་མཛད་པ་མདོ་རྣམས་སུ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཕར་ཕྱིན་ས་དང་བྱང་ཕྱོགས་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཚད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་དགེ་བ་བསགས་པ་དང་། དཔག་ཏུ་མེད་པའི་དུས་ཡུན་རིང་པོར་བརྩོན་པ་དང་། དཔག་ཏུ་མེད་པའི་སྒྲིབ་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར་ན། སྒྲིབ་པ་ཀུན་གྱི་དྲི་མ་མེད་པ་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་འཐོབ་པ་རིན་ཆེན་སྣ་ཚོགས་བཀང་བའི་སྣོད་ནི་ཁ་ཕྱེ་བ་ན་རིན་ཆེན་སྣ་ཚོགས་དངོས་སུ་སྣང་བ་ལྟར་འབྲས་བུ་མཐར་ཐུག་གི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་ཡང་དག་པར་བསྟན་ཏོ། །དེའི་དོན་བསྡུས་ན་གཞན་གྱིས་མི་ནུས་པའི་ངལ་བ་བརྒྱས་ཏེ་རྣམ་གྲངས་སྣ་ཚོགས་ཤིན་ཏུ་མང་པོས་དཀའ་བ་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་དཀའ་སྤྱད་དཔག་མེད་དོ། །ས་དང་བྱང་ཕྱོགས་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་ཉི་ཚེ་བ་གྲངས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ་ཉན་རང་གི་དགེ་རྩ་ལས་འདས་པའི་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་དགེ་བ་མ་ཚང་བ་མེད་པ་ཀུན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསགས་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་དཔག་མེད་ཅེས་བྱའོ།

 །ཤེས་རབ་དེ་ལྟ་བུ་མངའ་བ་དེ་ཕྱིར་རྒྱལ་བའི་བསྟན་ལ་བྱང་སེམས་རང་ཉིད་གུས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་བཀོད་པས་རྒྱལ་བའི་བསྟན་ལ་གུས་པས་སྨིན་པར་བྱེད་པས། རང་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དགེ་བའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ། །བདུན་པ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ཡིས། འགྲོ་བ་ཀུན་གྱི་དོན་བྱེད་དེ། འགྲོ་བ་རྣམས་གནས་སྐབས་བདེ་འགྲོའི་འགྲོ་བ་ལྷ་དང་མི་འཐོབ་པར་བྱེད་པས་སྨིན་པར་བྱེད་དེ། གང་ཟག་རིགས་ཆད་པ་དག་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་འཕྲད་ན་དགེ་བཅུ་ལ་བཀོད་པས་གནས་སྐབས་སུ་བདེ་འགྲོར་སྨིན་པར་མཛད་དོ། །འམ་ཞེས་པ་ཚིག་འོག་མ་སྡུད་པའི་སྒྲའོ། །དགེ་གསུམ་ལ་ཞེས་པ་གཏན་བདེ་ཐར་བ་བྱང་ཆུབ་གསུམ་གྱི་དགེ་བ་ལ་འགོད་པ་སྟེ། རིགས་ཅན་གསུམ་སོ་སོ་རང་རང་གི་ལམ་ལ་འགོད་པའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འགོད་ཚུལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ནི། ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཆུང་ངུ་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་ལ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། མཆོག་དག་པ་ས་གསུམ་དུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། འབྲིང་ས་
2-68a
དང་པོ་ནས་བདུན་པའི་བར་དུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དག་གིས་སོ། །དུས་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་མཐའ་ཇི་ཙམ་དུ་ཡོད་པ་དེ་དང་མཉམ་པར་འཇུག་པས་འདུལ་ལོ་ཞེས། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཇི་ཙམ་པ་སྙེད་དུ་སེམས་ཅན་གྱིས་ཁྱབ། ནམ་མཁའ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའི་བར་དུ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དང་མཉམ་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པས་འདུལ་ཏེ་མཐར་ཐུག་པ་མེད་པའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ལེའུ་སྟེ་དགུ་པ་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།། །།
不可思量
སྨིན་པ་དགུ་པོ་དེ་དག་གཙོ་ཆེར་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་སའི་དབང་དུ་བྱས་པར་མངོན་ཡང་སྤྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་དབང་པོ་སྨིན་པ་མཐར་ཐུག་པ་ས་བཅུའི་རྒྱུན་མཐར་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པས་ན་ཡོངས་སྨིན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་བཤད་པ་ལ། ཐོབ་བྱ་མཐར་ཐུག་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་མདོར་བསྟན། དེའི་རང་བཞིན་རྒྱས་པར་བཤད། དོན་བསྡུས་ཏེ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་དམིགས་ནས་སེམས་བསྐྱེད་པར་གདམས་པ་གསུམ།
透由究竟所证略说
དང་པོ་དཀའ་སྤྱད་དཔག་མེད་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་དང་། དེ་དག་གི་དོན་བཤད་པའི་ཚིགས་བཅད་བཅས་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གཏོང་བ་སོགས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་ལམ་ལ་འབད་པའི་དཀའ་སྤྱད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གང་ཞིག་བརྒྱ་ཕྲག་ཅེས་མང་བའི་དོན་ཅན་གྱི་ཚིག་སྟེ་དེ་འདྲའི་དཀའ་སྤྱད་ཉན་རང་ལ་མེད་དེ། མདོ་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ངས་མིག་
2-68b
ཡོངས་སུ་བཏང་བ་བསགས་ན་རི་རབ་བས་ཀྱང་མཐོ་ལ། ཁྲག་བཏང་བ་ཕྱོགས་བཞིའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་མང་ངོ་ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དཀའ་སྤྱད་དཔག་མེད་མཛད་པ་མདོ་རྣམས་སུ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཕར་ཕྱིན་ས་དང་བྱང་ཕྱོགས་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཚད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་དགེ་བ་བསགས་པ་དང་། དཔག་ཏུ་མེད་པའི་དུས་ཡུན་རིང་པོར་བརྩོན་པ་དང་། དཔག་ཏུ་མེད་པའི་སྒྲིབ་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར་ན། སྒྲིབ་པ་ཀུན་གྱི་དྲི་མ་མེད་པ་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་འཐོབ་པ་རིན་ཆེན་སྣ་ཚོགས་བཀང་བའི་སྣོད་ནི་ཁ་ཕྱེ་བ་ན་རིན་ཆེན་སྣ་ཚོགས་དངོས་སུ་སྣང་བ་ལྟར་འབྲས་བུ་མཐར་ཐུག་གི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་ཡང་དག་པར་བསྟན་ཏོ། །དེའི་དོན་བསྡུས་ན་གཞན་གྱིས་མི་ནུས་པའི་ངལ་བ་བརྒྱས་ཏེ་རྣམ་གྲངས་སྣ་ཚོགས་ཤིན་ཏུ་མང་པོས་དཀའ་བ་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་དཀའ་སྤྱད་དཔག་མེད་དོ། །ས་དང་བྱང་ཕྱོགས་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་ཉི་ཚེ་བ་གྲངས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ་ཉན་རང་གི་དགེ་རྩ་ལས་འདས་པའི་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་དགེ་བ་མ་ཚང་བ་མེད་པ་ཀུན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསགས་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་དཔག་མེད་ཅེས་བྱའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是您所要求的藏文经文的简体中文翻译：
具有如是智慧，故而自身恭敬于佛陀教法，也令其他众生置于如是智慧中，使其恭敬成熟于佛陀教法。这样使自己与他人相续中的善德功德增长。第七，如是菩萨以悲心，为一切众生作利益，令众生暂时获得善趣中的天人身，而使其成熟。甚至那些断绝种姓之人，若遇菩萨，亦被置于十善中，使其暂时成熟于善趣。"或"字是连接下文的词。"于三善"意为引导至究竟安乐、解脱、菩提三种善，即引导三种种姓各自于自己的道路上。特别阐述引导至大乘的方式：使二资粮的小部分于信解行地成熟；使殊胜清净部分于三地成熟；使中等部分于从初地至第七地间成熟。问：经多长时间使其成熟？答：与世间边际等同而入，调伏之。即虚空有多少，众生遍满其中，虚空与众生界存在至后际边，菩萨们与此等同地令众生成熟而调伏，无有穷尽。《大乘经庄严论》圆满成熟品第九解释。
不可思量
虽然这九种成熟主要是就信解行地而言，但总的来说，菩萨地与根器成熟究竟在十地末尾获得大菩提，因此在圆满成熟之后解说果位大菩提，这分为三部分：从作为究竟所证的角度略说，广说其本质，总结并劝诫发心趣向无上菩提。
透由究竟所证略说
首先由"无量苦行"等两个偈颂及解释其义的偈颂共三偈显示：舍弃身体和受用等六波罗蜜道路上付出的无量苦行，"百数"是表示众多之词，声闻缘觉没有这样的苦行。如经中说："我为众生舍眼，积聚起来比须弥山还高；舍血比四方大海还多"等。同样地，在戒律和忍辱等方面所作的无量苦行，如诸经中所说。通过波罗蜜、地和菩提分等积聚无量善行，在无量长久时间中精进，为灭尽无量障碍，故获得无有一切障碍尘垢、了知一切所知相的智慧，如同打开盛满各种珍宝的容器，各种珍宝立即显现，这样究竟果位的佛陀才得以真正显示。其意义总结为：因为做他人不能做到的百般劳苦，以极多种种方式行难行之事，故称"无量苦行"。地、菩提分、波罗蜜等不是有限数量，超越声闻缘觉善根的殊胜善行无所不包地圆满积聚，故称"无量善"。


 །དུས་དཔག་མེད་ཇི་ལྟར་ཡིན་ན་བསྐལ་པ་ཆུང་ངུ་བར་བསྐལ་མ་ཡིན་གྱི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་དང་དེ་ཡང་བསྐལ་ཆེན་གཅིག་དང་བརྒྱ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་གྱི་གྲངས་མེད་གསུམ་གྱི་བར་དུ་བསྒྲུབས་པས། དུས་ཤིན་ཏུ་ཡུན་རིང་བས་ཕལ་བའི་བློས་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། །སྒྲིབ་པ་དཔག་མེད་ཇི་ལྟར་ཡིན་ན་འགྲོ་བ་ཀུན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་
2-69a
པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་སྒྲིབ་པ་ཚེ་རབས་ཐོག་མེད་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་རྣམ་པ་དམིགས་ཡུལ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཕྱེ་ན་མཐའ་དང་གྲངས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲིབ་པ་ཀུན་གྱི་དྲི་མ་མེད་པའི་ཚུལ་ནི་ས་དང་ས་སོ་སོའི་ངོས་སྐལ་གྱི་སྤང་བྱར་གཏོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ས་བཅུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རིམ་པར་བཅོམ་ནས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཕྲ་མོ་མ་རིག་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་ཡང་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་འཛིན་གྱིས་བཅོམ་ནས་སངས་རྒྱས་པ་སྟེ། སྤང་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། རྟོགས་པ་མཐར་ཐུག་པ་དེ་ནི། དགོས་འདོད་རྩོལ་པའི་མཐུ་ཆེན་པོ་ལྡན་པའི་རིན་ཆེན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྣོད་ཁ་ཕྱེ་བ་ལྟར་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་ཆོས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མཐར་ཐུག་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །
广说菩提自性
གཉིས་པ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་དེའི་རང་བཞིན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། ཡོན་ཏན་གྱི་རྣམ་གྲངས་བཅུ་ཡི་སྒོ་ནས་སྤྱིར་བསྟན། ཡོན་ཏན་དེ་ལྡན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཉིད་ངོ་བོ་རྒྱུ་འབྲས་སོགས་རྣམ་གཞག་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་བཤད་པ་གཉིས།
透由十种功德总说
དང་པོ་ལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། དོན་གཉིས་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་སྐྱབས་ཀྱི་དམ་པར་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན། གནས་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན། ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་པའི་ཡོན་ཏན། མཛད་པ་རྟོག་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇུག་པའི་ཡོན་ཏན། ཟབ་མོ་དཔག་པར་དཀའ་བའི་ཡོན་ཏན། སྙིང་པོ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན། འབྱོར་བ་ཚད་མེད་པའི་ཡོན་ཏན། སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་བཅུ་
2-69b
ལས།
无量功德及二利圆满功德
དང་པོ་གཉིས་སོ་སོར་བསྟན་པ་ཚིགས་བཅད་རེ་རེ་དང་། ཐུན་མོང་དུ་བཤད་པ་ཚིགས་བཅད་གཅིག་བཅས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ནི་གཟུང་འཛིན་གཉིས་མེད་པའམ་ཡོད་མེད་གཉིས་སུ་མེད་པས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་སྟེ། སངས་རྒྱས་པའི་ཚེ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སྤངས་པས་དང་། གཟུང་འཛིན་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པས་ཡོད་མེད་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་བདག་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མས་དག་པ་ཡིན་པས། ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་རྒྱན་གྱི་མདོ་ལས། རྟག་ཏུ་སྐྱེ་མེད་ཆོས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བདེ་བར་གཤེགས་དང་འདྲ་ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན། སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྐྱེ་འགགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ་ལས། གང་དག་ང་ལ་གཟུགས་སུ་མཐོང་། །གང་དག་ང་ལ་སྒྲར་ཤེས་པ། །ལོག་པའི་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་སྟེ། །སྐྱེ་བོ་དེ་དག་ང་མི་མཐོང་། །སངས་རྒྱས་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་བལྟ། །འདྲེན་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། །ཆོས་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་མིན་པས། །དེ་དག་རྣམ་པར་རིག་མི་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གཞལ་ན་ཇི་ལྟར་སྣང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས། གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ནི་གང་ཡང་ཡོད་པ་མིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་
2-70a
སྐྱེ་བ་མེད་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་སོ།

无量时间如何呢？不是小劫、中劫，而是大劫，且不只是一个或一百个大劫等，而是在三无数劫期间修行，因为时间极其长久，以凡常的智慧无法测量。无量障碍如何呢？因为存在于一切众生相续中，所以从无始以来的轮回中，烦恼障和所知障，以及从种类、所缘等方面区分，边际和数量无法测量，为了断除这些。无有一切障碍垢染的方式是：各地所对应的应断障碍，由十地智慧逐渐摧毁，乃至最微细的所知障——无明习气地，也由金刚喻定摧毁而成佛。彻底断除和究竟证悟，就像打开具有满足需求愿望大力的各种珍宝容器一样，力、无畏、不共等究竟果法功德得以显现。
广说菩提自性
第二，广说大菩提的本质分两部分：通过十种功德类别总体显示，以及通过六种安立——具有这些功德的菩提自身的体性、因、果等来解释。
透由十种功德总说
第一包括不可思议功德、二利圆满功德、成为殊胜依怙的功德、转依功德、遍一切的功德、无分别任运成就事业的功德、甚深难测的功德、不变本性的功德、无量受用的功德、令众生成熟的功德等十种。
无量功德及二利圆满功德
首先用两个分别说明这两种功德的偈颂，以及一个共同解释的偈颂，共三偈显示：佛陀因为无有能取所取二相或超越有无二边，故不可思议。成佛时舍离能取所取二相，因为能取所取不是遍计所执相有，而是以圆成实相存在，故超越有无。这也是说，所谓"佛"是离二我、本净垢染的如来藏，如《智慧光明庄严经》所说："常无生法即如来，一切诸法如善逝"，佛法身即是离生灭的。因此《金刚经》中说："若以色见我，以音声求我，是人行邪道，不能见如来。应观佛法性，导师法为身，法性非所识，故彼不能了。"如此，就如来藏实相而言，若加以观察，一切显现诸法自性即是佛，因为除了如来藏法界外别无他法，若有，则一切法非无自性、非无生。


 །ཡང་ན་ཆོས་ནི་གང་ཡང་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཀྱང་རུང་ངོ་། །སངས་རྒྱས་དེ་ནི་ས་དང་ཕར་ཕྱིན་དང་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པ་ལས་བྱུང་ལ། སངས་རྒྱས་པའི་དུས་ན་འདས་དང་ཕར་ཕྱིན་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དང་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་དཀར་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཡང་། ཕར་ཕྱིན་ལ་སོགས་པ་དེ་དང་དེའི་རྣམ་པར་གཉིས་ཆོས་གཟུང་འཛིན་ཅན་ཀུན་བརྟགས་ཀྱིས་དམིགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་དེ་ཡིས་སངས་རྒྱས་དེ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྦྱིན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཡང་། གཏོང་བ་པོ་སངས་རྒྱས་དང་ལེན་པ་པོ་དང་། གཏོང་རྒྱུའི་རྫས་ལྟ་བུར་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དམིགས་པ་ལྟ་བུའི་གཉིས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ནི་ཀུན་བརྟགས་གཉིས་སྣང་གི་ཤེས་པས་བསམ་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ལ། དེའི་མཐུ་ནི་དོན་གཉིས་ཕུན་ཚོགས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་སངས་རྒྱས་དེ་ནི་ལུང་གི་ཆོས་བཤད་པ་དང་། རྟོགས་པའི་ཆོས་སྟོབས་བཅུ་མི་འཇིགས་བཞི་སོགས་རིན་ཆེན་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་དེ་ནི་དཔེར་ན་རིན་ཆེན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་སམ་འབྱུང་ཁུངས་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ནི་བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་པའོ། །འགྲོ་བ་
2-70b
ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགེ་བའི་ལོ་ཏོག་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་དེ་ནི་སྤྲིན་དང་འདྲ་བར་འདོད་དེ་གཞན་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་མཐུ་མངའ་བའོ། །གོང་གི་ཚིགས་བཅད་གཉིས་པོའི་དོན་བཤད་པ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་ཤེས་བྱའི་ཆོས་ཀུན་དང་ལྡན་པའམ་ཡང་ན་ཆོས་ཀུན་དང་བྲལ་བ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་ཐ་དད་མ་ཡིན་པས་ཆོས་ཀུན་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ་ཇི་སྙེད་པའི་ངོས་ནས་གཞལ་བའོ། །ཡང་ཇི་ལྟ་བའི་ངོས་ནས་གཞལ་ན་ཆོས་ཀུན་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གཟུང་འཛིན་དང་གཉིས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་གང་ཡང་མེད་པས་སོ། །དེ་ལྟར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་དེ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལུང་གི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་། རྟོགས་པའི་ཆོས་ས་དང་ཕར་ཕྱིན་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་སོགས་ཡངས་པ་ཚད་མེད་པ་འབྱུང་ཕྱིར་རིན་པོ་ཆེའི་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་སམ་འབྱུང་ཁུངས་བཞིན་ནོ། །སྐྱེ་དགུ་རྣམས་ལ་ཐོག་མཐའ་བར་དུ་དགེ་བའི་ལེགས་པར་བཤད་པ་གང་ཞིག་དེའི་དོན་ལན་གཅིག་རྟོགས་ན་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་མི་ཟད་པའམ་ཡང་ན་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མཐའ་མི་ཟད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཆར་ཆེན་པོ་འབེབས་པས་ན། སྐྱེ་དགུའམ་འབྱུང་པོའི་ཚོགས་ཀྱི་ལོ་ཏོག་ལྟ་བུ་དཀར་པོ་ཟག་མེད་ཕར་ཕྱིན་གྱི་དགེ་བའི་ས་བོན་རྣམས་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བར་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྤྲིན་དང་འདྲའོ།

或者也可以说，任何法都不像凡夫所普遍遍计的那样存在。这佛陀是由地、波罗蜜多和菩提分法的修持而产生，虽然成佛时，过去、波罗蜜多、菩提分法以及力、无畏等一切无漏白法的自性，但由彼彼形相的二法——能取所取遍计所执的所缘行境，不能说"佛陀是这样的"。例如，虽是布施的自性，但因为没有布施者佛、受施者和所施物三者为所缘的这种二法相，所以佛陀不是遍计二现分别心的思维对境。如是，佛陀以无二相的特征而不可思议，其力量是二利圆满任运成就，如何呢？佛陀是教法的宣说和证法——十力、四无畏等无量珍宝的因缘的原因。佛陀如同各种珍宝的源泉或来源，获得了自利圆满。因为是使一切众生善法苗稼成熟的原因，佛陀被认为如同云彩，具有他利圆满的力量。
解释上述两个偈颂的意思：佛陀或具一切所知法，或离一切法。一切法与法性如来藏不相异，故具一切法，这是从尽所有方面衡量。又从如所是方面衡量，则离一切法，因为如来藏中没有任何能取所取和二法相。如是无二的佛陀，就像大乘宝贵教法极为广大，证法——地、波罗蜜多、力、无畏等广大无量而生起，故如珍宝法的源泉或来源。对于诸众生，自始至终善妙宣说，其义若一旦证悟，至轮回边际不竭尽，或者说法门边际不竭尽的大法雨降下，故犹如云彩，是众生群体犹如庄稼的无漏波罗蜜多善种子极为广大增长的因。


 །
成胜皈依处功德
གསུམ་པ་སྐྱབས་ཀྱི་དམ་པར་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་ལ། བདག་གི་དོན་གྲུབ་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པ་དང་། དེ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་
2-71a
སྐྱབས་དཔེ་མེད་པར་བསྒྲུབ་པ་གསུམ། དང་པོ་སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་ན་དུས་རེས་འགའ་བའི་སྐྱབས་མིན་པར་རྟག་ཏུ་མ་རིག་པ་དང་སྲེད་པ་སོགས་ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་ཀུན་དང་། མི་དགེ་བཅུ་དང་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་སོགས་ཟག་བཅས་ཀྱི་ལས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་། རྒ་བ་དང་འཆི་བ་དག་ལས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པར་མཛད་དེ། སངས་རྒྱས་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་ཚེའམ་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ཉོན་གསུམ་པོ་གཏན་དུ་མི་འབྱུང་བས་ན་དེ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་པོ་དེ་ནམ་ཞིག་འབྲས་བུའི་སྐྱབས་སུ་གྱུར་པ་ཐོབ་པ་ན་བདག་གི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་བདག་གི་སྐྱབས་སུ་འགྱུར་བ་བསྟན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་འཇིགས་པས་ཉེན་པ་དག་རི་དང་ཕུག་པ་སོགས་སུ་བྲོས་ཏེ་སྐྱབས་འཚོལ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་རྒྱལ་པོ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ལྷ་ཕྲ་མོ་རྣམས་དང་ཚངས་པ་དང་དབང་ཕྱུག་སོགས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བས་དེ་ལྟར་སྐྱབས་མི་ནུས་སོ། །གཉིས་པ་སངས་རྒྱས་ན་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ཡང་སྐྱབས་རྣམ་པ་ལྔ་བྱེད་དེ། འཇིག་རྟེན་ན་འཚེ་བ་དག་ནི་ཅི་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་ལས་སྐྱོབ་པ་དང་། ཞེས་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་རླབས་ལས་ལོང་བས་མིག་རྙེད་པ་དང་། འོན་པས་སྒྲ་ཐོས། སྨྱོན་པས་དྲན་པ་རྙེད། ནད་སྣ་ཚོགས་ལོ་ཉེས་སོགས་སངས་རྒྱས་གྲོང་དུ་གཤེགས་པ་ཙམ་གྱིས་ཞི་བ་དང་། གང་གིས་གསོལ་བ་བཏབ་ན་ཡང་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་བྱེད་པའོ། །ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འོད་ཟེར་བཏང་
2-71b
བས་དམྱལ་བ་སོགས་ངན་སོང་བ་རྣམས་ལ་རེག་པའི་མོད་ལ་དེ་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་བྱས་ཏེ་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་དང་། དམྱལ་བ་སོགས་སུ་སངས་རྒྱས་དྲན་པའམ་མཚན་ཐོས་པས་ཀྱང་དེ་ལས་ཐར་པ་དང་ནི། ཡང་མུ་སྟེགས་ཅན་སོགས་ཐར་པའི་ཐབས་མིན་པ་དཀའ་ཐུབ་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ངན་པ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ལམ་དེ་ལས་བསླངས་ཏེ། མཐོ་རིས་ཐར་ལམ་ལ་འཇོག་པར་མཛད་པ་དང་། ཡང་བདག་དང་བདག་གིར་ལྟ་བའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཅན་རྣམས་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་བསྟན་ནས་ཉན་རང་གི་མྱང་འདས་ལ་འགོད་པའི་སྒོ་ནས་སྐྱོབ་པ་དང་། མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་ཉན་རང་གི་ལམ་ལ་ཞུགས་པའམ་འཇུག་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཛུད་པས་ཐེག་པ་དམན་པ་དག་ལས་སྐྱོབ་པ་དེ་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ནི་གཞན་རྣམས་ཀྱི་སྐྱབས་ཀྱི་དམ་པའོ། །གསུམ་པ་ལ་དངོས་དང་སྐྱབས་མཆོག་ཡིན་པ་དང་། སྐྱབས་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་གསུམ་ཚིགས་བཅད་རེ་རེས་བསྟན་ཏེ། གོང་དུ་བཤད་དོན་བསྡུས་ནས་སངས་རྒྱས་ཉིད་འཇིག་རྟེན་པའི་སྐྱབས་གནས་རྣམས་དང་། ཉན་རང་རྣམས་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་སྐྱབས་གནས་དེ་བས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཉིད་དེ་ནི་དེ་འདྲའི་སྐྱབས་ཀྱི་དཔེ་གཞན་མེད་པ་སྐྱབས་ཀུན་གྱི་མཆོག་ཏུ་འདོད་དེ། རྒྱུ་མཚན་ཅིའི་ཕྱིར་ན། སངས་རྒྱས་དེས་འཁོར་བ་འདིར་སྣ་ཚོགས་པའི་འཇིགས་པར་གྱུར་པ་ཉེ་བར་འཚེ་བ་ཐམས་ཅད་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སོགས་ལྟ་བ་
2-72a
ངན་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། ཐེག་པ་དམན་པ་དང་། ངན་སོང་གི་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་མང་པོ་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཐར་པའི་ཐབས་མིན་པར་ཞུགས་པའམ་སོང་བ་རྣམས་སྐྱེ་དང་འཆི་དང་དེའི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་དང་ལས་རྣམས་ཀུན་ལས་གཏན་དུ་སྲུང་བའི་སྐྱབས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེ་ལ་ལར་ལས་ཀྱི་ཚབ་ཏུ་ངན་སོང་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་ན་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་འགྱུར་མཚམས་མེད་པ་དང་མི་དགེ་བཅུའི་ལས་སོགས་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གོ་བར་བྱ་དགོས་སོ།

成胜皈依处功德
第三，成为殊胜依怙的功德分为三部分：成就自利、成就他利，以及为此二者而成立无比依怙。第一，若皈依佛，则非时而复起的依怙，而是常时从无明、贪爱等一切烦恼群，以及十不善、五无间罪等有漏恶业行为，乃至老死等，佛陀皆能圆满救护。成佛后烦恼、业、寿命或生的三种烦恼永不生起，因此皈依者若获得果位依怙，则自利圆满成为自己的依怙。世间人为恐惧所威胁，逃往山中、洞穴等寻求庇护，以及皈依世间国王、微细世间神祇、梵天、大自在天等，如是不能作依怙。
第二，成佛后对其他众生也作五种救护：救护一切世间所有伤害；如来加持使盲者获得眼目，聋者听闻声音，疯者得回忆，各种疾病、饥荒等仅由佛陀步入城中而平息，任何人祈请都能平息一切过患。又如来放光照触地狱等恶趣众生，瞬间息灭他们一切痛苦，使之转生善趣；在地狱等处忆念佛陀或听闻佛名，亦得从彼解脱；又使外道等入非解脱方便的苦行和不良律仪者，从彼道中引领出来，安置于善趣解脱道；又对持有我见和我所见的萨迦耶见者，教示人无我，引导至声闻缘觉涅槃而救护；不定种姓者，已入或欲入声闻缘觉道者，引入大乘，从劣乘中救护，因此佛陀是他人的殊胜依怙。
第三分为直接阐述是最胜依怙和是大依怙，各用一个偈颂显示：总结前述，佛陀超过世间诸依怙处，以及声闻缘觉皈依单方面寂灭的涅槃这些出世间依怙处，佛陀被认为是无有其他如是依怙比喻的一切依怙之最。原因为何？佛陀于轮回中救护一切种种恐惧的伤害，萨迦耶见等各种恶见，小乘，以及各种恶趣众生的痛苦，安住或趣入非解脱方法者，从生、死及其因——烦恼和业等一切中永远保护，成为依怙。某些版本中，"业"被替换为"恶趣"，应理解为导致恶趣转生的无间罪和十不善业等业烦恼。


 །སྐྱབས་མཆོག་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་བདག་དོན་དང་གཞན་དོན་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་པའི་དུས་ན་སྟོབས་སོགས་འབྲས་བུའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཤིན་ཏུ་རྫོགས་པའི་སྐུ་གསུམ་པོ་གང་ཡིན་པ་བདག་གི་དོན་མཐར་ཐུག་པ་དང་། གཞན་དོན་དུ་དམ་པའི་ཆོས་མདོ་སྡེ་སོགས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་འཛུད་ཅིང་ཐབས་དེས་དེ་དག་རབ་ཏུ་འདུལ་བ་ནི་ཁམས་དབང་བསམ་པ་དང་མཐུན་པར་བསྟན་པས་རྒྱུད་གྲོལ་བར་མཛད་ནུས་པའི་མཁྱེན་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་བོ། །འགྲོ་བ་ཀུན་ལ་ནམ་ཡང་མི་གཏོང་པའི་ཐུགས་བརྩེ་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའོ། །དེ་གཉིས་ལས་གཞན་དོན་མཐར་ཐུག་པ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་གཉིས་མཐར་ཐུག་གི་ཡོན་ཏན་མངའ་བ་དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་དེ་སྲིད་པ་འདིར་ནི་སྐྱབས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་འདོད་དོ། །སྐྱབས་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་ནི་ཕྱོགས་དང་དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཇི་སྲིད་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་
2-72b
ཅད་ཀྱི་གནོད་པ་མཐའ་དག་བཟློག་ཅིང་གཏན་དུ་ཞི་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཀུན་འབྱོར་བར་བྱ་བའི་མཐུ་མངའ་བའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ནི་སྐྱབས་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་འདོད་དོ། །
成胜处功德
བཞི་པ་གནས་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་ལ། གནས་གྱུར་པ་ཉིད་བཤད་པ་དང་། དེ་ཁྱད་པར་འཕགས་ཚུལ་བསྟན་པ་གཉིས། དང་པོ། ཤེས་པའི་རྒྱུད་གང་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་སམ་ས་བོན་གང་ཞིག །དུས་ཡུན་རིང་པོར་འཁོར་བའི་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་འབྲལ་མ་མྱོང་བར་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་ཆགས་པར་ལྡན་པ་དེ་ཉིད་སྤོང་བ་ལ། ས་དང་པོ་ནས་བཅུ་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་དམ་པ་ཚོགས་གཉིས་རླབས་ཆེ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ཞིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནམ་མཁའ་མཉམ་པ་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་གང་ཞིགས་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་སོགས་དགུ་རེ་ཡོད་པས་རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་དང་ལྡན་པའམ། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཀུན་གྱིས་རབ་ཏུ་བཅོམ་པ་འམ་སྤང་པར་གྱུར་ཅིང་། ཡུལ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་གི་རང་བཞིན་དང་ཡུལ་ཅན་ཤེས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གནས་གྱུར་པའམ། ཡང་ན་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། ཚོགས་བརྒྱད་ཡེ་ཤེས་བཞིར་གནས་གྱུར་པ་སྟེ་ལྔ་པོ་དེ་ལ་གནས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་ལ། མདོར་ན་གནས་སུ་སྣང་བ་སྣོད་དང་། དོན་དུ་སྣང་བ་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་དང་ལུས་སུ་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་མ་དག་
2-73a
པའི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཡེ་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་གནས་མོད་ཀྱི། སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་ནས་དེའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་མཐོང་བ་ལམ་གྱིས་སྤངས་ཏེ། རྣམ་པར་དག་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་སྣང་བ་རབ་འབྱམས་མུ་མེད་པ་ནི་གནས་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཆོས་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་ལས་མ་གཡོས་བཞིན་དུ། ཇི་སྙེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མའི་སྣང་བ་ལྟར་མ་འདྲེས་པར་སྣང་ཡང་རིས་ཆད་ཀྱི་མཚན་མ་མེད་པ་མཉམ་པའོ། །དེ་ལྟར་གནས་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་དཀར་གྱི་ཡོན་ཏན་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་སོགས་ཉན་རང་ལ་མེད་པས་མཆོག་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་ལྡན་པ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཉམ་བཞག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་རབ་ཏུ་དག་པའམ་ཤིན་ཏུ་དག་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའི་ངོས་ལྟར་དམིགས་པ་མེད་པར་རྟོགས་པ་དང་། རྗེས་ཐོབ་ཏུ་ཤེས་བྱ་མཐའ་ཡས་པ་སྣང་ཡང་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའི་ཤིན་ཏུ་ཡུལ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་སམ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་གཉིས་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།

 །སྐྱབས་མཆོག་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་བདག་དོན་དང་གཞན་དོན་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་པའི་དུས་ན་སྟོབས་སོགས་འབྲས་བུའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཤིན་ཏུ་རྫོགས་པའི་སྐུ་གསུམ་པོ་གང་ཡིན་པ་བདག་གི་དོན་མཐར་ཐུག་པ་དང་། གཞན་དོན་དུ་དམ་པའི་ཆོས་མདོ་སྡེ་སོགས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་འཛུད་ཅིང་ཐབས་དེས་དེ་དག་རབ་ཏུ་འདུལ་བ་ནི་ཁམས་དབང་བསམ་པ་དང་མཐུན་པར་བསྟན་པས་རྒྱུད་གྲོལ་བར་མཛད་ནུས་པའི་མཁྱེན་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་བོ། །འགྲོ་བ་ཀུན་ལ་ནམ་ཡང་མི་གཏོང་པའི་ཐུགས་བརྩེ་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའོ། །དེ་གཉིས་ལས་གཞན་དོན་མཐར་ཐུག་པ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་གཉིས་མཐར་ཐུག་གི་ཡོན་ཏན་མངའ་བ་དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་དེ་སྲིད་པ་འདིར་ནི་སྐྱབས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་འདོད་དོ། །སྐྱབས་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་ནི་ཕྱོགས་དང་དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཇི་སྲིད་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་
2-72b
ཅད་ཀྱི་གནོད་པ་མཐའ་དག་བཟློག་ཅིང་གཏན་དུ་ཞི་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཀུན་འབྱོར་བར་བྱ་བའི་མཐུ་མངའ་བའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ནི་སྐྱབས་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་འདོད་དོ། །
成胜处功德
བཞི་པ་གནས་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་ལ། གནས་གྱུར་པ་ཉིད་བཤད་པ་དང་། དེ་ཁྱད་པར་འཕགས་ཚུལ་བསྟན་པ་གཉིས། དང་པོ། ཤེས་པའི་རྒྱུད་གང་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་སམ་ས་བོན་གང་ཞིག །དུས་ཡུན་རིང་པོར་འཁོར་བའི་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་འབྲལ་མ་མྱོང་བར་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་ཆགས་པར་ལྡན་པ་དེ་ཉིད་སྤོང་བ་ལ། ས་དང་པོ་ནས་བཅུ་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་དམ་པ་ཚོགས་གཉིས་རླབས་ཆེ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ཞིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནམ་མཁའ་མཉམ་པ་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་གང་ཞིགས་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་སོགས་དགུ་རེ་ཡོད་པས་རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་དང་ལྡན་པའམ། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཀུན་གྱིས་རབ་ཏུ་བཅོམ་པ་འམ་སྤང་པར་གྱུར་ཅིང་། ཡུལ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་གི་རང་བཞིན་དང་ཡུལ་ཅན་ཤེས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གནས་གྱུར་པའམ། ཡང་ན་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། ཚོགས་བརྒྱད་ཡེ་ཤེས་བཞིར་གནས་གྱུར་པ་སྟེ་ལྔ་པོ་དེ་ལ་གནས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་ལ། མདོར་ན་གནས་སུ་སྣང་བ་སྣོད་དང་། དོན་དུ་སྣང་བ་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་དང་ལུས་སུ་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་མ་དག་
2-73a
པའི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཡེ་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་གནས་མོད་ཀྱི། སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་ནས་དེའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་མཐོང་བ་ལམ་གྱིས་སྤངས་ཏེ། རྣམ་པར་དག་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་སྣང་བ་རབ་འབྱམས་མུ་མེད་པ་ནི་གནས་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཆོས་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་ལས་མ་གཡོས་བཞིན་དུ། ཇི་སྙེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མའི་སྣང་བ་ལྟར་མ་འདྲེས་པར་སྣང་ཡང་རིས་ཆད་ཀྱི་མཚན་མ་མེད་པ་མཉམ་པའོ། །དེ་ལྟར་གནས་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་དཀར་གྱི་ཡོན་ཏན་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་སོགས་ཉན་རང་ལ་མེད་པས་མཆོག་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་ལྡན་པ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཉམ་བཞག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་རབ་ཏུ་དག་པའམ་ཤིན་ཏུ་དག་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའི་ངོས་ལྟར་དམིགས་པ་མེད་པར་རྟོགས་པ་དང་། རྗེས་ཐོབ་ཏུ་ཤེས་བྱ་མཐའ་ཡས་པ་སྣང་ཡང་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའི་ཤིན་ཏུ་ཡུལ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་སམ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་གཉིས་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
成为最殊胜皈依处的原因
成为最殊胜皈依处的原因是因为它实现了自利和利他的究竟目标。也就是说，当成佛时，力等果位功德极其圆满的三身，是自利的究竟成就；而为了利他，将众生引导至十二分教法等正法中，并以此方便善巧调伏他们，根据他们的根器、能力和意乐而宣讲教法，使其心相续得以解脱的无碍智慧，这是智慧；对一切众生永不舍弃的大慈大悲波罗蜜多，这是大悲心。由这两者而成就利他的究竟目标。
由于具足自他二利究竟的功德，因此佛陀被认为是此世间的最殊胜皈依处。佛陀是大皈依处，因为无论在任何方向和时间所包含的世界中，他都有能力消除一切众生的所有伤害并使其永远平息，以及赐予世间和出世间的一切圆满成就，所以佛陀被认为是最大的皈依处。
成胜处功德
第四，关于转依的

 །སངས་རྒྱས་པའི་དུས་ན་མཉམ་རྗེས་ཐ་དད་དུ་མེད་དེ་རང་བྱུང་ངམ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོས་ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དུས་གཅིག་ཏུ་གཟིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་གྱུར་དེ་ཉན་རང་གི་གནས་གྱུར་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་ཚུལ་དང་། དེའི་རབ་དབྱེ་བཅུ་
2-73b
བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཇི་ལྟར་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའམ་གཤེགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སངས་རྒྱས་དེ་ནི་གནས་གྱུར་པ་ཟག་མེད་ཀྱི་དབྱིངས་དེར་བཞུགས་ནས། དཔེར་ན་རི་ཡི་དབང་པོ་རིའི་རྒྱལ་པོ་རི་རབ་ཀུན་ནས་མཐོ་བ་དེའི་སྟེང་ནས་ཕྱོགས་བཅུར་བལྟས་ན། ཉེ་བ་དང་རིང་བའི་གཟུགས་བཟང་ངན་ཀུན་མཐོང་བ་ལྟར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ནི་ཉན་རང་གི་གནས་གྱུར་ལས་འཕགས་ཤིང་མཐོ་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་རི་དབང་མཐོ་བ་ཡི་སྟེང་ན་བཞུགས་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་ཀུན་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་གཟིགས་པར་མཛད་དེ། བདག་དོན་མྱང་འདས་ཞི་བ་མངོན་པར་དགའ་བའི་འགྲོ་བ་ཉན་རང་ལའང་ཐུགས་རྗེའམ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མཛད་དེ། ཉན་རང་དེ་དག་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་གཉེན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མ་བྱས་པར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྤངས་པ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཆེན་པོ་བྲལ་བས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་མ་ནུས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཡང་ཐུགས་རྗེ་བ་མཛད་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་སྲིད་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་སྐྱེ་བོ་གཞན་འཁོར་བ་པ་རྣམས་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ་དེ་དག་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ལས་མ་ཐར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྣམ་གྲངས་དབྱེ་བ་ནི། གནས་ལ་ཞེས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་དེ་ལ་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཡོད་དེས་
2-74a
གང་ཞེ་ན་རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་འབའ་ཞིག་མཛད་པས་གཞན་དོན་ལ་འཇུག་པ་དང་། གནས་གྱུར་དེ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་འདས་པ་ཉན་རང་གི་གནས་གྱུར་སོགས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པས་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ཉོན་མོངས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི། ཡུལ་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་མིན་པ་ཡིད་བྱེད་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཉལ་མ་སྤངས་པ་གསུམ་ཡིན་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་གྱུར་ནི་ནམ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ལ་མི༷་འཇུག་པ་ད༷ང་། གནས་གྱུར་པ་དེ་ཐོབ་ནས་ནམ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་མི་དགེ་བའི་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་བདག་ཉིད་འཇུག་མི་སྲིད་པས་དེ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། གནས་གྱུར་པ་དེ་དུས་ལན་གཅིག་ན་ཐོབ་པ་དེ་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་ཉམས་པ་མི་སྲིད་པ་དུས་ཀུན་ཏུ་ཆད་པ་མེད་པར་འཇུག་པས་ཀུན༷་འཇུག་ད༷ང་། ཡང་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོའི་ཆོས་ཀུན་ལ་འཇུག་པས་ཀུན་འཇུག་ཞེས་ཀྱང་ངོ་། །ཡང་གཉི༷ས་དང༷་ཞེས་པ་ཐོག་མར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟོན་པ་དང་མཐར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་སྟོན་པ་གཉིས་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ནས་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མཆོག་གི་སྤྲུལ་སྐུས་འདུལ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་དུས་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
成佛时，等持与后得无有差别，以自生或不可思议的大智慧同时照见如所有性与尽所有性的一切法。
第二部分，关于转依的殊胜性：
第一，说明佛陀的转依比声闻缘觉的转依更为殊胜的方式；第二，对转依的十种分类进行解释。
第一，如实通达或契入法界实相，故称"如来"。佛陀安住于转依的无漏法界中，犹如山王须弥立于高处，向十方望去，能见近处与远处一切美丑色相一般，如来安住于超胜声闻缘觉转依的高妙佛陀转依之上，以大悲观察一切众生。
即使对于那些喜爱自利寂静涅槃的声闻缘觉，佛陀也生起大悲心。这些声闻缘觉从无始轮回以来未能利益有缘众生而舍弃大悲心，并缺乏通达法无我的大智慧，因此未能断除所知障，未获得一切相智。尚且对他们生起悲心，更何况对于那些喜乐苦恼之处——轮回的世间众生，他们尚未解脱三苦，对他们的悲悯更不待言。
第二，佛陀转依功德的分类：这佛陀的圆满转依具有殊胜功德，是哪些呢？
由于恒常利益众生而称为"趣入他利"；转依超越世间和出世间的声闻缘觉等一切转依，故称为"最胜趣入"；凡夫生起烦恼的因由是境界现前、不如理作意和未断烦恼随眠三者，而佛陀的转依永不趣入烦恼生起的因缘；获得转依后，绝不可能自身趣入烦恼和不善行为，故称为"远离彼等"；转依一旦获得，直至轮回边际都不会退失，恒时无间断运行，故称为"普遍趣入"；或者说，因为趣入一切烦恼对治法，也称为"普遍趣入"。
又"二者"指初现证菩提与最终示现涅槃两种趣入。因为成佛后，在十方世界中，佛陀以最胜化身，为调伏众生而恒时示现大菩提之相。


 །དོན་དམ་པར་དེ་གཉིས་སུ་འཇུག་པ་མེད་དེ་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ཀ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་མི༷་གཉི༷ས་པར་འཇུག་པ་དང༷་། ཡང་ཉོན་མོངས་ས་བོན་དང་བཅས་པ་སྤངས་པའི་རྣམ་གྲོལ་ཙམ་གྱི་ཆ་ནས་ཉན་
2-74b
རང་དང་ཆ་འདྲ་བའམ་མཉམ་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་གྱུར་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་དང་། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཉན་རང་ལས་ཁྱ༷ད་པར་འཕ༷གས་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རང་རང་སོ་སོའི་རིགས་དང་དབང་པོ་མོས་པ་དང་འཚམས་པར་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ཆོས་སྟོན་པས་ཐེག་པ་ཀུན༷་འགྲོ༷འི་བད༷ག་ཉི༷ད་དེ། དེ་ལྟར་རྣམ་གྲངས་བཅུ་ཡི་ཚུལ་བཤད་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི༷། དེ༷་བཞི༷ན་གཤེ༷གས་པ༷་རྣམ༷ས་ཀྱི༷་གནས་ཡོང༷ས་སུ་གྱུར༷་པ་ཡིན་པར་འདོ༷ད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་གྱུར་དེ་ནི་ཡོན་ཏན་རབ་དང་ལྡན་པ་དང་། གཉེན་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པས་རྒྱ་ཆེར་འཇུག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །
遍布功德
ལྔ་པ་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་པའི་ཡོན་ཏན་ལ།དངོས་དང་དོགས་སྤོང་གཉིས། དང་པོ་དུས་དང་ཕྱོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་ནི། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ནི་དུས་གསུམ་པོར་རྟག་ཏུ་ཀ་བུམ་སོགས་དངོས་པོ་ཀུན་ལ་རྗེས་སུ་སོང་བར་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཟག་པ་མེད་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་གྱུར་པ་དེ་ཡང་འདས་མ་འོངས་ད་ལྟའི་དུས་རྟག་ཏུ་དེ་དང་དེའི་དུས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཀུན་ལ་རྗེས་སུ་སོང་བར་འདོད་དེ། དུས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་མི་འདའ་ཞིང་དབྱིངས་དེ་རང་བཞིན་རྣམ་དག་ཡིན་པས་སངས་རྒྱས་པའི་དུས་དང་སྔར་གྱི་གནས་སྐབས་ལ་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་མེད་པས་སོ། །ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ནི་གཟུགས་སུ་གྱུར་པ་རིང་ཐུང་དཀར་དམར་བཟང་ངན་བར་མ་ཐམས་ཅད་
2-75a
ལ་ཁྱད་མེད་པར་ཁྱབ་ཅིང་ཀུན་ཏུ་སོང་བ་དེ་བཞིན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ཡང་སེམས་ཅན་བཟང་ངན་བར་མའི་ཚོགས་ཀུན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཁྱབ་ཅིང་དེའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་སོང་བ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གློ་བུར་བའི་དྲི་མས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། ས་དང་པོ་ཆོས་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པའི་དུས་ན་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་སྟེ། བདག་གང་ཡིན་པ་སེམས་ཅན་ཡང་དེ་ཡིན་ལ། སེམས་ཅན་གང་ཡིན་པ་བདག་ཀྱང་དེ་ཡིན་པས་ཁྱད་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེས་ས་བཅུར་རིམ་གྱིས་བསྒོམ་པ་རྫོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་པའི་དུས་ན་སེམས་ཅན་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་པས་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །གཉིས་པ་དོགས་པ་སྤངས་པ་ནི། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་རྗེས་སུ་སོང་ཞིང་ཁྱད་མེད་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་གི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་རྟག་ཏུ་མཐོང་བ་དང་། སངས་རྒྱས་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་ཅིས་མི་མཐོང་ཞེ་ན། དེ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་སྒྲིབ་པས་བསྒྲིབས་ནས་སངས་རྒྱས་མཐོང་བའི་སྣོད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ནི། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ཇི་ལྟར་
2-75b
ཆུ་ཡི་སྣོད་ཆག་སྟེ་ཆུ་མེད་པར་གྱུར་ན། ཟླ་བའི་གཟུགས་བརྙན་མི་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་དེར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་མ་བསགས་ཤིང་། ཉོན་མོངས་དང་མི་དགེབའི་ལས་བྱས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་ལྡན་པའི་ངན་པ་དག །སྣོད་ཆག་པ་ལ་ཆུ་མེད་པ་ལྟར་སེམས་དད་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཆུ་དང་བ་ལྟ་བུ་མེད་པས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་གཟུགས་ཀྱང་མི་སྣང་ངོ་། །རཱུ་པ་ཞེས་པ་རང་བཞིན་དང་གཟུགས་གཉིས་ཀ་ལ་འཇུག་གོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
胜义中无有二种趣入，因通达轮回与涅槃二者为平等性，故为"无二趣入"。
又，从仅断除烦恼及其种子而获得解脱这一方面而言，与声闻缘觉相似或平等；而特别是佛陀的转依因断除所知障，以及具足力、无畏等功德而"超胜"声闻缘觉；"遍行"是指对众生随其种性、根器及意乐而宣说三乘之法，故为"一切乘遍行性"。
如是所说的这十种方式，是"如来转依"所应知的。因此，佛陀的转依具足殊胜功德，趣入一切对治法，应知是广大趣入。
遍布功德
第五，关于遍布功德：分为正说和释疑两部分。
第一，关于遍布时间和方位万物的方式：如同虚空恒时遍及过去、现在、未来三世的柱子、瓶子等一切事物，同样地，无漏法界佛陀的转依也恒常随顺过去、未来、现在之时的一切事物。因为三世所摄的一切法不离真如，且法界本性清净，所以佛陀时期与前阶段从本质上无有差别。
如同虚空无差别地遍及一切长短、白红、善恶、中等的色法，同样地，佛陀的法界也遍及一切善恶中等众生的相续，是其法性的本质。佛陀是完全清净远离暂时垢染的法界本性，在初地通达法界遍行相时，证得自他一切众生平等之心，自己是什么，众生也是什么；众生是什么，自己也是什么，无差别平等性的领悟。在十地中次第修习圆满，获得佛地时，圆满通达一切众生和一切法皆为自性现证菩提的本质，所以称为"遍至一切众生众"。
第二，除疑：若如此，佛陀本性遍及一切众生且无差别，那么一切众生自心法性既是佛性，为何不常见之？为何不见佛陀色身呢？
这是因为众生相续被障蔽而非见佛之器，如同虽然虚空中有月轮，但若水器破裂无水，则不现月影。同样地，众生相续未积聚福德智慧资粮，且具有烦恼和不善业所造障碍的恶者，如同破碎无水之器，因无信心和禅定之清澈水，故不见佛陀本性和色身。"Rūpa"一词可指本性和色身两者。


 དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་སྐུ་མཐོང་བ་དང་མི་མཐོང་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དུ་མ་ཁྱབ་པས་མིན་གྱི། སངས་རྒྱས་མཐོང་བའི་ཚོགས་བསགས་པའི་གདུལ་བྱ་གང་ན་ཡོད་པར་སྣང་ཞིང་། དེ་མེད་ན་མི་སྣང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མེ་ནི་གཞན་བུད་ཤིང་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་དུ་འབར་ཞིང་། གཞན་བུད་ཤིང་མེད་པ་དེ་ཉིད་དུ་མེ་ཞི་བར་འགྱུར་ཏེ་མི་འབར་བ་ལྟར། དཔེ་དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་སྐུ་རྣམས་ལ་ཡང་། གདུལ་བྱ་ཡོད་པ་ལ་ལར་སངས་རྒྱས་པ་དང་འཚོ་གཞེས་ཏེ་སྣང་བ་དང་། གདུལ་བྱ་མེད་པའི་ཡུལ་དང་དུས་དེར་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་མི་སྣང་བ་ཤེས་པར་བྱའོ། །
所行无分别任运成就功德
དྲུག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་རྟོག་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇུག་ཚུལ་ཇི་ལྟར་རྔ་དག་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། ཆོས་སྟོན་པ། མཛད་པ་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པ། རྒྱུན་མི་འཆད་པ་སྐྱེ་འབྲིར་སྣང་ཚུལ་བཞི་ཚིགས་བཅད་བཞིས་བསྟན་ཏེ། ཉན་ཐོས་རྣམས་བདག་དོན་དུ་འབད་རྩོལ་དང་བཅས་ནས་མྱ་ངན་འདས་ཚེ་བྱ་བ་རྒྱུན་འཆད་
2-76a
ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གཞན་དོན་མཛད་པ་ནི་འབད་རྩོལ་གྱི་རྟོག་པ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཡིན་པས་ཁྱད་ཞུགས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ལྷའི་བསོད་ནམས་ལས་གྲུབ་པའི་རྔ་བོ་ཆེ་དག་ནི་ནམ་བརྒྱ་བྱིན་འདོད་ཡོན་ལྔ་ལ་འཇུག་པ་ན་སུས་ཀྱང་མ་བརྡུངས་བར་འདོད་པ་ལྔ་ལ་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སྒྲ་འབྱུང་ངོ་། ནམ་འདོད་ཡོན་ལས་ལྡོག་པར་འགྱུར་ན་འདོད་ཡོན་ལྔ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སྒྲ་འབྱུང་བ་དང་། ལྷ་མིན་ལས་རྒྱལ་བའི་ཚེ་ལྷ་རྣམས་རྒྱལ་བའི་སྒྲ་དང་། བག་མེད་པ་ལ་མི་རྟག་པ་སོགས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ལྟར། དེ་བཞིན་རྒྱལ་བ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་སུ་བཞུགས་ཏེ་རྣམ་རྟོག་མི་མངའ་བ་རྣམས་ལ། གང་ཟག་འདི་དང་འདི་ལ་ཆོས་འདི་དང་འདི་བསྟན་པར་བྱའོ་སྙམ་པའི་རྣམ་རྟོག་གི་གཟོ་བའམ་འབད་རྩོལ་མེད་པར། སོ་སོའི་བསམ་པ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་སྣ་ཚོགས་བཤད་པ་དག་ནི་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་འབད་རྩོལ་མེད་པར་རང་གི་འོད་ནི་ཕྱོགས་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པ་ལྟར། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་ལ་འདི་དང་འདི་བྱའོ་ཞེས་ཀུན་སློང་གི་གཟོ་བའམ་རྟོག་པ་མེད་པར། ནོར་བུ་དེ་བཞིན་དུ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་མཛད་པ་སྣ་ཚོགས་གདུལ་བྱའི་དོན་དུ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་ངེས་པར་སྟོན་ཏེ། །ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་གནས་འཇིག་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འགྲོ་འདུག་
2-76b
སོགས་ཀྱི་བྱ་བ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་ལ་གནས་ན་ཡང་། དེ་ལས་མ་གཡོས་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་བཅུར་ཕྱི་མའི་མུ་མཐར་ཐུག་གི་བར་དུ་རྒྱལ་བའི་མཛད་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་དོ། །རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཡིན་ཡང་གདུལ་བྱའི་དབང་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་འཇུག་མི་འཇུག་གི་སྐྱེ་འབྲིར་སྣང་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་འདི་ལ་དུས་རྟག་ཏུ་ནི། ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པའི་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཉམས་ཏེ་ནགས་དང་ཁང་ཁྱིམ་སོགས་ཚིག་པ་དང་། སེམས་ཅན་འཆི་བ་ལྟ་བུ་སྔར་ཡོད་ཉམས་ཤིང་། ཡང་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་གཞན་གསར་དུ་འབྱུང་བ་ལྟར། དེ་བཞིན་ཟག་མེད་དབྱིངས་ན་ཡང་། སངས་རྒྱས་གཟུགས་སྐུ་འཇིག་རྟེན་ཏུ་སྤྲུལ་པ་སོགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཀྱང་གདུལ་བྱའི་དབང་གིས་གསར་ཏུ་སྐྱེ་ཞིང་སྔར་ཡོད་འབྲི་བར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
因此，能否见到佛陀色身并非由于佛陀未遍及一切处，而是在积聚见佛资粮的所化众生处才显现，无彼则不显现。这如同火在有薪柴处燃烧，而在无薪柴处则息灭不燃一样。同理，关于佛陀色身也应知：在有所化众生处示现成佛及住世，而在无所化众生的地方和时间则示现涅槃而不显现。
所行无分别任运成就功德
第六，关于佛陀事业无分别任运成就的方式，如鼓等所示：法的宣说、种种事业的示现、不间断相续、增减显现的方式，以四个偈颂来阐明。
声闻们为自利勤勉精进，涅槃时事业中断；而佛陀为利他所行，无需勤勉分别而是任运成就且不间断，这是其殊胜之处。如同由天人福德所成的大鼓，当帝释享受五欲时，无人击打而自发出随顺五欲欢娱的声音；当其从五欲退出时，则发出与五欲退出相顺应的声音；当战胜阿修罗时发出天众胜利的声音；对放逸者则发出无常等声音。同样地，圆满佛陀安住无漏法界中，虽无分别，却无需思维"应对此人说此法"这样的分别或勤勉，而自然发出符合各自意乐的种种法音。
如同宝珠无需勤勉而自然向各方放射光芒，同样地，诸佛利益众生时不需"做这做那"的动机或分别，而是像宝珠一样，以任运成就的方式必定展示身语意的种种事业来利益所化众生。
如同虚空不间断地显现器世间成住坏以及众生行走等行为，同样地，诸佛虽安住于无漏清净法界之处，却不离彼而在十方直至最后边际都不间断佛陀事业。
虽然不间断，但因所化众生之缘故，佛陀事业显现有增减进退，如同虚空中常有外内诸物生灭的活动，一些损坏如森林房舍等被焚烧、众生死亡等原有事物衰减，又有外内新事物产生一样。同样地，在无漏法界中，佛陀色身在世间示现化现等事业也因所化众生之缘故而显现新生和原有减少。


 །
第七胜深无量功德
དྲུག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དབྱིངས་ཟབ་པའི་ཚུལ། སྔ་མ་ཕྱི་མར་ཁྱད་མེད་ཀྱང་། ཞེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་བཅུ་དྲུག་གིས་བསྟན་པ་འདི་ལ་དོན་གསུམ་སྟེ་མཚན་ཉིད་ཟབ་པ། གནས་པ་ཟབ་པ། ལས་ཟབ་པ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ལ་ཡང་བཞི་སྟེ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད། བདག་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད། ལུང་དུ་བསྟན་བྱ་མིན་པའི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མཚན་ཉིད་བཞི་རིམ་བཞིན་ཚིགས་བཅད་རེ་རེས་བསྟན་ཏེ། དང་པོ་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ། སྔ་མ་དང་ཕྱི་
2-77a
མར་ཁྱད་མེད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་དེ་ནི་ནམ་ཡང་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་འགྱུར་བ་མེད་ཀྱང་། གློ་བུར་གྱི་སྒྲིབ་པ་ཀུན་གྱི་དྲི་མ་མེད་པ་ཡི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་སངས་རྒྱས་ཞེས་འདོད་ཀྱི། གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་ཚེ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་མི་བྱ་བས། རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་ནི་གདོད་ནས་དག་པ་ཡིན་ཀྱི་གསར་དུ་དག་པའང་མ་ཡིན་ལ་ཕྱིས་སུ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མས་མ་དག་པའང་མིན་པ་དེས་ན་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཟབ་སྟེ། གདོད་ནས་དྲི་མ་མེད་དེ་དག་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་སུ་ཅིས་མི་འགྱུར་སྙམ་པ་དང་། ཕྱིས་སུ་དྲི་མ་དག་པའི་དུས་ཁོ་ནར་སངས་རྒྱས་ཡིན་ན་གདོད་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་མ་ཡིན་སྙམ་དུ་ཤེས་རབ་ཆུང་བས་ཁོང་དུ་ཆུད་དཀའ་བའོ། །གཉིས་པ། སྟོང་པ་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་དེ་ནི་རང་སྣང་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མས་རྣམ་པར་དག་པ་ན། གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་གཉིས་པོ་མེད་པ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ནམ་གནས་ལུགས་མཆོག་གི་བདག་ཉིད་དམ་རང་བཞིན་ནམ་ངོ་བོ་ཉིད་ཐོབ་པས་ན། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བདག་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། དངོས་པོའི་ཡིན་ལུགས་མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་བདག་ཉིད་ཆེན་པོའི་བདག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས། བདག་གཉིས་སུ་འཛིན་པའི་ཞེན་ཡུལ་ནི་བདག་མ་ཡིན་ཏེ་དངོས་པོ་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་གཉིས་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོད་མེད་ཀྱི་མཐའ་དང་བྲལ་བ་ནི་གནས་ལུགས་མ་ནོར་བ་ཡིན་པས་དེ་མངོན་དུ་བྱས་པ་ནི་བདག་མཆོག་
2-77b
སྟེ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོའི་བདག་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་དེ་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པས་ཡོད་པ་མིན་ཞིང་། དེ་བཞིན་ཉིད་སྤྲོས་པ་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་དུ་མེད་པར་ཡང་ནི་མི་བརྗོད་དེ། གཉིས་ཆོས་ལ་བརྟེན་པའི་བློས་ཐ་སྙད་དུ་གང་ཟག་གི་རྒྱུད་ཉི་ཚེ་བ་སངས་རྒྱས་སུ་བཟུང་ནས། སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་སླར་འབྱུང་ངམ་མི་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་ཞེས་དང་སངས་རྒྱས་འདས་ནས་དེ་ཕན་ཆད་ཡོད་དམ་མེད་ཅེས་དེ་ལྟར་མཐའ་གཉིས་སུ་རྟོག་པའི་སྒོ་ནས་སངས་རྒྱས་ལ་དེ་སྐད་ཞུ་ཞིང་འདྲི་ན་གང་དུའང་ལུང་མ་བསྟན་པའི་ཚུལ་དུ་འདོད་དེ། སངས་རྒྱས་ཡོད་མེད་ཀྱི་མཐའ་ལས་འདས་པ་དང་། འབྱུང་མི་འབྱུང་གི་ཐ་སྙད་བྱར་མེད་པས་སོ། །གལ་ཏེ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་འཇིག་རྟེན་དུ་སླར་འབྱུང་མི་འབྱུང་དྲི་ན་གདུལ་བྱ་གང་ན་ཡོད་པའི་ཡུལ་དུས་སུ་ཡང་ཡང་འབྱུང་བ་སེམས་ཅན་གྱི་མཐའ་སྲིད་དུ་ཡོད་ཀྱང་། དེ་ནི་སེམས་ཅན་ཤི་ནས་འབྱུང་བ་དང་ཚུལ་མི་འདྲ་ལ། སེམས་ཅན་བཀྲོངས་ཕན་ཆད་འབྱུང་མི་འབྱུང་འདྲི་བ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཕལ་པ་རྣམས་ཤི་ནས་སྐྱེ་བ་ལེན་པ་ལྟ་བུ་ལ་བསམས་ནས་སངས་རྒྱས་སླར་འབྱུང་མི་འབྱུང་དྲི་བ་ཡིན་པས་སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འབྱུང་བ་རང་མཚན་པ་མེད་དེ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
第七胜深无量功德
第六，关于佛陀法界深奥的方式，"前后虽无差别"等十六偈颂所示，分为三个内容：相深、住处深、业深。
第一相深又分四种：清净相、最上我相、不可记事相、解脱相，分别由四个偈颂依次阐明。
首先，自性清净的真如从凡夫阶段直至成佛，前后无差别。虽然空性本自光明的自性永不改变，但无一切暂时障垢的真如才称为"佛"，而当有暂时垢染时则不称为"佛界"。自性清净是本来清净，非新得清净，也非后来被暂时垢染所不净，因此清净相甚深。智慧浅薄者难以理解：若本来无垢清净，为何众生不成佛？若仅在后来垢染清净时才是佛，怎能说是本来自性清净？
第二，空性本自光明之性，当自显现的暂时垢染清净时，因证得人法二我皆空的实相本性或最上自性或本质，故诸佛获得极其清净的自性，因而成为实相无误的真如大我。执著二我的对象非真我，因其在事物中不存在。离有无二边的二无我真如是无误实相，现证此即为最上我，亦称"大我"。
第三，因此佛陀不以人与法的自性方式存在，也不说真如超越戏论的自性为"不存在"。如果依二法之心，以世俗名言执持某一佛陀个体相续，而问"佛陀涅槃后是否再出现"或"佛陀去世后是否仍存在"，以这种二边思维方式向佛陀请教询问，则被认为是不予记别的方式，因为佛陀超越存在不存在的边际，且不可用出现不出现的名言表述。
若问化身是否再度出现于世间，则在有所化众生的时空中会一再出现，直至众生穷尽。然而，这与众生死后再生不同。那些询问众生死后是否再出现的人，是将佛陀涅槃后是否再出现的询问理解为像普通众生死后再取生一样，而佛陀没有实质性的生起与出现，因为佛是真如的本体。
;


 །བཞི་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོས་གནས་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བའང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཟབ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ལྕགས་མེས་བསྲེགས་པའི་ཚ་བ་ཞི་བ་དང་། མིག་ལ་རབ་རིབ་ཞི་བ་ལྟར་ཞེས་པ། ལྕགས་བསིལ་བ་ལ་ཚ་བ་ཞི་བ་ཡོད་ཅེས་མི་བརྗོད་དེ་ད་ལྟ་
2-78a
ལྕགས་བསིལ་བཞིན་པ་དེའི་དུས་སུ་ཚ་བ་སྔར་འགགས་ནས་མེད་ན་དེ་ཞི་བའང་ཇི་ལྟར་ཡོད་དེ་མོ་གཤམ་བུ་ཤི་བ་བཞིན་ནོ། །ཚ་བ་ཞི་བ་མེད་ཅེས་མི་བརྗོད་དེ་དེའི་ཚེ་ཚ་བ་མ་ཞི་ན་ཚ་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་བཞིན་མིག་ལ་རབ་རིབ་ཡོད་མེད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་དཔེ་དང་འདྲ་བར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སེམས་ལྕགས་ལྟ་བུ་ལ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་མེ་ཚ་བ་འདྲ་བ་ཞི་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མིག་དང་འདྲ་བ་ལ་མ་རིག་པ་རབ་རིབ་འདྲ་བ་ཞི་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གང་དུའང་མི་བརྗོད་དོ། །ནམ་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དུས་ན་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཚ་བ་དང་མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་སྔར་འགགས་པ་ད་ལྟ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཞི་བ་ཡོད་པར་མི་བརྗོད་དོ། །མེད་པར་ཡང་མི་བརྗོད་དེ། སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྔ་མའི་རྗེས་སུ་ཡོད་པས་སོ། །འདི་མ་དག་པ་དང་དག་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་བསམས་ནས་སྤངས་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོས་གཞལ་ན་ཡེ་ནས་གྲོལ་བ་བཞིན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མངོན་དུ་བྱས་པའི་ཚེ་གསར་དུ་གྲོལ་བའང་མེད་དོ། །མཐོང་སྒོམ་གྱིས་སྤང་བྱའི་ཉོན་མོངས་རྣམས་དང་བྲལ་བ་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ཤེས་རབ་རྣམ་གྲོལ་ལོ་ཞེས་འགྲེལ་བར་གསུངས། ཤེས་སྒྲིབ་སྤངས་པས་ཤེས་རབ་རྣམ་གྲོལ་ཞེས་བྱས་ཀྱང་རུང་སྟེ། དོན་ལ་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ལས་རྣམ་པར་
2-78b
གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །གཉིས་པ་གནས་པ་ཟབ་པ་ནི། ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ན་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་གཅིག་པས་ན་སོ་སོར་རིས་སུ་ཆད་པའི་ལུས་ནི་མེད་ཅིང་བདག་ཏུ་འཛིན་པའང་མེད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཐ་དད་པ་མང་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ། སྔོན་གྱི་དུས་ན་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ནས་ས་བཅུ་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པ་ན་སོ་སོའི་ལུས་ཐ་དད་པ་དུ་མ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་སྒོ་ནས་དེ་དང་དེའི་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་ཐ་སྙད་བཏགས་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་གཅིག་ཀྱང་མིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་གཅིག་དང་དུ་མར་གྱུར་པ་ཟག་མེད་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་གནས་པའི་ཚུལ་རྟོགས་དཀའ་བས་ཟབ་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ལས་ཟབ་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་གནས་ལྟ་བུའི་ལས་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ལས་དང་། མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་ལས་དང་། ཆོས་བསྟན་པའི་ལས་དང་། སྤྲུལ་པ་སོགས་ཀྱི་ལས་དང་། ཡེ་ཤེས་འཇུག་པའི་ལས་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ལས་དང་། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཅིག་ཆར་མཐོང་བའི་ལས་དང་། ཡེ་ཤེས་མི་འཇུག་པའི་ལས་དང་། རྣམ་གྲོལ་མཚུངས་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་ལས་དང་རྣམ་པ་བཅུ་བཤད་ནས། ཟབ་པ་གསུམ་གྱི་མཇུག་སྡུད་ཚིགས་བཅད་གཅིག་བཅས་སོ། །དང་པོ། སྟོབས་བཅུ་མི་འཇིགས་བཞི་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་དེ་ཡི་འབྱུང་གནས་ཀྱི་ལས་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ནི་རིན་ཆེན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་བཞིན་
2-79a
ནོ། །གཉིས་པ། འགྲོ་བའི་རྒྱུད་ལ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་དགེ་བའི་ལོ་ཏོག་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ལ། དཔེར་ན་སྤྲིན་ཆེན་པོ་ལས་ཆར་འབེབས་པ་དང་ཡང་འདྲ་བར་བསྟན་ཏོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
第四，若依真如本质而住，解脱也同样深奥：就如铁被火烧后热性止息，或如眼睛的翳障止息一般。关于冷铁不说有热性止息，因为当铁冷却时，热性已先前灭去而不存在，那么热性的止息又怎么存在呢？这如同石女之子死亡一般。也不说没有热性止息，因为若此时热性未止息，就应存在热性。同样地，眼中翳障的有无也是如此。
如同此喻，佛陀的解脱心如铁，贪欲之火热的止息，以及佛陀解脱智慧如眼，无明翳障的止息，都不可说为有或无。当心得解脱和智慧得解脱时，贪欲热性和无明翳障先前已灭而现今不存在，因此不说有止息。也不说没有止息，因为心解脱和智慧解脱随前者而有。这是基于未净与已净状态的心相续而言说断除和解脱。
若以真如本质衡量，则本来解脱，如同在佛地现证时也无新得解脱。释中说：远离见修所断烦恼称为"心解脱"；于解脱正确了知为解脱性则为"慧解脱"。也可说断除所知障为慧解脱，实际上是从二障解脱的智慧。
第二，住处深：安住无漏法界的诸佛如同虚空，皆为真如法身所一，因此没有各自划分的身体，也无我执，故诸佛不是多数差别；但在过去从胜解行地直至第十地修菩萨行时，有多个各自差别的身体，依此施设彼彼所得果位之佛的名言，故也非一佛。因此，佛陀一与多安住无漏法界的方式难以理解，故为甚深。
第三，业深分十种：菩提分如宝藏之业，成熟众生之业，究竟趣入之业，说法之业，化现等业，智慧趣入之业，无分别之业，同时见种种之业，智慧不趣入之业，解脱相同而智慧差别之业十种，最后以一偈总结三种甚深。
第一，十力、四无畏等佛法的生起处之业即大菩提，如同各种宝藏的源泉。第二，使众生相续中六度善法成熟，如同大云降雨所示。


 །གསུམ་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རབ་ཏུ་རྫོགས་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་ཟླ་བ་ཉ་བ་ལྟ་བུར་འདོད་དེ། ཟླ་བ་ཉ་བ་ན་ཆ་མ་རྫོགས་པ་ཅུང་ཟད་མེད་པར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལྟར་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་ལས་སོ། །བཞི་པ་ཆོས་བསྟན་པའི་ལས་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པའི་འོད་ཟེར་གྱིས་ཕྱོགས་བཅུའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་རྒྱུད་ལ་ཡང་དག་པའི་དོན་མཐོང་བའི་སྣང་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཉི་མ་ཆེན་པོ་འདྲ་བར་འདོད་ཅེས་གསུངས་ཏེ་གླིང་བཞི་པའི་འཇིག་རྟེན་གཅིག་ན་ཉི་མ་གཅིག་ལས་མེད་པས་དེ་ལ་ཆེ་ཆུང་མེད་ཀྱང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉི་མས་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་མེད་སྣང་བར་བྱེད་པས་ན་དེ་འདྲའི་ཉི་མ་ཆེན་པོ་ཞེས་སྔོན་མེད་ཀྱི་དཔེ་ལྟ་བུར་བརྗོད་པའོ། །ལྔ་པ་སྤྲུལ་པ་སོགས་ཀྱི་ལས་ནི། ཇི་ལྟར་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཐ་དད་དུ་འབྱེད་པ་མེད་པར་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་ཤིང་། འོད་ཟེར་དེ་རྣམས་དུས་རྟག་ཏུ་བྱ་བ་ཐ་དད་སོ་སོ་བ་མེད་པར་ལོ་ཏོག་སྨིན་པ་དང་འདམ་སྐེམ་པ་སོགས་ཀྱི་བྱ་བ་ལ་དོན་གཅིག་པར་འཇུག་པ་དང་། འོད་དེས་འཇིག་རྟེན་ལ་ཡང་སྣང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་ན་བཞུགས་པའི་སྔོན་གྱི་ལུས་ཀྱི་
2-79b
རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པའི་སངས་རྒྱས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཆོས་སྐུའི་ངོ་བོར་རོ་གཅིག་ཏུ་ཐ་དད་མེད་པར་འདྲེས་ཤིང་། གདུལ་བྱ་འདུལ་བའི་མཛད་པ་གཅིག་པ་ཉིད་ནི་མཛད་པ་ལ་ཕྱོགས་བཅུའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྣང་བར་མཛད་པར་འདོད་དེ། སངས་རྒྱས་གཅིག་གིས་སྤྲུལ་པ་དང་སེམས་ཅན་སྨིན་པའི་ཕྲིན་ལས་སོགས་མཛད་ན། ཆོས་སྐུ་ལ་ཐ་དད་མེད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཕྲིན་ལས་དེ་ཉིད་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ་འདྲེས་པ་ཡིན་པ་དང་། བྱེད་པ་དང་བྱ་བ་དང་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་གཅིག་ལས་ཐ་དད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་སྤྲུལ་པ་དང་ཆོས་བསྟན་པ་དང་གདུལ་བྱ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་འགྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀུན་འདུས་པའི་མཛད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ། །དྲུག་པ་ཡེ་ཤེས་འཇུག་པའི་ལས་ནི། དཔེར་ན་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གཅིག་བྱུང་ན་ཕྱོགས་གཞན་དང་གཞན་གྱི་ཆར་སྣང་བའི་འོད་ཟེར་ཀུན་དུས་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་མཉམ་དུ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལས་སངས་རྒྱས་གཅིག་གིས་གདུལ་བྱའི་དོན་གང་དང་གང་དྲིས་པ་ལྟ་བུ་ལུང་བསྟན་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བ་ན། སངས་རྒྱས་གཞན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ལ་དོན་གཅིག་ཏུ་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་དུས་མཉམ་དུ་འཇུག་ཅིང་འབྱུང་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །བདུན་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ལས་ནི། ཇི་ལྟར་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་དག་གང་དང་གང་དུ་འཇུག་པ་ལ་འདིར་འཇུག་གོ། འདི་སྣང་བར་བྱའོ་སྙམ་པའི་བདག་གིར་བྱ་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་
2-80a
ཀྱང་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཕན་བདེའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་མཛད་པ་མི་མངའ་སྟེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་བཞིན་དུ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།



第三，在佛陀境界中，福德与智慧资粮完全圆满成就，因此将其比作满月。就像满月之时，没有丝毫不圆满的部分，完全圆满，这是达到究竟的作用。
第四，说法的作用：佛陀以遍知一切所知的智慧光明宣说佛法，以法光照亮十方众生心相续，使他们见到真实义理，故称如大日。虽然在四大洲的世界中只有一个太阳，并无大小之分，但佛陀的日光能照耀无量十方世界，故称为前所未有的"大日"。
第五，化身等作用：如同从太阳轮中发出的无量光芒不可分割地融为一体，这些光芒始终无有各别不同的作用，而是一致地参与成熟庄稼、干燥泥泞等工作，同时也照亮世界。同样，安住在无漏法界清净中，随从过去身而说的无量诸佛在如来法身本质上无二无别地融合。他们在度化所化众生的事业上是一致的，以智慧照亮十方一切众生。当一佛示现化身、成熟众生等事业时，因为法身无差别，所以无量诸佛都在做同一事业，是融合的，因为能作、所作和智慧都无差别，是一体的。这表明化身、说法、成熟所化众生、显示神通等一切佛陀事业都是诸佛共同的事业。
第六，智慧运作的作用：譬如当一道太阳光生起时，各个方向的光芒无有先后地同时显现。同样地，当诸佛中一佛对所化众生的任何问题作出授记的智慧生起时，应知其他无量佛的一切智慧也无先后地同时融入并生起于该智慧中。
第七，无分别的作用：如同太阳光不论照射到何处，都没有"我要照这里，我要照亮那里"的执着。同样，佛陀的智慧虽然为了利益众生的安乐而运作，却没有我和我所的执着，因为它是无分别地自然成就运作的。


 །བརྒྱད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཅིག་ཆར་མཁྱེན་པའི་ལས་ནི། ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གཅིག་ཡུལ་གང་དུ་བཏང་བས་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་ཡུལ་དེ་ན་ཡོད་པའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཆར་སྣང་བར་བྱེད་པ་ལྟར། དེ་བཞིན་དུས་གསུམ་དང་ཕྱོགས་བཅུས་བསྡུས་པའི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཅིག་ཆར་སྣང་ཏེ་ཐམས་ཅད་དུས་གཅིག་ཏུ་མཁྱེན་པ་ཡིན་གྱི་འགའ་ཞིག་སྔར་མཁྱེན་འགའ་ཞིག་ཕྱིས་མཁྱེན་པ་དང་འགའ་ཞིག་མཁྱེན་ཚེ་གཞན་མ་མཁྱེན་པ་ལྟ་བུའི་མཁྱེན་པ་ཉི་ཚེ་བ་མིན་པར་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཤེས་བྱ་ཡིན་ནོ་ཅོག་མཁྱེན་པ་དཔེར་མེ་ལོང་དང་བས་པ་ལ་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གནས་པའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཆར་འཆར་གྱི་སྔ་ཕྱི་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །དགུ་པ་ཡེ་ཤེས་མི་འཇུག་པའི་ལས་ནི། ཇི་ལྟར་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་རྣམས་ཀུན་ཏུ་བཀྱེ་ཡང་། སྤྲིན་དང་ཁང་ཁྱིམ་ཕུག་པ་ལ་སོགས་པས་བསྒྲིབས་ན་འོད་མི་སྣང་བར་འདོད། དེ་བཞིན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འོད་ཟེར་ཀུན་ཏུ་བཏང་བ་རྣམས། སེམས་ཅན་གྱི་ནི་ཉེས་པས་བསྒྲིབས་ཏེ་མི་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ་སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་མཐོང་བ་དང་ཆོས་ཉན་པ་སོགས་ཀྱི་སྣོད་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཉེས་པ་དེ་དག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མི་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །བཅུ་པ་ཉན་རང་རྣམས་ཀྱང་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཟག་མེད་ཀྱི་དབྱིངས་མངོན་དུ་བྱས་མོད་ཀྱི། ཇི་ལྟར་གོས་དཀར་པོ་ལ་མདུད་པ་བྱས་པའི་དབང་
2-80b
གིས། ཚོན་དུ་བཙོས་པ་ན། མདུད་པ་མ་བོར་བ་ཚོན་གྱིས་འགྱུར་ལ། མདུད་པ་བོར་བར་དཀར་པོའི་རི་མོ་བཀྲ་བས། གོས་གཅིག་ལ་ཚོན་ཁྲ་བོ་བཀྲ་མི་བཀྲ་བ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་སྔོན་སློབ་ལམ་དུ་སྨོན་ལམ་དང་ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་འཕེན་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དབྱིངས་སུ་ཡེ་ཤེས་བཀྲ་བ་དང་མི་བཀྲ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། ཉན་རང་རྣམས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྩ་བ་ཉོན་མོངས་ཟད་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཟད་པས་འཁོར་བ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ཡང་། ཤེས་སྒྲིབ་སྤངས་པ་དང་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་དང་ཚོགས་གཉིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ཐོབ་པས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལས་སྤྲུལ་པ་འགྱེད་པ་སོགས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྣང་ལ་ཉན་རང་ལ་དེ་ལྟ་བུ་མེད་དོ། །བཅུ་གཅིག་པ་ཟབ་པའི་དོན་བསྡུ་བ་དྲི་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་རོ་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཟབ་པ་བཞི་དང་ནི། གནས་པ་ཟབ་པ་དང་། འཕྲིན་ལས་ཟབ་པ་བཅུ་པོ་འདི་ལྟ་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཤད་པ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་ཚོན་གྱིས་རི་མོ་འབྲི་བ་བྱ་དཀའ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ་སྤྲོས་པ་ཞི་བའི་དབྱིངས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ལ་རྟོག་པས་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཚོན་གྱིས་རི་མོ་བྲིས་ཀྱང་ནམ་མཁའ་ལ་ཚོན་མི་ཆགས་པ་དང་འདྲ་ལ་འོན་ཀྱང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་ཡིད་ཆེས་པ་དག་ལ་ནམ་མཁའ་ལ་ཚོན་གྱི་རི་མོ་འབྲི་ནུས་པ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ངོ་
2-81a
མཚར་བར་རིག་པར་བྱའོ་གསུངས། དེ་དག་གིས་ཟབ་པའི་ཡོན་ཏན་བཤད།
2-81b
ཆར་ཡང་མི་ཕོད་དོ་ཞེས་དཔེ་དང་གྲངས་དང་རྒྱུར་ཡང་མི་འགྲོའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འབྱོར་པ་དེ་ཡིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡི་ཚོགས་གཉིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། མངོན་ཤེས་དང་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་སོགས་ཡོན་ཏན་དཔག་མེད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པའི་འབྱོར་པའི་ཆར་ཡང་མི་ཕོད་དོ།

第八，同时了知各种事物的作用：如同一道太阳光射向某处，能同时显现那里的一切形色给众生看，同样地，佛陀的智慧能同时照见三世十方所摄的一切所知，同时了知一切，而非先知道一些后知道一些，或了知某些时不了知其他的有限了知，而是在一刹那间了知一切所知，就像在清净的镜子中，所有境界中的形色同时显现，没有先后一样。
第九，智慧不入的作用：如同太阳光虽然普照一切，但被云层、房屋、洞穴等遮蔽时，光明就不显现。同样，诸佛的智慧光明虽然普照，但被众生过失所遮蔽而不显现，即由于那些不适合见佛化身、听闻佛法等的过失，使佛陀的智慧不能进入。
第十，声闻缘觉虽然也证得了解脱轮回痛苦的无漏法界，但就像白色衣服上打了结，染色时，未解开的结处会被染色，而解开的结处会留下白色斑纹，使同一件衣服有色彩斑驳和不斑驳的部分。同样，因为先前修学道时愿力和二资粮的引导，在解脱法界中智慧有斑驳与不斑驳之分。声闻缘觉因灭尽轮回痛苦根本——烦恼而获得解脱，佛陀也因灭尽烦恼障及习气而从轮回中解脱。然而，佛陀因断除所知障和圆满往昔愿力及二资粮而获得大智慧，能不断显现成熟众生界的智慧事业，如放射化身等，而声闻缘觉则没有这种能力。
第十一，总结甚深义，诸佛安住在无垢法界中为一味，具有四种甚深特征，以及甚深住处和十种甚深事业。佛陀所说的这些，就像在虚空中用颜料作画一样难以做到，因为在如虚空般离戏论的法界上，用分别心去描述"是这样的"，就像用颜料作画，但颜料在虚空中无法附着。然而，对于能信解不可思议境界的人来说，应当知道这是极为稀有的，如同能在虚空中以颜料作画一样。以上解释了甚深功德。
甚至连百分之一也比不上，无法作为比喻、数量或原因。菩萨的这种成就，甚至连如来圆满二资粮、神通、力、无畏等无量功德究竟圆满的成就的百分之一也比不上。


 །ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་གྱི་འབྱོར་པ་ཤིན་ཏུ་ཚད་མེད་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་འབྱོར་པ་དང་བསྒྲུན་ན་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཅིག་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་པའི་གཏོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བཞིན་དུ་ཁྱད་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ན་ཡང་དག་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་འབྱོར་པ་ནི། གང་ཟག་གང་གི་དོན་དུ་འཇུག་པ་ཡང་ཚད་མེད་དེ། གང་ཟག་གཅིག་དང་བརྒྱ་ལ་སོགས་གྲངས་ཡོད་པ་ཞིག་གི་དོན་དུ་མ་ཡིན་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དུ་འཇུག་པ་ཡང་ཚད་མེད་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ནམ་མཁས་གར་ཁྱབ་འཇུག་པས་དཔག་ཏུ་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་འཇུག་པ་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་དེ། བཟོ་དང་སྐྱེ་བ་མཆོག་གི་སྤྲུལ་སྐུ་དང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཐབས་ཀྱི་རོལ་བ་གདུལ་བྱའི་ཁམས་བཞིན་དུ་ཚད་མེད་པས་སོ། །ཇི་ཙམ་དུ་འཇུག་པ་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་བདེ་བྱེད་པས་དེས་ཕན་བཏགས་པ་ཅི་ཙམ་ཞིག་ཞེས་བགྲང་དུ་མེད་པས་སོ། །དུས་གང་དུ་འཇུག་པ་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐའ་མ་ཟད་པ་སྲིད་དུ་གཞན་དོན་ལ་འཇུག་པས་སེམས་ཅན་གྱི་མཐའ་ཟད་པ་མི་
2-82a
སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་འབྱོར་པ་ནི། གང་གི་ཆེད་དུ་འཇུག་པ་དང་། གང་དུ་འཇུག་པ་དང་། ཇི་ལྟར་འཇུག་པ་དང་། ཇི་ཙམ་ཞིག་འཇུག་པ་དང་། དུས་གང་དུ་འཇུག་པ་ནི་ཉན་རང་རྣམས་ཀྱིའང་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཟབ་པའི་ཕྱིར། བསམ་ཡས་པ་སྟེ་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་དང་། རྒྱ་ཆེ་བས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་གྲངས་དཔག་ཏུ་མེད་པར་འདོད་དོ། །གཉིས་པ་གནས་གྱུར་པ་ལས་བྱུང་བའི་འབྱོར་བའི་རྣམ་གྲངས་བདུན་བསྟན་པས་མཚོན་ནས་དཔག་ཏུ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཚིགས་བཅད་བརྒྱད་ཀྱི་དོན་ནི། མིག་སོགས་དབང་པོ་རྣམས་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་ཏེ་རྣམ་པར་དག་པའི་དུས་ན། དབང་པོ་རེ་རེའང་དབང་པོ་ཡི་དོན་ཀུན་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཡུལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་མཐོང་བའི་ཡོན་ཏན་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་འབྱུང་བའི་འབྱོར་པ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས། སྔར་དབང་པོ་གནས་མ་གྱུར་པའི་དུས་ན་མིག་དབང་གིས་གཟུགས་འབའ་ཞིག་མཐོང་གི་སྒྲ་སོགས་དབང་པོ་གཞན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཅོད་མི་ནུས་སོ། །གནས་གྱུར་པའི་ཚེ་མིག་དབང་གིས་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་ཀུན་འཛིན་ནུས་པས། དབང་ཡུལ་གྱི་དོན་ཀུན་ལ་འཇུག་ནུས་པས་སོ། །ཡོན་ཏན་བརྒྱ་དང་བཅུ་གཉིས་ནི་བློ་བརྟན་འགྲེལ་བར་དབང་པོ་གཅིག་གིས་ཀྱང་ཡོན་ཏན་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ། གཟུངས་དབང་གི་མདོ་དང་། དམ་ཆོས་པད་དཀར་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་བལྟའོ་ཞེས་གསུངས། ཁ་ཅིག་མཚན་དཔེ་བསྡོམས་པས་བརྒྱ་བཅུ་གཉིས་ལ་འདོད་པ་དང་འགའ་ཞིག་ས་
2-82b
ཡི་ཡོན་ཏན་སོགས་ལ་འདོད་པ་དབང་པོའི་ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པས་སྐབས་འདི་དང་མི་འབྲེལ་ཞེས་སྔ་མ་དག་གིས་བཤད་པ་ལྟར་ངེས། ཡང་ཕྱོགས་དྲུག་ཏུ་ཕྱེས་ནས་དེ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཕྱོགས་བཅུར་ཕྱེ་བའི་དོན་ལྔ་ལ་མིག་ལ་མཚོན་ན་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་བ་ཁྱད་ཆོས་མིན་པས་མི་བརྩི་བར། སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བཞི་འཛིན་པས་མིག་ལ་ཡོན་ཏན་ཉིས་བརྒྱ་བཞི་བཅུ། ལྔ་ག་བསྡོམས་ན་སྟོང་དང་ཉིས་བརྒྱ་ལ་བརྒྱ་ཕྲག་ཚན་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་གྱུར་པའི་གྲངས་བྱེད་པའང་སྣང་། དམ་ཆོས་པད་དཀར་ལས་ཆོས་དེ་གཟུང་བའི་བསོད་ནམས་ལས་བྱུང་བའི་ཤའི་དབང་པོས་ཕྱོགས་ཀུན་གྱི་གཟུགས་སོགས་ཀུན་འཛིན་པར་གསུངས་པ་ཡོད་འདུག་ཀྱང་སླར་ཞིབ་ཏུ་མདོ་དང་བསྟུན་ནས་དཔྱད་འོས་ཀྱི་སྐབས་འདིར་ཐུན་གྱིས་བྲེལ་བས་མ་གྲུབ་བོ།

如是，虽然菩萨功德的成就极为无量，但与佛陀功德的成就相比，其差别就像一粒微尘与无边世界的体积相比一样悬殊。为什么呢？因为正等正觉诸佛的成就是无量的：为了哪些人而起作用也是无量的，不仅是为了一人、百人等有限数量的人，而是为了无量一切众生而起作用。在哪里起作用也是无量的，因为遍及虚空所及的一切世界，故不可测量。如何起作用也是不可测量的，因为通过工巧与殊胜化生的化身以及各种方便的展现，如同所化众生界一样无量。起作用的程度也是不可测量的，因为对一切众生行利益安乐，所作的利益不可计数。什么时候起作用也是不可测量的，因为只要一切众生的边际未尽，就会持续利益他人，而众生的边际是不可能穷尽的。
这样，诸佛的成就——为了谁而起作用、在哪里起作用、如何起作用、起作用的程度、什么时候起作用，这些都超出了声闻缘觉的境界，因其甚深，所以是不可思议的，超越了思维范畴，广大无比，分类繁多不可计数。
第二，通过讲述七种从转依而生的成就种类来表示无量成就的八个偈颂的含义是：眼等诸根转依清净时，每一根都能对一切根境起作用，并能见到一切境相，获得一百一十二种功德的殊胜成就。以前在根未转依时，眼根只能见色，不能听声等，不能感知其他根的境界。转依时，眼根能同时把握色、声、香、味、触等一切，能对一切根境起作用。一百一十二种功德，据智慧坚固注释说："一根也具有一百一十二种功德，应如《陀罗尼自在经》和《妙法白莲经》所说。"有些人认为是相好总数一百一十二，有些人认为是地的功德等，但这些不是根的功德，与此处无关，如前人所说的确定。
又有将（空间）分为六方，每方又分十方，对五境而言，以眼为例，眼见色不算特性故不计，但能取声、香、味、触四境，故眼有二百四十功德，五根合计为一千二百，成为十二个百的数量。《妙法白莲经》中说持此法所生福德的肉眼能取一切方向的色等一切境，但此处因时间关系未能详细参考经典进行考察。


 །འདིར་རྣམ་རིག་སྨྲ་བའི་ལུགས་ལ་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་པ་དང་ཡུལ་གཟུགས་སོགས་གཉིས་ཀ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་དབང་པོ་གནས་འགྱུར་ཟེར་ན། རང་གི་ས་བོན་གང་དག་ལ། །རྣམ་རིག་སྣང་བ་གང་འབྱུང་བ། །སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ཞེས། །དེ་དང་དེ་དག་ཐུབ་པས་གསུངས། །ཞེས་པ་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་བག་ཆགས་ཡོད་པ་ལས་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཏུ་སྣང་སྟེ། མིག་ཤེས་སྐྱེད་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ནང་གི་ས་བོན་ལ་མིག་ཅེས་སུ་འཛིན་ཅིང་། མིག་ཤེས་ལས་གཟུང་ཡུལ་གཟུགས་སུ་སྣང་། འབྱུང་བ་ལ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་དབང་པོ་གཞན་ཡང་ངོ་། །དེ་ལྟར་སྣང་ངོས་ནས་ཕྱི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་ཡོད་ལ། གང་ཚེ་
2-83a
ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ནང་གི་མངོན་པར་ཆགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤངས་པས་གནས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ནི་ཞེས་པ་ཉན་ཐོས་པས་རྣམ་ཤེས་དྲུག་འདས་མ་ཐག་པ་ལ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ཟེར་ཡང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལུགས་ཀྱིས་ཡིད་ནི་དེ་ལ་མི་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་ལ་ཡིད་ཅེས་བྱ་ཞིང་དེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པར་འདོད་དེ། དཔེར་ན་མིག་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་མིག་དབང་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་དེ་ནི་གནས་མ་གྱུར་པའི་དུས་ན་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཅན་ཡིན་ལ། ནམ་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ་དང་བྲལ་ནས་གནས་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་གྱུར་པ་ན། གནས་གྱུར་པའི་དབང་པོ་ལྔའི་འབྱོར་པ་དང་མཐུན་པར་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པ་ཡིན་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ཡིད་ནི་གནས་མ་གྱུར་པའི་དུས་ན་ཡང་དབང་ཡུལ་ཀུན་ལ་ཐུན་མོང་དུ་འཇུག་པ་བཞིན་ནོ། །གཟུང་བ་འཛིན་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉོན་མོངས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་ལ། དབང་འབྱོར་བ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལྔ་དང་བཅས་པའི་ཡུལ་ཅན་འཛིན་པའི་དབང་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་ན། དབང་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཞིང་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པ་བདེ་བ་ཅན་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་སྟོན་པ་ལ་དབང་འབྱོར་པ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །བློ་བརྟན་འགྲེལ་ལས་དོན་གཟུགས་ནས་ཆོས་ཀྱི་བར་དོན་དྲུག་དང་དབང་ཤེས་ལྔ་གནས་གྱུར་ན་ཞེས་གསུངས། མ་དག་པའི་
2-83b
དབང་ཤེས་སོ་སོས་རང་ཡུལ་ལས་གཞན་མི་ཤེས་ལ། གནས་གྱུར་ཚེ་རེ་རེས་ཀྱང་ཡུལ་ཀུན་ཤེས་སོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་ན་ནི། དུས་རྣམས་རྟག་ཏུ་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། སྤྲུལ་པ་སྟོན་པ་སོགས་འཕྲིན་ལས་ཀུན་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ལ་དབང་འབྱོར་པ་དམ་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །རྟེན་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ནི་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་དྲི་མ་མེད་པའི་གནས་ལ་གནས་ནས་ནི། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐའ་ལ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི། འབྱོར་པ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཕོ་མོའི་དབང་པོ་གཉིས་སྤྲོད་པའི་འཁྲིག་པ་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་ན་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲོས་པ་བྲལ་བའི་ཏིང་འཛིན་གྱི་བདེ་བར་གནས་པ་དང་། མོ་རྣམས་མཐོང་ན་ཆགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ། དབང་འབྱོར་པ་དམ་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ནམ་མཁའི་འདུ་ཤེས་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་ན། ནམ་མཁའ་ལས་ཅི་བསམ་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་ནི་འབྱོར་པ་ནམ་མཁའ་མཛོད་ཀྱི་ཏིང་འཛིན་ཐོབ་པ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་རི་བྲག་སོགས་ལའང་ཐོགས་པ་མེད་པར་འགྲོ་བ་དང་། གཟུགས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་སྣང་བར་འདོད་ན་ནམ་མཁའ་ལས་གཟུགས་གང་ཡང་སྣང་བར་བྱེད་པ་དང་། མི་སྣང་བར་འདོད་ན་ལུས་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མི་སྣང་བར་བྱེད་པ་ལ། དབང་འབྱོར་པ་དམ་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།

在此，关于唯识宗的观点，如果既没有色根感官也没有色等境界，那么根如何转依呢？"从自己的种子中，出现各种识的显现，二种处所，由佛所说。"如是，阿赖耶识中有所取和能取的习气，由此显现为内外六处。内在作为眼识产生之所依的种子被称为眼，从眼识中显现所取境色。称物质元素为色，其他根也是如此。这样，从显现角度分为内外两种处所，当无颠倒智慧去除内在执着的颠倒时，就是转依。
关于"意"，声闻乘认为意根是六识刚刚灭去的状态，但大乘宗不这么认为："意"指烦恼意，它是意识的所依，就像眼根是眼识的所依一样。这种烦恼意在未转依时具有我执，当舍离我执和我所执而转为平等性智时，就与五根转依的成就相适应，如同未转依时的意也能共同缘取一切根境一样。在无有所取能取分别的智慧中，完全远离烦恼所知二障时，获得殊胜的根成就。
色等五境和能取的五根识转依后，能随意享用根识的境界，为显示这点，获得殊胜根成就，能随意显现如清净刹土极乐世界等。智慧坚固注释中说"色等六境和五根识转依"。未净化的根识各自只能了知自己的境界，转依时每一根都能了知一切境界。
分别意识转依后，获得殊胜根成就，能于一切时恒常对一切所知无碍智慧，以及示现化身等一切事业无有阻碍。
所依阿赖耶识转依后，安住于佛陀的无垢境界，获得殊胜成就——不住于轮回和涅槃边际的涅槃。
男女根的交媾转依后，获得殊胜根成就——安住于佛陀离戏大定的安乐，以及见到女性时无有贪着烦恼。
虚空想转依后，获得殊胜成就——能从虚空中获得一切所思之物的虚空藏定，能无阻碍地穿越虚空和山岩等，能分别显色，欲显现时能从虚空中显现任何形色，不欲显现时以灭身定使一切如虚空般不显现色相。


 །དེ་ལྟར་བཤད་པ་དེས་མཚོན་ནས། གནས་སུ་སྣང་བ་དང་།
2-84a
ལུས་སུ་སྣང་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་མཐའ་མེད་པ་ཡོད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་སྣང་བ་ཡོངས་སུ་དག་པར་གནས་གྱུར་པའང་དེ་སྙེད་དུ་ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་དྲི་མ་མེད་པའི་གནས་ན། གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡོད་ལ། གདུལ་བྱ་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་བསམ་ཡས་པའི་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པ་ཡི། ཡོན་ཏན་ནམ་མཐུའི་འབྱོར་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཡོན་ཏན་གྱི་འབྱོར་པ་ཚད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བརྙེས་ནས།
成熟有情功德
བཅུ་པ་དེས་སེམས་ཅན་གཞན་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ། ཇི་ལྟར་སྨིན་པའི་བྱ་བ། དེས་སྨིན་པར་བྱ་བའི་གང་ཟག་སྨིན་པའི་ཐབས་སྣ་ཚོགས་མཛད་པ། སྨིན་པར་མཛད་པ། སྨིན་པར་མཛད་པ་ལ་རྣམ་རྟོག་མེད་པ། ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པར་སྨིན་པར་བྱེད་པ། གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་སྨིན་པ། ངོམས་པ་མེད་ཅིང་འཕེལ་འགྲིབ་མེད་པར་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་བདུན་ལས། དང་པོ། སངས་རྒྱས་པ་དེའི་ཚེ་སེམས་ཅན་གདུལ་བྱའི་ཁམས་འདི་ན་སེམས་ཅན་ཇི་ལྟར་སྨིན་པར་མཛད་ཅེ་ན་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པའི་ཕྱོགས་འགའ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་ཕྱོགས་བཅུའི་ཕྱོགས་རབ་འབྱམས་རྣམས་སུའོ། །གང་གིས་སྨིན་པར་མཛད་ན་རྒྱལ་བས་སོ། །ཐབས་ཅི་ཡིས་ན། གསུང་རབ་དམ་པའི་ཆོས་ལེགས་པར་བཤད་པས་སོ། །ཇི་ལྟར་སྨིན་ན་མོས་སྤྱོད་ནས་ས་བཅུའི་བར་དུ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་དགེ་བ་འཕེལ་བའི་འཇིག་རྟེན་རྣམས་ནི་གོང་ནས་གོང་དུ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཆོག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ཏུ་འགྲོ་བས་སྨིན་པར་བྱེད་
2-84b
དོ། །སེམས་མ་བསྐྱེད་པ་དང་ལམ་ལ་མ་ཞུགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་སྔར་དགེ་བ་མ་བསགས་པའི་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ལ་དེ་རྣམས་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ལམ་ལ་ཞུགས་པས་དགེ་བ་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བའི་མཆོག་ཏུ་འགྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྨིན་པར་མཛད་དོ། །དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་མ་སྨིན་པ་རྣམས་སྨིན་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་ཅིང་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྲིན་ལས་ནམ་ཡང་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འཇུག་པའམ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཡང་སེམས་ཅན་མ་ལུས་པ་སྨིན་ནས་ཟད་པར་འགྱུར་བའང་མིན་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་པས་བྲི་བ་མེད་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཕེལ་བ་མེད་དེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་ཀྱང་སྣང་བ་ཡོད་པ་ཙམ་ཡིན་པས་ཀུན་ཉོན་དང་རྣམ་བྱང་གི་སྣང་ཚུལ་ཟད་པ་མི་སྲིད་དོ། །གཉིས་པ་སྨིན་པར་བྱས་པའི་གང་ཟག་བསྟན་པ་ནི། དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་སྨིན་པར་བྱས་པས་འཇིག་རྟེན་མཐའ་དག་གི་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་རྣམས་སུ་སྨིན་པར་གྱུར་པའི་གང་ཟག་བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཉི་མ་རེ་རེ་བཞིན་དུ་དེའི་དུས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ལ་ཡང་རྟག་པར་ཡང་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་དུས་ཀུན་ཏུ། འབྲས་བུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་འཐོབ་པར་དཀའ་བ་ཐོབ་ན་སྟོབས་སོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་ལྡན་པ། འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཉན་རང་ལས་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཅན་ཐོབ་ནས་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་ཡོད་པས་རྟག་པ། ནམ་ཡང་ཉམས་པ་མེད་པས་བརྟན་པ། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མནར་བའི་སྐྱབས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཞི་བའི་
2-85a
མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་སྐྱབས་སུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བཤད་མ་ཐག་པ་ལྟར་གང་ཟག་མང་པོས་རྒྱུན་དུ་རིམ་པར་ཉི་མ་རེ་རེའི་སྐད་ཅིག་གི་ཚེ་ལ་ཐོབ་པ་དེ་ནི། ཤིན་ཏུ་ཡ་མཚན་ཆེ་ལ་གང་ཟག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གིས་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གིས་བསྡུས་པའི་ཚོགས་གཉིས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ལམ་གྱི་ཚུལ་བཟང་པོ་ལ་སྤྱད་ནས་འབྲས་བུ་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཡ་མཚན་ཆེ་བའང་མེད་དེ་རྒྱུ་མཆོག་ལས་འབྲས་བུ་མཆོག་འབྱུང་བ་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས་སོ།

 །དེ་ལྟར་བཤད་པ་དེས་མཚོན་ནས། གནས་སུ་སྣང་བ་དང་།
2-84a
ལུས་སུ་སྣང་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་མཐའ་མེད་པ་ཡོད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་སྣང་བ་ཡོངས་སུ་དག་པར་གནས་གྱུར་པའང་དེ་སྙེད་དུ་ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་དྲི་མ་མེད་པའི་གནས་ན། གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡོད་ལ། གདུལ་བྱ་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་བསམ་ཡས་པའི་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པ་ཡི། ཡོན་ཏན་ནམ་མཐུའི་འབྱོར་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཡོན་ཏན་གྱི་འབྱོར་པ་ཚད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བརྙེས་ནས།
成熟有情功德
བཅུ་པ་དེས་སེམས་ཅན་གཞན་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ། ཇི་ལྟར་སྨིན་པའི་བྱ་བ། དེས་སྨིན་པར་བྱ་བའི་གང་ཟག་སྨིན་པའི་ཐབས་སྣ་ཚོགས་མཛད་པ། སྨིན་པར་མཛད་པ། སྨིན་པར་མཛད་པ་ལ་རྣམ་རྟོག་མེད་པ། ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པར་སྨིན་པར་བྱེད་པ། གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་སྨིན་པ། ངོམས་པ་མེད་ཅིང་འཕེལ་འགྲིབ་མེད་པར་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་བདུན་ལས། དང་པོ། སངས་རྒྱས་པ་དེའི་ཚེ་སེམས་ཅན་གདུལ་བྱའི་ཁམས་འདི་ན་སེམས་ཅན་ཇི་ལྟར་སྨིན་པར་མཛད་ཅེ་ན་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པའི་ཕྱོགས་འགའ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་ཕྱོགས་བཅུའི་ཕྱོགས་རབ་འབྱམས་རྣམས་སུའོ། །གང་གིས་སྨིན་པར་མཛད་ན་རྒྱལ་བས་སོ། །ཐབས་ཅི་ཡིས་ན། གསུང་རབ་དམ་པའི་ཆོས་ལེགས་པར་བཤད་པས་སོ། །ཇི་ལྟར་སྨིན་ན་མོས་སྤྱོད་ནས་ས་བཅུའི་བར་དུ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་དགེ་བ་འཕེལ་བའི་འཇིག་རྟེན་རྣམས་ནི་གོང་ནས་གོང་དུ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཆོག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ཏུ་འགྲོ་བས་སྨིན་པར་བྱེད་
2-84b
དོ། །སེམས་མ་བསྐྱེད་པ་དང་ལམ་ལ་མ་ཞུགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་སྔར་དགེ་བ་མ་བསགས་པའི་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ལ་དེ་རྣམས་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ལམ་ལ་ཞུགས་པས་དགེ་བ་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བའི་མཆོག་ཏུ་འགྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྨིན་པར་མཛད་དོ། །དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་མ་སྨིན་པ་རྣམས་སྨིན་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་ཅིང་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྲིན་ལས་ནམ་ཡང་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འཇུག་པའམ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཡང་སེམས་ཅན་མ་ལུས་པ་སྨིན་ནས་ཟད་པར་འགྱུར་བའང་མིན་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་པས་བྲི་བ་མེད་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཕེལ་བ་མེད་དེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་ཀྱང་སྣང་བ་ཡོད་པ་ཙམ་ཡིན་པས་ཀུན་ཉོན་དང་རྣམ་བྱང་གི་སྣང་ཚུལ་ཟད་པ་མི་སྲིད་དོ། །གཉིས་པ་སྨིན་པར་བྱས་པའི་གང་ཟག་བསྟན་པ་ནི། དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་སྨིན་པར་བྱས་པས་འཇིག་རྟེན་མཐའ་དག་གི་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་རྣམས་སུ་སྨིན་པར་གྱུར་པའི་གང་ཟག་བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཉི་མ་རེ་རེ་བཞིན་དུ་དེའི་དུས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ལ་ཡང་རྟག་པར་ཡང་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་དུས་ཀུན་ཏུ། འབྲས་བུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་འཐོབ་པར་དཀའ་བ་ཐོབ་ན་སྟོབས་སོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་ལྡན་པ། འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཉན་རང་ལས་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཅན་ཐོབ་ནས་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་ཡོད་པས་རྟག་པ། ནམ་ཡང་ཉམས་པ་མེད་པས་བརྟན་པ། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མནར་བའི་སྐྱབས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཞི་བའི་
2-85a
མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་སྐྱབས་སུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བཤད་མ་ཐག་པ་ལྟར་གང་ཟག་མང་པོས་རྒྱུན་དུ་རིམ་པར་ཉི་མ་རེ་རེའི་སྐད་ཅིག་གི་ཚེ་ལ་ཐོབ་པ་དེ་ནི། ཤིན་ཏུ་ཡ་མཚན་ཆེ་ལ་གང་ཟག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གིས་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གིས་བསྡུས་པའི་ཚོགས་གཉིས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ལམ་གྱི་ཚུལ་བཟང་པོ་ལ་སྤྱད་ནས་འབྲས་བུ་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཡ་མཚན་ཆེ་བའང་མེད་དེ་རྒྱུ་མཆོག་ལས་འབྲས་བུ་མཆོག་འབྱུང་བ་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས་སོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译成简体中文：
由上述解释所示，显现为处所、显现为身体、意识以及对境如色等无量无边的所知相，这一切显现的完全清净转依也是无量无边的，因此，在佛陀无垢的境界中，有无量无边转为他处的[境界]，成就利益教化对象、带来无量安乐的事业，[佛具有]无量的功德或力量圆满。如是，佛获得无量功德圆满后。
成熟有情功德
第十，关于成熟其他众生的功德，[包括]如何成熟的事业、被成熟的补特伽罗、各种成熟的方法、实现成熟、成熟时无分别、不偏袒地成熟、相续传递成熟、无厌无增无减地不断相续[成熟]这七种。
首先，当成佛时，如何成熟此界中应被调伏的众生呢？[佛陀]不仅在无边无际世界的某些方向，而是在十方广大无边的方向中[成熟众生]。谁使众生成熟呢？是由胜者[成熟]。以何方法？通过善说的正法教言。如何成熟？使从信解行[位]直到十地之间六波罗蜜的善业增长的世界，从高到更高处趣向清净无上涅槃而成熟。
未发菩提心及未入道的众生，是先前未积累善业的世间人，使他们发菩提心后入道，通过善业从低到高增长，趣向最上[境界]的方式使他们成熟。如此使未成熟的众生成熟，而且如是成熟众生的事业永不间断，恒常运行，但众生全部成熟耗尽也不会发生，因为众生界无边无尽不减少，法界无生故不增长。一切法虽无自性但有显现，所以烦恼与清净的显现方式不可能耗尽。
第二，宣说被成熟的补特伽罗：如是成熟无量众生，使世界一切方向中成熟的坚固补特伽罗菩萨们，每日乃至每刹那都恒常不间断地，获得极难证得的无上大菩提果位，具足力等殊胜功德，超胜世间人及声闻缘觉，直至轮回终尽而恒常，永不退失而坚固，成为无依无靠、被轮回痛苦折磨者息灭一切痛苦证得涅槃的依怙。如前所说，许多补特伽罗每日每一刹那相续次第获得[无上菩提]，这实在极为稀有。然而，那些完全成熟的菩萨发心后，通过六波罗蜜所摄的二资粮、深广道法的善妙方式修行，获得如此果位并不稀奇，因为最胜因生最胜果是法尔如是的。


 །གསུམ་པ་སྨིན་པའི་ཐབས་སྣ་ཚོགས་མཛད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དེ་ནི་དུས་ཅིག་ཆར་སྟེ་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་ཡུལ་ལ་ལར་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་མི་འདྲ་བའི་སྒོ་མང་པོ་བརྒྱ་སྟེ་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་རྟེན་འབྲེལ་བདེན་པ་ས་དང་ཕར་ཕྱིན་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་བྱ་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་མང་པོ། རྗོད་བྱེད་ཚིག་གི་སྒོ་ནས་ལེའུ་དང་ཚིགས་བཅད་སོགས་རྣམ་གྲངས་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་ཡི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་བསྐོར་བ་དང་། དེ་དང་དུས་མཉམ་དུ་ཞིང་ཁམས་ལ་ལར་དགའ་ལྡན་ནས་འཕོས་ཏེ་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་སྐྱེ་བ་སྟོན་པ་དང་། ཞིང་ཁམས་ལ་ལར་མི་སྣང་བ་ཞེས་པ་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་མི་སྟོན་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་དུ་སྟོན་ཏོ། །ཞིང་ཁམས་ལ་ལར་སྐྱེ་བའི་སྤྱོད་པ་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེས་པའི་རབས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མཛད་པ་སྟེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཁ་ཅིག་ཏུ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་པ་མཛད་དེ་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་སྣ་ཚོགས་གཏོང་བས་
2-85b
ཕན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པ་བརྩོན་འགྲུས་བསམ་གཏན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་སྤྱོད་པ་སྟོན་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་གནས་བཟང་ངན་བར་མ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྟོན་པའོ། །ཞིང་ཁམས་ལ་ལར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་མཛད་པ་སྟོན་པ་དང་། ལ་ལར་རང་རྒྱལ་ལ་ལར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ཚུལ་ཡང་སྟོན་ཏེ་གདུལ་བྱ་འདུལ་བའི་དབང་གིས་བྱང་ཆུབ་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྟོན་ནོ། །བློ་བརྟན་འགྲེལ་ན་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་སྟོན་པ་ཞེས་གསུངས་ཞིང་ཁམས་ལ་ལར་དེ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚུལ་སྟོན་ནོ། །མཛད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་དུས་གཅིག་ཏུ་སྟོན་ཀྱང་། སངས་རྒྱས་དེ་ནི་ཟག་མེད་ཀྱི་གནས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ལས་ཀྱང་ཅུང་ཟད་གཡོ་བ་མི་མངའ་ལ་མཛད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཐམས་ཅད་འབད་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་སྨིན་པར་མཛད་པ་ལ་རྣམ་རྟོག་མེད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་འདི་སྙམ་དུ་ལུས་ཅན་འདི་དག་ནི་བདག་གིས་སྔར་སྨིན་པར་བྱས་སོ་ཞེས་པས། འདི་ནི་མ་འོངས་པ་ན་སྨིན་པར་བྱའོ་ཞེས་དང་། གཞན་ཡང་འདི་ནི་ད་ལྟར་སྨིན་པར་བྱེད་སྙམ་དུ། མངོན་པར་འདུ་མཛད་པའི་འབད་རྩོལ་རྣམ་རྟོག་མི་མངའ་བ་ཡང་ཕྱོགས་ཉི་ཚེ་བ་མིན་པར་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མུ་མེད་པ་ཀུན་ཏུ་དུས་ཕྱི་མའི་མཐའི་བར་དུ་རྟག་པར་ཐེག་པའི་སྒོ་གསུམ་ཆར་ནས་ཟག་པ་མེད་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྐྱེ་བོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ། །ལྔ་པ་ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ཉི་མ་འདི་
2-86a
ཡིས་འབད་པ་མེད་བཞིན་དང་ཕྱོགས་གཅིག་མ་ཡིན་པར་ཕྱོགས་ཕྱོགས་ཀུན་ཏུ་འོད་ཟེར་དག་རབ་འབྱམས་གསལ་བ་མང་པོས་ལོ་ཏོག་མང་པོ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ལྟར། དེ་བཞིན་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་སངས་རྒྱས་ཉི་མའང་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བ་མྱ་ངན་འདས་པའི་ལམ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡི་ཆོས་ཀྱི་འོད་རབ་འབྱམས་དག་གིས་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་ཚད་མེད་པ་ཀུན་ཏུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པར་རྣམ་པར་སྨིན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །དྲུག་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་སྨིན་པ་ནི། ཇི་ལྟར་མར་མེ་གཅིག་ལས་སྤར་བའི་མར་མེའི་ཚོགས་རབ་ཏུ་མང་པོ་བློས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་གིས་གྲངས་བགྲང་དུ་མེད་པ་འབྱུང་ཡང་། མར་མེ་སྔ་མ་དེ་ལ་མང་པོ་འཕེལ་བས་ཟད་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་མཐར་ཐུག་པར་སྨིན་པའི་སངས་རྒྱས་གཅིག་ལས་སྨིན་པའི་ཚོགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རེ་རེས་ཀྱང་མང་པོ་སྨིན་ཞིང་། དེས་སྨིན་པར་བྱས་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་གཞན་མང་པོ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་ཕྱི་མའི་མཐའི་བར་དུ་སྨིན་པར་བྱེད་པས་སྨིན་པ་གྲངས་མེད་དཔག་མེད་འབྱུང་ཡང་སངས་རྒྱས་དེ་ལ་སྨིན་པ་ཟད་པ་མེད་དེ་དེ་ལྟར་སྨིན་པ་རྒྱུན་ནམ་ཡང་ཟད་པ་མེད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译成简体中文：
第三，作种种成熟方法：佛陀同时（即无前后）在某些地方以不同法门的众多门——如蕴界处、缘起、四谛、地和波罗蜜等，从所诠义的角度[开示]多种不同的[法门]，从能诠词语的角度[宣说]章节和偈颂等百种法门，广转法轮。与此同时，在某些刹土中示现从兜率天降下，投生于阎浮提；在某些刹土中不显现，即不示现十二相而示现为菩萨形象。在某些刹土中示现各种投生行为，即行菩萨的本生行为，在某些世界中行布施波罗蜜行，施舍各种身体和受用，成就利益。
同样，示现行持戒、忍辱、精进、禅定、智慧波罗蜜，示现投生于各种善恶中等处所。在某些刹土中示现无上大菩提之事业，在某些[刹土]中[示现]独觉，在某些[刹土]中示现声闻菩提的获得方式，随所化众生而示现三种菩提。智慧坚固释中说"示现大菩提"；在某些刹土中示现涅槃方式。所有这些事业虽同时无前后地示现，然佛并未从无漏境界、如是性、清净法界中稍有动摇，无勤而任运成就一切此等事业。
第四，成熟时无分别：诸佛不作"此等有情已被我成熟"、"此等将在未来成熟"、或"此等现今正在成熟"等造作的勤勉分别，不仅是某一方向，而是在一切无边方向中，直至后际恒常地通过三乘，以无漏善法成熟无量众生。
第五，无偏袒地成熟：如同此太阳无勤作、不偏向一方，而以众多普遍明亮的光芒照遍一切方向，使众多庄稼成熟；如是，具足十二分教无量法的佛日，以示现息灭一切苦的涅槃道之法光普照，于无量方向，无偏袒地成熟众生。
第六，相续传递成熟：如同从一盏灯点燃众多灯，产生无数难以计算的灯，前灯虽生多灯却不会耗尽；同样，从一位究竟成熟的佛陀，每一位成熟的菩萨又使众多[众生]成熟，而他们所成熟者又使众多其他[众生]相续传递成熟，直至后际，因此产生无数无量成熟者，然而佛陀的成熟[力]不会耗尽，如是成熟相续永不穷尽。


 །བདུན་པ་ངོམས་པ་མེད་ཅིང་འཕེལ་འབྲི་མེད་ལ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཚུལ་ནི། ཇི་ལྟར་ཕྱི་ཡི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་འདི་ནི་ཕྱོགས་སོ་སོའི་ཆུ་ཀླུང་དང་ཆུ་ཕྲན་སྣ་ཚོགས་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བབས་ཀྱང་ཆུ་ཡིས་ཆོག་པ་དང་ངོམས་
2-86b
པར་མི་འགྱུར་ཞིང་རྟག་ཏུ་དེ་རྣམས་འབབ་པ་ལ་གོ་འབྱེད་པ་དང་། ཆུ་ཆེན་མང་པོ་རབ་ཏུ་འབབ་པས་ཇེ་མང་དུ་འཕེལ་བར་ཡང་ནི་མི་འགྱུར་བ། དེ་བཞིན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཁམས་སམ་དབྱིངས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཟག་པ་མེད་པ་དག་ཀྱང་། སྒྲིབ་པ་དག་པ་ཉན་རང་བྱང་སེམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམས་འཇུག་པ་དུས་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པས་ངོམས་པ་མི་མངའ་ལ་འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་འདིར་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་མཆོག་གོ། ཞེས་སོ། །
具彼功德菩提自性因果等安立六种作解说
དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཡོན་ཏན་གྱི་རྣམས་གྲངས་བཅུའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ། ཡོན་ཏན་དེ་ལྡན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཉིད་ངོ་བོ་སོགས་རྣམ་གཞག་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་ལ། དངོས་དང་། འཇུག་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས།
正行
དང་པོ་ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་སོགས་ཚིགས་བཅད་བཞིས་བསྟན་ཏེ། ཚིགས་བཅད་བཞི་པོ་འདིའི་དོན་མདོར་བསྡུས་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་འདི་དང་པོ་བཤད་ནས། དེ་ནས་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་བཞི་བཤད་པ་དེས། འཕགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ནི་ཆོས་ལྔས་བསྡུས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། སོ་སོར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་བསྟན་བཅོས་འདི་ལས་དེའི་དོན་མདོར་བསྡུས་ནས་གཏན་ལ་འབེབ་པར་མཛད་དོ། །དེ་ཡང་འདི་ལྟར་ཤེས་བྱ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་དང་ཟག་བཅས་ཟག་
2-87a
མེད་དུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་མཐའ་ཐམས་ཅད་བྲལ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། གནས་ལུགས་མ་ནོར་བ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་དོན་དམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ལ་ཁྱད་པར་གང་ཡང་མེད་མོད་ཀྱི། ཆོས་ཅན་སྣ་ཚོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཞེས་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཁྱད་པར་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པ་མེད་ཀྱང་། རང་སྣང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གློ་བུར་བའི་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དྲི་བཅས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །སྒྲིབ་པ་གློ་བུར་བ་སྤང་རུང་ཡིན་ཞིང་ཆོས་ཉིད་ནམ་ཡང་འཕོ་འགྱུར་མེད་པ་ཡིན་པས། ནམ་ཞིག་སེམས་ཅན་སོ་སོའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་དུས་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱའོ། །འདིས་དེ་བཞིན་ཉིད་གནས་གྱུར་པ་བསྟན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་པ་དེ་ཡང་མཉམ་བཞག་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་མི་ཟད་པ་ཐོབ་པ་དང་། རྗེས་ཐོབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་དམིགས་པའི་དབང་ཟད་མི་ཤེས་པ་ཐོབ་པའོ། །དེ་ཡང་རྗེས་ཐོབ་ཀྱིས་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་དེའི་ཚུལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། །བློ་བརྟན་འགྲེལ་པའི་འགྱུར་ལྟར་ན་དངོས་པོ་ཤེས་པ་དེ་ལ་དམིགས་ཞེས་དངོས་པོ་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་གཞན་དབང་གི་མཚན་ཉིད་གནས་གྱུར་པའི་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་དེ་
2-87b
རྗེས་ཐོབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་ཤེས་ཞེས་དང་། དེ་ལ་དམིགས་ཞེས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དམིགས་ཞེས་གསུངས་པ་འབྲུ་འགྲེལ་ཚུལ་མི་འདྲ་ཡང་དོན་འདྲ་སྟེ། དབང་མི་ཟད་པ་གཉིས་ཐོབ་པ་ནི་མཉམ་རྗེས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ལ་འཆད་པས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译成简体中文：
第七，无厌足且无增减而相续不断的方式：如同外在的大海，虽有各方水流和各种细流恒常不断地流入，却不会满足或厌足，总是为它们流入开放通道，即使众多大河奔流而入，也不会因此增长；同样，佛的界或法界、如是性、无漏界，虽有无量解脱烦恼的声闻、缘觉、菩萨恒常不断地进入涅槃，但[法界]无有满足，也不会增长，这是殊胜的奇妙稀有。
具彼功德菩提自性因果等安立六种作解说
如是通过十种功德类别宣说大菩提后，接着从六种建立的角度解说具有此功德的大菩提自性等，分为正行和别说进入两部分。
正行
首先由"一切法的如是性"等四个偈颂宣说。简要来说，这四个偈颂的意义是宣说极为清净的法界。先解释此[法界]，再解释如镜般等四种智慧，如《圣佛地经》所说："佛地由五法所摄：清净法界、如镜智慧、平等性智慧、妙观察智慧和成所作智慧"，本论将其内容简要确定。
所谓一切所知中，属于有为、无为、有漏、无漏诸法的自性空性，远离一切边际，称为如是性，因为是无误的实相、真实边际、胜义谛。虽然如是性的自性无任何差别，但依各种法相的角度称为法。虽然佛和众生的如是性无有差别，但伴随颠倒自现暂时垢染的众生相续中的如是性称为"有垢如是性"。暂时的障碍可以断除，而法性永不改变，当各个众生相续中的烦恼障和所知障完全清净时，极为清净法界的特征即称为佛菩提。这表明如是性的转依。
此菩提又是，于入定时，获得缘于清净法界之实相的无分别智慧之无尽自在，以及依后得智慧，获得缘于该无分别智慧之无尽无竭自在。后得智慧能如实了知无分别智慧的方式。
按照智慧坚固释的译本，"缘于了知实相"指后得智慧能如实了知是由阿赖耶识、依他起特性转依所成的无分别智慧；"缘于彼"则指无分别智慧缘于法界。虽然字词解释不同，但意义相同，因为获得两种无尽自在是就入定与出定的两种智慧而言。


 །མདོར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་མཉམ་རྗེས་རེས་འཇོག་ཏུ་མེད་པས་ཡེ་ཤེས་གཅིག་གིས་ཇི་ལྟར་གཟིགས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། ཇི་སྙེད་པ་གཟིགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་ཀྱིས་དབང་ཟད་མི་ཤེས་པ་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཞེས་འདོད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཉིད་དང་ཆོས་ཅན་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ཕྱིར། གནས་གྱུར་མཐར་ཐུག་གི་སྐབས་ན་ཆོས་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཟིགས་པ་ལས་མ་གཡོས་བཞིན་དུ་ཆོས་ཅན་ཇི་སྙེད་པའང་འབད་མེད་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་མཁྱེན་པའི་མཁྱེན་པ་གཉིས་ལ་དབང་འབྱོར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུའམ་ཆོས་སྐུ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་འོ། །བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་དེ་ཐོབ་བྱེད་དམ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས་སྟོང་ཉིད་བསྟན་པ་ལྟར་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཐོས་བསམ་བསྒོམས་པས་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་སར་ཚོགས་གཉིས་བསགས་པའི་སྒོ་ནས་བསྒོམ་པར་བྱས་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་སུམ་ཤེས་པ་འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་པོར་སྐྱེས་པ་ས་དང་པོ་ཐོབ་ནས་དེའི་རྗེས་སུ་ས་བཅུའི་རྒྱུན་མཐའི་བར་དུ་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྒོ་ཐམས་ཅད་ནས་བསྒོམ་པ་ལས་ནི་ཡང་དག་པར་བྱུང་བའོ། །བྱང་ཆུབ་
2-88a
ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་དུས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འཕྲལ་དང་ཡུན་གྱི་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་གཉིས་སྐྱེད་པ་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་འཁོར་བའི་མཐའ་ཅི་ཙམ་པ་དེ་སྲིད་དུ་མི་ཟད་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་ཞེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལས་ནི་ཀུན་སྣང་བ་དང་གསུང་གིས་ཆོས་སྟོན་པ་དང་ཐུགས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་སྤྲུལ་པའི་ལས་སམ་སྦྱོར་བའི་ཐབས་ཀྱི་བྱེད་ལས་ཅན་ནི། སྐུ་སྤྲུལ་པའི་སྦྱོར་བའི་ཐབས་ཀྱི་ལས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་འདུལ་བར་སངས་རྒྱས་སུ་སྟོན་པ་ནས་ལྷ་དང་ཀླུ་སོགས་སྣ་ཚོགས་པའི་ལུས་སུ་སྤྲུལ་པའོ། །དེ་བཞིན་གསུང་གིས་དངོས་སུའམ་ནམ་མཁའ་དང་རྩིག་པ་དང་ཤིང་སོགས་ལས་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་འབྱུང་བའམ། ཐུགས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་བླུན་པོས་ཀྱང་ཆོས་ཟབ་མོའི་དོན་རྟོགས་པ་དང་། ཤཱ་རིའི་བུ་དང་རབ་འབྱོར་སོགས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འཆད་དུ་བཅུག་པ་ལྟ་བུའོ། །སྦྱོར་བ་ཞེས་པ་ལས་དང་ཐབས་ཞེས་པ་སྤྲུལ་པ་དེ་བྱེད་པའི་ཐབས་མཁྱེན་པའམ།ཡང་ན་ཐབས་ནི་སྤྲུལ་པའི་ལས་དེ་སེམས་ཅན་འདུལ་བའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པའོ། །དཔའ་བར་འགྲོ་བ་དང་། ནམ་མཁའ་མཛོད་ལ་སོགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། མི་ཟད་པའི་ཟ་མ་ཏོག་དང་སྒོ་མཐའ་ཡས་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ནི་ལྡན་པའི་དོན་ཏེ། གཟུངས་དང་ཏིང་འཛིན་ཚོགས་གཉིས་དཔག་མེད་དང་ལྡན་པའོ། །དབྱེ་བ་ནི་ངོ་བོའི་ཆ་ནས་
2-88b
རང་བཞིན་ནམ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། སྣང་བའི་ཆ་ནས་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ལ་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུ་དང་། གཞན་དོན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཆ་ནས་སྤྲུལ་པ་ཡི་སྐུ་དག་གིས་ཐ་དད་དུ་འཇུག་པ་དང་རྣམ་པར་བཞག་པ་དྲུག་གིས་བསྟན་པ་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པར་བཤད་དེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཉིད་ངོ་བོ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །
结行或类别义分别说
གཉིས་པ་འཇུག་པའམ་དབྱེ་བའི་དོན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ། རྟེན་སྐུ་གསུམ་བཤད་པ། བརྟེན་པ་ཡེ་ཤེས་བཞི་བཤད་པ་གཉིས།
说所依三身
དང་པོ་ལ། མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད་གཉིས། དང་པོ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་ཡི་དབྱེ་བ་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་ནི་ཆོས་སྐུ་སྟེ། ནམ་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ལ་ཡོད་པའི་གཟུང་འཛིན་གྱི་དྲི་མ་སྤངས་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཇི་བཞིན་གཟིགས་པ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སུ་གྱུར་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译成简体中文：
简言之，在佛地中无有入定与后得之分别，故以一智慧如实照见无分别及照见一切种类的一切种智，因此[佛陀]获得此二者无穷尽自在之特性。如是所主张。如是，由于法性与法相不相异，究竟转依时，不离如实照见法性而无勤任运了知法相的一切种类，对这两种智慧具自在的自性身或法身，是大菩提的特性，这是大菩提的本质。
获得或现证大菩提之因，是如大乘经中所说的空性，闻思修如是性，确定后在信解行地积累二资粮而修习，由此首先生起了证悟如是性的出世间智慧，获得初地，随后直至十地金刚喻定，从各种方便的一切门修习而圆满成就。
菩提的果是对无量众生在一切时中生起暂时与究竟的二种利益与安乐，而且是尽轮回际无穷尽的果。同样，事业是以身示现，以语宣法，以意加持的化现事业或方便加行之作用。身的化现方便加行事业，是以佛陀[形象]对应被调伏者示现成佛，乃至变化为天龙等各种身形。同样，语以直接或从虚空、墙壁、树木等发出法音；意以加持使愚者亦能理解甚深法义，如加持舍利子与须菩提等令说般若波罗蜜多等。"加行"或"事业与方便"指了知化现的方法，或方便是指化现事业成为调伏众生的方法。
[佛陀]与勇进、虚空藏等无量三摩地，以及无尽藏、无边门等无量陀罗尼门，福德与智慧二种无量资粮相应，这是"相应"的意义，即与陀罗尼、三摩地、二资无量相应。
差别[方面]：就本性而言，是自性或法身；就显现而言，是圆满受用大乘法的受用身；就利他事业而言，是化身。以六种安立区分，这是说明佛清净法界，因为从六方面——自性等，确立了清净法界的大菩提。
结行或类别义分别说
第二，别说进入或差别义，分为说所依三身和说所依四智两部分。
说所依三身
首先分为略说和广说两部分。第一，诸佛身之差别，自性身是法身，即永断阿赖耶识中能取所取垢染后，如实照见法界，转为如镜智慧。





 །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཆ་ནས་རང་བཞིན་ནམ་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཆོས་སྐུ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་གཉིས་ཆོས་ཅན་དང་ཆོས་ཉིད་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་ཕྱིར་གང་ལྟར་བཤད་ཀྱང་ཟུང་འཇུག་གི་གནས་ལུགས་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལ་འཛིན་དགོས་ཀྱི་སྣང་ཆ་སྟོང་ཆ་ཡ་བྲལ་ལ་གོ་མི་རུང་བ་ནི་སྤྱིར་གཞུང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགོངས་དོན་དམ་པ་ཡིན་ནོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་ནམ་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་གནས་གྱུར་ཏེ་མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་སུ་གྱུར་པ་དང་། ཡིད་ཤེས་སོར་རྟོག་ཡེ་ཤེས་སུ་གནས་གྱུར་པ་གང་ཞིག་ས་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་སེམས་རྣམས་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པར་མཛད་པ་དང་། 
2-89a
སྐུ་དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡིན་ཏེ། ནམ་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་གནས་གྱུར་ནས་དགའ་ལྡན་ནས་འཕོས་པ་སོགས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་འཛམ་གླིང་གི་སེམས་ཅན་སོགས་སྨིན་པར་མཛད་པའོ། །དང་པོ་ཆོས་སྐུ་ནི་ཕྱི་མ་གཟུགས་སྐུ་གཉིས་པོའི་རྟེན་ནམ་གཞི་ཡིན་ཏེ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་དེ་ལས་དག་པ་དང་མ་དག་པའི་གདུལ་བྱ་ལ་སྐུ་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱས་བཤད་ལ་སྐུ་གསུམ་སོ་སོར་བཤད་པ་དང་། བསྡུ་བ་དང་མཉམ་པ་རྟག་པ་གསུམ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་ཡི་སྐུ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀུན་ཏུ། འཁོར་གྱི་བྱང་སེམས་ཡོངས་སུ་སྡུད་པ་ཐ་དད་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཚན་ཐ་དད་པ་དུ་མའི་འཁོར་མི་འདྲ་བ་དང་། ཞིང་ཁམས་ཀྱང་ཤེལ་དང་གསེར་དང་བཻཌཱུརྱ་ལ་སོགས་པའི་ཁ་དོག་དང་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་མཚན་ཀྱང་ཐ་དད་དེ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་། སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །སྐུ་ཡང་ཐ་དད་དེ་ཁ་ཅིག་སྐུ་མདོག་དཀར་པོ། ལ་ལ་སེར་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བས་སོ། །ཆོས་ལ་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱད་པ་ཡང་། ཁ་ཅིག་ཏུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ། ཁ་ཅིག་གིས་ས་བཅུ་པ་སོགས་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་རྣམ་གྲངས་སྣ་ཚོགས་འཆད་པའོ། །མཛད་པ་ཡང་གདུལ་བྱའི་བསམ་པའི་དབང་གིས་ལ་ལས་སྐུ་ཆེ་བར་མཐོང་ལ་ལས་ཆུང་བར་མཐོང་། དེ་བཞིན་ཁ་དོག་སོགས་དང་ཆོས་ཀྱང་གདུལ་བྱའི་བསམ་པ་དང་མཐུན་པའི་ཐེག་ཆེན་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་རྣམ་པ་ཐ་དད་པར་སྣང་
2-89b
བ་ཡིན་གྱི་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་སོ། །གཉིས་པ་རང་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཐ་དད་མེད་པར་གཅིག་ཏུ་མཉམ་པ་སྟེ། དག་པ་གཉིས་ལྡན་ཆོས་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་གི་རང་བཞིན་ལས་མི་མཐུན་པར་སྣང་བ་མེད་པའོ། །ཕྲ་ཞིང་ཞེས་པ་ཉན་རང་སོགས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དེ་དང་འབྲེལ་བ་དེ་ཆོས་སྐུ་དེ་ལོངས་སྐུར་སྣང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཡིན་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་ལོངས་སྐུ་བྱུང་ནས་ས་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་སེམས་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་དགྱེས་དགུར་ཏེ་འདོད་དགུར་ལོངས་སྤྱོད་པར་བསྟན་པ་ལ་ལོངས་སྐུ་དེ་ནི་བྱང་སེམས་དེ་དག་གིས་ཆོས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པར་འབྱོར་པའམ་ནུས་པའི་རྒྱུར་འདོད་དེ་ལོངས་སྐུའི་འཁོར་དུ་ཡོད་པའི་བྱང་སེམས་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མཐའ་དག་རྫོགས་པར་ལོངས་སྐུ་དེས་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཕྱིའི་ལོངས་སྤྱོད་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ནང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་དེ་གཉིས་དགྱེས་དགུར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་དོན་དེ་ལོངས་སྐུས་མཛད་པའི་སླད་དུའོ། །གསུམ་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ཡི་སྐུ་ནི། གང་ལ་གང་འདུལ་དུ་སྤྲུལ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་སྤྲུལ་པའི་སྐུར་ནི་འདོད་པ་སྟེ་མཆོག་གི་སྤྲུལ་སྐུ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ལྷ་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་བ་སོ་སོའི་གཟུགས་སུ་སྤྲུལ་པའང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ།

以下是藏文的中文直译：
就真如之分而言，被称为自性或者自性身，就智慧之分而言，被称为法身，这两者因为是所依缘之法与法性不可分离，所以无论如何解释，都应当理解为双运之究竟本性极其清净的显现，而不应理解为相分与空分的分离，这普遍是一切论典的最高旨意。圆满受用身是当烦恼意识转依为平等性智慧，意识分别转为妙观察智，并且对入地的菩萨们圆满地成就大乘法之受用。
除此身外的是化身，当五根识转依后，从兜率天降下等方式，通过教法令阎浮提众生等成熟。首先，法身是后两种色身的依止或基础，因为从那极其清净的大菩提中，对清净与不清净的所化众生显现为两种身的缘故。详细解释分为分别讲述三身，以及总摄、平等、恒常三者的解释两部分。首先，圆满受用身在一切清净世界中，眷属菩萨的摄受各不相同，即不同名号的诸多菩萨眷属不同，佛土也有水晶、黄金、琉璃等不同的颜色和形状，名号也不同，如毗卢遮那、无量光等。身相也不同，有些身色为白色，有些为黄色等而显现。对法的圆满受用也各不相同，有些讲说般若波罗蜜多，有些讲说十地等大乘法的各种法门。事业也根据所化众生的意乐，有些见到身相为大，有些见到为小，同样，色彩等以及法也根据所化众生的意乐而显现符合大乘教法等不同的形相，并非确定为一。
第二，自性法身在一切处无有差别而为一体平等，即具二净法界极其清净的自性中无有不和谐的显现。"微细"意为非声闻等的行境故。与圆满受用身相关联，是因为法身显现为受用身的原因。如何呢？从法身的同类因中生起受用身，向已入地的菩萨们宣说大乘法，令其随意或随欲受用，此受用身被认为是使那些菩萨能够或有能力圆满受用法的因，因为受用身为在受用身眷属中的那些菩萨的意识成就所有大乘法的圆满受用。如何做到？为了使外在受用的清净佛土和内在受用的大乘法这两者能够随意受用之义由受用身成办。第三，佛的化身，凡是随顺所化众生而幻化的无量化身，这一切都被称为化身，不仅仅是最高的化身，也包括幻化为天人等各种众生形象的也称为化身。


 །རང་གི་དོན་ཕུན་ཚོགས་དང་གཞན་དོན་ཕུན་ཚོགས་ཏེ་དེ་ལྟར་དོན་གཉིས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དམ་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ལོངས་སྐུ་དང་སྤྲུལ་སྐུ་གཉིས་ལ་གནས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བདག་དོན་མཐར་
2-90a
ཕྱིན་ནས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཞིང་དུ་འཁོར་དག་པ་རྣམས་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་སྤེལ་བའི་རྣམ་པ་རྟག་ཏུ་བཞུགས་པ་གཟུགས་སྐུའི་མཐར་ཐུག་ལོངས་སྐུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུས་གཞན་སེམས་ཅན་མ་དག་པ་རྣམས་སྨིན་པར་བྱེད་པས་གཞན་དོན་ཕུན་ཚོགས་མཛད་པའོ། །འདི་གཙོ་ཆེ་བའི་ཆ་ནས་བརྗོད་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་རང་དོན་གཞན་དོན་ཐ་དད་དུ་འབྱེད་པ་མེད་དེ། དོན་གཉིས་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི་སྐུ་གཉིས་འབྱུང་བའི་རྟེན་ཡིན་ལ། སྤྲུལ་པའི་སྐུས་གཞན་དོན་བྱེད་ཚུལ་གྱི་དབྱེ་བ་ནི། བཟོ་སྟོན་པ་དང་། སྐྱེ་བ་སྟོན་པ་དང་། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་སྟོན་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྟོན་པ་བཞི་ཕྱི་མའི་བར་དུ་རྟག་ཏུ་སྟོན་པས་ན་སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་འདི་ཉིད་སེམས་ཅན་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཐབས་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །བཟོ་སྟོན་པ་ཤིང་མཁན་རྫ་མཁན་པི་ཝཾ་མཁན་སོགས་བཟོ་སྟོན་པའོ། །སྐྱེ་བ་དགའ་ལྡན་ནས་འཕོས་ཏེ་རྒྱལ་རིགས་དང་བྲམ་ཟེའི་རིགས་སོགས་སུ་སྐྱེ་བའོ། །བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་པ་དང་། མཐར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟོན་པའོ་ཞེས་བློ་བརྟན་གསུངས་ཏེ་གོང་དུའང་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གཉིས་པ་སྐུ་གསུམ་པོ་དག་གིས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་བསྡུས་པར་ནི་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སྐུ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ལོངས་སྐུ་སྤྲུལ་སྐུ་གཉིས་དང་། དེ་གཉིས་ཀྱི་གཞི་རྟེན་ཆོས་སྐུ་དང་བཅས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་པས། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་སྐུ་གཅིག་ཏུ་བསྡུ་བ་དང་། ལོངས་སྐུ་
2-90b
དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ལོངས་སྐུར་བསྡུ་བ་དང་། སྤྲུལ་སྐུ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་སྤྲུལ་པའི་སྐུར་བསྡུས་པས་སྐུ་གསུམ་དུ་མ་འདུས་པ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མཉམ་པའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ནི་སངས་རྒྱས་དེ་དག་མཉམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཏེ། རྟེན་ནམ་གནས་མཉམ་པ་ནི་ཆོས་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་ཆོས་སྐུར་མཉམ་ཞིང་ཐ་དད་མེད་པ་དང་། དགོངས་པ་མཉམ་པ་ནི་ལོངས་སྐུ་ཐམས་ཅད་དགོངས་པ་ཆེ་ཆུང་བཟང་ངན་མེད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་བདེ་མཛད་པར་དགོངས་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཐམས་ཅད་ཕྲིན་ལས་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཅན་འདུལ་བར་མཛད་པར་མཉམ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་རྟག་པའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ནི། རྟག་པ་གསུམ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་འགགས་མེད་པས་ངོ་བོ་འམ་རང་བཞིན་གྱིས་རྟག་པ་དང་ནི། ལོངས་སྐུ་རྣམས་ནམ་ཡང་ཆོས་སྟོན་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པས་རྟག་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་རྣམས་རྒྱུན་གྱིས་རྟག་པ་སྟེ། ལ་ལར་མི་སྣང་ཡང་དེའི་ཚེ་ལ་ལར་སྣང་བའི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་མཐའི་བར་རྒྱུན་གྱིས་འབྱུང་བས་རྟག་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་སྐུ་གསུམ་པོ་དེ་དག་རྟག་པ་ཉིད་དོ། །
说能依四慧
གཉིས་པ་ཡེ་ཤེས་བཤད་པ་ལ་མདོར་བསྟན།སོ་སོར་རྒྱས་པར་བཤད། ཡེ་ཤེས་དེ་ལྟ་བུ་འཐོབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་བསྟན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་ལམ་ཐམས་ཅད་མཐར་ཐུག་པར་བསྟན་པ་བཞི་ལས།
略说
དང་པོ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་གནས་གྱུར་པ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་
2-91a
རྟག་ཏུ་མི་གཡོ་བ་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་འབྱུང་བ་དང་འཇུག་པ་མེད་པར་གནས་པ་ཡིན་ལ། ཡེ་ཤེས་གསུམ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་གནས་ཤིང་བརྟེན་པ་ཡིན་ལ་འབྱུང་འཇུག་ཡོད་པས་གཡོ་བའོ།

以下是藏文的简体中文直译：
自利圆满和他利圆满，如此二利圆满，在一切方面或一切相中住于受用身和化身二者。佛陀自利究竟后，在清净刹土中对清净眷属宣讲大乘法宴的形相常住，因为这是色身究竟的受用身；而化身则使他人即不清净众生成熟，故成就他利圆满。这是从主要方面而言。法身则无自利他利的区分，是二利圆满二身生起的依止，而化身利他方式的区分是：示现工巧，示现受生，示现大菩提，以及示现涅槃四种，直至最后一种都恒常示现，因此佛化身成为众生解脱入涅槃界的大方便。示现工巧即示现为木匠、陶工、琵琶师等工匠。受生即从兜率天降下，转生为王族、婆罗门等种姓。大菩提是成佛，最后示现涅槃，如智坚所说，以上也已解释过。
第二，应知三身总摄一切诸佛之身，因为这三身显示了自他二利的受用身和化身二者，以及作为这二者基础依止的法身，所以一切诸佛的法身总摄为一，无量受用身总摄为受用身，无量化身总摄为化身，没有不包含在三身中的。关于"一切如来平等"所说的意义是诸佛以三种平等：所依或基础平等，即在极其清净法界法身中平等无别；意趣平等，即一切受用身意趣无大小好坏之分，一切都是以利乐众生为同一意趣；化身则以事业调伏众生平等，以及一切诸佛的化身如前所述一体而现。
关于"一切如来的身常住"所说的意义，三种常住是：法身因自性无生灭故本质或自性常住；受用身们从不间断地宣说佛法故常住；化身们相续常住，即虽然对某些不显现，但当时对另一些显现，以这种方式直到众生边际相续而生，故为常住。因此，佛三身常住。
说能依四智
第二，解释智慧分为略说、分别广说、获得如此智慧的因、以及显示一切道路最终归于佛智四部分。
略说
首先，阿赖耶识转依的如镜智从清净法界中恒常不动，直至轮回边际无有生起和退失而安住，三智则依止并建立在这如镜智上，有生起退失故是动的。


 །གསུམ་པོ་གང་ཞེ་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་གནས་གྱུར་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་གནས་གྱུར་པ་སོ་སོར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དབང་པོ་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་གནས་གྱུར་པ་བྱ་བ་གྲུབ་པ་ཡི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་མོ། །དེ་ལྟར་ཚོགས་བརྒྱད་གནས་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་བཞི་ཁོ་ནའོ། །
各别广说
སོ་སོར་རྒྱས་བཤད་ལ་བཞི་ལས། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྣང་ཡང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་རྟོག་པ་དང་། ང་དང་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་འབད་རྩོལ་མེད་པས་ང་ཡི་བ་མེད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་མེ་ལོང་གི་ནང་གཟུགས་བརྙན་རྣམ་པ་མང་པོ་སྣང་ཡང་དེ་མེ་ལོང་ལ་དེ་དག་གྲུབ་པ་མེད་ཅིང་དེ་དག་ལ་རྟོག་ཅིང་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནི་ཡུལ་དང་ཕྱོགས་ཁ་ཅིག་ལ་འཇུག་ཁ་ཅིག་ལ་མི་འཇུག་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པ་ཡུལ་ཐམས་ཅད་པར་རིས་སུ་མ་ཆད་པར་འཇུག་པས་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའོ། །དེ་ནི་དུས་གསུམ་ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་བས་རྟག་ཏུ་ལྡན་པ་དང་། ཉོན་ཤེས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བས་དམིགས་པ་ཤེས་བྱ་ཀུན་ལ་མ་རྨོངས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པའོ། །རྣམ་པ་ནི་དུས་རྟག་ཏུ་ཤེས་བྱ་དེ་དང་དེ་ལ་འདི་དང་འདི་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པས་མངོན་ཞེན་གྱིས་མི་འཛིན་པས་
2-91b
དམིགས་པ་དེ་ལས་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་མེད་པ་སྟེ་སྣང་ཡང་རིས་ཆད་ཀྱི་མཚན་མ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡེ་ཤེས་གཞན་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ཏེ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་རིན་པོ་ཆེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་གནས་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་འདྲའོ། །དེ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ་དེའི་གདགས་གཞི་མཐར་ཐུག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་ན། མེ་ལོང་དང་བ་ལ་གཟུགས་བརྙན་ཐམས་ཅད་སྣང་བ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་འདིར་ཤེས་བྱ་ཡོད་དོ་ཅོག་གི་རྣམ་པ་སྣང་ནས། དེ་དག་ཇི་ལྟ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་དང་། ཇི་སྙེད་པ་མ་འདྲེས་པར་རྟོགས་པ་དང་། གདུལ་བྱའི་དོན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ནམ་རྣམ་པའི་མཚན་ཉིད་གཞི་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་ས་དང་པོའི་དུས་བདག་དང་སེམས་ཅན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་དེ་ས་བཅུ་པའི་བར་དུ་བསྒོམས་པས། ང་དང་བདག་ཏུ་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ཕྲ་མོ་ཡང་སྤངས་ནས་དག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་གྱུར་པ་ལ་འདོད་དོ། །སྲིད་པ་དང་ཞི་བའི་ཕྱོགས་སམ་མཐའ་ལ་མི་གནས་པའི་འཁོར་འདས་དབྱེར་མེད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ཏེ་སྲིད་ཞི་གཉིས་སུ་དམིགས་པ་ཞི་བ་ནི་མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །དུས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེའམ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དག་དང་ལྡན་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སོ་སོ་རང་རང་གི་ཇི་ལྟར་མོས་པ་བཞིན་དུ་སངས་
2-92a
རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་ངེས་པར་སྟོན་པའི་བྱེད་ལས་ཅན་ནོ། །སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀུན་ལ་དུས་རྟག་ཏུ་ཐོགས་པ་མེད་པར་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཏེར་དང་འདྲ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།

以下是藏文的简体中文直译：
这三者是什么呢？烦恼意转依的平等性智慧，意识转依的妙观察智，以及五根识转依的成所作智三种。如是八识转依的智慧恰好为四种。
各别广说
分别广说分四部分。如镜智中虽然显现一切所知相，但无能取所取分别，无我与自我分别，无造作勤勉之功用，故无我所，比如镜子中虽然显现多种影像，但在镜中无有这些实有，对它们也无分别与造作。它不是仅在某些境与方位上起作用而不在其他上起作用，而是对一切境无有区别地起作用，故无遍断。它在三世一切时中生起，故恒常具足，因远离烦恼障与所知障二障，故对所缘一切所知无有迷惑，如实了知。相方面，在一切时于此彼所知不以"此"、"彼"等分别而起执著，故于所缘不偏向，虽然显现但不分别区别的相，因为无分别故。是一切其他智慧的因缘即因，故如大海一般是一切智慧宝的源泉。它被称为圆满受用佛，因为是彼（受用身）的究竟所依。为何称为如镜智？如同清净的镜子中显现一切影像，此智慧中显现一切所知之相，能了知如所是平等性，了知尽所有无混杂，三种利他自然成就智慧的影像或相特征依于此而生，故称为如镜智。
平等性智是在初地时证悟自我与众生平等性，直至十地修习，断除微细我与自我分别习气，成为清净佛地平等性智。不住于有或寂灭的边际，成为轮涅无别平等性，认为二边所缘的息灭是平等性智的本质。在一切时具足慈与大悲，能随着每个众生各自的信解而显现佛身种种色彩、形状等的功用。
妙观察智是对一切所知的自相与共相恒时无碍了知的智慧。它恰如无量三摩地与无量陀罗尼门的宝藏。


 །དེའི་བྱེད་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐམས་ཅད་དུ་ཕྱིའི་འདོད་ཡོན་གྱི་འབྱོར་པ་ཞིང་དག་པ་ས་གཞི་རིན་པོ་ཆེ་ལས་གྲུབ་པ་དང་། དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་དང་། བདུད་རྩིའི་ཆུ་ཀླུང་དང་། གཞལ་མེད་ཁང་བཀོད་པས་བརྒྱན་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱའི་ཚོགས་ཀྱི་སྤྲིན་ཕུང་འཁྲིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་འབྱོར་པ་ཐམས་ཅད་སྟོན་པར་མཛད་པ་དང་། ནང་ཆོས་ཀྱི་འབྱོར་པ། ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡང་དག་པར་བསྟན་པས་འཁོར་གྱི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པ་ཡི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡི་ཆོས་ཆེན་པོའི་ཆར་ནི་རབ་ཏུ་འབེབས་པར་བྱེད་པའོ། །བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་མཐའ་ཡས་པ་ཀུན་ཏུ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་མི་འདྲ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཤིང་། དེ་དག་གི་གྲངས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་བློས་བསམ་ཡས་པའི་སྤྲུལ་པ་ཡིས་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པའོ། །བཤད་མ་ཐག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་དེ་སྣ་ཚོགས་ཡིན་པ་དང་། དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། བསམ་ཡས་པ་
2-92b
ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། དུས་རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་ཁམས་དང་དབང་པོ་མོས་པ་ཐ་དད་པའི་དོན་མཛད་པའམ་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྣ་ཚོགས་པ་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་འདུལ་བ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་སྤྲུལ་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉན་རང་དང་བྱང་སེམས་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་སྤྲུལ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་སོགས་མདོར་ན་སྤྲུལ་པ་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་ཚད་མེད་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་སྣ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །སྤྲུལ་པ་ཡང་བརྒྱ་དང་སྟོང་ལ་སོགས་པ་གྲངས་བགྲང་བ་ལས་འདས་པས་ན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཞིང་གིས་ཞེས་པ་གདུལ་བའི་ཞིང་ནི་ཞིང་གཅིག་དང་བརྒྱ་ལ་སོགས་པ་ཉི་ཚེ་བ་མ་ཡིན་པར། གངྒཱའི་རྡུལ་གྱི་གྲངས་ལས་འདས་པའི་ཕྱོགས་བཅུའི་ཞིང་རབ་འབྱམས་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པ་སྤྲུལ་པའི་རྣམ་པར་རོལ་པ་སྟོན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །
说得此智慧因
གསུམ་པ་ཡེ་ཤེས་བཞི་པོ་སྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་ལ་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་འཐོབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་ལ།
异熟因
དངོས་དང་། འཕྲོས་དོན་གཉིས། དང་པོ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་སུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མཉན་བསམ་བསྒོམ་པ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཛིན་པ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་སྟེ། རྒྱུ་དེ་ལས་རིམ་གྱིས་ཀུན་གཞི་གནས་གྱུར་པ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ན་ཆོས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གཞན་མ་གསུམ་ལའང་དེའི་འགྲེས་སུ་ཤེས་པར་བྱས་ལ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་སུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་དང་འདྲ་བར་བྱམས་པའི་
2-93a
སེམས་ལ་བློ་སྦྱངས་ཏེ་སེམས་མཉམ་པ་གོམས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་ངོ་། །མོས་སྤྱོད་ཀྱི་དུས་སུ་ཡང་དག་པའི་ཆོས་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་རང་གིས་སྒྲུབ་པར་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་རྒྱུ་བཞི་པོ་དེ་ལས་ཡེ་ཤེས་བཞི་པོ་ཡང་དག་པར་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ན་བླ་ན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་བཞི་པོ་འདི་ཐོབ་པའི་ཆེད་དུ་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་རྒྱུ་བཞི་པོ་འདི་ཅི་ནུས་སུ་བསྒྲུབ་ཅིང་ཡེ་ཤེས་དེ་དང་དེ་དག་ཐོབ་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ན་རྒྱུ་འབྲས་བསླུ་མེད་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་ལས་ནམ་ཞིག་ཡེ་ཤེས་དེ་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་ཆུད་མི་ཟ་བར་འགྱུར་རོ།

以下是藏文的简体中文直译：
它的功用是在一切佛眷属的坛城中，展示外在欲妙的圆满——清净刹土以宝石组成的地基、如意树、甘露水流、以及庄严的无量宫殿的装饰，以及无漏色声香味触的云团等一切圆满受用；内在法的圆满，则是如实正确地宣说一切深广法的自相共相，以大乘之大法雨断除眷属众生的一切疑惑。
成所作智是在无量世界中以身语意不同的各种化身，数量无限且难以思量的化现来成办一切众生的利益。刚才所说的佛陀化身之所以是多种、无量和不可思议，其原因是：恒时随众生界与根器信解之差异而作事业或成办事业之差别而多样化，如对应成为佛而示现佛身，同样化现为声闻、缘觉、菩萨、天人等一切众生形象来成办众生利益等，总之，由于显现各种不同无量化现故为多样化。化身也超过百、千等数量，所以称为不可数。所谓"刹土"，调伏的刹土不仅仅是一个刹土或百个等有限数量，而是超过恒河沙数的十方无边无际刹土中展现化身游舞，这佛陀化身在一切方面应知为不可思议。
说得此智慧因
第三，获得四种智慧的因分为异熟因和获得清净的因两种。首先，
异熟因
分为直接和延伸两部分。首先，在凡夫时依止善知识，通过闻思修等方式受持大乘法，这是获得如镜智的因，因为从此因逐渐转依阿赖耶为如镜智，所以为受持法而生如镜智。对其他三者也应按此类推了解。在凡夫时对一切众生修习与自己一样的慈心，修习平等心，因此生起平等性智。在胜解行地时，如所闻的正法如实无误地向其他众生显示，因此生起妙观察智。同样，由于亲自成办众生的事业，因此生起成所作智。如是从这四种因正确生起四种智慧。因此，在凡夫阶段为了获得这无上四种智慧，发菩提心后尽力成办这四种因，并回向获得彼彼智慧，由于因果不虚的缘起，必定成为将来获得那些智慧的因而不会徒劳。
;


 །གཉིས་པ་འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐ་དད་པ་དག་གིས་བླ་ན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པའི་ཚེ་རྒྱུད་ཐ་དད་དུ་མའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སངས་རྒྱས་དུ་མར་འགྱུར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱང་གང་ཟག་རང་མཚན་པར་འགྱུར་ཞིང་དེའི་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཆོས་རང་མཚན་པ་དུ་མར་འགྱུར་བས་འདུས་བྱས་དང་མི་རྟག་པའི་ཆོས་སུ་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་ན་འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་གྱིས་འདུས་བྱས་ཀྱིས་ཕྱེ་བ་མིན་པར་གསུངས་པ་ཇི་ལྟར་འཐད། གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཚེ་ཐ་དད་མེད་ན་སེམས་ཅན་སོ་སོས་ལམ་བསྒྲུབས་ནས་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་རམ་སྙམ་ན། ཇི་སྲིད་གང་ཟག་དང་ཆོས་སུ་འཛིན་པའི་འདུ་ཤེས་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་གང་ཟག་
2-93b
དང་དེའི་ཕུང་ཁམས་སོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐ་དད་དུ་མར་སྣང་གི་དོན་དམ་པར་ཆོས་དང་གང་ཟག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར། བདག་མེད་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་འོད་གསལ་བ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་དུས་ན་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་པས། གང་ཟག་དང་ཆོས་རང་མཚན་པ་ཐ་མལ་པའི་བློས་བཟུང་བའི་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུའི་མཚན་མ་ཅི་ཡང་མི་མངའ་བས། སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་དོན་དམ་པར་ཐ་དད་མེད་ལ། ཐ་སྙད་དུ་ཐ་དད་པར་གདགས་པ་ཡོད་པར་བསྟན་པ། རིགས་ཐ་དད་ཕྱིར་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་ཁ་ཅིག་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ཏུ་སངས་རྒྱས་གཅིག་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ན། དེའི་ཚེ་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་དག་ཏུ་སངས་རྒྱས་གཞན་མི་སྐྱེ་མི་འབྱུང་བས་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀུན་ན་སངས་རྒྱས་གཅིག་ལས་མེད་པས་དེས་འཇིག་རྟེན་གཞན་དང་གཞན་དུ་སྤྲུལ་པས་དོན་མཛད་ཅེས་ཟེར། ཁ་ཅིག་ལ་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་སངས་རྒྱས་གཅིག་ཁོ་ནར་ཟད་དེ། གཅིག་པོ་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་སྣ་ཚོགས་མཛད་དོ་ཞེས་ཟེར། ཁ་ཅིག་མཐར་ཐུག་གི་ས་ཐོབ་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་གཅིག་མ་ཡིན་ཏེ། ང་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་སྤངས་ཤིང་སྒྲིབ་གཉིས་བྲལ་བའི་ཆོས་སྐུ་ཡང་ཐ་དད་པ་དུ་མ་ཡོད་ཅེས་ཟེར། སངས་རྒྱས་
2-94a
གཅིག་དང་དུ་མ་ཡིན་པར་མཐའ་གཅིག་ཏུ་འདོད་པ་དེ་གཉིས་ཀ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་རུང་གི་རིགས་ཡོད་པའི་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པས་རྒྱུ་རིགས་ཐ་དད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་པར་མི་རིགས་ཏེ། དཔེར་ན་འབྲུའི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ལས། འབྲུ་གཅིག་ཁོ་ན་མྱུ་གུ་སྐྱེ་རུང་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་ཞེས་སྨྲ་བ་མི་རིགས་པ་ལྟར་རོ། །ཟས་ལེགས་པར་གཡོས་སུ་བྱས་པ་ནི་སུ་ལ་ཡང་འགྲངས་པ་དང་ཕན་པར་བྱེད་པ་ལྟར། ཚོགས་གཉིས་པོ་གང་ཟག་སུས་བསགས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པའི་དོན་ཡོད་པར་འགྱུར་གྱི། གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་གཅིག་ལས་མེད་ན་གང་ཟག་དུ་མས་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཚོགས་གཉིས་བསགས་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ནའང་དེ་མི་རིགས་པས་སངས་རྒྱས་གཅིག་ལས་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་དང་པོར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཐུགས་བསྐྱེད་པ་ན་བདག་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་བྱས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་བྱང་ཆུབ་དེ་ལ་འགོད་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དམ་བཅའ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ན། སངས་རྒྱས་དེ་གཅིག་པུ་དེ་ལས་སེམས་ཅན་གཞན་འཚང་རྒྱ་བ་མེད་ན་སངས་རྒྱས་དེས་སེམས་ཅན་གཅིག་ཙམ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་བཞག་པ་མེད་པས་དེས་དང་པོར་དམ་བཅས་པ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ནའང་། དེ་མི་རིགས་ཏེ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་དམ་བཅའ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་
2-94b
གཅིག་ཁོ་ནར་ཟད་པ་མིན་ནོ།

以下是藏文的简体中文直译：
第二，当如此不同的众生获得无上智慧时，若成为多个具有不同相续自性的诸佛，则佛也将成为自相补特伽罗，其蕴界处法也将成为多种自相，从而成为有为无常之法，那么如何与"圣者补特伽罗由无为区分，而非由有为区分"的教说相符？若认为成佛时无有差别，则众生各自修道获得果位是否将变得无意义呢？
只要有执著补特伽罗和法的想法，就会显现为不同相续的补特伽罗及其不同的蕴界等法，但胜义中无有法和补特伽罗的自性，是二无我的自性空性光明，因此当现前这样的境界时，远离执著补特伽罗和法的自性，故在佛地诸佛是法界自性、不可思议智慧身、具一切相，不具有凡常心所执取的补特伽罗和自相法的任何相，因此诸佛在胜义中无差别，但在世俗中可施设差别，如"种类差别故"等一个偈颂所示。
有些人说，当一个佛在一个世界成正等觉时，其他十方世界就不会出现其他佛，故一切世界只有一佛，通过在不同世界的化现度化众生。有些人说，从无始轮回以来只有一佛，这一佛在一切佛土中为众生做各种佛事业。有些人说，获得究竟地的佛也不是一个，断除我执二障的法身也有多个不同的。
对于单纯主张佛是一或多的这两种观点都不正确。理由是什么呢？因为世界中有无量能够成佛的种姓众生，因有不同的因种姓，果位佛不应仅是一个，例如，从一大堆谷物中，说只有一粒种子能发芽而其他不能，这种说法不合理。就像精心烹制的食物能使任何人饱足受益一样，任何补特伽罗积累二资粮都能获得佛果。若只有一佛，众多补特伽罗为获得佛果而积累二资粮将变得无意义，但这不合理，因此佛不仅只有一个。
诸佛最初发无上菩提心时发愿："我获得大菩提后，将安立众生于此菩提中。"若此誓言在佛地圆满，而除了那一佛外没有其他众生成佛，则该佛连一个众生也未能安立于佛地，这样其最初的誓言就未能圆满。但这不合理，因为诸佛利益众生的誓言是圆满的，所以佛不只是一个而已。
;
 །འདི་ཡན་ཆད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་སངས་རྒྱས་གཅིག་ཡོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གཞན་ན་སངས་རྒྱས་གཞན་མེད་ཅེས་ཟེར་བ་དེ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ཏུ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དང་སངས་རྒྱས་གཉིས་དུས་གཅིག་མི་འབྱུང་གསུངས་པ་ནི། གླིང་བཞི་པའི་འཇིག་རྟེན་གཅིག་ཏུ་ཡིན་ཏེ། མཆོག་གི་སྤྲུལ་སྐུ་ཤཱཀྱའི་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུ་སངས་རྒྱས་གཅིག་པོ་དེས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ན། གླིང་བཞི་པའི་འཇིག་རྟེན་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་ཡོད་པ་དེ་སྙེད་དུ་སྤྲུལ་པ་དེ་སྙེད་ཅིག་དུས་མཉམ་པར་ལྷུམས་སུ་ཞུགས་པ་སོགས་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་སངས་རྒྱས་རེ་རེ་སྣང་བ་ཡིན་ཞེས་ཐེག་བསྡུས་སུ་གསུངས། ད་ནི་དུས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་སངས་རྒྱས་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ཟེར་བ་བཀག་པ། གང་གི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་མ་བསགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ནི་མི་སྲིད་ལ། ཚོགས་དེ་གཉིས་ཀྱང་ལུང་འབོག་པའི་སངས་རྒྱས་གཞན་མེད་པར་རང་གར་མི་འབྱུང་བས་སངས་རྒྱས་སྔ་མ་སྔ་མའི་སྔོན་དུ་སངས་རྒྱས་གཞན་ཡོད་པས་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ལ་ཡང་ཐོག་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་སངས་རྒྱས་གཅིག་ལས་མེད་པ་མི་འཐད་དེ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་སངས་རྒྱས་དུ་མ་བྱོན་པ་ཡིན་པར་གྲུབ་བོ། །དེ་ལྟར་བཤད་མ་ཐག་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ནི་གཅིག་ཁོ་ནར་ཟད་པ་མིན་ཏེ་སངས་རྒྱས་དུ་མ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྒྲིབ་གཉིས་ཀྱི་དྲི་མ་མེད་པ་ཤིན་ཏུ་
2-95a
རྣམ་པར་དག་པ་ཟག་མེད་ཀྱི་དབྱིངས་དམ་པ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་གནས་དེ་ལ་ཐ་དད་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དག་པ་གཉིས་ལྡན་གྱི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའམ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཡིན་པས་དེའི་དབང་དུ་སངས་རྒྱས་མང་པོའང་མིན་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཆོས་དབྱིངས་དེ་བཞིན་ཉིད་མཚན་མ་མེད་པ་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བ་ཙམ་དུ་རོ་མཉམ་པའི་ཕྱིར་ཏེ་སྔར་ཡང་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །
能得清净之因
གཉིས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཕར་ཕྱིན་ལྔ་དང་དེ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ཕར་ཕྱིན་གཞན་དག་པར་བྱེད་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་པས་མཐར་ཐུག་གི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་འཐོབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཤད་པ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་སོགས་ཀུན་ཏུ་བཏགས་པ་གཉིས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མར་དམིགས་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ནི། དོན་དམ་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའམ་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཞིག་བདེན་པ་དང་ཡང་དག་པ་དང་གནས་ལུགས་སུ་ཡོད་པ་ཡི་ནི་དམ་པར་འདོད་དོ། །འདི་ནི་ཡུལ་གྱི་ངོས་ནས་བསྟན་པའོ། །སྤྲོས་པའི་མཚན་མ་གང་དུའང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་མི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་དམིགས་པ་ཡི་ནི་མཆོག་ཏུ་འདོད་དེ། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཇི་བཞིན་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ཤེས་རབ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དངོས་ས་དང་པོའི་ཚེ་ཐོབ་བོ། །དམིགས་པ་མེད་པ་སྤྲོས་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་བྲལ་བ་དེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལྟ་བ་རྣམ་
2-95b
པར་དག་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་དམིགས་པ་གང་དུའང་མ་མཐོང་བ་མཐོང་བའི་དམ་པར་གསུངས་པའི་དོན་ཏོ། །བསྒོམ་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་མི་ལྟ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པའི་དམ་པར་འདོད་པ་སྟེ། གནས་ལུགས་དང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་སྒོམ་པ་པོ་དང་བསྒོམ་བྱ་དང་སྒོམ་པའི་འཁོར་གསུམ་དུ་མི་དམིགས་པ་མཚན་ཉིད་པ་ནི་ས་གཉིས་པ་ནས་བཅུ་པའི་བར་དུ་འབྱུང་ལ། རྗེས་མཐུན་པ་མོས་སྤྱོད་དུ་ཡང་ཡོད་དོ།

以下是藏文的简体中文直译：
以上已否定了"一个世界只有一佛，其他世界没有其他佛"的说法。关于在一个世界中转轮王与佛二者不同时出现的说法，是指在一个四洲世界中，如《摄大乘论》中说，像释迦王这样的最高化身佛，在一个三千大千世界中有百亿个四洲世界，在每一个中同时示现入胎等化现的佛各一尊。现在，从时间角度否定"从无始以来只有一佛"的说法：因为不积累福德和智慧资粮而成佛是不可能的，而这两种资粮若无授予教法的其他佛，也不会自然出现，所以每一位前佛之前都有另一位佛存在。如同轮回无始，诸佛也无始，因此不合理认为无始以来只有一佛，而是一个接一个相继出现了许多佛。因此，由于以上刚解释的这些理由，佛不仅仅只有一个，而是有无量多佛。
然而，当获得无有二障尘垢的极其清净法界、无漏界时，在那境界中没有丝毫差别，因此佛是由具二清净的真如无为而区分或安立的。从这一角度来说，也不存在许多佛，因为一切都平等一味，只是无相自性光明的法界真如，如前所述。
能得清净之因
第二，获得具无二相的大菩提、自生智慧、一切相智的方法是：五波罗蜜多，尤其是作为其他波罗蜜多净化主因的般若波罗蜜多，所以解释获得究竟大智慧的因——般若波罗蜜多：无有所取能取等一切遍计执为法相的所缘，这即是胜义圆成实或真如，是被认为真实、正确和实相的殊胜境界。这是从境的方面解释的。
不缘任何戏论相的无分别智慧被视为所缘的最高境界，因为是如实决择真实边际的智慧。真正的无缘智慧在初地时获得。无所缘、远离一切戏论相，这是大乘清净见，即般若波罗蜜多中所说"于任何所缘都未见，那见为最胜"的含义。修习方面，因为不观待所取能取相，被认为是殊胜修习，因为与实相、真如相一致地修习，不缘能修者、所修和修习三轮，其真实相从二地到十地出现，相似的也存在于胜解行地。


 །འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་དམིགས་པས་དབེན་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་བདེན་གྲུབ་ཀྱི་རྣམ་པས་ཐོབ་པར་ལྟ་བ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཡང་ནི་དམ་པར་འདོད་དེ། ཇི་སྲིད་ཐོབ་བྱའི་ཆོས་སུ་འཛིན་པའི་མངོན་ཞེན་མ་སྤངས་པ་དེ་སྲིད་དུ་སངས་རྒྱས་མི་འཐོབ་ལ། ཐོབ་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལས་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཀྱང་། མི་གནས་པ་གནས་པའི་མཆོག་དང་། ཐོབ་མེད་ཉིད་ཐོབ་པའི་མཆོག་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་གཞི་ལམ་འབྲས་བུའི་ཆོས་རྣམས་སྤྲོས་པའི་མཚན་མ་ཀུན་ཀྱིས་དབེན་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་རོ་མཉམ་པར་ཤེས་པས་འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ཐོབ་ཀྱི། མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་སུ་བྱས་ན་འབྲས་བུའི་ཤེར་ཕྱིན་ལས་རིང་བར་གྱུར་ནས་མི་ཐོབ་ལ་མཚན་མ་མེད་པར་རྟོགས་ན་མི་རིང་བར་མྱུར་དུ་ཐོབ་པའི་ཚུལ་གསུངས། བླ་མ་རིགས་དང་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཏེ། བླ་མ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་དངོས་པོ་དང་མཚན་མར་འཛིན་པའམ། ཡང་ན་
2-96a
གུ་རུའི་སྒྲ་ལྕི་བ་ལ་འཇུག་པས་བློ་བརྟན་འགྲེལ་པ་ལྟར་ན། ལྕི་བ་དང་ནི་རིང་བ་དང་། །མཚན་མ་དག་གིས་བརྩོན་འགྲུས་མཐོང་ཞེས་འདུག་པ་ལྟར། བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་སྟོབས་སོགས་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་དང་ལྡན་ཡང་དེ་བསྒྲུབ་དཀའ་བས་ལྕི་བར་མཐོང་བ་དང་། བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་གྲངས་མེད་གསུམ་གྱི་བར་དུ་བསྒྲུབ་དགོས་པས་ཡུན་རིང་བ་དང་། བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་གྱི་མཚན་མ་དང་། བདག་གིས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པས་གཞན་ལས་ཆེས་ལྷག་གོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དམིགས་པ་ལ་གནས་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་རྣམས་ནི་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ལས་རིང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དམིགས་པ་དང་ང་རྒྱལ་དེ་དང་མ་བྲལ་བར་དུ་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ལམ་ཡང་དག་མི་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་བཤད་མ་ཐག་པ་དམིགས་པ་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་དེ་དག་ཀུན། བཏགས་པ་ཙམ་དང་རང་གི་དེ་དང་དེར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་ལས་གཞན་དུ་དོན་གྱི་ངོ་བོས་མ་གྲུབ་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་སེམས་ཙམ་དུ་རྟོགས་པ་དང་། སེམས་དེ་ལ་ཡང་དངོས་པོ་དང་མཚན་མར་མི་རྟོག་པར་ལྟ་བའམ་མཐོང་བ་ཡི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཚན་མའི་མངོན་ཞེན་གྱི་རྟོག་པ་མེད་པ་རྣམས། བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ཅེས་ངེས་པར་བརྗོད་དེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་མྱུར་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་སོ།

以下是藏文的简体中文直译：
果位佛法也因自性无所缘故，无以真实成就相而获得的见解，这样无所得者的获得被视为殊胜。只要未断除对所获法的执著，就不能获得佛果，而通过了悟无所得的特性而获得佛果。正如《般若波罗蜜多》中所说："无住为住的最胜，无得即为得的最胜。"如此，了知基、道、果诸法远离一切戏论相而在真如中平等一味，就能获得佛果的大智慧；若有相想，则远离果位般若而不能获得，若了悟无相则不远而迅速获得，如是宣说。
"上师种姓"等两个偈颂：上师，即执著佛法为实有与相，或者，根据"guru"音为重的解释，如智坚释所说："重与远及相，精进见"，虽具无上菩提力等稀有法，但因难以成就而视为重，因需经三大阿僧祇劫才能成就而久远，以及修习的境相，以及认为"我为无上菩提而发起精进超过他人"的菩萨，住于所缘、具有傲慢者，称为远离无上菩提，因为不离所缘与傲慢就无法获得真正的菩提道路。
刚才所述的有所缘见解，都仅是假立和自己的种种分别而已，并非以自性实在，所以了知一切法唯是自心，对此心也不分别实有和相的菩萨，无相执分别者，被确定说为获得无上菩提，因为通过这种无分别，迅速获得无生法忍。
;


 །
说得佛智慧为究竟道
བཞི་པ་ནི། སེམས་ཅན་གྱི་དུས་ན་རང་རང་གི་རྟོག་པའི་དབང་གིས་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་དང་ཆོས་སྣ་ཚོགས་ཐ་དད་པར་སྣང་བ་ནི་འགོག་ཏུ་མེད་ཀྱང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོག་པའི་དབང་གིས་བཞག་པའམ། རྟོག་པས་ཕར་བཏགས་པ་དེ་ཙམ་
2-96b
ལས་དོན་སོ་སོར་རང་གི་ངོ་བོའམ་རང་བཞིན་དུ་གྲུབ་པ་གང་ཡང་མེད་པས། རྟོག་པ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རིམ་པར་སྦྱངས་པས་ཆོས་དང་གང་ཟག་སོགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་སྤྲོས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གཟུང་འཛིན་གྱི་སྒྲིབ་པས་དག་པ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ཐོབ་པའི་ཚེ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་མི་འདྲ་བ་མེད་པར་མཉམ་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཚུལ་ནི། དཔེར་ན་ཆུ་ཀླུང་དག་ས་ཡི་འོག་ཏུ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལ་མ་སོང་བའམ་མ་ཞུགས་པ་དེ་ཡི་ཚེ་ན་ཤར་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཁམས་སོ་སོས་དབྱེ་བས། གནས་རྣམས་ཐ་དད་པ་དང་། ཆུ་དེ་ཡང་གངྒཱ་དང་སིནྡྷུ་སོགས་ཆེན་པོ་དང་ཆུ་ཕྲན་ཆུང་ངུའི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་དང་། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལ་ལྟོས་ན་ཆུའི་རྒྱུན་དེ་ཡི་ཆུ་ཡང་ཆུང་ལ། སོ་སོའི་བྱ་བ་ཡང་ཐ་དད་བྱེད་དེ་ལ་ལས་ང་དང་ལ་ལས་མཁྲིས་པ་ལ་ལས་བད་ཀན་སོགས་སྐྱེད་པ་དང་། ཞིང་ལ་བླུགས་པ་དང་འཁྲུད་པ་སོགས་སེམས་ཅན་ཐ་དད་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སྤྱོད་པའི་བྱ་བ་ཐ་དད་པ་བྱེད་པ་དང་། ཆུ་དེ་ལ་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་ཕྲ་མོའམ་བོང་ཆུང་བ་སྦལ་ལྕོང་རྣམས་ཀྱི་ཉེ་བར་སྤྱད་པར་འགྱུར་ལ། ཆུ་ཡི་རྒྱུན་དེ་ཉིད་རྒྱ་མཚོར་སོང་བར་གྱུར་ན་དེ་ཐམས་ཅད་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་གཅིག་པུ་དེར་འདྲེས་ནས་གསེར་གྱི་ས་གཞི་ལ་བརྟེན་པས་གནས་རྣམས་ཐ་དད་མེད་པར་གཅིག་ཅིང་། རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་ཡང་ཁ་ཞེང་དང་གཏིང་དཔག་དཀའ་བས་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་ཐམས་ཅད་ལན་ཚྭའི་རོར་གཅིག་པ་དང་། ཆུ་ཡི་རྒྱུན་རྣམས་སྤྲོ་ཞིང་སྡུད་པའི་བྱ་བ་གཅིག་ཅིང་། རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་ལ་གནས་པ་ཡི་སྲོག་ཆགས་
2-97a
ཆུ་སྲིན་དང་ཉ་མིད་ལ་སོགས་པ་བོང་ཆེ་བ་དང་། ཆུང་བ་སྣ་ཚོགས་པ་མང་པོའི་རྟག་ཏུ་ཉེར་བར་སྤྱོད་པ་ཆེ་བ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཡི་དཔེ་དེ་བཞིན་དུ། མཐར་ཐུག་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ས་ཉིད་དུ་མ་ཞུགས་པའི་བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ་སོའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རྟེན་ཀྱང་ཐ་དད་པ་དང་། བློ་གྲོས་རྣོ་རྟུལ་དང་བཟང་ངན་ཆེ་ཆུང་ཐ་དད་ཅིང་། སྒྲིབ་པ་མཐའ་དག་མ་སྤངས་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མེད་པས་རྟོགས་པ་ཡང་སངས་རྒྱས་ལ་ལྟོས་ན་ཤིན་ཏུ་ཆུང་ལ། རང་རང་གི་བྱ་བ་སྦྱིན་སོགས་སྐབས་སུ་གང་བབ་པ་དེ་ཙམ་ལ་འཇུག་པས་བྱ་བ་ཡང་ཐ་དད་པ་དང་དེ་དག་གི་ས་རང་རང་གིས་གདུལ་བྱར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་ཉུང་ངུ་ཞིག་གི་དོན་བྱེད་པས་གདུལ་བྱ་དེ་དག་གིས་ཉེར་སྤྱད་དུ་འགྱུར་གྱི་སངས་རྒྱས་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་བཅུའི་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་དོན་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་སེམས་དེ་ཐམས་ཅད་མཐར་ཐུག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་སོགས་ཡེ་ཤེས་བཞི་ཡི་རང་བཞིན་ཅན་དེ་ཉིད་དུ་ཞུགས་ན། རྟེན་ནམ་གནས་ཀྱང་གཅིག་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་གཅིག་པུ་ལས་ཕུང་པོའི་རྒྱུད་ཀྱིས་ཕྱེ་བས་རྟེན་ཐ་དད་མེད་ཅིང་། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་མཁྱེན་པའི་རྟོགས་པ་ཆེ་ལ་དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་སོགས་ཐ་དད་དུ་ཕྱེ་བ་མེད་པར་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དུ་གཅིག་གོ། དེ་ཐམས་ཅད་ལ་མཛད་པ་ཐ་དད་པ་མེད་པར་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་ཤིང་དུས་ནམ་ཡང་རྒྱུན་མི་འཆད་པས་རྟག་པར་ཡང་། ཕྱོགས་བཅུའི་ནམ་མཁའི་
2-97b
མཐའ་ཀླས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཆེའི་ཞེས་པ་ཆེས་ཆེན་པོ་ཚད་དང་མུ་མཐའ་གཞལ་དུ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་དོན་མཛད་པའི་ཉེ་བར་སྤྱད་པ་ཆེ་ཞིང་མི་ཟད་པ་ཡིན་ནོ།

以下是藏文的简体中文直译：
说得佛智慧为究竟道
第四，众生阶段因各自分别而显现为不同相续与种种差异法，虽然不可否认，但一切法皆由分别安立，或仅仅是分别假立而已，并无各自实有的本质或自性。通过无分别智慧逐渐净化那些分别，当获得法与补特伽罗等种种戏论寂灭的真如，远离能取所取障碍，获得越来越殊胜的境界时，在真如法界中无差别平等的方式是：
譬如诸河流在未入大海之时，由东方等各地区分别，地域各异，水也有恒河、印度河等大河与小溪等形态差异，相对于大海，水流的水量也小，各自功能也不同，有些产生热，有些产生胆汁，有些产生痰等，灌田、洗涤等为不同众生所用，功能各异，小型水生物、蛙类等享用这些水。当这些水流进入大海后，一切都融入唯一大海，依于金地基，无有地域差别而为一，大海的水宽广深邃难测，成为一体，所有海水都是同一咸味，所有水流的扩张收缩功能一致，海中所住的水生物——巨大和微小各种鳄鱼和鱼类等众多生物恒常享用更为广大。
同样，未入究竟佛地的坚固菩萨们各自五蕴所依不同，智慧的利钝好坏大小不同，因未断尽一切障碍而无一切智慧，相对于佛陀，证悟极小，各自所行布施等随机而入，所作亦各不同，他们仅利益少数自己所化众生，这些所化众生享用他们，不像佛陀能利益十方无量无数众生。
当这一切菩萨进入究竟佛的清净法界和如镜等四智自性时，所依或住处也唯一，只有清净法界一体，不由蕴相续区分而无异，一切都现量了知所知一切相的大证悟，无利钝根等差别而为一切智慧。他们所有作业无别而融为一体，任何时候也不间断故常住，为十方虚空无边的巨大众生群体——极大无量无际众生带来利益安乐的受用，广大而无尽。


 །
摄要教言缘于无上菩提发心
གསུམ་པ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ལ་བསྔགས་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་བསྐྱེད་པར་གདམས་པའི་ཚིགས་བཅད་ཀྱིས་ལེའུའི་མཇུག་སྡུད་པ་ནི། ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་རང་ངོས་ནས་ཟག་པ་མེད་པ་དཀར་པོའི་ཆོས་ཕར་ཕྱིན་དང་བྱང་ཕྱོགས་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་སོགས་དཔེ་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡི་ཕྱིར་ཏེ། འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་ལས་གཏན་དུ་གྲོལ་བའི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཉེས་སྤྱོད་ལས་གཏན་དུ་གྲོལ་བའི་དགེ་བ་དམ་པ་ནམ་ཡང་མི་ཟད་པའི་འབྱུང་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་དགེ་བ་དེ་ནི་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡང་དག་པར་བླངས་པར་རིགས་སོ་ཞེས་གདམས་པར་མཛད་པའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་པ་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།། །།སྡོམ་ནི་གོང་གི་ལེའུའི་གྲངས་བསྡུ་བ་སྟེ། ལེའུ་དང་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་དུ་འགྱུར་ཚུལ་གྱི་ལེའུ་ལ་ཚིགས་བཅད་ལྔའོ། །ཐེག་ཆེན་བཀར་སྒྲུབ་པ་ཚིགས་བཅད་བཅོ་ལྔས་བསྟན་ཏོ། །དེའི་རྗེས་སུ་སྐྱབས་འགྲོ་ལ་ཚིགས་བཅད་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་སོ། །རིགས་ལ་ཚིགས་བཅད་བཅུ་གསུམ་དང་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཚིགས་བཅད་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་གྱིས་སོ། །རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་བསྒྲུབ་པ་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་ལ་ཚིགས་བཅད་གསུམ་གྱིས་རང་དོན་དང་། 
2-98a
ཚིགས་བཅད་དྲུག་གིས་གཞན་དོན་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དམ་ཡང་དག་པའི་དོན་ཚིགས་བཅད་བཅུས་བསྟན་ཏོ། །མཐུ་ཚིགས་བཅད་བཅུས་བསྟན་ཏོ། །བདག་དང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཚིགས་བཅད་ཉི་ཤུས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ནི་ཚིགས་བཅད་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བདུན་གྱིས་བསྟན་པར་གྲུབ་བོ། །དེ་ལྟར་ལེའུ་བཅུའི་རྗེས་སུ་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྡོམ་བསྟན་པ་ནི་འབྱོར་བའི་དོན་ཚུལ་བླ་མེད་གྱུར་པ་ལྔའི་ནང་ནས་དང་པོ་བཞི་བསྟན་པ་འདི་ལམ་ཐེག་ཆེན་བཀར་སྒྲུབ་པ་དང་། གཞི་རིགས་དང་། ལམ་གྱི་རྩ་བ་སྐྱབས་འགྲོ། ཐེག་ཆེན་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་བསམ་པ་སེམས་བསྐྱེད། སྦྱོར་བ་སྒྲུབ་པ། སྒྲུབ་བྱེད་ཁྱད་པར་ཅན་མཐུ་དང་ཡོངས་སྨིན། བསྒྲུབས་པའི་འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་རིགས་ནས་བསྟན་པས་གང་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་འབྲས་བུ་བཅས་པའི་ཁྱད་པར་ཤེས་ནས། ལམ་གྱི་གཞི་བཏིང་བའི་ཚུལ་དུ་དང་པོར་བཤད་ནས། དེ་ནས་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་བ་འབྲས་བུ་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་དེ་ཉིད་མངོན་པར་ཐོབ་པའི་ཐབས་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བཤད་པ་འབྱོར་བའི་དོན་ཚུལ་བླ་ན་མེད་པ་ལྔ་པ་ཉིད་འདི་མན་ཆད་ཀྱིས་སྟོན་པས་དང་པོ་སྡོམ་གྱིས་བཅད་པ་འདི་ཡན་ཆད་འཇུག་བྱ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་སྤྱི་རིགས་ནས་བསྟན་པས་ལམ་གོལ་བ་མེད་པས་དཀྱུས་བསྟན་པའི་རྟ་ལྟར་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སོགས་བཞི་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཉིད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་རིན་པོ་ཆེའི་སྒྲོམ་ཁ་ཕྱེ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཡང་དོན་ཚུལ་ལྔའི་
2-98b
སྐབས་སུ་ཐོབ་བྱར་བསམ་པར་བྱ་བའང་ཡིན་པས་ཕྲིན་ཡིག་ལེགས་པ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དུའོ།

以下是藏文的简体中文直译：
摄要教言缘于无上菩提发心
第三，以赞叹大菩提方式劝发心的偈颂总结本章：如前所说，佛陀自身具足无漏白法、波罗蜜多、菩提分、力、无畏等无与伦比故；为利益他众生带来利乐之因，即永远解脱痛苦的乐果，以及永远脱离痛苦恶行的殊胜善业，是永不枯竭的源泉，因此，有智者应当在自相续中如理取受无上胜菩提发心的善业，如是劝教。《大乘经庄严论》菩提品第十解说完毕。
总纲即总结前面各章的数目：第一品《经庄严论》缘起品有五偈颂。大乘是佛说的成立以十五偈颂显示。此后，皈依以十二偈颂。种姓以十三偈颂，同样，发心以二十七偈颂。成办自他利益的修行部分中，以三偈颂讲自利，以六偈颂讲他利。真如或真实义以十偵颂显示。神变力以十偈颂显示。自他成熟以二十偈颂。菩提以八十七偈颂显示。
如是在十品之后显示它们的总纲，是在五种无上圆满义中，先讲前四种，这是道——大乘是佛说的成立、基础种姓、道之根本皈依、大乘道之殊胜发心、行为修行、特殊成就方便神变力和成熟、所成果菩提等从总类上宣说，了知所学之大乘道果的特点后，作为铺设道基础的方式而首先解说，然后，如何学习成就无上菩提之方便——菩提分的自性，这由无上圆满义的第五种，自此以下宣说，故首先以此总纲截至此，是从总类上宣说入大乘方式，以无错误道而如同直线显示，为无疑进入故，显示所成办等四种。虽然菩提本身如同开启不可思议的宝函，但在五种圆满义中也是应当思维的所获，故如同良好书信的方式。


 །རིན་ཆེན་གྱི་སྒྲོམ་དངོས་སུ་ཁ་ཕྱེ་བ་ལྟ་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་ཡིན་ཡང་། དངོས་སུ་ཁ་ཕྱེ་བ་ལྟ་བུ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཐབས་སམ་རྒྱུ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ཡིན་པས། བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་ཞེས་པ་སྤྱི་མིང་བྱེ་བྲག་ལ་ཆགས་པའི་བྱང་ཕྱོགས་སོ་བདུན་ཙམ་འབའ་ཞིག་ལ་མི་འཛིན་པར་མོས་པ་དང་སྤྱོད་པའི་བར་ལ་གོ་དགོས་པ་སྟོན་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་གང་ཡིན་ལ་དེའི་ཕྱོགས་མཐུན་གང་ཡིན་ཤེས་པའི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་རྟོགས་པ་མཐར་ཐུག་པའི་དོན་སོ་སོར་རང་གིས་རིག་བྱ་ལེའུ་བཅུ་པས་བསྟན་པ་དེ་ཡིན་ལ་ལེའུ་བཅུ་མན་ཆད་དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་སམ་ལམ་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཤིང་བྱང་ཕྱོགས་ཉམས་སུ་བླངས་པས་ས་བཅུ་བགྲོད་ཅིང་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཐོབ་སྟེ། ཡོན་ཏན་མཐར་ཐུག་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཚད་མེད་བཞི་དང་རྣམ་ཐར་ཟད་པར་ཟིལ་གནོན་དང་སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་བར་ནི་དོན་ཚུལ་ལྔ་པ་ཡིན་པས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བཤད་པའི་སྐབས་འདི་ནི་མོས་པ་ནས་སྤྱོད་པའི་ལེའུའི་བར་ལེའུ་ལྷག་མ་བཅུ་གཅིག་གིས་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། འདིར་མཚོན་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་ལྔ་དང་ཆ་འདྲ་སྦྱར་ན་མོས་པ་ནས་གདམས་ངག་རྗེས་བསྟན་གྱི་བར་ལེའུ་ལྔ་ནི་གཞི་དང་། ཐབས་ལྡན་ནས་བྱང་ཕྱོགས་བར་ལེའུ་བཞི་སྐྱེད་པ། ཡོན་ཏན་གྱི་ལེའུ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ། སྤྱོད་པའི་ལེའུའི་ས་བཅུ་མཇུག་སྡུད་ཀྱི་ཚིགས་བཅད་བཅས་སྣང་བ། མཐར་
2-99a
ཐུག་འབྲས་ཆོས་ཀྱི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་རྟེན་ཡིན་ནོ། །
说菩提道品诸法本性
དེ་ལྟར་སྤྱིར་བསྟན་ནས་རྩ་བའི་ས་བཅད་ལྔ་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་མོས་པ་སོགས་ལེའུ་ལྔ་དངོས་གཞི་ཐབས་ལྡན་སོགས་ལེའུ་བཞི། དེའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཡོན་ཏན་གྱི་ལེའུ་དང་། སྤྱོད་པའི་ས་བཅུ་བཤད་པའི་བར་དང་། མཐར་ཐུག་གི་ཡོན་ཏན་འབྲས་ཆོས་བཤད་པ་བཞི་པོ་འདི་འབྱོར་པའི་དོན་ཚུལ་བླ་མེད་ལྔའི་ནང་ནས་རིན་པོ་ཆེའི་སྒྲོམ་ཁ་ཕྱེ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།

以下是藏文的简体中文直译：
虽然如实际打开宝函一般是在佛地，但如同实际打开的方法或因是菩提分随顺道，故"菩提分"这一总名不仅仅局限于三十七菩提分这一别名，而是应当理解为从胜解到行为之间，为了表明这一点，为了了知何为菩提及其随顺分，菩提是圆成实证悟究竟义的各自自证，这在第十品中已显示，第十品以下是成就此的方法或道路，所以是菩提分的体性，如是宣说。修习菩提分能走过十地，获得殊胜功德，直至证得究竟功德——成佛的四无量、解脱、胜处、遍处、十力等，应知这是第五圆满义。
如是，菩提分体性解说的这一部分是从胜解品到行为品之间的其余十一品所示。此处如与瑜伽五地相类比：从胜解到随后教诫品之间的五品是基础，从具足方便到菩提分之间的四品是生起，功德品如同镜像，行为品的十地结语偈颂等是显现，究竟果法的偈颂是所依。
说菩提道品诸法本性
如是总说后，根本科判第五菩提分体性中：前行胜解等五品，正行具足方便等四品，其阶段性功德即功德品，及至行为品中解释十地之间，以及究竟功德果法解说，这四者在无上圆满义五种中如同打开宝函一般。


 །
前行胜解心五品
དེའི་དང་པོ་ལ་རྒྱུ་མོས་པ། ཉམས་ལེན་ཆོས་འཚོལ་ཆོས་བཤད་ཆོས་སྒྲུབ་པ་གསུམ། དེ་དག་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་གདམས་ངག་རྗེས་བསྟན་གྱི་ལེའུ་བཅས་ལྔ་ལས།
说因胜解心品
དང་པོ་མོས་པ་བཤད་པ་ནི། ལམ་ལ་འཇུག་པའི་ཐོག་མར་མོས་པ་བསྐྱེད་དགོས་ཏེ། མདོ་ལས། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །རྩ་བ་མོས་པར་ཐུབ་པས་གསུངས་ཞེས་པ་ལྟར་དགེ་ཆོས་ཀུན་གྱི་ཐོག་མར་མོས་པ་སྐྱེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དགེ་བ་འགྲུབ་ཀྱི། མོས་པ་མེད་ན་དགེ་བ་དེ་དང་དེ་ལ་འཇུག་པ་གཏན་ནས་མི་འབྱུང་བས་མོས་པ་སྐྱེད་དགོས་ཏེ། དཀོན་མཆོག་སྒྲོན་མེའི་མདོ་ལས། དད་པ་སྔོན་འདྲེན་མ་ལྟར་སྐྱེད་པ་སྟེ། །ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་སྲུང་ཞིང་འཕེལ་བར་བྱེད། །དོགས་པ་སེལ་ཞིང་ཆུ་བོ་རྣམས་ལས་སྒྲོལ། །དད་པ་བདེ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་མཚོན་པ་ཡིན། །དད་པ་རྙོགས་པ་མེད་ཅིང་སེམས་དྭངས་བྱེད། །ང་རྒྱལ་སྤོང་ཞིང་གུས་པའི་རྩ་བ་ཡིན། །དད་པ་གཏེར་དང་ནོར་དང་རྐང་པའི་མཆོག །ལག་པ་བཞིན་དུ་དགེ་སྡུད་རྩ་བ་ཡིན། །ཞེས་སོགས་དང་། དད་པས་བདུད་ཀྱི་ལམ་ལས་འདའ་བྱེད་ཅིང་། །ཐར་པའི་ལམ་མཆོག་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཡོན་ཏན་ཞིང་གི་ས་བོན་མ་རུལ་བ། །དད་པ་བྱང་ཆུབ་
2-99b
ཤིང་ནི་རྣམ་པར་སྐྱེད། །ཅེས་སོགས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་ཐོག་མར་མོས་པའི་ལེའུ་བཤད་པ་ལ། མོས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཉེར་དྲུག་བསྟན་པ་དང་། དེ་ཡི་བར་དུ་གཅོད་པ་བཅུ་དྲུག །མོས་པའི་ཕན་ཡོན་བཅུ་གཅིག་རྣམས་ཀྱིས་མོས་པའི་རྣམ་གྲངས་སྤྱིར་བསྟན་ནས། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ། ཐེག་ཆེན་ལ་མོས་པའི་ཁྱད་པར་དཔེས་བསྟན། དེ་ལ་མ་ཞུམ་ཞིང་སྤྲོ་བས་འཇུག་པར་གདམས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ལེའུ་འདི་བཤད་པ་ཡིན་པས་དང་པོ་མོས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཉེར་དྲུག་བསྟན་པ་ནི།
说胜解心类别二十六种
སྤྱིར་ལས་འབྲས་དང་བདེན་བཞི་མཆོག་གསུམ་གྱི་དོན་ལ་འདི་ནི་འདི་བཞིན་དུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བདེན་པ་ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པ་སེམས་ལས་བྱུང་པའི་ཆོས་ལ། དད་པའམ་མོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་འདས་ད་ལྟ་མ་འོངས་པ་དང་ཉེ་བ་དང་རིང་བ་སོགས་ཀྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་རྣམ་པར་བཞག་པ་བཞིན་དུ། མོས་པ་འདི་ལ་ཡང་དམིགས་པའི་ཡུལ་དང་དུས་དང་རྣམ་པ་སོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་འདི་ལྟར་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ནི། དད་པ་གང་ཞིག་སྔོན་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་སྐྱེས་པའི་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མ་འོངས་པའི་དད་པ་ལ་མ་སྐྱེས་པའི་མོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཛིན་པའི་མོས་པ་ནི་སེམས་བྱུང་མོས་པ་ཁོ་རང་སྟེ་འདི་ནི་ནང་གི་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གཟུང་བར་གྱུར་པའི་མོས་པ་ནི་སྔར་བྱུང་པའི་མོས་པ་ལ་དམིགས་ནས། འདི་ནི་ལེགས་སོ་ཞེས་རོ་མྱང་ཞིང་དེ་ལ་དགའ་བ་ནི་གཟུང་བའི་མོས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་མོས་པ་གཞན་ཡུལ་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་མོས་པ་ཞེས་ཐ་སྙད་བྱས་པ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྟན་པ་ལྟར་བསླབ་པ་ལ་མོས་པ་ནི་གྲོགས་ལས་བླངས་པའི་མོས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། 
2-100a
དེ་ནི་མོས་པ་རགས་པའོ། །བདག་ཉིད་ལ་དད་མོས་ཀྱི་ས་བོན་ཡོད་པ་དང་། རིགས་ཀྱི་སྟོབས་ལས་མོས་པ་སྐྱེས་པ་ནི། བདག་ཉིད་ཀྱི་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་འདི་ལ་མོས་པ་ཕྲ་བ་ཞེས་སུའང་འདོགས་པ་དང་། མུ་སྟེགས་པའི་ཆོས་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཡོད་པར་བཤད་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་ཤིང་མོས་པ་ནི་ནོར་བའི་མོས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་མོས་པ་ངན་པ་ཡིན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་ལས་མི་རྟག་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་བདག་མེད་པར་བཤད་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་ཤིང་དད་པ་ནི་མ་ནོར་བའི་མོས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ནི་མོས་པ་བཟང་པོའོ། །མོས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཀུན་ཚོགས་ནས་མོས་པ་མངོན་དུ་སྐྱེས་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་མོས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་མོས་པ་ཉེ་བ་ཞེས་གདགས་སོ།

以下是藏文的简体中文直译：
前行胜解心五品
其中第一包括因胜解，实修求法、说法、修法三者，以及使它们特别增上的随后教诫品等五品。
说因胜解心品
首先解释胜解：入道之初需要生起胜解，如经中说："一切诸善法，根本是胜解，如是佛所说。"一切善法最初依靠生起胜解而成就；若无胜解，则根本不会趋入各种善法，所以必须生起胜解。如《宝灯经》所说："信心如母亲般引领前行，护持并增长一切功德，除疑并度过诸水流，信心指示安乐之城。信心无浊令心澄清，断除傲慢是恭敬根本。信心如宝藏财富与最胜足，如手是集善根本。"又云："信心能超越魔道，开示解脱殊胜道，功德田地不坏种子，信心能生长菩提树。"
如是，首先解释胜解品，包含：显示二十六种胜解类别、十六种障碍、十一种胜解利益，这些总体显示了胜解的分类。然后特别解释对大乘的胜解，包括：以譬喻显示对大乘胜解的特点，劝诫不畏缩而欢喜趣入这二者，解释此品。首先显示二十六种胜解类别：
一般而言，对业果、四谛、三宝等义理深信"确实如此"的信心，这一心所法称为信或胜解。如同过去、现在、未来及近处远处等形色被安立为色蕴一样，此胜解也有所缘境、时间、行相等差别，现解释如下：对过去和现在生起的信心称为"已生胜解"，对未来的信心称为"未生胜解"。能取胜解是心所胜解自身，称为"内胜解"；所取胜解是缘于已生胜解并对其赞叹欣赏，称为"所取胜解"，因为将其他胜解作为对境，故称为"外胜解"；按善知识所教导而学习的胜解称为"从友所取胜解"，这是粗胜解。自身具有信解种子，从种姓力而生起的胜解称为"自身胜解"，这也称为细胜解。对外道法中所说有我有情的教义深信并胜解，称为"错误胜解"，这是恶胜解。对佛陀教法中所说无常、苦、无我深信称为"无误胜解"，这是善胜解。胜解生起的因缘聚合而明显生起的胜解称为"现前胜解"，这被称为"近胜解"。


 །མོས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་མ་ཚོགས་པས་ད་ལྟར་མངོན་དུ་མ་སྐྱེས་པ་ནི་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པའི་མོས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ནམ་རྒྱུན་རྐྱེན་ཚོགས་ན་སྐྱེ་རུང་ཡིན་པ་ཙམ་གྱི་ཆ་ནས་མོས་པ་སྔ་མ་ལས་གཞན་མོས་པ་རིང་བ་ཞེས་གདགས་སོ། །དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་མོས་པ་ནི། སྒྲས་བྱུང་ངམ་སྒྲ་ལས་བྱུང་བའི་མོས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཐོབ་པའི་དོན་ལ་རིགས་པས་བརྟགས་ཏེ་མོས་པ་སྐྱེས་པ་ནི་བསམ་པས་འཚོལ་བའི་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ནི། བསྒོམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དོན་རྟོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་མོས་པ་ནི་ལྟ་བའི་མོས་པའམ་དོན་ལ་ལྟ་བ་པོ་ཡི་མོས་པའོ། །དད་པ་སྐྱེས་ཀྱང་བདུད་དང་མུ་སྟེགས་སོགས་ཀྱིས་ལམ་གཞན་དུ་དྲངས་ན་དད་པ་འགྱུར་བ་ཅན་ནི་འཕྲོག་པའི་མོས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་འདི་ནི་མོས་པ་ཆུང་ངུ་ཡིན་པ་དང་། དད་པ་འབྱུང་ཡང་བར་སྐབས་སུ་མ་དད་པ་ཡང་འབྱུང་བས་འདྲེས་མར་གྱུར་པ་ནི་འདྲེས་པའི་མོས་པ་འབྲིང་པོ་ཞེས་གདགས་པ་དང་།
2-100b
དད་པ་འབའ་ཞིག་རྒྱུན་ཏུ་འབྱུང་གི་མ་དད་པ་མི་འབྱུང་བ་ནི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་མ་འདྲེས་པའི་མོས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་མོས་པ་ཆེན་པོའོ། །རང་དོན་ཉེར་ཞིའི་ཆེད་དུ་ཉན་རང་གི་ཆོས་ལ་མོས་པ་ནི་དམན་པའམ་ཆུང་ངུའི་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ་མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་ཀྱི་ལམ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་མོས་པ་ནི་རྒྱ་ཆེ་བའི་མོས་པའོ། །མོས་སྤྱོད་དྲོད་ནས་བརྩམས་ཏེ་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཡང་གོང་མ་གོང་མའི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པར་མོས་པ་ལ་ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་པས་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡོད་པ་དང་བཅས་པ་ནི་བསྒྲིབས་པའི་མོས་པ་དང་། བར་གཅོད་དེ་དག་མེད་པ་ལམ་བསྒྲིབས་པའི་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གུས་སྦྱོར་དང་རྟག་སྦྱོར་གྱི་བརྩོན་པ་དང་ལྡན་པས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་བའི་མོས་པ་ལ་བརྩོན་པའི་མོས་པའམ་ལྡན་པའི་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་མོས་པ་ལ་མི་བརྩོན་པའི་མོས་པའམ་མི་ལྡན་པའི་མོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ས་དང་པོར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་སར་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གཅིག་གི་ཚོགས་གཉིས་བསགས་པ་དང་ལྡན་པའི་མོས་པ་ལ། ཚོགས་བསགས་པའི་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་འདྲའི་ཚོགས་དང་མི་ལྡན་པའི་མོས་པ་ལ་ཚོགས་མ་བསགས་པའི་མོས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྤྱིར་ཡང་ཚོགས་བསགས་དང་ལྡན་མི་ལྡན་གྱི་དབང་གིས་ཐེག་ཆེན་ལ་མོས་པ་རྒྱ་ཆེ་ཆུང་དང་བརྟན་མི་བརྟན་དུ་འགྱུར་རོ། །ས་དང་པོ་ནས་བདུན་པའི་བར་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མོས་པ་ནི་བརྟན་པར་ཞུགས་པའི་མོས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གི་མོས་པ་ལ་བྲི་བ་དང་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བརྒྱད་པ་ནས་བཅུ་པའི་བར་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་པའི་ས་ལ་བཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མོས་པ་ནི་
2-101a
རིང་དུ་སོང་པའི་མོས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་མོས་པ་དང་ལྡན་པས་མཚན་མའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་འབད་རྩོལ་གྱི་ས་ལས་རིང་དུ་སོང་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བརྗོད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་མོས་པའི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་ནས།
说胜解心障碍十六种
གཉིས་པ་མོས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་བཅུ་དྲུག་ནི་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་སོགས་ཚིགས་བཅད་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ། ཆོས་ལ་དད་པ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་མང་བ་སྟེ་ཤས་ཆེར་གྱུར་ན། དེས་སྐྱེས་པའི་མོས་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་དེ། སྔོན་དང་ད་ལྟར་མོས་པ་ལན་འགར་བྱུང་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེའི་རྒྱུན་བསྐྱངས་ཏེ་ཡིད་ལ་མ་བྱས་ན་དད་པ་དེ་ཡལ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །ལེ་ལོ་ནི་དད་པ་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་དེ། དད་པ་བསྐྱེད་ཕྱིར་མི་བརྩོན་པའི་ལེ་ལོ་ཅན་ལ་དད་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།

以下是藏文的简体中文直译：
由于胜解生起的因缘未聚集而当前未明显生起的，称为"非现前胜解"，仅从将来因缘聚集时可生起的角度来说，这与前述胜解不同，被称为"远胜解"。从听闻正法而生起的胜解，称为"声生"或"从声而生的胜解"。对所获得的义理通过理性思考而生起的胜解，称为"思择胜解"；通过修习力对义理的证悟而生起的胜解，称为"见解胜解"或"观察义理者的胜解"。虽然生起信心，但被魔和外道等引导至其他道路而改变的信心，称为"被夺取的胜解"，这是小胜解；生起信心但中间也生起不信，成为杂合状态的称为"杂合胜解"或中等胜解；
仅有信心连续生起而不生起不信的，称为"与违品不杂的胜解"，这是大胜解。为自利寂静而对声闻乘法的胜解，称为"下劣"或"小胜解"；对实现二利、不住涅槃之道的大乘法的胜解，称为"广大胜解"。从胜解行的暖位开始，在所有道的阶段中，对获得上上殊胜功德的胜解中有贪等烦恼障碍的，称为"有障胜解"；没有这些障碍的称为"无障胜解"。具有恭敬精进和常精进而连续不断生起的胜解，称为"精进胜解"或"具足胜解"；不具有如此精进的胜解称为"不精进胜解"或"不具足胜解"。
作为初地证悟法界之因的胜解行地中，具足一个无数劫积累的二资粮的胜解，称为"积集资粮的胜解"；不具有如此资粮的胜解，称为"未积集资粮的胜解"。总的来说，因资粮积累与否，对大乘的胜解有广大与否、坚固与否的差别。从初地到七地的菩萨胜解称为"坚固趣入的胜解"，因为他们的胜解无有减损和退失。八地至十地的菩萨，住于清净地的胜解称为"远行胜解"，因为具有无分别任运成就的胜解，远离了有相分别和勤作地，故如此称呼。如此以两个偈颂显示了胜解的类别。
说胜解心障碍十六种
第二，胜解的十六种障碍通过"不作意"等三个偈颂显示：对法的信心不作意变多，即增长时，会障碍所生的胜解。即使过去和现在的胜解曾一两次生起，若不维护其相续而不作意，则信心会消失。懈怠会障碍未生信心的生起，因为懒惰不精进于生起信心的人不会生起信心。
;


 །རྣལ་འབྱོར་འཁྲུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདས་པའི་དད་པ་བསྐྱེད་པ་དེ་ལ་དམིགས་ནས་གཟུང་བའི་དངོས་པོར་ཆགས་པ་དང་། དེ་ལ་འཛིན་པ་ད་ལྟར་གྱི་མོས་པ་ལ་འཛིན་པའི་དངོས་པོར་ཆགས་པ་བྱུང་བ་དེས། གཟུང་འཛིན་གྱི་དངོས་པོར་མ་ཞེན་པའི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་དེས་ན་གཟུང་བའི་མོས་པ་དང་། འཛིན་པའི་མོས་པ་གཉིས་ལ་བར་དུ་གཅོད་པར་བཤད་པ་དང་། གྲོགས་ངན་ཏེ་སྡིག་པའི་གྲོགས་མི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ནི། གྲོགས་ལས་བླངས་པའི་མོས་པའི་བར་གཅོད་ཡིན་ཏེ། སྔར་དགེ་བའི་གྲོགས་ལས་བླངས་པའི་མོས་པ་ཡོད་པའམ་སྡིག་གྲོགས་ཀྱིས་ཆོས་མིན་བསྟན་པས་ཆུད་ཟ་བ་དང་། སྡིག་གྲོགས་ཀྱིས་ཟིན་པ་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་ཀྱིས་བསླབས་པ་ལས་འབྱུང་བའི་མོས་པ་མི་སྐྱེས་པས་སོ། །དགེ་རྩ་བསགས་པ་ཞན་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མོས་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་དེ། བདག་ཉིད་ལ་རིགས་དང་
2-101b
མོས་པའི་ས་བོན་ཡོད་ཀྱང་དགེ་བ་ཆེར་མ་བསགས་ན་བདག་ཉིད་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་སོགས་ལ་མོས་པ་མི་འབྱུང་བས་སོ། །རྟག་བདེ་གཙང་བདག་གི་རྣམ་པས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མ་ནོར་པའི་མོས་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་དེ་མི་རྟག་པ་སོགས་ཚུལ་བཞིན་མི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བག་མེད་པས་ནི་མངོན་དུ་བའམ་མངོན་སུམ་པའི་མོས་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་དེ། མངོན་སུམ་པའི་མོས་པ་ནི་ཆགས་སྡང་གཏི་མུག་མེད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་ལ། རྐྱེན་དེ་བཞི་ལ་བག་ཡོད་ཅེས་བྱ་ཞིང་། ཆགས་སྡང་གཏི་མུག་ལེ་ལོ་བཞི་ནི་བག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་དེས་དེ་ལྟར་བར་དུ་གཅོད་དོ། །དྲང་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ཙམ་ཐོས་ཀྱི་ངེས་དོན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སོགས་མ་ཐོས་པ་ལྟ་བུ་དོན་ཉི་ཚེ་བ་སྟོན་པའི་ཐོས་པ་ཉུང་བ་ཡིས་སྒྲས་བྱུང་གི་མོས་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་དེ་གང་མ་ཐོས་པ་དེའི་དོན་མི་ཤེས་པས་དེ་ལ་མོས་པ་མི་འབྱུང་ཞིང་ངེས་དོན་གྱི་ཕྱོགས་མ་ཐོས་པ་དག་སྟོང་པ་ཉིད་སོགས་ཟབ་མོའི་དོན་ལ་སྐྲག་ནས་མི་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་མི་དགོས་པར་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་དང་། ཐོས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་མི་དགོས་པར་ཐོས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཉུང་ངུས་ཆོག་པར་འཛིན་པས་ནི། ཚོལ་བའི་མོས་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་དེ། དེས་བསམ་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དྲངས་པའི་མོས་པ་མི་བསྐྱེད་པའམ་ཅུང་ཟད་བསྐྱེད་ཀྱང་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་མཐར་ཕྱིན་པ་རྫོགས་པར་སྐྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐོས་པའི་དོན་ལ་བསམ་པའམ་ཅུང་ཟད་བསམ་ན་ཡང་རྒྱ་ཆེར་མ་བསམ་པར་བསམ་པ་ཉུང་ངུས་ཆོག་པར་འཛིན་པས་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བསམ་བྱུང་གིས་ཚོལ་བའི་མོས་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་དེ། མདོར་ན་ཐོས་
2-102a
བསམ་ཉུང་ངུས་ཆོག་འཛིན་ནི། བསམ་བྱུང་གི་མོས་པ་མི་སྐྱེ་བའམ་ཅུང་ཟད་སྐྱེས་ཀྱང་ལེགས་པར་རྫོགས་པའི་གེགས་ཡིན་ནོ། །ཞི་བ་ཙམ་གྱི་ང་རྒྱལ་ནི། ཞི་གནས་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་བཟུང་ནས་ལྷག་མཐོང་མི་སྐྱེད་པར་ཕྱི་རོལ་ཏུ་གཡེང་བའི་རྣམ་རྟོག་ཞི་བ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་སྟེ། དེས་ལྟ་བའི་མོས་པའམ་སྒོམ་བྱུང་གི་མོས་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་དེ། ལྷག་མཐོང་མེད་པར་ཞི་གནས་ཙམ་གྱིས་བདེན་པ་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེར་མ་ཟད་བསམ་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་བཟུང་ནས་བསྒོམ་པ་ལ་མི་སྦྱོར་བ་ཡང་ལྟ་བའི་མོས་པའི་གེགས་ཡིན་ནོ། །བལྟ་བ་ཞེས་པ་དྲྀ་ཤའི་སྒྲ་ལས་མཐོང་བ་ལ་ཡང་འཇུག་པས་སེམས་མཉམ་པར་བཞག་པའི་བསྒོམས་པ་ལས་ཡང་དག་པའི་དོན་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།

以下是藏文的简体中文直译：
所谓"瑜伽错乱"是：对过去生起的信心作为所缘而执着为所取事物，以及对现在的胜解执着为能取事物，这种执着障碍如理作意、不执着能取所取事物的三摩地瑜伽，因此说它障碍所取胜解和能取胜解两者。恶友，即恶业之友、不善知识，是"从友所取胜解"的障碍，因为它会使先前从善友处获得的胜解消失，或因恶友教导非法而浪费，或被恶友所控者无法生起从善知识处学习而生的胜解。
善根积累薄弱是自身胜解的障碍，因为虽然自身有种姓和胜解种子，但如果没有广泛积累善业，就不会对大乘法等生起自身胜解。以常、乐、净、我相非如理作意，障碍无误胜解，因为不如实了知无常等。放逸障碍现前胜解或现量胜解，因为现前胜解是从无贪、无嗔、无痴及精进之缘而生，这四种缘被称为"正知"，而贪、嗔、痴、懈怠四者被称为"放逸"，所以放逸如此障碍。
仅听闻不了义经典而未听闻了义空性法等，如此片面教法的少闻，障碍从声音而生的胜解，因为对未听闻的内容不知其义，就不会对此生起胜解，且未听闻了义方面的人会对空性等甚深义理生恐惧而不生胜解。执着仅凭听闻就足够，不需要思维和修习，或执着不需要广泛听闻，只需少量随便的听闻即可，这会障碍思择胜解，因为这样不会生起由思所生慧引导的胜解，或虽少量生起但不能广大、圆满、究竟；同样，执着对所听闻的义理只需少量思维即可，不需广泛思考，也如前所述障碍由思所生的思择胜解。总之，执着少量闻思即可，是思所生胜解不生或虽生但不能圆满的障碍。
仅以寂止为满足的傲慢，是指执着仅以止为足，不修观，仅以止息外散分别为满足而生傲慢，这障碍见解胜解或修所生胜解，因为没有观照，仅靠止不能证悟真理。不仅如此，执着仅思维即可而不修习，也是见解胜解的障碍。"见"（梵文driś）有"见到"之义，因为通过心等持的修习才能见到真实义理。


 །དེ་བཞིན་མ་འདྲེས་ཡིན་པར་འདོད་ཅེས་པས། སྔ་མ་དེ་བཞིན་དུ། ཡང་ནས་ཡང་དུ་རང་རྒྱུད་ལ་མོས་པ་དེ་གོམས་ཤིང་འདྲིས་པར་མ་བྱས་པའམ་མ་འདྲེས་པས་ནི། འཕྲོགས་པའི་མོས་པ་དང་། འདྲེས་པའི་མོས་པ་གཉིས་ལ་བར་དུ་གཅོད་དེ། མོས་པ་ཡང་ཡང་རང་རྒྱུད་ལ་གོམས་འདྲིས་མ་བྱས་པའི་དབང་གིས། མོས་པ་སྐྱེས་ཀྱང་རྐྱེན་གཞན་གྱིས་འཕྲོག་ཏུ་རུང་བ་དང་། དད་མི་དད་འདྲེས་མར་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། མ་འདྲེས་པ་དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་ཤིན་ཏུ་འདྲིས་གོམས་ཆེ་བའི་མོས་པ་ནི་རྐྱེན་གྱིས་འཕྲོག་དཀའ་བ་དང་། བར་སྐབས་སུ་མ་དད་པ་ཡང་འབྱུང་དཀའ་འོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་གཅོད་ནི་མོས་པ་རང་རྒྱུད་ལ་མ་འདྲིས་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །འཁོར་བ་ལ་མི་སྐྱོ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་མོས་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་བྱེད་དེ།
2-102b
འཁོར་བ་ལ་མི་སྐྱོ་བར་ཆགས་ན་ཞི་བདེ་དོན་དུ་མི་གཉེར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཁོར་བ་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྐྱོ་བ་ནི། ཐེག་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་མོས་པའི་བར་གཅོད་དེ། འཁོར་བར་སྐྱོ་ནས་དེ་ཡོངས་སུ་འདོར་འདོད་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་བཞིན་དུ་རང་ཉིད་ཞི་བར་གཞོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒྲིབས་པ་ནི་གོང་དུ་བསྒྲིབས་པའི་མོས་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་པའི་བསྒྲིབས་པ་དེ་དག་ནི། མ་བསྒྲིབས་པའི་མོས་པའི་བར་གཅོད་ཡིན་པ་དང་ནི། མི་བརྩོན་པས་ནི་བརྩོན་པའི་མོས་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་དོ། །ཚོགས་རྣམས་མ་བསགས་པ་ནི། ཚོགས་བསགས་པའི་མོས་པ་འབྱུང་བ་ཡི་བར་དུ་གཅོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བར་ཆད་བཅུ་དྲུག་ལས་མ་བཤད་པ་ནི། ནོར་བ་དང་། མངོན་སུམ་མིན་པ་དང་། བསྒྲིབས་པ་དང་། མི་བརྩོན་པ་དང་། ཚོགས་མ་བསགས་པ་ལྔ་ནི། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཟིན་པ་ཡིན་པས་དེ་དག་གི་བར་ཆད་གཞན་བཤད་མ་དགོས་ལ། མ་འདྲེས་བརྟན་ཞུགས་རིང་སོང་གསུམ་གཉེན་པོ་བར་ཆད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པས་དེའི་བར་ཆད་མེད་ལ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་དང་འཕྲོག་འདྲེས་གཉིས་ཀྱི་བར་ཆད་གཅིག་ཡིན་པས་མོས་པ་བཅུ་ཕྲི་བའི་ཕྱིར་བར་ཆད་བཅུ་དྲུག་ཏུ་འདུས་སོ། །བསམ་བྱུང་ལ་ཐོས་པས་ཆོག་པ་དང་། ཐོས་པ་ཉུང་ངུས་ཆོག་པ་གཉིས། བསྒོམ་བྱུང་མོས་པ་ལ་བསམ་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པ་དང་། ཞི་བ་ཙམ་གྱི་ང་རྒྱལ་སོ་སོར་ཕྱེ་ན་བར་ཆད་བཅོ་བརྒྱད་དུ་བགྲང་རུང་ཡང་། བར་དུ་གཅད་བྱའི་སྒོ་ནས་བཅུ་དྲུག་བྱས་པ་ལེགས་སོ། །དེ་ལྟར་མོས་པ་སོ་སོ་དང་མ་སྦྱར་བར་སྤྱིར་ཡང་ཆོས་བཅུ་དྲུག་པོ་འདི་དག་གིས་མོས་པ་ལ་ཅི་རིགས་སུ་སྒྲིབ་པས་སྤང་བར་
2-103a
བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་མོས་པའི་ཕན་ཡོན་བཅུ་གཅིག་ནི། བསོད་ནམས་ཆེ་དང་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། ད་ལྟའི་མོས་པ་ནི་ཆོས་ལ་དད་པའི་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འཕེལ་བ་དང་། འདས་པའི་མོས་པ་ནི་སྔོན་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ལ་མོས་པ་ནི་དགེ་བ་ཡིན་པས་ད་ལྟར་ཡང་དེས་འགྱོད་པ་མེད་པས་སོ། །གཟུང་བའི་དངོས་པོ་ལ་དངོས་པོར་མ་ཆགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གཟུང་བ་རང་བཞིན་མེད་རྟོགས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པས་ཡིད་བདེ་བ་དང་། འཛིན་པ་རང་བཞིན་མེད་རྟོགས་ཀྱི་མོས་པ་ཆོས་མཆོག་གམ་དེ་མ་ཐག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བ་ཆེ་དང་ལྡན་པ་དང་། གྲོགས་བླངས་ཀྱི་མོས་པར་རྐྱེན་གྱིས་བར་ཆད་མ་བྱས་ན་དགེ་བ་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱི་མོས་པར་བར་ཆད་མེད་ན་དགེ་རྩ་མི་ཉམས་པར་བརྟན་པ་དང་སྔ་མ་དེ་བཞིན་དུ་མ་ནོར་བ། མངོན་སུམ། སྒྲས་བྱུང་། ཚོལ་བ། ལྟ་བ། འཕྲོག་པ། མ་འདྲེས་པའི་མོས་པ་བདུན་ལ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱིས་བར་དུ་མ་བཅད་ན་དེ་རྣམས་སོ་སོ་རང་གི་མོས་པ་དེ་དག་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་སྟེ། ནོར་བ་མེད་པ་འབྲིང་ལས། ནོར་བ་མེད་པ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བ་སོགས་སོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་མ་འདྲེས་པའི་མོས་པར་བར་ཆད་མེད་ན་ཆོས་རྣམས་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ་ས་དང་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།

以下是藏文的简体中文直译：
"同样地认为是不杂合"，如前所述，由于未使胜解在自相续中反复熟悉、习惯，或称不杂合，这会障碍被夺取的胜解和杂合胜解两者。因为未使胜解在自相续中反复熟习的缘故，虽然生起胜解，但容易被其他因缘夺取，或信不信混杂而生。与不杂合相反，极为熟习、习惯的胜解则难以被因缘夺取，中间也难以生起不信。因此，这两者的障碍被认为是胜解在自相续中未熟习。
对轮回不厌离是对小乘胜解的障碍，因为对轮回不厌离而贪着，就不会追求寂静安乐；同样地，对轮回完全厌离是对大乘广大胜解的障碍，因为厌离轮回而想要完全舍弃它，像声闻那样只求自身趋入寂静。有障即前面有障胜解部分所说的那些障碍，是无障胜解的障碍；不精进是精进胜解的障碍；未积集资粮是障碍积集资粮胜解生起的因素。
如此十六种障碍中未解释的是：错误、非现前、有障、不精进和未积集资粮五种，因为它们被违品所摄，不需另外解释其障碍；不杂合、坚固趣入和远行三种是对治，已离障碍，故无障碍；所取能取两种和被夺取杂合两种的障碍是同一种，故减去十种胜解，因此总结为十六种障碍。对思所生胜解，"以听闻为足"和"以少量听闻为足"两种；对修所生胜解，"仅以思维为足"和"仅以止的傲慢"分开计算，则可数为十八种障碍，但从所障碍的角度分为十六种较好。如是，不与各别胜解配对，总的来说，这十六种法会以各种方式障碍胜解，应当断除。
第三，胜解的十一种利益通过"大福德"等两个偈颂显示：现在的胜解能增长对法的信心之无量大福德；过去的胜解即先前对大乘法的胜解是善业，现在也因此无有后悔。对所取事物不执着为实有的真如一分——了悟所取无自性的三摩地，获得心的安乐；了悟能取无自性的胜解，即顶位或无间三摩地的大乐；从友所取胜解若无因缘障碍，获得善业不失坏的功德；自身胜解若无障碍，则善根不衰退而稳固；如前所述，对无误、现前、声生、思择、见解、被夺取和不杂合七种胜解，若未被违品障碍，则会获得各自胜解逐渐增上的功德，例如从中等无误生起大无误等。若无障碍于不与违品相混的胜解，则会现证诸法，即获得初地。
;


 །ཐེག་དམན་ལ་མོས་པར་བར་དུ་གཅོད་པ་གཞན་མེད་ན་བདག་གི་དོན་ཞི་བ་མྱང་འདས་ཐོབ་པ་དང་། ཐེག་ཆེན་ལ་མོས་པ་བར་ཆད་དང་བྲལ་ན། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གཉིས་ཀ་ཐོབ་པའི་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །བསྒྲིབས་མེད། 
2-103b
བརྩོན་པ་ཚོགས་བསགས། བརྟན་ཞུགས། རིང་སོང་གི་མོས་པ་ལྔ་པོ་རྐྱེན་གྱི་གེགས་དང་བྲལ་ན། མངོན་ཤེས་མྱུར་བ་ཡི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་སྟེ། སྔ་མ་གསུམ་གྱིས་དབང་པོ་རྣོ་བའི་མཆོག་ཐོབ་ལ། ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱིས་མྱུར་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་བོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་གྲངས་བཅུ་གཅིག་བཤད་པ་དེ་དག་ནི། མོས་པ་ཡི་ནི་ཕན་ཡོན་ཡིན་ནོ། །ནོར་བ། མངོན་སུམ་མིན། མ་འོངས་པ། བསྒྲིབས་པ། མི་བརྩོན། མ་བསགས་པའི་མོས་པ་དྲུག་ལ་ཕན་ཡོན་མ་བཤད་དེ། དེ་དག་ལ་ཕན་ཡོན་སྲིད་པ་རྣམས་ནི་དད་པའི་ཕན་ཡོན་ཅི་རིགས་སུ་འདུས་ལ། མ་འོངས་པའི་མོས་པ་མ་སྐྱེས་པ་སོགས་དང་། ནོར་བ་སོགས་བར་ཆད་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་མོས་པའི་ཕན་ཡོན་འདི་དག་སོ་སོར་མ་ཕྱེས་པར་སྤྱིར་དད་པའི་ཕན་ཡོན་དུ་ཡང་ཤེས་ནས་དད་པ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མོས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ། ཐེག་ཆེན་ལ་མོས་པའི་ཁྱད་པར་དཔེས་བསྟན་པ་ནི། ཕྱི་རོལ་གྱི་འདོད་ཡོན་ལྔ་ལ་ཆགས་ཤིང་དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་འདོད་ཁམས་པ་འདོད་པ་ཅན་གྱི་མོས་པ་དེ་ནི་དཔེར་ན་ཁྱི་དང་འདྲའོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཟུགས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཡེང་བ་སྤངས་ཏེ་ནང་དུ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པའི་མོས་པ་ནི་རུས་སྦལ་བཞིན་ནོ། །ཉན་རང་གང་ཞིག་རང་ཉིད་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་བར་བྱེད་པའི་མོས་པ་ནི་བྲན་དང་འདྲའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱེད་པའི་མོས་པ་ནི་རྒྱལ་པོ་བཞིན་ནོ། །དེའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པ། ཇི་ལྟར་ཁྱི་དང་འདྲ་ན། ཁྱི་ནི་རྟག་ཏུ་ལྟོགས་ཤིང་། བཀྲེས་པའི་ཡིད་
2-104a
དང་ཟས་ཀྱིས་དབུལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཉེན་བཞིན་ཟས་ལ་ཆོག་མི་ཤེས་པའི་ཡིད་དང་། ཇི་ལྟར་རུས་སྦལ་དེ་ནི་ཆུ་ཡི་ནང་ན་གཞན་གྱིས་འཚེར་དོགས་པས་རང་གི་ཡན་ལག་ཀུན་ནས་ནང་དུ་བསྐུམས་ཤིང་འདུག་གོ། ཇི་ལྟར་རྒྱལ་པོ་སོགས་ཀྱི་བྲན་ནི་དུས་རྟག་ཏུ་རྗེ་བོའི་སེམས་དང་ཚིག་ལས་འགལ་བར་དོགས་པས་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པའི་ལུས་ཀྱིས་རྗེ་བོའི་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་རྒྱུའོ། །ཇི་ལྟར་རྒྱལ་པོ་ཡང་ནི་རང་གི་བཀའ་ཡིས་ཆབ་འོག་གི་ཡུལ་འདོད་དགུར་དབང་བསྒྱུར་ཏེ་གནས་པ་ལྟར་རོ། །རིམ་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཁྱི་ལྟར་འདོད་ཁམས་པ་རྣམས་ཕྱིའི་འདོད་ཡོན་ལ་རྟག་ཏུ་གཡེལ་ཞིང་གཡེང་བས་རང་དབང་མེད་པར་འདོད་པའི་དབང་དུ་འཕྱན་པ་དང་། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་རོས་གཡེང་བས་འཇིགས་ནས་བདག་གི་སེམས་བྱུང་རྣམས་ནང་དུ་བསྡུས་པ་ཙམ་ལ་གནས་པ་ལས་ཤེས་བྱའི་རང་བཞིན་ཟབ་རྒྱ་ཆེའི་ཆོས་ལ་བློ་མ་ཕྱོགས་པས་རུས་སྦལ་འཁུམ་པ་ལྟ་བུའི་མོས་པ་ཅན་ཡིན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ནི་རང་དོན་དུ་རང་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་དོན་འབའ་ཞིག་ལྷུར་ལེན་པ་རྣམས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཤིན་ཏུ་འཇིགས་ཤིང་། འཁོར་བ་དེ་ལས་ཐར་པའི་ཐབས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསླབ་པ་བཅས་པ་ལས་ཅུང་ཟད་ཅིག་འགལ་ན་ཡང་ཐར་ལམ་ལ་སྒྲིབ་ཅིང་རྣམ་སྨིན་ཡིད་དུ་མི་འོང་བར་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྐྲག་བཞིན་འཁོར་བ་ལས་མྱུར་དུ་ཐར་པའི་ཐབས་ལ་ཆེས་འབད་པར་བྱེད་པ་དེའི་མོས་པ་ནི་བྲན་རྣམས་ཀྱི་མོས་པ་དང་ཚུལ་འདྲའོ།

以下是藏文的简体中文直译：
对小乘的胜解若无其他障碍，则获得自利寂静涅槃；对大乘的胜解若离障碍，则成为获得自他二利的最胜。无障、精进、积集资粮、坚固趣入、远行这五种胜解若离因缘障碍，则获得神通迅速的功德，前三者获得胜上利根，后二者迅速获得一切智智。如此所说的十一种类别，是胜解的利益。
对错误、非现前、未来、有障、不精进、未积资粮六种胜解未说明利益，因为它们可能有的利益已包含在信心利益中，且未来胜解未生起等，错误等有障碍故。如是，这些胜解利益不分别，总体上也应了知为信心利益而生起信心。
第三，特别解释大乘胜解，以比喻显示大乘胜解的特点：执着外在五欲并享用的欲界众生的欲望者胜解，譬如犬类；以世间的静虑禅定断除外散而内心等持的色界有情胜解，如同乌龟；声闻缘觉为使自身解脱轮回痛苦的胜解，如同奴仆；菩萨为一切众生利益的胜解，如同国王。
详细解释其义：何以如犬？犬常饥饿，以饥渴心和缺食痛苦煎熬，对食物不知足；如同乌龟在水中因担心被他害，将一切肢体缩入壳内；如同国王等的奴仆，常恐惧害怕违背主人心意和言语，战战兢兢地服务主人；如同国王以自己的命令随意统治国土。
同样地，如犬的欲界众生常为外欲散乱，不由自主地为欲望所牵引；上二界以执著味而恐惧散乱，仅仅安住于内摄心所，而心未趋向甚深广大法性，如同缩入壳中的乌龟胜解；声闻为自利而专注自身利益，极为恐惧轮回痛苦，担心若稍违如来法王所制戒条即会障碍解脱道而获不悦意果报，故极力迅速解脱轮回，其胜解如同奴仆的胜解。
;


 །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མོས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་རྒྱལ་པོ་སྔོན་གྱི་ཚོགས་བསགས་པ་དང་ལྡན་
2-104b
པས་ཡུལ་ཁམས་ལ་རང་དབང་འབྱོར་པ་ལྟར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་འཁོར་བར་གནས་ཀྱང་འཁོར་བའི་སྐྱོན་གྱིས་མི་གོས་པ་དང་། ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་མཐའ་ལ་མི་གནས་ཀྱང་ཞི་བའི་གོ་འཕང་ལ་བརྙེས་པས་འཁོར་འདས་གཉིས་ཀར་དབང་འགྱུར་ཏེ་བདག་གི་དོན་དང་གཞན་དོན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་འདི་དང་གཏན་དུ་ཕན་པར་བྱ་བའི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་འདོད་ཁམས་པ་དང་། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། ཉན་རང་རྣམས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དེ་དག་གི་མོས་པ་དག་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མོས་པ་ནི་ཆེས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ན། སེམས་ཅན་ཁམས་ཀྱི་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་མི་འདྲ་བ་དག་གི་ནང་ནས་རྟག་ཏུ་ཐེག་ཆེན་ལ་དད་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མོས་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་། དེ་ལྟར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ལ་དེ་ཉིད་གཞན་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་པར་ཚུལ་བཞིན་རིག་ནས་ནི། མོས་པས་འཇུག་པའི་སྐབས་འདི་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྟན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་དེ་ལ་མོས་པ་དེ་ཉིད་རྟག་པར་རབ་ཏུ་འཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་མོས་པའི་ཁྱད་པར་དཔེས་བསྟན་ནས་ཐེག་ཆེན་དེ་ལ་མ་ཞུགས་པར་སྤྲོ་བས་འཇུག་པར་གདམས་པ་ལ་མ་ཞུགས་པར་འཇུག་པ་དང་། བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་འབྱུང་ཕྱིར་སྤྲོ་བས་འཇུག་པ་དང་། ཡོན་ཏན་གསུམ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པར་བསྟན་པས་མཇུག་སྡུད་པ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ཐེག་
2-105a
པ་ཆེན་པོ་ནི་ལམ་གྱི་དུས་སུ་མགོ་ཡན་ལག་གཏོང་བ་སོགས་དང་། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མི་འཇིགས་པའི་དཀའ་སྤྱད་དང་དུ་ལེན་དགོས་པ་དང་། དེ་ལྟར་བྱས་ན་འབྲས་བུ་ཡོན་ཏན་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ནི་གང་ཟག་ཆེན་པོ་འགའ་ཞིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་གྱི་བདག་ལྟ་བུ་སེམས་ཅན་མིར་གྱུར་པ་ཕལ་གྱིས་ཐོབ་ག་ལ་ནུས་སྙམ་དུ་སེམས་ཞུམ་པར་མི་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ན་སེམས་ཅན་རྟེན་མིར་གྱུར་པས། ཞེས་བྱང་ཆུབ་འགྲུབ་པའི་རྟེན་ནི་ལྷ་ཡི་རྟེན་ལས་ཀྱང་མི་མཆོག་ཡིན་ལ། མིས་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པ་དེ་ཡང་མི་ལ་ལ་རེས་འགའ་ཙམ་དང་ཉུང་ངུ་ཙམ་མ་ཡིན་ཏེ། ཚད་མེད་པ་མང་པོས་སངས་རྒྱས་དེ་ཐོབ་པ་དང་། དེ་དག་དུས་རེས་འགའ་ན་སྲིད་པ་ཙམ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ད་ལྟའི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ཡང་། ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་མུ་མེད་པ་རྣམས་སུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚད་མེད་པས་བླ་མེད་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར། བདག་གིས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་མི་ནུས་སྙམ་པའི་ཞུམ་པ་དང་དུ་བླང་བར་མི་བྱ་སྟེ། བདག་ཀྱང་མིར་སྐྱེས་ལ་གཞན་ཡང་མིར་སྐྱེས་པ་འདྲ་ལ། དེ་དག་གིས་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་ལ་མོས་སྤྱོད་ནས་རིམ་པར་བསླབས་པས་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་སྟོབས་སུ་གྱུར་ཏེ་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྒྱུ་མ་ལྟར་ཤེས་ཤིང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་ཤུགས་རྫོགས་པའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་དཀའ་བའི་འདུ་ཤེས་མེད་པར་མ་ཟད་ཆེས་དགའ་བ་རྙོགས་པ་མེད་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་བདེ་བ་གང་གིས་ཀྱང་འགྲན་མི་ནུས་པ་ལ་སྤྱད་
2-105b
ནས་དོན་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པ་དེ་ལྟར་བདག་གིས་ཀྱང་ཅིས་མི་འཐོབ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ཀྱང་དང་པོར་བདག་ལྟ་བུའི་སེམས་ཅན་ཕལ་པ་ཡིན་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་ཞུགས་ནས་དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་དེ་ལ་ཐོག་མར་མོས་པ་ཙམ་ཡང་ཕན་ཡོན་ཚད་མེད་པའི་གནས་ཡིན་ན་ཚུལ་བཞིན་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ལྟ་ཅི་སྨྲོས་སོ།

以下是藏文的简体中文直译：
菩萨们的胜解如同国王具足过去积集的资粮，自在掌控国土一样，菩萨们以智慧和大悲力量，虽住轮回而不被轮回过患所染，虽不住于一边寂静的边际，却获得寂静果位，而能掌控轮回涅槃二者，为自利和他利——为一切众生暂时与究竟利益而成就圆满利益。如是，相较于欲界、上二界世间众生以及出世间的声闻缘觉们的胜解，菩萨的胜解最为殊胜，因此，在众生界各种不同的胜解中，应知常时对大乘的信心——菩萨的胜解唯是殊胜，这样了知后，如理认识佛陀所说的大乘是较其他更为殊胜的，在此胜解行阶段，坚定的菩萨恒时寻求对大乘法的胜解。
如是以比喻显示胜解的特点后，劝勉对大乘不畏缩而欢喜趣入，包括：不畏缩而趣入、为生大福德而欢喜趣入、以三种功德门而趣入，这三方面作为结语，其中：首先，大乘在道位时需要施舍头颅肢体等，以及不畏轮回痛苦而甘愿承受艰难，如此则成就果位稀有功德佛果，但这似乎是一些大士的行境，像我这样普通人众生怎能获得？不应心生畏缩，因为人身众生作为成就菩提的所依，比天界所依更为殊胜，而获得佛果的人也不是偶尔少数，而是无量多数成就佛果，也不仅是某些时候才有可能，而是现在的每一刹那，在十方无边世界中，都有无量菩萨获得无上圆满菩提，因此，不应接受"我不能成就菩提"的畏缩，我也是人身他人也是人身一样，他们通过大乘道的胜解行次第学习，使智慧和悲心成为力量，了知轮回痛苦如幻，具足不舍众生的大悲力时，对菩提行不仅无有艰难想，而且具足无比喜悦，是世间任何快乐都无法比拟的，由此获得伟大利益——佛果，我为何不能获得？那些菩萨最初也是像我这样的普通众生，但因趣入大乘法而成就故。
第二，仅对大乘法最初生起胜解就是无量功德之因，更何况如理修行？
;


 །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ན་གཞན་དོན་བྱེད་པར་སྟོན་པའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར། སེམས་ཅན་གཞན་དག་ལ་ཁ་ཟས་བྱིན་པའི་བསོད་ནམས་འཕེལ་བ་ཇི་ལྟ་བར། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཁ་ཟས་ཟ་བའི་དབང་གིས་བསོད་ནམས་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གཞན་དོན་དུ་འགྱུར་བའི་རྟེན་ཅན་གྱི་ཆོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གཞན་ལ་བསྟན་ཅིང་རང་གིས་མོས་པ་བསྐྱེད་པ་ལས་ནི། མདོ་ལས་གསུངས་པ་ཡི་བསོད་ནམས་ཆེར་འབྱུང་བ། དཔེར་ན་ཞིང་མཐའ་ཡས་པ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཀང་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་ཕུལ་བ་ལས། ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་བཤད་པ་ཕན་ཡོན་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ཐོབ་པ་དེ་ལྟར། རང་གི་དོན་གྱི་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཐེག་དམན་བསྟན་པ་ལས་ནི་ཕན་ཡོན་བཟང་པོ་ཡོད་མོད་ཀྱི་ཐེག་ཆེན་བསྟན་པའི་ཕན་ཡོན་ལྟར་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་མཇུག་སྡུད་ཀྱི་ཚིགས་བཅད་ནི། དེ་ལྟར་འཕགས་པ་ཆེན་པོའི་ཞེས་ཐེག་ཆེན་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཆོས་ནི་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བར་གྱུར་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་དང་ལྡན་པས་དུས་རྟག་ཏུ་མོས་པ་ཆེར་བསྐྱེད་པར་བྱས་ན་བསོད་ནམས་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་བ་
2-106a
དང་། མོས་པ་དེ་ཉིད་གོང་ནས་གོང་དུ་ས་བཅུ་པའི་བར་དུ་འཕེལ་བ་དང་། མཐར་ཐུག་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། བསམ་པ་ཐེག་ཆེན་ལ་དད་པའམ་མོས་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གཅིག་པ་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།། །།
求法品
དེ་ལྟར་མོས་པའི་ལེའུ་བཤད་ནས་མོས་པ་ཙམ་གྱིས་མི་ཆོག་པར་གང་ལ་མོས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་རྣམས་ཐོས་བསམ་བསྒོམས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བའི་སྒོ་ནས་ཐོས་པ་མང་དུ་བསགས་ཤིང་དེའི་དོན་ལ་ངེས་པ་རྙེད་པར་བྱ་དགོས་པས་ཆོས་འཚོལ་གྱི་ལེའུ་བཤད་པ་འདི་ལ་བཙལ་བར་བྱ་བའི་ཆོས་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་གིས་འཚོལ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་འཚོལ་བའི་བྱེ་བྲག་དང་། ཆོས་འཚོལ་བའི་འབྲས་བུ་དང་། དོན་བསྡུ་བའི་ཚིགས་བཅད་དང་ལྔ་ལས།
所求之法
དང་པོ་ལ། བཤད་བྱ་ལུང་གི་ཆོས་བཙལ་བ་དང་། རྟོགས་བྱ་དོན་གྱི་ཆོས་བཙལ་བ་གཉིས།
求所说教法
དང་པོ་ལ། དམིགས་པ་གསུང་རབ་ཉིད་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་དང་། དེས་བསྟན་དོན་དམིགས་པ་རྙེད་པ་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་དང་། འཚོལ་བྱེད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་གསུམ་ལས།
寻求所缘教法
དང་པོ་ཤེས་རབ་གསུམ་གྱིས་ཡུལ་གང་ལ་དམིགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྡེ་སྣོད་དག་ནི་སོགས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་བི་ཊཀ་ཞེས་པ་སྡེ་སྣོད་དེ་དེའི་ནང་དུ་ཤེས་བྱའི་དོན་མང་པོ་འདུས་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བཏགས་ཏེ། ཡུལ་དབུས་ཀྱི་བྲེ་བོ་ཆེ་ལའང་མིང་དེ་
2-106b
འཇུག་པ་ནི། དེའི་ནང་དུ་བྲེ་ཆུང་མང་པོ་འདུས་ཤིང་ཤོང་བ་བཞིན། འདིར་ཡང་སྡེ་སྣོད་དེར་བརྗོད་བྱ་ཤེས་བྱའི་དོན་མང་པོ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡེ་སྣོད་དག་གི་དབྱེ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད། འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད། མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་མམ། ཡང་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་དང་། ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་གཉིས་སུ་བསྡུས་ཀྱང་རུང་ངོ་། །སྡེ་སྣོད་ཀྱི་ངེས་ཚིག་ནི་དོན་མང་པོ་དེའི་ནང་དུ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གོང་དུ་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །གསུང་རབ་ལ་རྒྱས་པར་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སུ་དབྱེ་སྟེ། མདོ་སྡེ་དབྱངས་བསྙད་ལུང་བསྟན་ཚིགས་སུ་བཅད། །ཆེད་བརྗོད་གླེང་གཞི་རྟོགས་བརྗོད་དེ་ལྟར་བྱུང་། །སྐྱེས་རབས་རྒྱས་དང་རྨད་བྱུང་གཏན་ལ་དབབ། །ཅེས་པ་བཞིན་ནོ།

以下是藏文的简体中文直译：
为什么呢？因为这是教导利益他人的法，譬如：如同施食与其他众生而增长福德，自己食用并不能获得福德；同样地，为了其他众生而宣说大乘法并自己生起胜解，会产生经中所说的广大福德，例如以七宝充满无边刹土供养诸如来，不如讲说大乘法一个偈颂的殊胜利益；相比之下，宣说以自利为所依的小乘法虽有善妙利益，却不如宣说大乘法的利益。第三，结尾偈颂：如是对广大的圣者大乘法，具智菩萨若常时生起大胜解，则会产生连续不断的广大福德，
此胜解自身也会从一地到十地逐渐增长，最终成为具足无量功德的无上大菩提。《大乘庄严经论》中，思想对大乘信解或胜解品第十一释毕。
求法品
如是解释了胜解品后，仅有胜解是不足够的，对所胜解的甚深广大大乘法，需要通过闻思修慧广泛寻求，积累广大闻法并对其义理获得定解，因此解释求法品。此品包含：所求之法、以何作意而求、特别寻求、求法之果、总结偈颂五个部分。
所求之法
首先分为：寻求所说教法和寻求所证义法两部分。
求所说教法
首先分为：寻求所缘教法、寻求所缘教法所示内容、寻求以作意而寻求三部分。
寻求所缘教法
首先为显示三慧所缘境界，宣说"藏等"四偈颂。其中所缘是佛陀教法之藏。"Pitaka"即藏，因其中包含众多所知义理而得此名。如中印度的大升量器也用此名，因为其中可包含容纳许多小升量器，同样，此藏也是因包含众多所诠义理所知义而得名。藏的分类有经藏、律藏、阿毗达磨藏三种，或者可归纳为大乘菩萨藏和小乘声闻藏两种。藏的定义是因为其中包含众多义理，如前所述。教法分为十二分教：契经、应颂、记别、讽诵、自说、因缘、本生、方广、希法、论议、譬喻、本事，如是说。
;

 །དེ་དག་ལས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྐྱེས་རབས་ནི་བྱང་སེམས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་དང་། ལྷག་མ་རྣམས་ལས་ཕལ་ཆེར་ཉན་ཐོས་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཐུན་མོང་བར་གྱུར་པའང་ཡོད། ཕལ་ཆེར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ལ་གཏོགས་པའང་ཡོད། བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཀྱང་བསྡུ་ན་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དུ་འདུའོ། །སྡེ་སྣོད་གསུམ་དུ་འཇོག་པའི་རྒྱུ་ནི་དགུར་འདོད་དོ། །ཞེས་པ་སྤང་བྱ་ལ་ལྟོས་ནས་གསུམ་དང་། བསླབ་བྱ་ལ་ལྟོས་ནས་གསུམ་དང་། ཤེས་བྱ་ལ་ལྟོས་ནས་གསུམ་དུ་བཞག་པའི་དང་པོ་ཉོན་མོངས་གསུམ་སེལ་བའི་སྒོ་ནས་ཏེ། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་སོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཐེ་ཚོམ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སེལ་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་བཤད་དེ། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་རྟེན་འབྲེལ་བདེན་པ་ས་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་གང་དང་ཅི་ལྟ་བུ་ཡིན་
2-107a
པ་མ་ཤེས་ནས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དག་ལ། དེ་དག་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པས་དོན་དེ་བཞིན་རྣམ་པར་གདོན་མི་ཟ་བར་ཤེས་ནས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུལ་བ་ནི་འདོད་པ་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་མཐའ་དང་།དཀའ་ཚེགས་ངལ་དུབ་ཀྱི་མཐའ་གཉིས་ལ། རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སེལ་བའི་གཉེན་པོ་སྟེ། འདོད་པ་ལ་ཆགས་པས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཡོ་བྱད་སྣ་ཚོགས་ཇི་བདེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཁྱིམ་པ་ལྟ་བུའི་སྤྱོད་པ་འགོག་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་སྤྱོད་པ་ངན་པ་གང་གིས་ཕས་ཕམ་པ་དང་ལྷག་མ་དང་། ལྟུང་བ་དང་། ཉེས་བྱས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་སྤྱོད་པ་ནི་བཀག་སྟེ་མ་གནང་ངོ་། །ལྷུང་བཟེད་དང་ཆོས་གོས་སོགས་རང་ཉིད་འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ནི་རྗེས་སུ་གནང་སྟེ། མུ་སྟེགས་ཅན་ལྟར་དཀའ་ཐུབ་དྲག་པོ་དང་ཐལ་པ་ཚེར་མའི་ཁྲོད་དུ་ཉལ་བ་དང་། གཅེར་བུ་དང་ཟས་གཅོད་པ་དང་། ཁྱི་དང་བ་ལང་སོགས་ཀྱི་དཀའ་ཐུབ་ཀྱིས་བདག་གི་ལུས་ངལ་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱེད་པའི་གཉེན་པོར་ལུས་འཚོ་བའི་རྐྱེན་གྱི་ཡོ་བྱད་སྡིག་མེད་རྣམས་རབ་བྱུང་ཐུན་མོང་པ་ཀུན་ལའང་གནང་ཞིང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་དང་ཡོན་ཏན་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་ནི། ཁ་ཟས་རོ་བརྒྱ་དང་ལྡན་པ་དང་། བརྒྱ་སྟོང་རི་བའི་གོས་དང་། ཁང་བཟང་བཀོད་མཛེས་མིག་མང་དག་ཀྱང་སྤྱོད་དུ་གནང་ངོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་བཟང་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ཡང་ཆགས་པ་དང་རྒྱགས་པ་མེད་ན་དེ་ཉིད་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་སྤྱོད་པ་ཡོད་ལ། སྔོ་ངད་ཀྱི་ཟས་དང་ཕྱག་དར་ཁྲོད་པའི་གོས་སོགས་འཆང་བ་ལ་གནས་
2-107b
ཀྱང་ཆགས་པ་དང་རྒྱགས་པ་ཡོད་ན་དེ་ཉིད་ཁ་ན་མ་ཐོ་བར་སྤྱོད་པ་ཡིན་པས། དེ་ལྟར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་ཡོ་བྱད་སྤངས་ནས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ཡོ་བྱད་ལ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་མཐའ་གཉིས་སེལ་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་ནི་བདག་གི་ལྟ་བ་སྙེམས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ། ཅུང་ཟད་ཙམ་ཐོས་པས་ང་རྒྱལ་བྱེད་ཅིང་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བར་ཆགས་པས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་དྲུང་དུ་མང་དུ་ཐོས་པ་མི་འཚོལ་བ་ནི་ལྟ་བ་སྙེམས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མངོན་པར་ཆོས་ཀྱི་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པས་དེ་ཐོས་ན་ལྟ་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པའི་སྙེམས་པ་སྣ་ཚོགས་དང་ལྟ་བ་སྣ་ཚོགས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་བསླབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན། ལྷག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ནི་ཐུན་མོང་དུ་སོ་སོར་ཐར་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའམ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཉེས་སྤྱོད་སྡོམ་པ་དགེ་བ་ཆོས་སྡུད་སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམས་སོ། །ལྷག་པ་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ནི། ཐུན་མོང་དུ་བསམ་གཟུགས་ཀྱི་ཏིང་འཛིན་བརྒྱད་དང་། ཐུན་མིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དཔའ་བར་འགྲོ་བ་སོགས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ།

以下是藏文的简体中文直译：
其中，方广和本生属于菩萨藏，其余大部分是声闻和大乘共有的，大部分也有属于声闻藏的。这十二分类总归纳起来可摄入三藏。三藏的建立原因有九种：从所断而立三种，从所学而立三种，从所知而立三种。首先，从断除三种烦恼的角度，对于怀疑五蕴、界、处等法的烦恼，其对治是经藏，因为对于五蕴、界、处、缘起、谛、地和波罗蜜等的自相共相义理不知其为何、如何而生疑惑者，教示"这些是这样的"，使他们确定了解其义，从而无有疑惑。
律藏是对追求欲乐饮食边际和苦行疲劳边际二者的随烦恼的对治：对于因贪欲而有过失地随意享用各种资具如在家人般行为，为制止世间恶行，禁止导致他胜、僧残、堕罪、恶作等的行为，不允许；而钵盂、法衣等自身生活所需的无过资具则许可。作为外道激烈苦行、睡在灰烬与荆棘间、裸体、断食、狗牛等行的对治，允许出家人共用无罪维生资具，对具戒有德的比丘甚至允许享用百味饮食、价值千百的衣服和美丽精致的住所，如是说。虽有这些善妙受用，若无贪著和傲慢，即是无过行为；虽持蔬菜食和粪扫衣等，若有贪著和傲慢，则为有过行为。因此，舍弃有过资具而使用无过资具，是消除两边的对治。
阿毗达磨藏是对我见自高的对治，因为仅听闻少许就骄傲，贪执破戒，不在善知识处寻求多闻，这被称为"见高"。阿毗达磨无颠倒地确立法的自相共相，若听闻此，则能舍弃对见和戒的种种颠倒执取之高慢和各种见解。
又，从学处角度，增上戒学是共同的别解脱戒圆满或大乘的断恶行、摄善法、饶益有情三种戒。增上心学是共同的四静虑四无色定，以及不共的菩萨勇进等三摩地。


 །ལྷག་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ནི། ཐུན་མོང་དུ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་དང་། ཐུན་མིན་ཐེག་ཆེན་གྱི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ཡང་མདོ་སྡེས་བསླབ་པ་གསུམ་ཀ་སྟོན་ཏོ། །འདུལ་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཏིང་འཛིན་གྱི་བསླབ་པ་གཉིས་སྟོན་ཏེ། འདུལ་བ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་སྤྱོད་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ནི་འགྱོད་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པས་
2-108a
རིམ་གྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པས་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མ་ནོར་བ་གཏན་ལ་ཕབ་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡང་དག་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཤེས་བྱ་ལ་ལྟོས་ནས་མདོ་སྡེས་ཆོས་དང་དོན་བཤད་དོ་ཞེས་པ། ཆོས་ནི་མིང་དང་དོན་བརྗོད་བྱ་གཉིས་བསྟན་པའམ། ཡང་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་སོགས་བསྟན་པ་ནི་ཆོས། དགོངས་ལྡེམ་དགོངས་བཞི་ལ་དོན་ཞེས་དང་། ཡང་མཐོ་རིས་འཐོབ་བྱེད་དགེ་བཅུ་ལ་ཆོས། མྱང་འདས་འཐོབ་བྱེད་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ཆོས་སོ་བདུན་སོགས་ལ་དོན་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་དག་མདོ་སྡེས་བཤད་པས་སོ། །འདུལ་བས་ཆོས་དང་དོན་སྒྲུབ་པ་ཞེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་འདུལ་བ་ལ་བརྩོན་པས་དེ་གཉིས་མངོན་དུ་བྱས་པའམ་ཉམས་སུ་བླངས་ཏེ་བསྒྲུབ་པའོ། །མངོན་པས་ཆོས་དང་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་ཅིང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་པར་བྱས་ཏེ་མཁས་པར་བྱེད་དོ། །སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་ཆོས་དེ་དག་བཙལ་བའི་དགོས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཤེས་རབ་གསུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་འཚོལ་ཞིང་ཉམས་སུ་བསྟར་བ་དེས་ནི། ཐོས་པས་རང་རྒྱུད་ལ་ཐར་པའི་ལམ་གྱི་བག་ཆགས་འཇོག་པ་དང་། བསམས་པས་དེའི་དོན་ལ་ངེས་པ་རྙེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་པ་དང་། བསྒོམས་པས་ཞི་གནས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་རྣམ་རྟོག་ཞི་བ་དང་། ལྷག་མཐོང་གིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རབ་ཏུ་རྟོགས་པས་རང་གི་རྒྱུད་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་དོ། །སྡེ་སྣོད་གསུམ་དོན་དུ་ཞིག་གིས་རྣམ་པར་བཞག་པ་དང་དེ་དག་གི་ངེས་ཚིག་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་དང་ཆོས་མངོན་པ་དང་འདུལ་བ་དག་ནི། མདོར་བསྡུ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ན་རེ་རེ་ལ་
2-108b
ཡང་དོན་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་འདོད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་དང་ལྡན་པས་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་པོ་དེ་མཐའ་དག་ལེགས་པར་ཤེས་ནས་ལམ་སྦྱངས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་འཐོབ་བོ། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མི་འཚོལ་བས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་མ་ཤེས་པར་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཙམ་སྟོན་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གི་དོན་ཤེས་པས་ཀྱང་རང་ལམ་གྱི་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་མདོར་བསྡུས་པའི་དོན་བཞི་པོ་གང་ཞེ་ན། མཉན་ཡོད་སོགས་ཡུལ་གང་དུ་བཤད་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གིས་བཤད་པ་དང་། ཞུ་བ་པོ་སོགས་གང་གི་དོན་དུ་བཤད་པ་གསུམ་པོ་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་སྟེ་མདོ་སྡེ་འབྱུང་བའི་གནས་སམ་གླེང་གཞི་ཡིན་པས་ན་དེ་འདྲའི་གནས་རྣམས་དང་ནི། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་རྟེན་འབྲེལ་སོགས་ཀྱི་ཆོས་དང་། དེའི་དོན་དགོངས་དགོངས་མིན་ལྡེམ་དགོངས་སོགས་སུ་རྣམ་པར་འབྱེད་དེ། མདོ་ཙམ་དུ་སྨོས་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སུ་ཏྲཱའི་སྒྲ་ལས་དྲངས་ནས་དོན་དེ་དག་དེར་དཀྲི་བའམ་མདོ་ཙམ་དུ་ཚང་བས་སོ།

以下是藏文的简体中文直译：
增上慧学是共同的四圣谛和不共大乘的无分别智。其中，经藏宣说三学。律藏宣说戒学和定学两种，因为若如律所说而行持，具戒者无有后悔等，从而逐渐获得三摩地。阿毗达磨则通过无误确立诸法自相共相，使生起正确了知诸法相的智慧。
又，从所知角度，经藏解说法和义，"法"是指名称和所诠两者，或者说蕴界处等是法；四种密意和隐义称为"义"；或者说获得善趣的十善是法，获得涅槃的三十七菩提分等是义，这些由经藏解说。律藏成就法和义，是指通过精勤调伏烦恼而现证或体验这两者。阿毗达磨无颠倒地宣说法和义，使之极为确定，令人通达。
求取三藏诸法的目的是什么？以三种慧寻求和实践，以闻慧在自相续中植入解脱道的习气，以思慧通过确定其义而了解，以修慧依止止观平息散乱分别，以胜观证悟真实义而解脱自心。
三藏是由什么安立，其词义如何？经藏、阿毗达磨和律藏，若概括而言，各有四种内容。具慧菩萨善知大小乘三藏全部，通过修道获得一切相智。声闻不求一切智，不需了知三藏，仅知一偈颂所示人无我义，也能获得自道的漏尽智。
三藏的四种概要内容是什么？舍卫城等何处说法，世尊由谁说法，为请问者等为谁而说这三者称为"处"，因为是经藏产生之处或缘起；二谛的相、蕴界处缘起等之法，及其义理是否了义、密意、隐义等的分别。因仅以简要表述，故称为经藏，从梵文"sūtra"而得名，因为将这些义理收摄于中或以简要而完整。


 །ཨབྷའི་སྒྲ་ལ་མངོན་པ་ཞེས་པ་སྟེ་དེ་ཡང་ཨ་བྷི་མུ་ཁ་ཞེས་པ་མངོན་དུའི་ཞེས་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་དོན་ཏེ། བདེན་པ་བྱང་ཕྱོགས་རྟེན་འབྲེལ་སོགས་ཀྱི་དོན་མ་ནོར་བར་གཏན་ལ་དབབ་པས་མྱང་འདས་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་རེ་རེ་ལ་ཡང་གཟུགས་ཅན་ཡིན་མིན་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་སོགས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་སྣ་ཚོགས་ཡང་དང་ཡང་དུ་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་མངོན་པར་བསྟན་པ་དང་། རིགས་པ་དང་ལྡན་པར་
2-109a
འབེལ་གཏམ་དང་བརྩད་པ་ཡི་སྒོ་ནས་ཕྱིར་རྒོལ་བ་མངོན་པར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་བྱེད་པ་དང་། མདོ་སྡེའི་དོན་རིགས་པ་དང་རྣམ་པར་ངེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མངོན་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ། །བི་ན་ཡ་ཞེས་པ་འདུལ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ལྟུང་བ་ནི་སྡེ་ལྔ་སྟེ། ཕས་ཕམ། ལྷག་མ། ཉེས་པ་སྦོམ་པོ། ལྟུང་བྱེད། སོར་བཤགས་ལྔའོ་ཞེས་དང་། ཡང་ན་ཕམ་ལྷག་ལྟུང་བྱེད་སོར་བཤགས་ཉེས་བྱས་སོ། །ལྟུང་བ་དེ་སྐྱེ་བའམ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་ལྟུང་བ་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་མི་ཤེས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། བག་མེད་པ་དང་། བསླབ་པ་ལ་མ་གུས་པ་བཞི་ཡིན་པ་དང་། ལྟུང་བ་ལས་ལྡང་བའམ་བསླང་བ་ནི། བསམ་པའི་སྒོ་ནས་འགྱོད་ཅིང་ཕྱིན་ཆད་མི་བྱ་བར་བསྡམ་པའི་སྒོ་ནས་ཉེས་པ་ལས་བསླང་པའོ། །ལྟུང་བ་ལས་དབྱུང་བའམ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། དང་པོར་སོ་སོར་བཤགས་པ་ནི་དགེ་སློང་གཅིག་གམ་བཞི་ལ་སོགས་པའི་མདུན་དུ་མཐོལ་ནས་བཤགས་པས་སོ། །གཉིས་པ་ཆད་པའི་ལས་ཁས་ལེན་པ་ནི་ཕམ་པ་འཆབ་སེམས་མེད་པར་སྤྱོད་ཅིང་ཕྱིས་འགྱོད་པ་སྐྱེས་པ་ནས་བཤགས་པ་ལ་ཆད་པའི་ལས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གྲལ་གྱི་མཐར་བཞག་ཅིང་ཐ་མར་བཟའ་བ་སྦྱིན་པ་སོགས་ཁས་ལེན་དུ་བཅུག་སྟེ་སླར་བསླབ་པ་སྦྱིན་པའོ། །གསུམ་པ་བསྒྱུར་བས་དབྱུང་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཕྱི་དྲོའི་ཁ་ཟས་བཟའ་བར་མ་གནང་བ་ལ། རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ལམ་དུ་སོན་པ་ལ་དུས་ཞེས་གནང་བ་ལྟ་བུའོ། །བཞི་པ་དགྲོལ་བ་ཞེས་སྔོན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་ང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་
2-109b
པའི་དུས་སུ་དྲན་པར་གྱིས་དང་བསླབ་གཞི་བཅས་པ་རྣམས་ལས་བསླབ་པའི་ཚིག་ཕྲན་ཚེགས་རྣམས་དགྲོལ་བར་བྱ་ཞེས་གསུངས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚེ་ཀུན་དགའ་བོ་མྱ་ངན་གྱིས་ནོན་ནས་ཞུ་བར་མ་བྱུང་བས། ཕྱིས་འོད་སྲུང་ཆེན་པོ་སོགས་སྡུད་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་མ་ཞུས་ཞེས་ཉེས་ཆད་དུ་བསྒྲགས་སོ། །བསླབ་ཚིག་ཕྲན་ཚེགས་དགྲོལ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐམས་ཅད་ཡོད་སྨྲའི་གཞུང་གི་སྡེ་ལས་དགེ་འདུན་ཚོགས་པས་བསླབ་ཚིག་ཕྲ་མོ་རྣམས་དགྲོལ་བར་བྱ་བ་ཡོད་ཅེས་གྲག་པ་ཙམ་ལས། བསླབ་ཚིག་ལས་དགེ་འདུན་གྱིས་དགྲོལ་བ་སྔར་ཡང་མེད་ད་ལྟར་ཡང་མེད་ཅེས་བློ་བརྟན་འགྲེལ་ཆེན་དུ་གསུངས། ལྔ་པ་གནས་སམ་རྟེན་འགྱུར་བ་ཞེས་པ་དགེ་སློང་ངམ་དགེ་སློང་མ་ཕན་ཚུན་མཚན་འགྱུར་ན་དེ་དག་གི་ལྟུང་བ་ནི་དགེ་སློང་ལ་ཕས་ཕམ་བཞི། དགེ་སློང་མ་ལ་བརྒྱད་ཡོད་པས་ཕམ་པ་དང་ལྟུང་བ་མང་ཉུང་དུ་གྱུར་པས་ན་དགེ་སློང་མར་མཚན་འགྱུར་ན་དགེ་སློང་གི་ཚེའི་ལྟུང་བ་བྱུང་ཡང་། ལྟུང་བ་དེ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་སློང་ཉིད་ཀྱིས་བཤགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས། བུད་མེད་དུ་གྱུར་ནས་ཉེས་པ་བཤགས་པ་སོགས་ཆོ་ག་མ་བྱས་ཀྱང་ཉེས་པ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་མ་མཚན་འགྱུར་ནའང་དེ་བཞིན་ནོ། །དྲུག་པ། ཡང་དག་པར་རྟོགས་པས་འབྱུང་བ་ནི། ཆོས་ཀྱི་མདོ་བཞིའི་དོན་འདུས་བྱས་མི་རྟག་པ་སོགས་བཞི་ལ་བརྟགས་ཏེ་དོན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཐོང་བས་ཉེས་པ་ཕྲན་ཚེགས་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །བདུན་པ་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི། བདེན་པ་མཐོང་ན་སྔོན་ཉེས་པ་ཕྲན་ཚེགས་བྱས་པ་ལས་ཀྱང་ཐར་ལ་ཕྱིས་མི་བྱེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པས་ལྟུང་བ་ལས་
2-110a
འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།

以下是藏文的简体中文直译：
"Abhi"音译为"阿毗"，意为"现前"，其中"abhimukha"意为"向现前"，是向现前方向之义。因为通过无误确立谛、菩提分、缘起等义理，使人趋向涅槃；同样，对每一法也反复区分是否色法、有漏无漏等各种差别并明显显示；通过合理的联系言谈和辩论胜伏反对者；以合理和确定的方式确立经藏的义理而令人现前了解，因此称为"现前法"。"Vinaya"即律，其中堕罪有五种：他胜、余罪、粗罪、堕罪、悔过罪，或说他胜、余罪、堕罪、悔过罪、恶作罪。堕罪生起或产生的原因有四：不知堕罪相、烦恼、放逸、不敬学处。从堕罪中起来或提起是指：从意乐方面悔改并约束今后不再犯，从而从罪过中提起。
从堕罪中出离或决定出离有七种：第一，各别忏悔，是在一位或四位等比丘面前发露忏悔。第二，接受惩罚羯磨，是指违犯他胜罪而无覆藏心，后生悔意而忏悔，惩罚羯磨是被安置于大众末席，最后进食等，接受后再授予学处。第三，通过转变而出离，例如世尊不允许午后进食，但以方便允许在旅途中称为"时"。第四，解除，指世尊曾对阿难说："请记住，我涅槃时可以解除细微学处"，但当佛涅槃时，阿难为忧伤所压，未能请问，后来大迦叶等结集者宣布这是过失。虽然佛说要"解除细微学处"，但在说一切有部论典中仅传闻僧团可解除细微学处，而实际上僧团从未解除过学处，如智坚在《大疏》中所言。第五，所依或依止改变，指比丘或比丘尼互相转变性别，由于比丘有四种他胜罪，比丘尼有八种，导致他胜和堕罪数量变化，若转为比丘尼，作为比丘时所犯罪过不共，应由比丘自己忏悔，但变成女性后，即使不行忏悔等仪轨也从罪过中出离。比丘尼转变性别也是如此。第六，以正确理解而出离，是对法四要义——有为无常等四者进行观察，以慧见其义，从而从细小过失中出离。第七，通过获得法性而决定出离，指见谛后，既从先前所犯细小过失中解脱，也获得今后不再造作的法性，从而从堕罪中出离。
;


 །དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་བཞིའི་སྒོ་ནས་འདུལ་བ་བཞག་པ་དང་། ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་བཞིའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་བཞག་སྟེ་གང་ཟག་གང་ལ་བརྟེན་ནས་བསླབ་ཚིག་བཅས་པ་ནི། ཐོག་མར་བཟང་བྱིན་ལ་བརྟེན་ནས་མི་ཚངས་པ་སྤྱོད་པར་མི་གནང་བའི་བསླབ་ཚིག་བཅས་པ་ལྟ་བུ་དང་། བཅས་པ་ནི་གང་ཟག་གིས་ཉེས་པ་དེ་དང་དེ་ལྟ་བུ་བྱས་པ་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་བ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དགེ་འདུན་རྣམས་ལ་འདི་སྐད་དུ་དགེ་སློང་དག་དེང་ཕྱིན་ཆད་དགེ་སློང་རྣམས་ཆོས་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་བྱེད་དུ་མི་གནང་ངོ་ཞེས་བསླབ་པ་བཅས་པ་དང་ནི། བཅས་པ་དེ་ཡི་རབ་དབྱེ་ནི་དེ་ཉིད་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་རྣམ་པར་དབྱེ་ཞིང་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའོ། །ལྟུང་བ་སྡེ་ལྔའི་རེ་རེ་ལ་ཡང་འདི་ཙམ་གྱིས་ལྟུང་བར་འགྱུར་ལ། འདི་ཙམ་གྱིས་ལྟུང་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའམ་རྣམ་པར་ངེས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་འདུལ་བ་ཉིད་དོ། །དེ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་གང་ལ་དམིགས་པར་བྱ་བ་ནི་ལུང་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །
为得所缘之义.求其所诠之义
དམིགས་པ་རྙེད་པ་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་དམིགས་པ་ཆོས་དང་སོགས་ཚིགས་བཅད་གསུམ་སྟེ། དམིགས་པ་རྙེད་པ་ཞེས་པ་དམིགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ན་དམིགས་པའི་ཆོས་བཙལ་ཏེ་རྙེད་ནས་དེའི་དོན་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་འདི་དང་འདིའོ་ཞེས་དོན་ཤེས་པར་གྱུར་པའོ། །དམིགས་པའི་ཡུལ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་པ་དེ་དག་ཐོས་བསམ་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་གསུམ་གྱིས་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །ནང་རང་རྒྱུད་ཀྱི་ཕུང་པོའམ་འཛིན་པ་
2-110b
ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་ནི། ཕྱི་ནི་རང་རྒྱུད་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པ་གཟུང་བ་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀས་བསྡུས་པ་ཀུན་ཉོན་དང་རྣམ་བྱང་གི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལས་གཟུང་བ་ཕྱི་དང་འཛིན་པ་ནང་གི་དངོས་པོ་ལ་ཚུལ་བཞིན་དམིགས་པའི་དོན་གཉིས་ཀྱིས་ནི། ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་མི་དམིགས་པའི་དོན་གཉིས་པོ་རྙེད་དེ་ནམ་ཕྱིའི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་ན་ཕྱིའི་དམིགས་པ་རྙེད་པ་དང་། ནམ་ནང་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་སུམ་ཤེས་ན་ནང་གི་དམིགས་པ་རྙེད་པའོ། །དེ་ཡང་སེམས་ལས་མ་གཏོགས་པའི་གཟུང་བའི་དོན་མེད་པར་རྙེད་པ་ནི་བཟོད་པའི་དུས་དང་། འཛིན་པ་མེད་པ་ནི་ཆོས་མཆོག་གི་དུས་ན་རྙེད་པའོ། །གཉིས་ཀའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟར་རྙེད་ན། གཟུང་འཛིན་གཉིས་པོ་དག་ནི་མི་དམིགས་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་ཚེ་གཉིས་ཀའི་དམིགས་པ་རྙེད་དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྙེད་པའོ། །དྲོད་དང་སྤྱི་བོའམ་རྩེ་མོའི་དུས་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྙེད་པ་མིན་པས་དམིགས་པ་རྙེད་པར་མ་བཤད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་མངོན་སུམ་དུ་རྙེད་པ་ཡང་དོན་སྤྱིའི་ཚུལ་གྱིས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་མངོན་སུམ་གྱུར་པ་ཡིན་འདྲ་སྙམ་མོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དབྱེ་བ་མེད་མོད་ཀྱི་ཆོས་ཅན་ལ་ལྟོས་ནས་རྟོགས་པ་ཕྱི་དང་ནང་དང་གཉིས་ཀའི་དམིགས་པ་རྙེད་པའི་ཐ་སྙད་མཛད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་དམིགས་པ་རྙེད་པའི་ཚུལ་ནི། ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པས་ཞེས་ཡིད་རྟོག་བཅས་ཀྱིས། སྡེ་སྣོད་ཀྱི་གཞུང་ལས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་གྱི་དོན་ལ་སེམས་རབ་ཏུ་དྭངས་བ་སྟེ་དད་པ་རྙེད་ནས་དེའི་དོན་དེ་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་ནི་ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་
2-111a
རྙེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་གང་གིས་ཆོས་བསྟན་པ་དེ་ལ་རྣ་བ་བླགས་ཏེ་ཉན་ནས་དོན་ལ་སེམས་པས་དཔེར་ན་མིང་ཚིག་ཡི་གེའི་རང་བཞིན་འདི་ཐམས་ཅད་སེམས་ལ་སྣང་བར་ཟད་དོ་ཞེས་ཚིག་གིས་བསྟན་པ་ན་དེ་ལྟར་ཤེས་ཤིང་ཡིད་ཆེས་པ་ལྟ་བུའོ།

 །དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་བཞིའི་སྒོ་ནས་འདུལ་བ་བཞག་པ་དང་། ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་བཞིའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་བཞག་སྟེ་གང་ཟག་གང་ལ་བརྟེན་ནས་བསླབ་ཚིག་བཅས་པ་ནི། ཐོག་མར་བཟང་བྱིན་ལ་བརྟེན་ནས་མི་ཚངས་པ་སྤྱོད་པར་མི་གནང་བའི་བསླབ་ཚིག་བཅས་པ་ལྟ་བུ་དང་། བཅས་པ་ནི་གང་ཟག་གིས་ཉེས་པ་དེ་དང་དེ་ལྟ་བུ་བྱས་པ་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་བ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དགེ་འདུན་རྣམས་ལ་འདི་སྐད་དུ་དགེ་སློང་དག་དེང་ཕྱིན་ཆད་དགེ་སློང་རྣམས་ཆོས་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་བྱེད་དུ་མི་གནང་ངོ་ཞེས་བསླབ་པ་བཅས་པ་དང་ནི། བཅས་པ་དེ་ཡི་རབ་དབྱེ་ནི་དེ་ཉིད་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་རྣམ་པར་དབྱེ་ཞིང་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའོ། །ལྟུང་བ་སྡེ་ལྔའི་རེ་རེ་ལ་ཡང་འདི་ཙམ་གྱིས་ལྟུང་བར་འགྱུར་ལ། འདི་ཙམ་གྱིས་ལྟུང་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའམ་རྣམ་པར་ངེས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་འདུལ་བ་ཉིད་དོ། །དེ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་གང་ལ་དམིགས་པར་བྱ་བ་ནི་ལུང་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །
为得所缘之义.求其所诠之义
དམིགས་པ་རྙེད་པ་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་དམིགས་པ་ཆོས་དང་སོགས་ཚིགས་བཅད་གསུམ་སྟེ། དམིགས་པ་རྙེད་པ་ཞེས་པ་དམིགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ན་དམིགས་པའི་ཆོས་བཙལ་ཏེ་རྙེད་ནས་དེའི་དོན་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་འདི་དང་འདིའོ་ཞེས་དོན་ཤེས་པར་གྱུར་པའོ། །དམིགས་པའི་ཡུལ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་པ་དེ་དག་ཐོས་བསམ་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་གསུམ་གྱིས་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །ནང་རང་རྒྱུད་ཀྱི་ཕུང་པོའམ་འཛིན་པ་
2-110b
ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་ནི། ཕྱི་ནི་རང་རྒྱུད་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པ་གཟུང་བ་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀས་བསྡུས་པ་ཀུན་ཉོན་དང་རྣམ་བྱང་གི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལས་གཟུང་བ་ཕྱི་དང་འཛིན་པ་ནང་གི་དངོས་པོ་ལ་ཚུལ་བཞིན་དམིགས་པའི་དོན་གཉིས་ཀྱིས་ནི། ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་མི་དམིགས་པའི་དོན་གཉིས་པོ་རྙེད་དེ་ནམ་ཕྱིའི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་ན་ཕྱིའི་དམིགས་པ་རྙེད་པ་དང་། ནམ་ནང་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་སུམ་ཤེས་ན་ནང་གི་དམིགས་པ་རྙེད་པའོ། །དེ་ཡང་སེམས་ལས་མ་གཏོགས་པའི་གཟུང་བའི་དོན་མེད་པར་རྙེད་པ་ནི་བཟོད་པའི་དུས་དང་། འཛིན་པ་མེད་པ་ནི་ཆོས་མཆོག་གི་དུས་ན་རྙེད་པའོ། །གཉིས་ཀའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟར་རྙེད་ན། གཟུང་འཛིན་གཉིས་པོ་དག་ནི་མི་དམིགས་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་ཚེ་གཉིས་ཀའི་དམིགས་པ་རྙེད་དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྙེད་པའོ། །དྲོད་དང་སྤྱི་བོའམ་རྩེ་མོའི་དུས་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྙེད་པ་མིན་པས་དམིགས་པ་རྙེད་པར་མ་བཤད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་མངོན་སུམ་དུ་རྙེད་པ་ཡང་དོན་སྤྱིའི་ཚུལ་གྱིས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་མངོན་སུམ་གྱུར་པ་ཡིན་འདྲ་སྙམ་མོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དབྱེ་བ་མེད་མོད་ཀྱི་ཆོས་ཅན་ལ་ལྟོས་ནས་རྟོགས་པ་ཕྱི་དང་ནང་དང་གཉིས་ཀའི་དམིགས་པ་རྙེད་པའི་ཐ་སྙད་མཛད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་དམིགས་པ་རྙེད་པའི་ཚུལ་ནི། ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པས་ཞེས་ཡིད་རྟོག་བཅས་ཀྱིས། སྡེ་སྣོད་ཀྱི་གཞུང་ལས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་གྱི་དོན་ལ་སེམས་རབ་ཏུ་དྭངས་བ་སྟེ་དད་པ་རྙེད་ནས་དེའི་དོན་དེ་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་ནི་ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་
2-111a
རྙེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་གང་གིས་ཆོས་བསྟན་པ་དེ་ལ་རྣ་བ་བླགས་ཏེ་ཉན་ནས་དོན་ལ་སེམས་པས་དཔེར་ན་མིང་ཚིག་ཡི་གེའི་རང་བཞིན་འདི་ཐམས་ཅད་སེམས་ལ་སྣང་བར་ཟད་དོ་ཞེས་ཚིག་གིས་བསྟན་པ་ན་དེ་ལྟར་ཤེས་ཤིང་ཡིད་ཆེས་པ་ལྟ་བུའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这是关于人类学和语言学的藏文内容的直译：
།དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་བཞིའི་སྒོ་ནས་འདུལ་བ་བཞག་པ་དང་། ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་བཞིའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་བཞག་སྟེ་གང་ཟག་གང་ལ་བརྟེན་ནས་བསླབ་ཚིག་བཅས་པ་ནི། ཐོག་མར་བཟང་བྱིན་ལ་བརྟེན་ནས་མི་ཚངས་པ་སྤྱོད་པར་མི་གནང་བའི་བསླབ་ཚིག་བཅས་པ་ལྟ་བུ་དང་། བཅས་པ་ནི་གང་ཟག་གིས་ཉེས་པ་དེ་དང་དེ་ལྟ་བུ་བྱས་པ་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་བ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དགེ་འདུན་རྣམས་ལ་འདི་སྐད་དུ་དགེ་སློང་དག་དེང་ཕྱིན་ཆད་དགེ་སློང་རྣམས་ཆོས་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་བྱེད་དུ་མི་གནང་ངོ་ཞེས་བསླབ་པ་བཅས་པ་དང་ནི། བཅས་པ་དེ་ཡི་རབ་དབྱེ་ནི་དེ་ཉིད་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་རྣམ་པར་དབྱེ་ཞིང་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའོ། །ལྟུང་བ་སྡེ་ལྔའི་རེ་རེ་ལ་ཡང་འདི་ཙམ་གྱིས་ལྟུང་བར་འགྱུར་ལ། འདི་ཙམ་གྱིས་ལྟུང་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའམ་རྣམ་པར་ངེས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་འདུལ་བ་ཉིད་དོ། །དེ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་གང་ལ་དམིགས་པར་བྱ་བ་ནི་ལུང་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །
这样，通过四种方式建立律藏，又通过其他四种方式也予以建立，即依某人而制定学处，如最初依善施比丘制定不允许行不净行的学处等。制定，是指当某人做了某种过错，比丘们向世尊禀告时，佛陀对僧众如是说："诸比丘，从今以后，比丘们不允许做这些事"，这就是制定学处。所制之分别，是指对此进行详细分别解说。对于五类堕罪的每一类，详细确定"做到这种程度即成堕罪，做到这种程度则不成堕罪"，这就是律藏本身。以上所说的所缘对象是经藏法。
为得所缘之义.求其所诠之义
དམིགས་པ་རྙེད་པ་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་དམིགས་པ་ཆོས་དང་སོགས་ཚིགས་བཅད་གསུམ་སྟེ། དམིགས་པ་རྙེད་པ་ཞེས་པ་དམིགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ན་དམིགས་པའི་ཆོས་བཙལ་ཏེ་རྙེད་ནས་དེའི་དོན་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་འདི་དང་འདིའོ་ཞེས་དོན་ཤེས་པར་གྱུར་པའོ། །དམིགས་པའི་ཡུལ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་པ་དེ་དག་ཐོས་བསམ་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་གསུམ་གྱིས་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །ནང་རང་རྒྱུད་ཀྱི་ཕུང་པོའམ་འཛིན་པ།
"获得所缘，遍寻所缘之法"等三个偈颂。"获得所缘"是指所缘变得明显，也就是寻求所缘法并找到之后，确定其义理，了知"这是这个"的含义。所缘对象有四种：大乘藏法，这些是闻思修三慧的所缘对象。内在是自相续的蕴或能取的内六处；
2-110b
ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་ནི། ཕྱི་ནི་རང་རྒྱུད་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པ་གཟུང་བ་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀས་བསྡུས་པ་ཀུན་ཉོན་དང་རྣམ་བྱང་གི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལས་གཟུང་བ་ཕྱི་དང་འཛིན་པ་ནང་གི་དངོས་པོ་ལ་ཚུལ་བཞིན་དམིགས་པའི་དོན་གཉིས་ཀྱིས་ནི། ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་མི་དམིགས་པའི་དོན་གཉིས་པོ་རྙེད་དེ་ནམ་ཕྱིའི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་ན་ཕྱིའི་དམིགས་པ་རྙེད་པ་དང་། ནམ་ནང་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་སུམ་ཤེས་ན་ནང་གི་དམིགས་པ་རྙེད་པའོ། །དེ་ཡང་སེམས་ལས་མ་གཏོགས་པའི་གཟུང་བའི་དོན་མེད་པར་རྙེད་པ་ནི་བཟོད་པའི་དུས་དང་། འཛིན་པ་མེད་པ་ནི་ཆོས་མཆོག་གི་དུས་ན་རྙེད་པའོ། །གཉིས་ཀའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟར་རྙེད་ན། གཟུང་འཛིན་གཉིས་པོ་དག་ནི་མི་དམིགས་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་ཚེ་གཉིས་ཀའི་དམིགས་པ་རྙེད་དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྙེད་པའོ། །དྲོད་དང་སྤྱི་བོའམ་རྩེ་མོའི་དུས་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྙེད་པ་མིན་པས་དམིགས་པ་རྙེད་པར་མ་བཤད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་མངོན་སུམ་དུ་རྙེད་པ་ཡང་དོན་སྤྱིའི་ཚུལ་གྱིས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་མངོན་སུམ་གྱུར་པ་ཡིན་འདྲ་སྙམ་མོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དབྱེ་བ་མེད་མོད་ཀྱི་ཆོས་ཅན་ལ་ལྟོས་ནས་རྟོགས་པ་ཕྱི་དང་ནང་དང་གཉིས་ཀའི་དམིགས་པ་རྙེད་པའི་ཐ་སྙད་མཛད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་དམིགས་པ་རྙེད་པའི་ཚུལ་ནི། ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པས་ཞེས་ཡིད་རྟོག་བཅས་ཀྱིས། སྡེ་སྣོད་ཀྱི་གཞུང་ལས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་གྱི་དོན་ལ་སེམས་རབ་ཏུ་དྭངས་བ་སྟེ་དད་པ་རྙེད་ནས་དེའི་དོན་དེ་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་ནི་ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ལ་དམིགས་པ།
内六处；外是非自相续所摄的所取外六处；内外二者所摄的烦恼和清净诸法。通过如理缘取外境所取和内在能取二者，获得外在和内在实体不可得的二义，当了解外在的真如时，就获得了外在所缘；当现量了知内在的真如时，就获得了内在所缘。其中，了悟除心之外无所取对象是在忍位时，无能取是在胜法位时获得的。如何获得二者的真如？由于不得能取所取二者，真如变得明显，获得初地时，即得二者所缘，获得诸法不可得的真如。在暖位和顶位或胜解位时不能现量获得法性，所以未说获得所缘，而所谓现量获得可能是指通过总义方式无疑现前。虽然空性无分别，但依法有的观点，说获得外、内和二者所缘的名言。获得法所缘的方式是：通过意识的表达，即伴有分别的意识，对藏经中所说的义理生起净信，依此持守其义，这就是通过闻慧对法获得所缘。
2-111a
རྙེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་གང་གིས་ཆོས་བསྟན་པ་དེ་ལ་རྣ་བ་བླགས་ཏེ་ཉན་ནས་དོན་ལ་སེམས་པས་དཔེར་ན་མིང་ཚིག་ཡི་གེའི་རང་བཞིན་འདི་ཐམས་ཅད་སེམས་ལ་སྣང་བར་ཟད་དོ་ཞེས་ཚིག་གིས་བསྟན་པ་ན་དེ་ལྟར་ཤེས་ཤིང་ཡིད་ཆེས་པ་ལྟ་བུའོ།
这叫做获得所缘，即依靠亲教师和阿阇黎所传授的法，用心聆听，思考其义，例如当以言辞示现"所有这些名、句、文字的本性都只是心的显现"时，能够如是了知并深信。


 །བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི། ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ལས་ཀ་བུམ་སོགས་ཆོས་འདི་དག་ཏུ་བརྟགས་པ་ཙམ་ལས་དོན་གྱི་ངོ་བོ་བརྗོད་དུ་མེད་པས་རང་གི་རྟོག་པ་ཙམ་ལས་དོན་གཞན་མེད་པ་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་དམིགས་པ་རྙེད་པའོ། །བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སེམས་ནི་མིང་ལ་ཞེས་པ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་མིང་གཞི་སེམས་སེམས་བྱུང་སྟེ་མདོར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ལ་སྣང་བ་སེམས་ཀྱིས་བཏགས་པ་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་བཞག་པ་ཙམ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་མེད་པས་སེམས་ཙམ་དང་སེམས་དེ་ཡང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སུ་མི་དམིགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་སྟོང་ཞིང་འོད་གསལ་བ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དམིགས་པ་རྙེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་རབ་གསུམ་གྱིས། སྡེ་སྣོད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དམིགས་པ་རྙེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དང་པོར་ཐོས་པ་བཞིན་མིང་གི་སྒོ་ནས་བརྗོད་བྱའི་དོན་དེ་སེམས་ལ་བརྡ་འཕྲོད། དེ་ནས་དོན་དེ་ལ་བསམ་པས་ངེས་པ་རྙེད། དེ་ནས་དེ་བསྒོམས་པས་ཉམས་སུ་མྱང་བ་གསུམ་གྱིས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་ནམ་དམིགས་པ་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དུ་ཕྱི་དང་ནང་དང་གཉིས་ཀའི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་རྙེད་པ་དེ་དག་སྔར་ཐོག་མར་བཤད་པ་ཆོས་ཀྱིས་དམིགས་པ་རྙེད་པ་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་རྟེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཆོས་ཐོས་ཤིང་
2-111b
དོན་བསམས་ནས་མ་བསྒོམས་ན་ཕྱི་དང་ནང་དང་གཉིས་ཀའི་ཆོས་མི་དམིགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཐབས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
作意能求而求
གསུམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་ནི། རིགས་གསུམ་པ་དང་སོགས་ཚིགས་བཅད་ལྔས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་དམིགས་པ་རྙེད་ནས་དེ་ཡང་ཡང་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྙེད་པར་བྱ་དགོས་པས་དེ་བཤད་པ་ལ། རྣལ་འབྱོར་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་གྲངས་བཅོ་བརྒྱད་ཡོད་དེ། རིགས་གསུམ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སོགས་བཅོ་བརྒྱད་ལས། དང་པོ་རིགས་གསུམ་པ་དང་ཞེས་པ་འདི་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་ཁྱད་པར་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དང་པོ་རིགས་གསུམ་པ་དང་ཞེས་ཉན་རང་ཐེག་ཆེན་གྱི་རིགས་གསུམ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་སུ་ངེས་པས་ཆོས་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་སུ་རིགས་ངེས་པས་དེའི་ལམ་གྱི་ཆོས་རྟེན་འབྲེལ་ལ་དམིགས་པ་དང་། བྱང་སེམས་ཀྱི་རིགས་སུ་ངེས་པས་བདག་མེད་གཉིས་ལ་དམིགས་ནས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །གཉིས་པ་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཡིད་བྱེད་ནི། བྱ་བ་བྱེད་ཅེས་པས་བསྟན་ཏེ། ཚོགས་བསགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་སར་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གཅིག་ཏུ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །གསུམ་པ་རྟེན་ནམ་གནས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་གནོད་བཅས་གནོད་མེད་རྟེན་ཅན་ཏེ་ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ། གནོད་པ་དང་བཅས་པའི་རྟེན་ནམ་གནས་ནི་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་སྟེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་མང་བས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་
2-112a
ལ་གནོད་པ་དང་བཅས་པའོ། །རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དེ་ནི་དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་གནོད་པ་མེད་པའི་རྟེན་ཅན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
།བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི། ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ལས་ཀ་བུམ་སོགས་ཆོས་འདི་དག་ཏུ་བརྟགས་པ་ཙམ་ལས་དོན་གྱི་ངོ་བོ་བརྗོད་དུ་མེད་པས་རང་གི་རྟོག་པ་ཙམ་ལས་དོན་གཞན་མེད་པ་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་དམིགས་པ་རྙེད་པའོ། །བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སེམས་ནི་མིང་ལ་ཞེས་པ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་མིང་གཞི་སེམས་སེམས་བྱུང་སྟེ་མདོར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ལ་སྣང་བ་སེམས་ཀྱིས་བཏགས་པ་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་བཞག་པ་ཙམ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་མེད་པས་སེམས་ཙམ་དང་སེམས་དེ་ཡང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སུ་མི་དམིགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་སྟོང་ཞིང་འོད་གསལ་བ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དམིགས་པ་རྙེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་རབ་གསུམ་གྱིས། སྡེ་སྣོད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དམིགས་པ་རྙེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དང་པོར་ཐོས་པ་བཞིན་མིང་གི་སྒོ་ནས་བརྗོད་བྱའི་དོན་དེ་སེམས་ལ་བརྡ་འཕྲོད། དེ་ནས་དོན་དེ་ལ་བསམ་པས་ངེས་པ་རྙེད། དེ་ནས་དེ་བསྒོམས་པས་ཉམས་སུ་མྱང་བ་གསུམ་གྱིས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་ནམ་དམིགས་པ་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དུ་ཕྱི་དང་ནང་དང་གཉིས་ཀའི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་རྙེད་པ་དེ་དག་སྔར་ཐོག་མར་བཤད་པ་ཆོས་ཀྱིས་དམིགས་པ་རྙེད་པ་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་རྟེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཆོས་ཐོས་ཤིང་
通过思慧：从意言习气中仅仅是将柱子、瓶子等诸法执为此等，而实际上义的本体不可言说，因此坚持除自己的分别外无有其他义，这就是获得所缘。修慧的心是"于名"，此处"名"是与色相对的名基，即心心所，总之，一切法唯是心的显现、心的假立、心的力量所安立而已，除此之外别无他物，因此是唯心，而且该心也不可得为所取和能取二者，住于空明的真如，因此通过修慧获得法的所缘。如是，通过闻等三慧，获得藏经之法的所缘。首先通过闻法，以名的方式了解所诠之义；然后通过思考获得确定；接着通过修习体验，以这三者获得正法之义或所缘。所谓获得外、内和二者这三种所缘，是真正依靠先前所说的通过法获得所缘而来，因为如果闻法而
2-111b
དོན་བསམས་ནས་མ་བསྒོམས་ན་ཕྱི་དང་ནང་དང་གཉིས་ཀའི་ཆོས་མི་དམིགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཐབས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
思维其义后不修持，则没有办法了解外、内和二者诸法不可得的真如。
作意能求而求
གསུམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་ནི། རིགས་གསུམ་པ་དང་སོགས་ཚིགས་བཅད་ལྔས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་དམིགས་པ་རྙེད་ནས་དེ་ཡང་ཡང་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྙེད་པར་བྱ་དགོས་པས་དེ་བཤད་པ་ལ། རྣལ་འབྱོར་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་གྲངས་བཅོ་བརྒྱད་ཡོད་དེ། རིགས་གསུམ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སོགས་བཅོ་བརྒྱད་ལས། དང་པོ་རིགས་གསུམ་པ་དང་ཞེས་པ་འདི་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་ཁྱད་པར་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དང་པོ་རིགས་གསུམ་པ་དང་ཞེས་ཉན་རང་ཐེག་ཆེན་གྱི་རིགས་གསུམ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་སུ་ངེས་པས་ཆོས་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་སུ་རིགས་ངེས་པས་དེའི་ལམ་གྱི་ཆོས་རྟེན་འབྲེལ་ལ་དམིགས་པ་དང་། བྱང་སེམས་ཀྱི་རིགས་སུ་ངེས་པས་བདག་མེད་གཉིས་ལ་དམིགས་ནས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །གཉིས་པ་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཡིད་བྱེད་ནི། བྱ་བ་བྱེད་ཅེས་པས་བསྟན་ཏེ། ཚོགས་བསགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་སར་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གཅིག་ཏུ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །གསུམ་པ་རྟེན་ནམ་གནས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་གནོད་བཅས་གནོད་མེད་རྟེན་ཅན་ཏེ་ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ། གནོད་པ་དང་བཅས་པའི་རྟེན་ནམ་གནས་ནི་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་སྟེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་མང་བས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་
第三，遍求作意，由"三种性"等五偈颂所示。如是获得所缘后，还须通过再三作意而获得禅定，对此解说：瑜伽师的作意有十八种：三种性作意、作事作意等十八种中，首先"三种性"是略说，其余则是对其特点的广说。其中第一种"三种性"是指声闻、缘觉和大乘三种种性。定性声闻者作意缘取四谛法，定性缘觉者作意缘取其道法—缘起，定性菩萨者作意缘取二无我。第二，作事作意由"作事"所示，是指行积资粮之事，在获得初地之因的信解行地中，于一无数劫积累福德智慧二资粮的作意。第三，所依或处分别的作意，由"有害无害依"所示，有害的所依或处是住在家中，由于世俗事务多，对作意
2-112a
ལ་གནོད་པ་དང་བཅས་པའོ། །རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དེ་ནི་དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་གནོད་པ་མེད་པའི་རྟེན་ཅན་ནོ།
有害。出家则与此相反，是无害的所依。


 །བཞི་པ་མོས་པ་ལ་འཇོག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། མོས་པ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། །ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་སྒོ་ནས་མོས་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྒྱ་ཆེ་བ་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་རྣམས་སམ། མདོར་བསྡུ་ན་ཐེག་བསྡུས་ལས་གསུངས་པ་ལྟར་རྣམ་པ་བདུན་གྱི་སྒོ་ནས་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འཇུག་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་རྟག་པའི་སྐུ་སྟེ་རྟག་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པར་གྱུར་པ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མཐའ་དག་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམ་པར་དག་པ་སོགས་ཟག་པ་མེད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོའི་མངའ་དབང་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་ཆོས་བརྒྱད་ཀྱི་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་པའོ་ཞེས་གོས་པ་མེད་པར་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བསྟན་པའི་ཐབས་ཀྱིས་སེམས་
2-112b
ཅན་རྣམས་སྨིན་པ་དང་གྲོལ་བར་མཛད་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དོན་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱའོ། །ལྔ་པ་རབ་ཏུ་འདོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སྔ་མ་ལས་གཞན་འདུན་པ་དྲག་པོ་བྱེད་པ་དང་། ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་ནས་དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་འདུན་པ་དྲག་པོ་བྱེད་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ནི་སྐྱབས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་སྐྱོན་ཀུན་ཟད་ཡོན་ཏན་ཀུན་རྫོགས་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་སྐུ་གསུམ་དང་ལྡན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་དང་། ཆོས་ནི་ལམ་དང་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལ་ཡང་དག་པའི་ཆོས་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་དང་། དགེ་འདུན་རྣམས་ལམ་ཡང་དག་ལ་ཞུགས་པ་འཁོར་བའི་འདམ་ལས་བརྒལ་ཞིང་ཡོན་གྱི་གནས་ཡང་དག་པ་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་འདུན་པ་དྲག་པོར་བྱེད་པའོ། །དྲུག་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། དམན་དང་རྫོགས་རྟེན་རྣམ་པ་གཉིས། །རྗོད་དང་བཅས་དང་རྗོད་མེད་ཉིད་ཅེས་པས་བསྟན་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་མི་ལྕོགས་མེད་ལ་བརྟེན་པ་ནི་དམན་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་བཞི་པའི་བར་གྱི་དངོས་གཞིའི་ཏིང་འཛིན་ལ་བརྟེན་པ་ནི་རྫོགས་པའི་རྟེན་ནམ་གནས་ཞེས་བྱ་སྟེ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །དངོས་གཞིའི་ཏིང་འཛིན་དེ་ལ་ཡང་ཉེར་བསྡོགས་རྣམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཙམ་པོ་བ་ནི་རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་བཅས་ཡིན་པས་བརྗོད་བཅས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ངག་ཀུན་ནས་སློང་བའི་རྒྱུ་རྟོག་དཔྱོད་ཡིན་པས་རྗོད་བཅས་སོ། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཁྱད་པར་ཅན་རྟོག་མེད་དཔྱོད་བཅས་ཀྱང་སྔ་མ་དེའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་སོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་དངོས་
2-113a
གཞིའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་དང་བྲལ་བས། བརྗོད་མེད་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །བློ་བརྟན་འགྲེལ་པར་ཉེར་བསྡོགས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་རྟོག་དཔྱོད་དང་བཅས་པ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་བར་གྱི་བསམ་གཏན་རྣམས་རྟོག་མེད་དཔྱོད་བཅས། གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་མི་རྟོག་མི་དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་གསུངས། བདུན་པ་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། ཤེས་པ་དང་ནི་མཚུངས་ལྡན་པ། །རྣལ་འབྱོར་རྒྱུ་དང་བདག་བཅས་དང་། །ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ། བློ་བརྟན་འགྲེལ་པར། ཡེ་ཤེས་དང་ནི་ཡང་དག་ལྡན། །རྣལ་འབྱོར་རྒྱུ་ཡི་རང་བཞིན་ནོ།

第四，安置胜解的作意，由"安置胜解"所示。通过忆念佛陀的方式安置胜解，即忆念佛陀广大的功德，如经中所说的那些，或简言之，如《摄乘论》中所说的通过七种方式忆念佛陀：忆念诸佛世尊具有无碍入一切世界的神通，能自在一切法；忆念如来具有常身，永远无染；同样，忆念如来因断尽一切烦恼障和所知障而无过失；忆念如来的一切事业任运成就且相续不断；忆念诸如来具有清净佛土等无漏大受用的自在力；忆念诸如来不染著世间八法过失，即忆念其无染著；忆念如来以显示证悟菩提和涅槃的方便使众生
2-112b
成熟解脱，因此应忆念如来是大义。第五，强烈希求的作意，由"异前猛欲"所示，即在忆念佛陀后，对之生起强烈信心的希求，即深信佛是究竟皈依处、断尽一切过失、圆满一切功德、二利任运成就、具足三身；深信法是现证道与灭的真正之法；深信僧众是入真正之道、已超越轮回泥沼、真正应供处，对此生起强烈的希求。第六，住于禅定的作意，由"劣与圆满依两种，有寻与无寻"所示。依止初禅近分未至定是劣依，依止从初禅到第四禅的正行禅定是圆满依或处，共两种。而正行禅定中，近分定和初禅正行一般性定具有寻伺二者，称为有寻，因为寻伺是发起语言的因，故称有寻。初禅正行殊胜定无寻有伺也属于前者范畴。第二禅以上的正行
2-113a
禅定离寻伺二者，称为"无寻"。智藏释中说：近分定和初禅有寻有伺，第二禅和中间禅无寻有伺，第三、第四禅无寻无伺的禅定。第七，具智的作意，由"与智相应，瑜伽因及有我"所示。智藏释中说："与智慧相应，瑜伽因之自性。


 །ཞེས་འདུག་དེ་ཡང་བསྒོམ་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སམ་ཤེས་པ་དང་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའམ་ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་ནི་ཤེས་པ་ཡིད་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །ཤེས་པ་དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་རམ་ཞི་ལྷག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ་དེའི་རྒྱུ་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ནམ་བདག་ཉིད་དང་བཅས་པའོ་ཞེས། མདོར་ན་ཐོས་བསམ་དྲི་མེད་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་བསྒོམ་པ་ཞི་ལྷག་གི་རྣལ་འབྱོར་ནི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་བྱེད་དེ། བརྒྱད་པ་འདྲེས་པར་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། དེ་ནི་འདྲེས་ལ་དམིགས་པ་དང་། །འོག་ཏུ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ། འདྲེས་པར་དམིགས་པ་ལ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་དེ། །མདོ་སྡེ་ལ་འདྲེས་པར་དམིགས་པ། ཆེད་བརྗོད་དམ་སྡོམ་གྱི་ཚིགས་བཅད་ལ་འདྲེས་པར་དམིགས་པ། གླེང་གཞི་ལ་འདྲེས་པར་དམིགས་པ། འཛིན་པ་ལ་འདྲེས་པར་དམིགས་པ། འཆད་པ་ལ་འདྲེས་པར་དམིགས་པ་ལྔ་ལས་དང་པོ། མདོ་སྡེ་ས་བཅུ་པ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསྟན་
2-113b
དོན་མདོར་བསྡུས་ནས་སྤྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ལེའུ་རེ་རེའི་བསྟན་དོན་དོན་དུའི་ནང་དུ་འདུས་པར་བསྡོམས་ནས་དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། གླེང་གཞི་དང་གཞུང་དོན་མཇུག་སྡུད་ལྟ་བུའི་སྤྱི་ཆིངས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཁོག་དོན་བསྡུས་ཏེ་དམིགས་པ་དང་། རང་གིས་ཇི་ལྟར་བཟུང་བ་བསྒོམ་བྱའི་དོན་མདོར་བསྡུས་ན་འདི་ཙམ་ཞིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་དང་། གཞན་ལ་འཆད་པ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་སྡུད་པ་སྟེ། མདོར་ན་མདོ་སྡེ་དག་གི་དོན་དང་། དེའི་བར་བར་དུ་ཆེད་བརྗོད་དམ་དོན་བསྡུས་པའི་ཚིགས་བཅད་དང་། གླེང་གཞི་བསྡུས་ཏེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། འཆད་ཉན་གྱི་དོན་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་དོན་དྲིལ་ཏེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསྟན་དོན་བསྡུས་ན་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བ་གཉིས་ཡིན་ལ། ཟབ་པའི་དོན་བསྡུས་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་བདག་དང་གཞན་སོགས་གཉིས་ཆོས་ཀྱི་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་བསྡུས་པ་ལྟ་བུ་དང་། རྣམ་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱ་ཆེར་བཤད་ཀྱང་མཐའ་དེ་ལ་ཐུག་པར་ཤེས་པ་དང་། རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་དུ་བསྡུ་བ་དང་། གཞི་བདེན་གཉིས། ལམ་ཚོགས་གཉིས། འབྲས་བུ་སྐུ་གཉིས་སུ་འདུ་བ་ལྟ་བུར་བསྡུས་ཏེ་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པའོ། །དགུ་པ་ཐ་དད་པའམ་མ་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི། མ་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། ཞེས་དང་། རྗེས་སུ། རྣམ་བདུན་ཉིད། ཅེས་པས་བསྟན་ཏེ། མ་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ལ་རྣམ་པ་བདུན་ཡོད་དེ། མིང་ལ་དམིགས་པ་ནི། ཀ་བ་དང་བུམ་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཚིག་ལ་དམིགས་པ་ཀ་བ་རིང་པོ་བུམ་པ་གསར་པ་ལྟ་བུ་མིང་
2-114a
དང་དེའི་ཁྱད་པར་སྦྱར་ནས་སྟོན་པའོ། །ཡི་གེ་ལ་དམིགས་པ་ནི། མིང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩོམ་གཞི་ཨ་དང་ཀ་ལ་སོགས་པའི་ཡིག་འབྲུ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། འདི་གསུམ་རྗོད་བྱེད་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་ནས་མདོ་སྡེ་གང་དུ་ཚིག་དང་མིང་དང་ཡི་གེ་འདི་ཙམ་ཡོད་པ་དེའི་དོན་འདི་སྟོན་ནོ་ཞེས་དམིགས་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་མིང་ཚིག་ཡི་གེའི་རང་བཞིན་ལས་མ་འདས་ལ། དེ་དག་གིས་དོན་སྟོན་མོད་སེམས་ཀྱིས་བརྡར་བྱས་པའི་དབང་གིས་ཡིན་པས་མིང་ཚིག་ཡི་གེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སེམས་ཀྱིས་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཤེས་ནས་བརྗོད་དུ་མེད་པར་འཇུག་གོ། བརྗོད་བྱའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཡོངས་གྲུབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་གཉིས་དང་། གཞན་དབང་གི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། གཟུང་ཆར་སྣང་བའི་གཞན་དབང་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་དུ་མ་དང་མི་རྟག་པ་དང་། ལུས་མི་གཙང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྟེན་ཡིན་པ་དམིགས་པ་དང་། འཛིན་ཆར་སྣང་བའི་གཞན་དབང་གཟུགས་ཅན་མིན་པ་སེམས་སེམས་བྱུང་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་མི་རྟག་པར་དམིགས་པའོ།

如此说。修所生的智慧或与智慧相应或完全相应即为智慧作意。智慧本身是瑜伽或止观的自性，其因是闻思智慧的自性或本质。简言之，从无垢闻思之因产生的止观修习瑜伽即是具智慧的作意。第八，混合所缘的作意，由"彼是混合所缘，下有五种"所示。混合所缘有五种：经典的混合所缘，自说或总结偈颂的混合所缘，缘起的混合所缘，持法的混合所缘，讲解的混合所缘。其中第一，对如《十地经》等经典的教义进行总摄后总体作意，或将每一品的教义摄于几个内容中后如是作意，或将缘起、本文和结语等作为总纲要略摄重点而作意，或自己所持的修习内容略摄为"就是这些"，或在向他人讲解时也同样摄略。总之，是对经典的意义，其间的自说或摄义偈颂，缘起的摄略作意，以及讲说听闻的内容也如是归纳作意。
2-113b
若摄略一切大乘经典的教义，有深奥和广大二者。深奥义若摄略，则为所取、能取、自他等二法无戏论的真如，从方面上广说，也知终归于此；广大法全部归纳为基、道、果三者，或基为二谛，道为二资粮，果为二身等，这样摄略作意混合所缘。第九，不混合或差别所缘，由"不混合所缘"及随后"七种"所示。不混合所缘有七种：缘名，如"柱子"、"瓶子"等。缘句，如"长柱子"、"新瓶子"等，将名与其差别相结合而显示。缘字，即一切名的组成基础，阿、嘎等字音为所缘。这三种将能诠分为三种，在某经中有多少句、名、字，它们表达什么意义，作为所缘。所有世间和出世间的论著皆不离名句文字的本性，它们虽表达意义，但由心作为标记的力量所致，因此了知一切名句文字皆从心生、由心假立而已，而趣入不可言说。
2-114a
从所诠而言，从圆成实角度，缘无我和法无我二者；从依他起角度，所取相的依他起色法为多、无常，身不净，是苦的所依为所缘；能取相的依他起非色法心心所为苦、无常为所缘。


 །བཅུ་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ངེས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། འདི་ཡི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལྔ་ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ཡི་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ལྔ་ཡོད་དེ། ལྔ་པོ་གང་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཞི་བདེན་པ་བཞི། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་མི་རྟག་སོགས་རྣམ་པ་བཅུ་
2-114b
དྲུག །ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ལ་མཐོང་སྒོམ་གྱི་ལམ་གཉིས། ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ། རྣམ་གྲོལ་དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་རྣམ་གྲོལ་མཐོང་བའི་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པའོ། །དེ་ཡང་གཞི་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་དམིགས་ནས། དེ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་མི་རྟག་པ་དང་བདག་མེད་པ་དང་སྟོང་པའི་དོན་དུ་ཤེས་པའོ། །དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་སྟེ་མཐོང་ལམ་སྒོམ་ལམ་དུ་འབྱུང་ངོ་། །ལམ་དེས་འབྲས་བུ་ཉོན་མོངས་སྤངས་པས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་གྲོལ་དེ་མཐོང་བའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་སྟེ། དོན་ལ་བདེན་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གཅིག་པ་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། རྣམ་བསྒོམ་དང་ལྡན་པ་ནི། བཞི་དང་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ནོ་ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ། རྣམ་པ་བསྒོམ་པ་དང་ལྡན་པའམ་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པ་བཞི་ནི། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པ་དང་། མཐོང་བའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་དང་། ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་བཞི་ལས། དང་པོ་ཕུང་ལྔ་མི་རྟག་སོགས་བཞིར་རྟོགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སྒོམ་མོ། །གཉིས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒོམ་མོ། །མཐོང་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ལས་བཟོད་པ་བརྒྱད་ནི་མཐོང་བ་དང་། ཤེས་པ་བརྒྱད་ཤེས་པའི་རྣམ་པའོ། །ཡང་ན་ཞི་གནས་ལ་མཐོང་བ་དང་། ལྷག་མཐོང་ལ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསྒོམ་པའི་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ནི་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཏེ།
2-115a
ལུས་མི་གཙང་བ། ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་སེམས་མི་རྟག་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དྲན་པ་ཉེར་བར་བཞག་པ་བཞི། ལྷག་པའི་བསླབ་པ་གསུམ་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་པ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཡང་དག་སྤོང་བ་དང་པོ་དང་། བརྟེན་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་པ་ལ་སྒོམ་པ་བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པ་གཉིས་པ་དང་། གདོན་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་པ་བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤོང་པའི་ཕྱིར་འབད་པ་གསུམ་པ་དང་། གཉེན་པོའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་མི་སྡུག་པ་དང་བྱམས་པ་དང་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་དོན་བསྒོམ་པ་བཞི་པའོ། །དེ་ནས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི། འདུན་པ་ནི་ཆོག་པར་འཛིན་པའི་གཉེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ནི། གཡེང་བ་དང་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཉེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སེམས་པ་ནི་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་སྒོ་ནས་རྒོད་པའི་གཉེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དཔྱོད་པ་ནི་རྨུགས་པ་དང་ཞུམ་པའི་གཉེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དབང་པོ་ལྔའི་དད་པ་ནི་ཡིད་ཆེས་པའི་རྣམ་པ་ཡིད་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་བརྩོན་པ་འབད་པའི་རྣམ་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་གནས་པའི་རྣམ་པ། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པའོ། །དབང་པོ་ལྔ་དེ་དག་གི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཆོམས་པ་ནི་སྟོབས་ལྔ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡན་ལག་བདུན་གང་ཞེ་ན། དྲན་པ་མི་བརྗེད་པའི་རྣམ་པ། ཟད་
2-115b
མི་སྐྱེ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་ཡིན་ལ་དེའི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་དྲན་པ་སོགས་བདུན་ནོ། །ཡང་ན་མཐོང་ལམ་ཐོབ་པའི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་བྱང་ཆུབ་ཡིན་ལ་དེའི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་དྲན་པ་སོགས་བདུན་པའོ།

第十，遍知决定作意，由"此之遍知五"所示。此禅定的所缘遍知有五种。哪五种呢？遍知之基——四谛；遍知之义——无常等十
2-114b
六行相；能遍知者——见修二道；遍知之果——解脱；通达此解脱本身的解脱见智。其中，以近取五蕴为基础所缘，了知其为苦、无常、无我和空。如是通达者是八支圣道，出现于见道和修道中。由此道获得断除烦恼而心解脱的果，以及见此解脱的智慧，实际上是遍知四谛。第十一，修习行相作意，由"与修行相相应：四与三十七"所示。与修习行相相应或修习行相四种是：修习补特伽罗无我行相，修习法无我行相，修习见行相，修习知行相。其中，第一，声闻们也修习五蕴为无常等四种的证悟。第二，菩萨们修习一切法无自性。见是在十六刹那智慧中的八忍，知是八智的行相。或者说止为见，观为知。三十七种修习行相是三十七菩提分法：
2-115a
身不净、受是苦、心无常、一切法无我的四念住；增上三学未生令生的猛励行相之修习是第一正断；依止行相之修习即三学已生法令增长广大是第二正断；对消除行相之修习即努力断除三学违品已生起者是第三正断；对治行相之修习即为了未生之罪恶不善法不生起而修习不净、慈爱、缘起义是第四正断。然后是四神足：欲是对知足的对治作意；精进是对散乱和疑惑的对治作意；心是通过专注心而对掉举的对治作意；观是对昏沉和怯弱的对治作意。五根中的信根是胜解行相作意。同样，精进是努力行相，禅定是心安住行相，智慧是分别行相的修习。战胜这五根的违品即是五力作意。七觉支是什么？念为不忘失行相。断尽无生智之智慧的本质是菩提，成为其支分的是念等七法。或者，获得见道的无二智慧是菩提，成为其支分的是念等七法。
2-115b
无生智慧的自性是菩提，而成为其支分的是念等七支。或者说，获得见道的无二智慧是菩提，其支分是念等七支。


 །འདི་རྣམས་ལ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་རབ་ཏུ་སྣང་བ་ལ། བསྒོམ་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། མི་བརྗེད་པའི་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པའི་ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། དགེ་བ་ལ་སྤྲོ་བའི་བརྩོན་འགྲུས། ཡིད་བདེ་བའི་རང་བཞིན་དགའ་བ། ལས་སུ་རུང་བ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ། མཉམ་པར་གནས་པའི་བཏང་སྙོམས། སེམས་གནས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ནོ། །འཕགས་ལམ་བརྒྱད་ཀྱི་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ས་དང་པོར་གདོན་མི་ཟ་བའམ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཉིད་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་ཟིན་པ་དེ་ཉིད་བསྒོམ་པའི་ལམ་རྣམས་སུ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའོ། །ཡང་དག་པའི་རྟོགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་ས་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མོས་སྤྱོད་ནས་ཐོས་བསམ་བསྒོམ་པ་རིམ་པར་འཕེལ་བས་ས་དང་པོར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མངོན་སུམ་རྟོགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་ས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་མཉམ་བཞག་ལས་ལངས་ནས་བདག་གིས་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཇི་ལྟ་བ་རྟོགས་སོ་ཞེས་ཤེས་པས་སོ། །ཡང་དག་པའི་ངག་ནི་ཕ་རོལ་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་
2-116a
བྱེད་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་དང་། ཡང་དག་པ་ལས་ཀྱི་མཐའ་ནི་འཕགས་པ་འདུན་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཞུགས་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་པས་སོ། །ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་ནི་བསྙུངས་པའི་ཚུལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་ཡོ་བྱད་བསྙུང་ཞིང་ལོག་འཚོ་སྤངས་པས་སོ། །ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་ནི། སྔོན་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པས་ཐོབ་པའི་ལམ་ལ་གོམས་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མོས་སྤྱོད་ནས་ས་དང་པོའི་བར་དུ་བསྒོམས་པས་ས་དང་པོར་བརྩོན་འགྲུས་ཁྱད་འཕགས་ཐོབ་ནས། ས་བཅུ་པའི་བར་དུ་བརྩོན་འགྲུས་ཁྱད་ཞུགས་པ་ལ་གོམས་པར་བྱེད་པས་སོ། །ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་ནི་ཆོས་གནས་པའི་མཚན་མ་མི་བརྗེད་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་བརྗོད་ཅིང་དེ་ལ་རྩེ་གཅིག་གནས་པའི་ཚེ་ཞུམ་རྒོད་བྱུང་ན་གཉེན་པོ་མཚན་མ་གསུམ་གྱིས་བསལ་ཏེ་མི་བརྗེད་པའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པ་ཡིན་ལ། མཚན་མ་གསུམ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པའམ་གཟེངས་བསྟོད་པའི་མཚན་མ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་སྟེ། རྒོད་པ་ན་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་བསྒོམ་སྟེ་ཞི་བར་བྱ། ཞུམ་རྨུགས་བྱུང་ན་གཟེངས་བསྟོད་པའི་མཚན་མ་རབ་ཏུ་འཛིན་པས་ཞི་བར་བྱེད། ཞུམ་རྒོད་མེད་པར་ནམ་གྱུར་ན་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱ་ཞིང་སེམས་མི་བསྐྱོད་པར་རྣལ་དུ་བཞག་གོ། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་སྒོམ་པ་ཉིད་གནས་གྱུར་པའི་རྣམ་པ་ལ་
2-116b
བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཞུམ་རྒོད་དང་བྲལ་ཏེ་མཚན་མ་གསུམ་བརྟེན་མི་དགོས་པས་སྒོམ་པ་རྩོལ་མེད་དུ་གནས་གྱུར་པའི་སྙིང་རྗེ་ཐོབ་པའོ། །བཅུ་གཉིས་པ་ལམ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། དེ་ནི་ལམ་གཉིས་རང་བཞིན་ཏེ། །ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ། བསྒོམ་པ་དེ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། མི་གཡེང་བ་ཞི་གནས་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ལྷག་མཐོང་གིས་དོན་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ། །བཅུ་གསུམ་པ་ལེགས་པའམ་ཕན་ཡོན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། ཕན་ཡོན་གཉིས་དང་ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་གིས་གནས་ངན་ལེན་སེལ་བ་དང་། ལྟ་བ་སེལ་བའི་སྒོ་ནས་ལེགས་པའི་ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཞག་གོ །གནས་ངན་ལེན་ལའང་གཉིས་ཏེ་ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ནི་སྲོག་བཅོད་དང་། མ་བྱིན་ལེན་དང་། མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་རྫུན་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བ་བྱེད་པའོ།

第十一，修习行相作意的后半部分直译如下：
།འདི་རྣམས་ལ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་རབ་ཏུ་སྣང་བ་ལ། བསྒོམ་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། མི་བརྗེད་པའི་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པའི་ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། དགེ་བ་ལ་སྤྲོ་བའི་བརྩོན་འགྲུས། ཡིད་བདེ་བའི་རང་བཞིན་དགའ་བ། ལས་སུ་རུང་བ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ། མཉམ་པར་གནས་པའི་བཏང་སྙོམས། སེམས་གནས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ནོ། །འཕགས་ལམ་བརྒྱད་ཀྱི་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ས་དང་པོར་གདོན་མི་ཟ་བའམ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཉིད་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་ཟིན་པ་དེ་ཉིད་བསྒོམ་པའི་ལམ་རྣམས་སུ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའོ། །ཡང་དག་པའི་རྟོགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་ས་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མོས་སྤྱོད་ནས་ཐོས་བསམ་བསྒོམ་པ་རིམ་པར་འཕེལ་བས་ས་དང་པོར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མངོན་སུམ་རྟོགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་ས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་མཉམ་བཞག་ལས་ལངས་ནས་བདག་གིས་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཇི་ལྟ་བ་རྟོགས་སོ་ཞེས་ཤེས་པས་སོ། །ཡང་དག་པའི་ངག་ནི་ཕ་རོལ་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་
对这些在真正菩提明显显现时，说为修习。不忘失的正念是正觉支；无颠倒了知的择法是菩提支；于善法欢喜的精进；以悦意为自性的喜；堪能性的轻安；平等住的舍；心住的禅定为七觉支。八支圣道中的正见是在必然行相上修习，即在初地以必然或决定性证悟法界后，在修道诸位中再三殊胜修习。正思维是在遍净地证悟行相上修习，即从信解行开始闻思修次第增长，在初地现证法界称为遍净地。因为从等持起来后知道"我通过遍净而如实证悟了法界"。正语是在令他人正确了解
2-116a
行相上修习；正业是在圣者所希求的戒律行相上修习，因为是圣者欢喜的戒律。正命是在少欲行为行相上修习，因为减少资具并断除邪命。正精进是在先前遍修所获道的熟练行相上修习，即从信解行至初地间修习后，于初地获得殊胜精进，从此至十地修习殊胜精进的熟练。正念是在法住相不忘失行相上修习，此处法是指法界，当一心住于法界时，若生起沉掉，以三种相对治而不忘失，即修习不忘失行相。三相是：止相、提起或赞叹相和舍相。掉举时修习止相而得平息；沉昏时以赞叹相提起而得平息；当无沉掉时则作意舍相，不动心而安住。正定是在无相修习本身转依行相上
2-116b
修习，即离沉掉而不必依赖三相，修习无功用转依而得悲心。第十二，二道自性作意，由"此为二道自性"所示。此修习是止观二道的自性，即依不散乱的止观而以择法观慧如实了知诸法自性。第十三，善或利益作意，由"二种利益"所示。通过作意消除习气和消除见解而安立两种善利益。习气也有两种：身习气即杀生、不与取、非梵行和妄语等所作不善。


 །སེམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ནི་མི་དགེ་བ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་ཆགས་སྡང་རྨོངས་གསུམ་ལ་སེམས་གཡོ་བར་བྱེད་པའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་གིས་གནས་ངན་ལེན་དེ་སེལ་ཞེ་ན་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་སེལ་ལོ། །གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་འཇིག་ལྟ་མཐར་ལྟ་ལོག་ལྟ་མཆོག་འཛིན་གཉིས་བཅས་ལྟ་བ་ལྔ་པོ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །བཅུ་བཞི་པ་གདམས་ངག་རྗེས་བསྟན་ཡང་དག་པར་ནོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། ནོད་པ་དང་ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ལ་གནས་པ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་
2-117a
སེམས་བསྐྱེད་པ་དེས་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སར་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་གྱུར་ནས། ས་དང་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གདམས་ངག་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལས་ལེན་ཞིང་འཛིན་པ་ལ་ཡང་དག་པར་ནོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཅོ་ལྔ་པ་སྦྱོར་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། སྦྱོར་བ་པ་དང་ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ། གདམས་ངག་ནོད་པའི་འབྲས་བུ་ལམ་ལ་སྦྱོར་བའི་སྦྱོར་བ་ལ་ལྔ་ཡོད་དེ། དང་པོ་གྲངས་ལ་ཉེར་བར་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་གཞུང་གང་གི་གདམས་ངག་རང་གིས་ནོད་པ་དེའི་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་གྲངས་དང་ཤྭ་ལོ་ཀ་སོགས་ཀྱི་གྲངས་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་ལ་རྟོག་པའོ། །གཉིས་པ་གནས་པའམ་འཇུག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་ཉེར་བར་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་རྗོད་བྱེད་དེ་དག་གི་གནས་ཚུལ་ནི། ཡི་གེ་ནི་མིང་ཚིག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བའམ་ཕྱི་མོ་ཡིན་ལ་དེ་ནི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ལྔ་བཅུ་ཙམ་ཡིན་པས་ཡི་གེ་ལ་ཚད་ཡོད་པར་རྟོག་པ་དང་། མིང་དང་ཚིག་ནི་ཚད་མེད་དེ་ཤེར་ཕྱིན་འབུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་ན་མིང་ཚིག་ཆེས་མང་པོ་ཡོད་པ་བཞིན་མདོ་སྡེ་འབུམ་ཕྲག་དུ་མ་ཡིན་པས་དེ་ཚད་མེད་པར་གནས་པའམ་འཇུག་པ་ལ་རྟོག་པའོ། །གསུམ་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཉེ་བར་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ནི། གང་ཟག་གམ་ཡིད་བྱེད་གང་གིས་བུམ་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའི་མིང་དང་། དེའི་དོན་ལྟོ་ལྡིར་བ་ཆུ་བླུགས་པའི་སྣོད་ལྟ་བུར། མིང་དེ་དང་དོན་དེ་འབྲེལ་ནས་འདིའི་མིང་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་ལ། དོན་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་གདམས་ངག་སོགས་ནོད་
2-117b
པའི་མིང་དང་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་སྟེ། མིང་གི་སྒྲ་སྤྱི་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་རང་མཚན་གྱི་རྣམ་པ་བློ་ཡུལ་དུ་ཤར་བ་ལ་དོན་རང་མཚན་དུ་ཞེན་ནས་མིང་ནས་དོན་གོ་བ་དོན་ལ་ཀུན་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་། དོན་རང་མཚན་མཐོང་བའི་ཚེ་དོན་སྤྱི་ལ་མིང་གིས་བཏགས་ཏེ་འདིའི་མིང་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པ་མིང་ཀུན་ཏུ་རྟོགས་པའོ། །བཞི་པ་རིམ་པ་ཉེ་བར་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ཅན་ནི། འཇིག་རྟེན་ན་བུམ་པ་སྣམ་བུ་མི་དང་རྟ་ལ་སོགས་པའི་མིང་སྣ་ཚོགས་བཏགས་པ་ལ་འདྲིས་ནས། མིང་གི་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བརྗོད་པའི་ཚེ་དོན་གང་དང་གང་ལ་དེ་དང་དེར་ཞེན་པ་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་དུ་དེའི་མིང་བློ་ལ་འཆར་ཞིང་དེ་ལས་དོན་རྟོགས་པའོ། །གྲངས་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་བཞི་པོ་དེ་ནི་ཚོགས་ལམ་དུ་ཆོས་ཉན་ནས་ཆོས་ཀྱི་དམིགས་པ་རྙེད་པའི་ཐབས་སོ། །རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་སྦྱོར་ལམ་སོགས་སུ་སྟེ། འདི་ལ་རྣམ་གྲངས་བཅུ་གཅིག་ཡོད་ཅིང་། དེ་དག་རྟོགས་པ་ལ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །བཅུ་གཅིག་པོ་གང་ཞེ་ན། སྦྱོར་ལམ་དུ་བཞི། མཐོང་ལམ་དུ་གཅིག །རྟོགས་བྱའི་སྒོ་ནས་གཉིས། མཆོག་དམན་གྱི་གཉིས། རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་དབྱེ་བས་གཉིས་ཏེ་དྲུག་གོ། སྦྱོར་ལམ་གྱི་བཞི་ནི། དྲོད་ཀྱི་དུས་སུ་མིང་དང་དོན་ངོ་བོས་འབྲེལ་བ་མེད་པར་མིང་ལ་དོན་དུ་བཏགས་པ་དང་དོན་ལ་མིང་དུ་བཏགས་པ་འདི་དག་བློས་སྒྲོ་བཏགས་ནས་མིང་དང་དོན་ཞེས་བཀོད་པ་ཙམ་དུ་རྟོགས་པ་ནི་མིང་དང་དོན་གློ་བུར་བྱུང་བར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།

身习气是作不善行的因——贪嗔痴三毒使心动摇。通过什么作意消除这些习气呢？通过作意并了达法无我而消除。通过了达补特伽罗无我，可以消除包括有身见、边执见、邪见、见取见和戒禁取见在内的五种见解。第十四，善受教授随教作意，由"受持"所示。住于大乘种性并发菩提心者，在信解行地获得法流禅定后，从诸佛菩萨处领受并持有能获得初地的禅定教授，这称为善受作意。
2-117a
第十五，加行作意，由"加行者"所示。受持教授的果——道的加行有五种：第一，数的了解加行，是指了知禅定所缘的经典等十二分教中，自己所受教授的经文有多少名、句、字和偈颂等的数量。第二，安住或趣入二种了解的加行，是指了知能诠的安住方式：字是一切名句的根本或基础，约有五十个阿字行、卡字行，因此了知字有数量；名句则无量，如《十万般若经》等著作中有极多名句，如同有数十万部经典，所以了知其安住或趣入是无量的。第三，遍计了解加行，是指通过何补特伽罗或何作意将如"瓶子"等名称与其意义——腹部圆满、注水之容器等相连，理解"此物名为此，其义为此"，如是无颠倒地理解所受
2-117b
教授等的名与义。即依名的共相而在心境中显现义自相相貌，执着为义自相，从名了解义是义遍计了解；当见到义自相时，以名标记共相，了解"此物名为此"是名遍计了解。第四，次第了解加行，是指在世间对瓶子、毯子、人和马等各种名称熟悉后，按照名称次序无颠倒表达时，在对任何义生起执着之前，其名先在心中显现，从而了解其义。这四种了解数等的加行是在资粮道听法后获得法所缘的方法。最胜了解加行是在加行道等阶段，这有十一种，对此了解称为最胜了解加行。十一种是什么呢？加行道中有四种，见道中有一种，从所证角度有两种，从胜劣角度有两种，从后得智分类有两种，共六种。加行道的四种是：在暖位阶段了解名与义无本质联系，仅是将名标为义、义标为名，由心遍计而安立为"名"与"义"，这称为名义客尘最胜了解。
;

 །རྩེ་མོའི་དུས་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་ཆོས་འདི་དག་གཟུང་
2-118a
བ་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཞན་གྱི་དབང་གིས་དེ་ལྟར་ཡོད་ཡོད་གྲུབ་གྲུབ་ལྟར་མངོན་དུ་སྣང་བའམ་ཡང་དག་པར་སྣང་བའི་མཚན་མ་ཙམ་དུ་ཤེས་པ་ནི་མིག་བཙིར་བའི་དབང་གིས་ཟླ་བ་གཉིས་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པ་ནི། ཡང་དག་པར་སྣང་བའི་མཚན་མ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མཚན་མ་ཞེས་པ་སྣང་བའི་རྒྱུ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་སྣང་བའི་རྒྱུ་སེམས་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བརྗོད་དོ། །བཟོད་པའི་དུས་ན་གཟུགས་ནས་ཆོས་ཀྱི་བར་གྱི་ཡུལ་དྲུག་གམ་དོན་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལ་མི་རྟོག་ཅིང་གཟུང་བ་མི་དམིགས་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ནི་དོན་མི་དམིགས་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་མཆོག་གི་དུས་སུ་ཡུལ་དྲུག་ལ་དམིགས་ཤིང་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་པོ་རང་བཞིན་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི། དམིགས་པ་མི་དམིགས་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཀ་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་མཐོང་བའི་ལམ་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་དུས་སུ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་རྟོགས་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་དུ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ཙམ་མངོན་སུམ་རྟོགས་ཏེ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་བོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐོང་ལམ་དུ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པར་མ་ཟད་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྣང་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་
2-118b
པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་པ་ཆུང་ངུས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྒྱུན་ཞུགས་སོགས་འབྲས་བུ་བཞི་དང་རང་རྒྱལ་རྣམས་ཏེ་འདི་དག་བདག་གི་དོན་བྱ་བ་ཙམ་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱ་ཆེ་བ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོའི་བསམ་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ནི་ས་བཅུ་པའི་བྱང་སེམས་རྣམས་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བ་དང་བདག་མེད་གཉིས་རྫོགས་པར་རྟོགས་པས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཆོས་རྣམ་པར་བཞག་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ནི། མཐོང་ལམ་ས་དང་པོའི་དུས་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་སངས་རྒྱས་བརྒྱའི་ཞལ་བལྟ་བ་སོགས་ཡོན་ཏན་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་རྣམས་རྟོགས་པ་ནི་ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྟོགས་པའོ། །དེ་ཡང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་རྟོགས་པའོ། །རྣམ་པར་བཞག་པའི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ནི། ས་གཉིས་པ་ནས་བཅུ་པའི་བར་དུ་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་རྟོགས་ལས་རང་རང་གི་ངོས་སྐལ་གྱི་ཡོན་ཏན་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་སྟོང་ལ་སོགས་པར་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བའི་རྣམ་བཞག་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་པའོ། །འདི་ནི་བསྒོམ་ལམ་པའི་ཡང་དག་པའི་རྟོགས་པས་སོ། །ཕྱི་མ་དྲུག་པོ་འདི་བསྒོམ་ལམ་འབའ་ཞིག་ལ་སྦྱར་བ་བོད་འགྲེལ་རྣམས་སུ་སྣང་ཡང་དབྱིག་གཉེན་དང་བློ་བརྟན་གྱི་དགོངས་པ་དང་བསྒྲིག་རྒྱུ་མེད་པར་མཐོང་ངོ་། །བཅུ་དྲུག་པ་དབང་བྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། དབང་སྒྱུར་དང་། ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ། དབང་བྱེད་པའི་ཡིད་བྱེད་ལ་གསུམ་ཡོད་དེ། ཉོན་སྒྲིབ་དག་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་དང་། ཉོན་ཤེས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀ་
2-119a
དག་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་སྒྲུབ་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་གིས་ཐར་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པས་དེ་རྣམས་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་མཐོང་སྒོམ་ལམ་གྱིས་སྤངས་ཏེ་ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བར་བྱས་པའོ། །འདི་ཙམ་ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་ལ་ཡང་ཡོད་དོ།

在顶加行时了解，这些显现为能取所取二者的法虽然并非以所取能取的本性存在，但由心和其他心所的力量而显现为似乎确实存在、已经成立的相，就像因挤压眼睛而见到两个月亮一样，这种理解称为"完全了解正显现相"。这里的"相"指的是显现的因，因为通达这种显现的因是心，所以如此称呼。在忍位时对从色法到法的六境或六义不作分别，了解所取不可得，这称为"完全了解义不可得"。在胜法位时，了达缘取六境并执持的六识蕴无自性，这称为"完全了解所缘不可得"。如此了解能取所取二者皆不可得之后，在获得见道初地时，了解远离能取所取二者的法性法界遍行，这称为"完全了解法界"。在声闻见道中了解补特伽罗无我，即仅仅是现证五蕴中补特伽罗无我，获得预流果。在菩萨见道中，不仅了解补特伽罗无我，而且五蕴也如幻，虽然显现但无自性，因此
2-118b
完全了解法无我。以小意乐完全了解是指声闻的预流等四果和独觉，这些仅以自利为目的且未了解法无我。广大大士意乐的完全了解是指十地菩萨和如来，因为他们完全了解自他二利和二无我。完全了解所通达法的安立是指：在见道初地时由于通达法界，能在一刹那间见到百佛面等一千二百功德，这是了解法的安立。这是以正见而了解。完全了解安立法是指：从第二地至第十地所修习的法也了解，各自应得的一千二百功德、千功德等层层增上的安立自己通达和了解。这是以修道的正确了解。这后六种藏地注释中都仅应用于修道，但我见与世亲和智藏的意趣不相符。第十六，自在作意，由"自在"所示。自在作意有三种：于净除烦恼障自在，于净除烦恼所知二障自在，及于成就殊胜功德自在。其中，第一是指贪等烦恼会障碍解脱涅槃，通过证悟补特伽罗无我的见修道断除它们，使其不再生起。这种程度连声闻独觉阿罗汉也拥有。
;



 །གཉིས་པ་གཟུང་འཛིན་གྱི་ཆོས་ལ་རང་བཞིན་ཡོད་པར་ཞེན་པའི་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་ཉོན་ཤེས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤངས་ནས་ཕྱིས་ནམ་ཡང་མི་སྐྱེ་བར་བྱས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་གྱིས་སོ། །གསུམ་པ་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་མངོན་ཤེས་དྲུག་དང་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་དག་ཐོབ་པའི་གེགས་སུ་གྱུར་པ་རྣམས་སྤངས་ནས་ཡོན་ཏན་དེ་དག་མངོན་དུ་བྱས་པ་ལ་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའོ། །བཅུ་བདུན་པ་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་ཉན་རང་གི་ལམ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། བཅོ་བརྒྱད་པ་རྒྱ་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་བྱེད་བཅོ་བརྒྱད་འདི་ནི། ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་ཀུན་གྱི་ཡིད་བྱེད་ཡིན་ནོ་ཅོག་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །
求所证之义法
གཉིས་པ། རྟོགས་བྱ་དོན་གྱི་ཆོས་བཙལ་བ་ལ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་དང་། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་བྱ་ཡོངས་འཚོལ་དང་། ཀུན་ཉོན་དང་རྣམ་བྱང་ཡོངས་འཚོལ། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཡོངས་འཚོལ། མཚན་ཉིད་ཡོངས་འཚོལ། རྣམ་པར་
2-119b
གྲོལ་བ་ཡོངས་འཚོལ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡོངས་འཚོལ། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཡོངས་འཚོལ། ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བསྟན་པའི་དགོངས་པ་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ། རིག་པའི་གནས་ལྔ་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་སྟེ་རྣམ་གྲངས་བཅུ་གཅིག་ཡོད་པ་ལས།
求空性
དང་པོ་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་རྟག་ཏུ་གཉིས་བྲལ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་བྱང་གི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འཚོལ་བ་ནི། ཀུན་བརྟགས་དང་གཞན་དབང་དང་ཡོངས་གྲུབ་སྟེ་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ། དུས་རྟག་ཏུ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཡང་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་སྣང་བ་འདི་ནི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་གཟུང་འཛིན་གཉིས་མེད་བཞིན་དེ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་འཁྲུལ་བའི་གཞི་འམ་རྟེན་གང་ཡིན་པ་གཞན་དབང་དང་། གང་ཞིག་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ངག་གིས་བརྗོད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ནི་ཡོངས་གྲུབ་སྟེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ལུགས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་གཟུང་འཛིན་གྱི་ཆོས་དང་བྲལ་བས་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བའོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་།མ་དག་པ་གཞན་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་སྟེ། གཞན་དབང་ལ་ཡོད་པའི་གཟུང་འཛིན་དུ་སྣང་བ་སྦྱང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་སོ། །རང་བཞིན་གྱིས་དྲི་མ་མེད་པར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་ཡོངས་གྲུབ་ལ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་རྣམས་རྣམ་པར་
2-120a
སྦྱང་བར་བྱ་བ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་དྲི་མ་མེད་པ་དེ་ནི་རང་གི་ངོ་བོའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ནམ་མཁའ་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་དང་། གསེར་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་དང་། ཆུ་རང་བཞིན་གྱིས་དྭངས་པ་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་མ་དག་པ་ཡེ་ནས་མེད་ཀྱང་། ནམ་མཁའ་ལ་སྤྲིན་དང་། གསེར་ལ་འདམ་དང་། ཆུ་ལ་རྙོགས་པ་བཞིན། གློ་བུར་གྱི་ཉོན་མོངས་པས་བསྒྲིབས་ཏེ་མངོན་དུ་མ་གྱུར་པ་ཡིན་པས་ཉོན་མོངས་དེ་དང་བྲལ་ན་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་མངོན་དུ་གྱུར་པར་འདོད་དོ།

第二，执著所取能取的法有自性的所知障障碍获得一切智智，断除烦恼障和所知障二障使其永不再生是通过大乘道。第三，殊胜功德如六神通、力、无畏等这些功德，断除获得它们的障碍而现前这些功德，即于极清净成就功德自在。第十七，小乘声闻缘觉道的作意，第十八，广大自性菩萨道大乘的作意，这十八种瑜伽师的作意，被认为包含了一切大小乘的所有作意。
求所证之义法
第二，求所证之义法分为：寻求真如，寻求如幻，同样寻求所知，寻求杂染与清净，寻求唯识，寻求相，
2-119b
寻求解脱，寻求无自性，寻求无生法忍，寻求一乘教说意趣，寻求五明处，共十一种。
求空性
第一，寻求法真如"常离二"等两偈颂。寻求杂染法和清净法的真如是：通过遍计所执、依他起和圆成实三自性了知，虽然常远离所取能取二者，但显现为能取所取二者，这是遍计所执相。如此虽无能取所取二者但显现为二者的迷乱基础或依靠是依他起，而凡是完全不能以言语表述，无分别戏论的本性是圆成实，即一切法的实相真如。这是远离能取所取法的无戏论自性，是各自内证的对象。如此，遍计所执相如同绳上之蛇，应知是不存在的；不清净的依他起相是应当断除的，即应当净除依他起中显现为能取所取的现相；而本性无垢的圆成实中应净除暂时染污，
2-120a
这本性无垢是就自体而言，如同虚空本性清净、黄金本性纯净、水本性清澈一般，其自体本来无有不净，但如同虚空被云遮蔽、黄金混入泥土、水被搅浑一样，被暂时烦恼所障而未显现，离开这些烦恼则清净性得以显现。


 །དོན་དམ་པའི་གནས་ཚུལ་གྱིས་གཞལ་ན། ཆོས་ཅན་འགྲོ་བ་ཡི་ཁམས་དག་ན་ཆོས་ཉིད་ཡོངས་གྲུབ་དེ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ཆོས་རྡུལ་ཙམ་ཡང་ཡོད་པ་མིན་ལ། དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཉིད་དེ་ཡི་ངང་ཚུལ་དུ་གནས་མོད་ཀྱི་ཁམས་གསུམ་གྱི་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་ཡང་ཆོས་ཉིད་དེ་མ་རྟོགས་པར་གནས་ལུགས་དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའི་བློ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ཆོས་སུ་ཞེན་པར་གྱུར་པས་ན། དངོས་པོ་ལ་རང་གི་གཤིས་ལུགས་སུ་ཡོད་པ་ཡོད་པ་ཡོངས་གྲུབ་འཛིན་པ་ཀུན་ནས་སྤངས་ཏེ། མེད་པ་ཀུན་བརྟགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་གང་ཡིན་པ་འཇིག་རྟེན་རྨོངས་པའི་རྣམ་པ་ཤིན་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཚབས་ཆེན་པོ་ཅན་འདི་ཀོ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་གོ་ཞེས་སོ། །
求如幻
གཉིས་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་དེ་བཞིན་དུ། ཞེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་བཅོ་ལྔས་བསྟན་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མེད་ཀྱང་སྣང་བ་ཙམ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡོད་པས་གཟུང་འཛིན་དུ་སྣང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པ་སྒྱུ་མའི་སྣང་བ་ལ་
2-120b
སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་རྡེའུ་སོགས་ལ་སྔགས་ཀྱིས་བཏབ་པའི་མཐུ་ལས་རྟ་དང་གླང་པོ་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་དངོས་སུ་སྣང་བ་སྒྱུ་མ་ཡི་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་རྒྱུ་ནི་ཡང་དག་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་སྣང་བའི་སེམས་སེམས་བྱུང་གཞན་དབང་གི་རང་བཞིན་དེ་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ། །རྟ་གླང་སོགས་སྒྱུ་མའི་སྣང་བ་དེ་ཡི་རྣམ་པ་ལུས་དང་ཡན་ལག་ཁ་དོག་སོགས་རྟ་གླང་དངོས་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ཇི་ལྟ་བར་དེ་བཞིན་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་འཁྲུལ་པ་ཀུན་བརྟགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །མེད་བཞིན་དུ་གཟུང་བར་འཁྲུལ་པ་དང་འཛིན་པར་འཁྲུལ་བ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཀུན་བརྟགས་པ་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་འཁྲུལ་པ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མའི་སྔགས་ཀྱིས་བཏབ་པའི་རྡེའུ་དང་ཤིང་བུ་སོགས་དེ་ལ་རྟ་གླང་སོགས་དེ་མེད་པ། དེ་བཞིན་དུ་ནི་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཡེ་ནས་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པའམ་གནས་ལུགས་ཏེ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡིན་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་དོ། །ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མའི་རྫས་སྔགས་ཀྱི་མཐུས་རྟ་གླང་སོགས་དེ་ནི་དམིགས་པར་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནི་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འདོད་དོ། །སྒྱུ་མའི་སྔགས་ཀྱིས་བསླད་པའི་འཁྲུལ་སྣང་རྟ་གླང་སོགས་ཀྱི་སྣང་བ་དེ་མེད་ན་ནི་དེ་དང་དེར་སྣང་བ་ཡི་རྒྱུ་རྡེའུ་དང་ཤིང་བུ་སོགས་དངོས་གསལ་བར་དམིགས་པ་ཇི་ལྟ་བ། དེ་བཞིན་དུ་ནམ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་བག་ཆགས་སྤངས་ཏེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་ནི་གཞན་དུ་གྱུར་ན་རྟ་གླང་
2-121a
གི་སྣང་བ་མེད་པ་བཞིན་དུ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་མི་དམིགས་པ་ཡོངས་གྲུབ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཉམ་བཞག་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དམིགས་སོ། །དེ་ཡི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྡེའུ་དང་ཤིང་བུ་དངོས་མཐོང་བ་དང་འདྲ་བར། གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་རྒྱུ་ཡང་དག་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་གཞན་དབང་ཉིད་དམིགས་ཏེ་ཁམས་གསུམ་སེམས་ཙམ་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་སྒྱུ་མའི་རྫས་སྔགས་ཀྱིས་མིག་མ་བསླད་པ་རྣམས་ལ་སྒྱུ་མའི་རྟ་གླང་སོགས་མི་སྣང་གི་དེ་ཡི་རྒྱུ་རྡེའུ་ཤིང་བུ་ཙམ་ལ་ཤེས་པ་འདོད་དགུར་ཏེ་མ་འཁྲུལ་བར་སྤྱོད་པ་དེ་བཞིན་འཁྲུལ་པའི་གཉེན་པོའི་ལམ་ཐོབ་པའི་སྡོམ་བརྩོན་མ་འཁྲུལ་བ་རྣམས་གཉིས་འཛིན་གྱི་འཁྲུལ་སྣང་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དག་པའི་གཞན་དབང་ལ་དགྱེས་དགུར་སྤྱོད་ཅེས་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་མཐོང་ནས་ཆགས་ཞེན་དང་འཇིགས་པ་སོགས་མེད་པར་རང་དབང་དུ་སྤྱོད་པའི་དོན་ཏོ།

如以胜义情况衡量，有法众生界中除了法性圆成实外，并无丝毫作为所取能取的法，虽然一切都安住于法性的状态中，但三界一切众生都未证悟此法性，对这实相愚痴，心执着于所取能取之法。对实际上以自性存在的圆成实完全舍弃执取，而对不存在的遍计执着，世间愚痴的这种极其严重颠倒，究竟是何等性质？
求如幻
第二，寻求如幻，由十五偈颂宣说：虽然在真实义中不存在，但仅有显现的体验，所以一切显现为能取所取的法虽然显现，但无自性，如同幻术显现
2-120b
等。犹如幻术师以咒术加持石子等，从而显现出马和象等形象的幻术显现一样，能取所取二取显现的因是非如理分别，即显现为能取所取的心心所依他起自性。如同幻术显现的马象等形象、身体、肢体、颜色等似乎如实马象般显现一样，迷乱为能取所取二者的遍计所执自性，不存在却迷乱为所取和能取二者的本性，如同绳上迷乱为蛇一般。如同被幻术咒语加持的石子和木片等上没有马象等，同样能取所取二者本来不存在的法性就是胜义或实相，是诸法不颠倒的自性，所以称为圆成实。如同幻术资具以咒力而显现为马象等可见一样，一切显现为能取所取二者的都被认为是世俗。如果没有被幻术咒语所惑的幻觉、马象等显现，则其显现因——石子和木片等物清晰可见，同样，当舍弃能取所取习气，阿赖耶识转依时，就像没有马象
2-121a
显现一样，不见能取所取二者，圆成实真如由入定智慧所见。从此后得智慧，如同见到石子和木片实物一样，能取所取二取显现之因——非如理分别依他起被见到，因而了达三界唯心。如同世间人眼睛未被幻术资具咒语所惑者，不见幻术马象等，只见其因——石子木片，心随欲而无迷乱地行事，同样，获得对治迷乱之道的持戒精进者，无迷乱者们，二取迷乱显现已转依的清净依他起上，随心所欲而行，意思是见到如幻后无贪执和恐惧等，自在行事。


 །སྒྱུ་མའི་རྟ་གླང་སོགས་དེ་ཡི་རྣམ་པ་སྣང་བ་ཙམ་ནི་རྒྱུ་རྡེའུ་དང་ཤིང་བུ་ལྟ་བུ་དེ་ལ་ཡོད་ཀྱང་། རྟ་གླང་སོགས་དེ་ཡི་དངོས་པོ་རང་མཚན་པ་དེ་ལ་གཏན་ནས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ། དེ་ལྟར་སྒྱུ་མ་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་ལ། སྣང་ཙམ་ཡོད་པས་མེད་པར་མི་བརྗོད་ཅིང་། སྣང་བ་བཞིན་དུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་དེ་དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པར་ཡང་མི་བརྗོད་དོ། །ཡོད་མེད་གཉིས་ཡིན་དང་གཉིས་མིན་གྱི་ཆོས་མི་སྲིད་པས་གང་རུང་དུ་ཅིས་ཀྱང་འདོད་དགོས་སོ་སྙམ་ན། སྒྱུ་མར་སྣང་བ་དེ་ལ་སྣང་བ་ཙམ་ཡོད་པ་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མེད་ན་རྟ་གླང་སོགས་སུ་མ་སྣང་བས་རྫུན་པར་བཞག་ཏུའང་མེད་དེ་གཞི་མེད་པས་
2-121b
སོ། །སྣང་བ་དེ་དང་དེའི་དངོས་པོར་མེད་པ་ནི་ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ཡོད་ན་རྫུན་པར་མི་འགྲུབ་སྟེ་རྟ་གླང་དངོས་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་དག་གི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་མེད་གཉིས་གཞི་གཅིག་གི་སྟེང་དུ་ཁྱད་པར་མེད་པའམ་འགལ་མེད་དུའང་བརྗོད་དེ་སྣང་སྟོང་ཉིས་ཚོགས་ཡིན་པ། དེ་བཞིན་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཙམ་ནི་གཞན་དབང་དེ་ལ་ཡོད་ཀྱང་། དེའི་དངོས་པོ་སྣང་བ་ལྟར་གཉིས་སུ་གྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྣང་བ་ཙམ་ཡོད་པ་དང་། སྣང་བ་ལྟར་གྲུབ་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ན་དེ་ལ་དེར་སྣང་བ་ཙམ་ཡོད་པ་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ། སྣང་བ་ལྟར་གྱི་དོན་གཟུགས་སོགས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་པ་དེ་ནི་ནམ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཟླ་བ་གཉིས་སྣང་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ནི། དེའི་སྟེང་དུ་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡོད་མེད་གཉིས་གང་རུང་རེའི་ཕྱོགས་སུ་མ་ལྷུང་བར་གཉིས་ཀ་ཚོགས་པར་ཁྱད་པར་མེད་པའང་སྒྱུ་མའི་དཔེ་ལ་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ་བརྗོད་དོ། །དེ་ལྟར་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཁྱད་མེད་པར་སྣང་ཙམ་ཡོད་ཀྱང་སྣང་བ་ལྟར་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི་དབུ་མའི་ལམ་སྟེ་ཀུན་བརྟགས་ཡོད་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། སྣང་བའི་གཞི་གཞན་དབང་མེད་པར་སྐུར་པ་ཡི་མཐའ་རྣམས་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དབུས་མཐའ་རྣམ་འབྱེད་ལས། ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ཡོད། །དེ་ལ་གཉིས་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་སོགས་དང་། དེ་ནི་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །
2-122a
དེ་ལྟར་རྟོགས་ན་གཟུང་འཛིན་གྱི་ཆོས་རྣམས་སྣང་ཡང་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པ་སྒྱུ་མ་ལྟར་ཤེས་ནས་འཁོར་བ་ལ་མི་འཇིགས་ཤིང་། མྱང་འདས་ལ་མི་ཞེན་པའི་ཕྱིར་ན་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་འཇིགས་ནས་མྱུར་དུ་ཞི་བར་མྱང་འདས་ཚོལ་བ་ཐེག་པ་དམན་པས་ཞི་བདེར་འགྲོ་བ་དག་ཞི་མཐའ་ལ་འཇུག་པ་དགག་པར་བྱ་ཕྱིར་མཐའ་གཉིས་བྲལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་ལྟར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུང་འཛིན་གཉིས་མེད་ཀྱང་གཉིས་སུ་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་དང་། འཁྲུལ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་གཟུགས་ཅན་མིན་པའི་རྣམ་པར་རིག་པར་འདོད་དེ། འཁྲུལ་བའི་རྒྱུ་ནི་སེམས་ལས་ཐ་དད་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བའི་གཟུགས་དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤར་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཡིན་ཏེ། རྨི་ལམ་ན་རང་གི་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་རྟ་གླང་དང་བུད་མེད་སོགས་ཀྱི་གཟུགས་སྣང་བ་དེ་རྣམས་རང་གི་རྣམ་རིག་ཉིད་གཟུང་ཆར་སྣང་བ་ཡིན་ཡང་དེ་མི་ཤེས་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པའི་གཟུང་ཡུལ་དངོས་སུ་འདོད་པ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྣང་བ་དེ་ནི་འཁྲུལ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ན། །འཁྲུལ་བའི་ངོ་བོ་ནི་གཟུགས་ཅན་མིན་པའི་རྣམ་པར་རིག་པར་འདོད་དེ་མིག་ཤེས་སོགས་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་པོ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་བཟུང་བས་སོ། །དེ་ལྟར་གཉིས་སུ་འཁྲུལ་ཀྱང་འཛིན་པ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་གཟུང་བ་མེད་ཕྱིར་ཅིག་ཤོས་དེ་ལ་འཛིན་པའང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ་དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གྲུབ་ཀྱི་ཅིག་ཤོས་མེད་ན་ཅིག་ཤོས་ཀྱང་མེད་པས། དོན་ལ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཀས་སྟོང་པར་གྲུབ་བོ།

 །སྒྱུ་མའི་རྟ་གླང་སོགས་དེ་ཡི་རྣམ་པ་སྣང་བ་ཙམ་ནི་རྒྱུ་རྡེའུ་དང་ཤིང་བུ་ལྟ་བུ་དེ་ལ་ཡོད་ཀྱང་། རྟ་གླང་སོགས་དེ་ཡི་དངོས་པོ་རང་མཚན་པ་དེ་ལ་གཏན་ནས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ། དེ་ལྟར་སྒྱུ་མ་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་ལ། སྣང་ཙམ་ཡོད་པས་མེད་པར་མི་བརྗོད་ཅིང་། སྣང་བ་བཞིན་དུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་དེ་དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པར་ཡང་མི་བརྗོད་དོ། །ཡོད་མེད་གཉིས་ཡིན་དང་གཉིས་མིན་གྱི་ཆོས་མི་སྲིད་པས་གང་རུང་དུ་ཅིས་ཀྱང་འདོད་དགོས་སོ་སྙམ་ན། སྒྱུ་མར་སྣང་བ་དེ་ལ་སྣང་བ་ཙམ་ཡོད་པ་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མེད་ན་རྟ་གླང་སོགས་སུ་མ་སྣང་བས་རྫུན་པར་བཞག་ཏུའང་མེད་དེ་གཞི་མེད་པས་
2-121b
སོ། །སྣང་བ་དེ་དང་དེའི་དངོས་པོར་མེད་པ་ནི་ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ཡོད་ན་རྫུན་པར་མི་འགྲུབ་སྟེ་རྟ་གླང་དངོས་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་དག་གི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་མེད་གཉིས་གཞི་གཅིག་གི་སྟེང་དུ་ཁྱད་པར་མེད་པའམ་འགལ་མེད་དུའང་བརྗོད་དེ་སྣང་སྟོང་ཉིས་ཚོགས་ཡིན་པ། དེ་བཞིན་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཙམ་ནི་གཞན་དབང་དེ་ལ་ཡོད་ཀྱང་། དེའི་དངོས་པོ་སྣང་བ་ལྟར་གཉིས་སུ་གྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྣང་བ་ཙམ་ཡོད་པ་དང་། སྣང་བ་ལྟར་གྲུབ་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ན་དེ་ལ་དེར་སྣང་བ་ཙམ་ཡོད་པ་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ། སྣང་བ་ལྟར་གྱི་དོན་གཟུགས་སོགས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་པ་དེ་ནི་ནམ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཟླ་བ་གཉིས་སྣང་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ནི། དེའི་སྟེང་དུ་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡོད་མེད་གཉིས་གང་རུང་རེའི་ཕྱོགས་སུ་མ་ལྷུང་བར་གཉིས་ཀ་ཚོགས་པར་ཁྱད་པར་མེད་པའང་སྒྱུ་མའི་དཔེ་ལ་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ་བརྗོད་དོ། །དེ་ལྟར་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཁྱད་མེད་པར་སྣང་ཙམ་ཡོད་ཀྱང་སྣང་བ་ལྟར་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི་དབུ་མའི་ལམ་སྟེ་ཀུན་བརྟགས་ཡོད་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། སྣང་བའི་གཞི་གཞན་དབང་མེད་པར་སྐུར་པ་ཡི་མཐའ་རྣམས་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དབུས་མཐའ་རྣམ་འབྱེད་ལས། ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ཡོད། །དེ་ལ་གཉིས་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་སོགས་དང་། དེ་ནི་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །
2-122a
དེ་ལྟར་རྟོགས་ན་གཟུང་འཛིན་གྱི་ཆོས་རྣམས་སྣང་ཡང་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པ་སྒྱུ་མ་ལྟར་ཤེས་ནས་འཁོར་བ་ལ་མི་འཇིགས་ཤིང་། མྱང་འདས་ལ་མི་ཞེན་པའི་ཕྱིར་ན་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་འཇིགས་ནས་མྱུར་དུ་ཞི་བར་མྱང་འདས་ཚོལ་བ་ཐེག་པ་དམན་པས་ཞི་བདེར་འགྲོ་བ་དག་ཞི་མཐའ་ལ་འཇུག་པ་དགག་པར་བྱ་ཕྱིར་མཐའ་གཉིས་བྲལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་ལྟར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུང་འཛིན་གཉིས་མེད་ཀྱང་གཉིས་སུ་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་དང་། འཁྲུལ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་གཟུགས་ཅན་མིན་པའི་རྣམ་པར་རིག་པར་འདོད་དེ། འཁྲུལ་བའི་རྒྱུ་ནི་སེམས་ལས་ཐ་དད་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བའི་གཟུགས་དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤར་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཡིན་ཏེ། རྨི་ལམ་ན་རང་གི་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་རྟ་གླང་དང་བུད་མེད་སོགས་ཀྱི་གཟུགས་སྣང་བ་དེ་རྣམས་རང་གི་རྣམ་རིག་ཉིད་གཟུང་ཆར་སྣང་བ་ཡིན་ཡང་དེ་མི་ཤེས་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པའི་གཟུང་ཡུལ་དངོས་སུ་འདོད་པ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྣང་བ་དེ་ནི་འཁྲུལ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ན། །འཁྲུལ་བའི་ངོ་བོ་ནི་གཟུགས་ཅན་མིན་པའི་རྣམ་པར་རིག་པར་འདོད་དེ་མིག་ཤེས་སོགས་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་པོ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་བཟུང་བས་སོ། །དེ་ལྟར་གཉིས་སུ་འཁྲུལ་ཀྱང་འཛིན་པ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་གཟུང་བ་མེད་ཕྱིར་ཅིག་ཤོས་དེ་ལ་འཛིན་པའང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ་དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གྲུབ་ཀྱི་ཅིག་ཤོས་མེད་ན་ཅིག་ཤོས་ཀྱང་མེད་པས། དོན་ལ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཀས་སྟོང་པར་གྲུབ་བོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是幻化的马牛等，它的影相虽然仅如因缘之石子和木块而显现存在，但马牛等的实质本性却完全不存在于此。如此，对于幻化、梦境等，因为有显现的存在，所以不说是不存在；又因为不如显现那样存在，所以不说是存在。
如果认为，因为不可能有同时存在与不存在、或者既非存在也非不存在的法，所以必须承认它是某一种状态，那么：幻化显现中，仅有的显现不是不存在的，若不存在，则马牛等不会显现，也就无法确立为虚假，因为没有基础。而显现如实物般存在则永远不可能，若真有，则无法成立为虚假，就像真实的马牛一样。因此，关于幻化等的显现，可以说存在与不存在在同一基础上没有差别或不相违，即是显空双运。
同样，二取的显现仅存在于依他起，但其实质如显现那样的二元性并不存在。如此，对于外在的色声等，可以说仅有显现的存在，而非如显现那样的实质存在，因为它们仅有的显现不是不存在，但如显现般的色等对象的实质却永远不能成立为存在，如同二月显现。因此，对于色等，不落入前述存在或不存在的任何一边，而是像刚才解释幻化例子那样说明二者无差别地共存。
这样，阐明存在与不存在无差别，即虽然仅有显现却不如显现般存在，这就是中道，目的是为了破除遍计所执存在的增益和否认显现基础依他起的减损这两种极端。如《辨中边论》所说："虚妄分别有，于此二都无"等以及"此即是中道"。
如此理解后，了知能取所取诸法虽然显现却无自性，如幻化一般，就不会畏惧轮回，也不执着涅槃。为了否定因厌恶轮回痛苦而迅速寻求寂静涅槃的小乘行者趣向寂灭的极端，所以以远离二边的方式主张如上所述。
虽然无能取所取二元，却有二取迷乱的原因与迷乱本身，这被认为是有形相的识和无形相的识。迷乱的原因是看似与心不同的色法，即五根五境形相显现的识，就像梦中所见的马牛、女人等色相，虽然是自己的识现为所取相，却不知道这点，而是认为有别于识的所取对象，视为外境，这就是迷乱的原因。迷乱的本质是无形相的识，即眼识等六识执著能取所取二元。
虽然如此二取迷乱，但因为没有离能取外的所取，所以能取也就不存在，因为二者是相互依存的，若无一方则另一方也不存在。因此，实际上能取所取二者皆空。


 །དེ་ལྟ་ན་མིག་
2-122b
སོགས་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་པ་མེད་ཅིང་། ཡུལ་གཟུགས་སོགས་མེད་ན་དབང་ཤེས་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པས་སྐྱེ་བར་མི་རིགས་ན་ཡང་། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་སྣང་བ་བསྙོན་དུ་མེད་པ་འདི་ཇི་ལྟར་འཐད་ཅེ་ན། གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་མེད་ཀྱང་གཉིས་སུ་སྣང་བ་འཐད་པ་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པའི་དཔེ་དང་། བསྟན་བཅོས་ལས་བྱུང་བའི་དཔེ་གཉིས་ཀྱིས་བསྒྲུབས་པ་ལས། དང་པོ། སྒྱུ་མའི་གླང་པོའི་གཟུགས་མཐོང་ནས་དེའི་རྣམ་པ་ཤེས་པས་འཛིན་པ་ནི། དོན་མེད་པ་སྣང་བ་ཡིན་པས་འཁྲུལ་བའི་ཕྱིར། འཁྲུལ་ངོ་ན་གཟུང་བ་གླང་པོ་ཆེའི་གཟུགས་དང་། དེ་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་གཉིས་སུ་བརྗོད་པ་སྟེ། དེ་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཇི་བཞིན་དུ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་མེད་ཀྱང་། འཁྲུལ་བའི་བློས་གཟུང་འཛིན་གཉིས་པོ་དག་ཏུ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་ཙམ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་དོ། །བསྟན་བཅོས་ལས་འབྱུང་བའི་དཔེ་ཡི་དབང་དུ་བྱས་ན། མི་སྡུག་པ་གོམས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསལ་སྣང་གྲུབ་སྟེ་ཀེང་རུས་དངོས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་འཁྲུལ་ཕྱིར་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་བརྗོད་པ་ཙམ་སྟེ། ཀེང་རུས་ཀྱི་སྣང་བ་འཛིན་པ་དེ་ལ་སྣང་བ་ཇི་བཞིན་པའི་གཟུང་འཛིན་གཉིས་མེད་ཀྱང་གཉིས་པོ་དག་ཏུ་ཉེ་བར་དམིགས་པའི་སེམས་འབྱུང་བ་ནི་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ། །དཔེ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དབང་གི་རྣམ་ཤེས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་བྱང་གི་ཆོས་སྣང་བ་རྣམས་ཀྱང་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་ཀྱང་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཙམ་ཡོད་པར་བསྟན་པ་ལས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀུན་ནས་
2-123a
ཉོན་མོངས་པ་འཁྲུལ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་རྣམ་སྨིན་གྱིས་བསྡུས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། བཤད་མ་ཐག་པའི་དཔེ་དེ་བཞིན་དུ་འཁྲུལ་སྣང་ཙམ་དུ་ཡོད་པ་དང་། བྱིས་པས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མེད་པ་དང་། དེའི་ཕྱིར་ཡོད་མེད་གཉིས་ཀ་ཁྱད་པར་མེད་པར་རམ་འགལ་མེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྣང་ཙམ་ཡོད་པ་དང་དོན་ལ་མེད་པ་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །བཤད་བྱ་མདོ་སོགས་ཀྱིས་ཆོས་དང་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་དང་ཕར་ཕྱིན་ལ་སོགས་པ་ལམ་དང་སྟོབས་སོགས་འབྲས་ཆོས་ཏེ་གཉེན་པོའི་ཆོས་ནི་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་གཟུང་བ་འཛིན་པ་གཉིས་སུ་བྱིས་པས་ཀུན་བརྟགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མེད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ཙམ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། སྣང་ཡང་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ངོ་བོའམ་མཚན་ཉིད་མེད་པས་སྒྱུ་མ་དང་ཡང་འདྲ་བར་བསྟན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའང་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的翻译：
如此，若无眼等有形根，无境如色等，则根识们因无因而不应生起，然而所取能取的显现又确实无法否认，这如何合理呢？虽然无二取却显现为二取的合理性，可以通过世间共知的比喻和论典中的比喻两种来证成。
首先，见到幻化象的形象后，识抓取其影相，因为是无实对象的显现，所以是错乱的。在错乱的状态下，所说的所取象的形象和能取的识是二元的。在这种情况下，虽然没有如实的所取和能取二元，但错乱的心只是缘取二取，这在世间是存在的。
从论典中的比喻来看，修习不净观的瑜伽士们成就明显显现，虽然骷髅不是实际存在的，因此是错乱，只是说为二取；虽然对执取骷髅显现的心来说没有如显现般的能取所取二元，但缘取二者的心行是存在的。
如此比喻，依他起的识中显现的杂染与清净诸法，虽然没有成立为能取所取二元，但只是二元显现的存在。由此所说的违品杂染错乱性法以及业烦恼异熟所摄的一切，如刚才的比喻那样，仅作为错乱显现而存在，如凡夫所遍计那样不存在，因此存在与不存在二者无差别或不相违，仅有显现的存在而实质上不存在，如幻化一般。
所诠经等之法、念住、波罗蜜多等道以及力等果法，即对治法，这些也如凡夫所遍计的能取所取二元那样不存在，只是如其显现般存在；又因为虽显现却不如显现般存在，所以无自性或特征，也如幻化一般，如《般若波罗蜜多经》中所说："一切法如幻如梦，涅槃也如幻如梦。"


 །གལ་ཏེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞིང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་རྣམ་བྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཀུན་ཉོན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཕྱོགས་ཇི་ལྟར་སྤོང་བར་བྱེད་ཅེ་ན། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་ཤེས་པའི་སྒྱུ་མའི་རྒྱལ་པོ་མཐུ་ཆུང་བ་ཞིག་འཁོར་དང་བཅས་པ་དེ། སྒྱུ་མ་ཡི་རྒྱལ་པོ་མཐུ་དང་ལྡན་པ་འཁོར་དང་བཅས་པ་གཞན་གྱིས་ཕམ་པར་བྱས་ནས་གནས་ནས་བཏོན་པ་ལྟར་རྒྱལ་པོའི་གནས་ལྟ་བུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་
2-123b
ལ་གནས་པའི་བདག་ལྟ་སོགས་ཉོན་མོངས་པའི་སེམས་ནི་སྒྱུ་མའི་རྒྱལ་པོ་མཐུ་ཆུང་བ་ལྟ་བུ། དེའི་འཁོར་གྱི་སེམས་བྱུང་རྒྱལ་པོ་དེའི་འཁོར་ལྟ་བུ། ཇི་སྲིད་གཉེན་པོ་མ་སྐྱེས་ཀྱི་བར་དུ་ཀུན་ཉོན་གྱི་ཆོས་ཀུན་སྐྱེས་པ་ལ་དབང་བས་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུ་དེ་ཉིད་དེ་ལས་མཐུ་ཆེ་བའི་སྒྱུ་མའི་རྒྱལ་པོ་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་དད་སོགས་དགེ་བའི་རང་བཞིན་རྣམ་བྱང་གི་སེམས་དང་དེའི་འཁོར་སེམས་བྱུང་དང་བཅས་པས་ཀུན་ཉོན་ཕྱོགས་རྩད་ནས་བཏོན་ཏེ་ཀུན་གཞི་གནས་གྱུར་པའི་གནས་སུ་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་ཀུན་དབང་བསྒྱུར་བའི་རྒྱལ་སྲིད་ཐོབ་པ་ཡིན་པས། དེ་ལྟར་གང་ཟག་གང་དག་གིས་ནི་ཀུན་བྱང་གི་ཆོས་ཀུན་ཀྱང་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་སྣང་བ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་མཐོང་བའི་རྒྱལ་སྲས་དེ་དག་ཀུན་ཉོན་སྤངས་པ་དང་། རྣམ་བྱང་བསྐྱེད་པ་ལ་བདག་གིས་འདི་ལྟར་བྱས་སོ་ཞེས་མངོན་པར་རློམ་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་དོ། །ད་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བརྒྱད་དང་འདྲ་བར་གསུངས་པའི་དོན་བཤད་པ། སངས་རྒྱས་གང་ཞིག་རྣམ་པར་སངས་རྒྱས་པའམ་ཡང་དག་པར་མཁྱེན་པའི་མཆོག་སྟེ་ཉན་རང་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བློ་བརྟན་འགྲེལ་བའི་འགྱུར་ན་མཁྱེན་མཆོག་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། རྣམ་པར་སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་མ་རིག་གཉིད་ལས་སངས་ཕྱིར་དང་། ཤེས་བྱ་ལ་ཡང་བློ་རྒྱས་ཕྱིར། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་བུདྡྷའི་རྟོགས་པའི་དོན་ཡིན་པས་རྟོགས་པ་མཆོག་གི་དོན་དུ་གོ་ནས། སངས་རྒྱས་གོང་མ་ཁྱད་གཞི་དང་། འོག་མ་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་གོ་ན་སྒྲ་ཟློས་པར་མི་
2-124a
འགྱུར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的翻译：
若杂染方面如幻，清净方面也如幻，那么如幻的清净方面如何能断除如幻的杂染方面呢？正如懂得幻术的力量较小的幻化国王及其眷属，被另一个力量强大的幻化国王及其眷属战胜并驱逐出境一样。阿赖耶识如国王住处，其中住着我见等烦恼心，如力量较小的幻化国王；其伴随的心所，如该国王的眷属。只要对治未生起，杂染法就掌控一切生起，如国王统治。当比它更强大的幻化国王——通达无我的智慧以及信等善性清净心及其眷属心所生起时，会从根本上驱除杂染方面，在转依阿赖耶的住处中获得统治一切无漏法的王权。
因此，那些见到一切杂净诸法都是空无能取所取二元的如幻显现的菩萨们，对于断除杂染、生起清净，没有"我这样做了"的增上慢。
现在解释佛陀说一切法如八种幻化比喻的意义：诸佛即是正等觉或者殊胜智者，超胜声闻缘觉，如智坚译本所说"殊胜智者诸佛"。"正等觉"一词，如所说"因从无明睡眠中醒觉，且对所知智慧广大"，是佛陀（Buddha）证悟的意思，理解为殊胜的证悟。若将上面的"佛"字理解为所修饰的主体，下面的"佛"字理解为修饰语，则不会有重复。
;


 །དེ་ལྟར་སྟོན་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་གསུང་རབ་དེ་དང་དེ་ལས་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་དག་གི་ཚུལ་གསུངས་པ་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་དང་སྨིག་རྒྱུ་དང་གཟུགས་བརྙན་འདྲ་བ་དང་། བྲག་ཆ་ལྟ་བུ་དང་ནི་ཆུ་ཟླའི་གཟུགས་འདྲ་བ་དང་། སྤྲུལ་པ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་ནི་སྤྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བདེན་མེད་ཀྱི་སྣང་བ་ཡིན་པའི་དཔེར་འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་མོད་ཀྱང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་ཕྱེ་ན། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ན་སྒྱུ་མའི་མི་དང་རྟ་གླང་སོགས་སུ་སྣང་བ་དབང་པོ་དང་བདག་དང་སེམས་ཅན་དང་སྲོག་མེད་ཀྱང་། དབང་པོ་དང་སྲོག་དང་སེམས་ཡོད་པའི་སེམས་ཅན་ལྟ་བུར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་མིག་སོགས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལྡན་དུ་སྣང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལའང་སྲོག་དང་གང་ཟག་སོགས་མེད་པར་བསྟན་པ་དང་། ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་དྲུག་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་སྣང་བ་དང་འདྲ་སྟེ། རྨི་ལམ་ན་བུད་མེད་སྐྱེས་པ་སོགས་ཀྱི་གཟུགས་དང་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་ཆོས་རྣམས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྣང་ཡང་དེ་ནི་ཡུལ་གཞན་མེད་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། གཉིས་དང་ཞེས་པ་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གཉིས་ནི་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་སྟེ་སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུ་མེད་ཀྱང་སྔོ་བ་དང་གཡོ་བ་སོགས་ཀྱིས་རྒྱང་རིང་པོ་ན་གནས་པ་དག་ལ་ཆུའི་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་ཀྱང་དྲུང་དུ་བརྒྱུད་ན་ཅི་ཡང་མེད་པ་བཞིན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀ་བ་དང་བུམ་པ་སྐྱེས་པ་བུད་མེད་སྔོ་སེར་དཀར་དམར་གྱི་ཆོས་སྣ་ཚོགས་ལ་འདི་དང་འདིའོ་
2-124b
ཞེས་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱེད་ཀྱང་ཆོས་དེ་དག་ལ་གཞིགས་ན་དུ་མ་དང་མི་རྟག་པ་སོགས་ཀྱི་ཕྱིར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཡུལ་རིལ་བོ་བ་གང་ཡང་མེད་པས་སོ། །དྲུག་ཚན་གཉིས་དང་། ཞེས་པ་གོང་གི་དཔེ་གཟུགས་བརྙན་དང་། མིག་ཡོར་གཉིས་ནི། ནང་དང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཚན་གཉིས་ལ་སྦྱར་བ་ཡིན་ཏེ། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་སྟེ། གཟུགས་བྱད་ཀྱི་དབང་གིས་མེ་ལོང་གི་ངོས་སུ་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བ་ལྟར། དེ་ལྟར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སྣང་ཡང་མི་བདེན་པ་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་འདི། ཚེ་རབས་སྔ་མའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གིས་བསྒྲུབས་པའི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་གཟུགས་བྱད་ལྟ་བུ་ལས་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་མིག་ཡོར་ལྟ་བུ་སྟེ། མིག་ཡོར་ཞེས་པ་རྐྱེན་ལས་མིག་འཁྲུལ་བའི་སྣང་བ་ཀུན་ལ་འཇུག་སྟེ། ཐོ་ཡོར་ལ་མིར་སྣང་བ་དང་། མིག་བཙིར་བས་ཟླ་བ་གཉིས་སྣང་བ་དང་། རང་གི་གྲིབ་མ་ལ་སྲོག་ཆགས་གཞན་དུ་སྣང་བ་དང་། སྐྲ་ཤད་སོགས་ཀྱི་སྣང་བ་དང་། གྲུ་ལ་ཞུགས་ན་རི་འགུལ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་མང་དུ་ཡོད་ཀྱང་། སྐབས་འདིར་གྲིབ་མ་ལ་གོ་བར་བྱ་གསུངས་ཏེ། གདུགས་དང་ལུས་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་གྲིབ་མ་འབྱུང་བ་བཞིན་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཀྱང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་གྲིབ་མ་ལྟ་བུ་དེའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་སྟེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ལས་མིག་སོགས་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འབྱུང་ལ། དེ་ལས་ཡུལ་གྱི་ཚུལ་དུ་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སྣང་བ་འབྱུང་བས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的翻译：
如此，正等正觉佛陀们在诸经论等教法中所宣说的一切有为法的性质，应知如幻、如梦、如阳焰、如影像、如谷响、如水月、如变化。这虽然泛指一切法都是无实性的显现，这些比喻任何一种都可以适用，但若详细区分：
内六处如幻术，为什么呢？因为幻术中显现的人、马、牛等虽无根、自我、有情、生命，却显现如有根、命、心的众生一样。同样，显现为具有内六处——眼等——的众生们，也无生命、补特伽罗等，这是为了显示这点。
外六处，即色等六境，如梦境显现，因为梦中虽然显现享受女人、男人等的色、声、香、味、触、法的体验，但应知这与无外境相同。
"二"指心与心所，如阳焰。阳焰虽无水，却因其蓝色与晃动等特征使远处的人产生水的认知，近前察看则什么也没有。同样，心与心所对柱子、瓶子、男人、女人、青黄白红等各种法执着"这是这"的认知，但若审视这些法，因为是多体、无常等，所以没有任何作为执着对象的整体事物。
"六处二组"中的"影像"和"幻相"两个比喻，应用于内外六处两组，内六处如影像，因为像面貌使镜面产生影像一样，虽然显现如是六处，却是虚幻的，如影像，这是因为从前世六处所造业习气——如同面貌——而显现。
外六处如幻相。"幻相"指一切因缘导致眼睛错乱的显现，如稻草人显现为人，眼压迫而见双月，自己的影子显现为其他生物，发丝等显现，乘船时山似乎移动等，种类虽多，此处指影子，因为如伞和身体等产生影子，外六处也如内六处的影子，由其力量所生。从阿赖耶识产生眼等内六处，从中又显现作为境的外六处。
;
CREDIT: ;


 །གསུམ་པོ་རེ་རེར་འདོད་ཅེས་པ་བཤད་པའི་ཆོས་དང་། སེམས་
2-125a
ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་དང་། བསམ་བཞིན་སྲིད་པ་འཛིན་པའི་ལུས་གསུམ་ནི་བྲག་ཆ་དང་ཆུ་ཟླ་དང་སྤྲུལ་པའི་དཔེ་གསུམ་པོ་རེ་རེ་དང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། བཤད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བྲག་ཆ་དང་འདྲ་སྟེ། བྲག་ཆ་སྒྲའི་རང་བཞིན་དུ་མེད་ཀྱང་རྣ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མཉན་དུ་ཡོད་པ་ལྟར་བཤད་པའི་ཆོས་ཀུན་དེ་དང་འདྲ་བའམ། ཆུ་དྭངས་པའི་ནང་དུ་ཟླ་བའི་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་སྣང་དུ་ཟིན་ཀྱང་དངོས་པོར་མེད་པ་བཞིན། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྩེ་གཅིག་ལ་གནས་པས་གཡེང་བའི་རྣམ་རྟོག་གཞན་གྱིས་མ་རྙོགས་པས་ཆུ་དྭངས་པ་ལྟ་བུ་ལ་བདེན་བཞི་དང་རྗེས་དྲན་ཟད་པར་ཟིལ་གནོན་སོགས་གང་དང་གང་བསྒོམས་ཀྱང་བསྒོམ་བྱའི་དོན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་མངོན་དུ་སྣང་བས་སོ། །བསམ་བཞིན་དུ་སྲིད་པ་འཛིན་པ་ནི་སྤྲུལ་པ་གནས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་སྣང་ཡང་ཆགས་སྡང་མེད་པ་བཞིན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཚེ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་སྐྱེ་བ་འཛིན་པ་ཡང་ཆགས་པ་དང་སྡང་བ་མེད་པས་སོ། །
求所知
གསུམ་པ་ཤེས་བྱ་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་ནི། ཡང་དག་མིན་རྟོགས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏེ། ཤེས་བྱ་མདོར་བསྡུ་ན་ཆོས་གང་དག་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་གང་དག་འཇིག་རྟེན་འདས་པ་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་བརྟགས་པ་ནི། ཡང་དག་པ་མིན་པའི་རྟོག་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པ་ཁམས་གསུམ་གྱི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །ཡང་དག་པ་མིན་ལ་
2-125b
ཡང་དག་མ་ཡིན་པ་ཡང་མིན་པ་ནི། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ན་དམ་པའི་ཆོས་ལེགས་པར་ཉན་པ་དང་སེམས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་མན་ཆད་ཀྱི་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་སའི་ཆོས་ལ་ཚུལ་བཞིན་སེམས་པ་ཐམས་ཅད་དེ། དེའི་ཚེ་གཟུང་འཛིན་གྱི་ཀུན་རྟོག་ཡོད་པས་ཡང་དག་པ་མིན་ལ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་དེའི་རྒྱུ་ལྟ་བུར་གྱུར་པས་ན་ཡང་དག་མ་ཡིན་པ་ཡང་མིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །མི་རྟོག་ཅེས་པ་ཡུལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་དེའི་ཡུལ་ཅན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་གཉིས་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོག་མིན་མི་རྟོག་མ་ཡིན་པ། ཞེས་པ་མཉམ་བཞག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དམིགས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་དམིགས་པས་ན་གཟུང་འཛིན་མེད་པའམ། དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པས་ན་དེའི་གཟུང་འཛིན་དུ་ཞེན་པ་མེད་པས། རྣམ་པར་རྟོག་པའང་མིན་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མ་འདྲེས་པར་སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུར་རྟོག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མི་རྟོག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། །བཞི་པོ་འདི་ལ་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་འདུས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་དེ། སེམས་ཙམ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་མེད་ལ་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་བཞི་པོ་འདི་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的翻译：
"三者各一对应"的解释是：所说法、心入定和随意取生身三者，应与谷响、水月和变化三个比喻一一对应。
一切所说法如谷响，因为谷响虽无声音自性，却能作为耳识的对境被听闻，所说一切法都如此。
或者，如清水中显现月影，虽然显现却无实体，同样，专一入定者因不被散乱分别干扰，如清水一般，无论修持四谛、随念、遍处、胜处等何种所缘，所修对境的影像都清晰显现。
随意取生如变化，如幻化从一处显现到另一处却无贪嗔一样，菩萨为众生利益从一生到另一生相续转世也无贪嗔。
第三，求所知：由"非真实分别"等一个偈颂来阐明。略说所知，即对世间法和出世间法二者的考察：
"非真实分别"是指不随顺获得法界和无分别智慧的三界所取能取诸分别。
"非真实亦非非真实"指从凡夫时期听闻思维正法开始，直至世第一法以下的信解行地如理思维诸法。当时因有能取所取分别故称"非真实"，但因随顺法界和出世间智的证悟，成为其因，所以称为"非非真实"。
"无分别"指所缘法界和能缘出世间无分别智慧，因为二者没有能取所取等分别。
"非分别非无分别"指平等定中无分别智后所得的清净世间智慧。由于缘取法界无分别智，故无能取所取，或因是彼智后所得，无能所执着，故非分别；又因能分别一切法自相共相不混杂如幻如阳焰，故非无分别。
这四种涵摄一切所知，因为除心外无他法，而心的这四种状态和法界囊括了一切所知。
;
CREDIT: ;


 །
求烦恼及解脱
བཞི་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་
2-126a
བའི་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་ནི། རང་གི་ཁམས་ལས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་སྐྱེ་བའམ་རྣམ་སྨིན་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་འཕགས་པའི་ལམ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཁམས་བརྟགས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཁམས་དང་ས་བོན་དང་རྒྱུ་ཞེས་པ་དོན་དུ་འདྲ་བ་ཡིན་ལ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་གཟུང་འཛིན་གྱི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་ནི་རང་གི་ཁམས་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་ལས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སུ་སྣང་ཞིང་སྣང་བ་དེའི་ཚེ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་མ་ཤེས་པའི་མ་རིག་པ་དང་ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཏུ། ཡུལ་གཟུགས་སོགས་ལ་གཟུང་བ་དང་དེ་ལ་འཛིན་པའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རབ་ཏུ་འབྱུང་སྟེ། འཁོར་བར་ཡང་ནས་ཡང་དུ་སྐྱེ་ཞིང་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གཉིས་སྣང་དང་བཅས་པའི་དུས་ན་ཡང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྫས་གཉིས་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ་ཡེ་ནས་དེ་གཉིས་ཐ་དད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་བློ་འཁྲུལ་པའི་དབང་གིས་གཉིས་སུ་སྣང་ཞིང་གཉིས་སུ་ཞེན་པས་འཁོར་བ་འགྲུབ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་ཉོན་གྱི་མཚན་ཉིད་བཙལ་བའོ། །རྣམ་བྱང་གི་མཚན་ཉིད་བཙལ་བ་ནི། མོས་སྤྱོད་དུ་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་ཐོབ་པ་ཡི་གང་ཟག་གིས། གཞན་དབང་སེམས་རང་གི་དབྱིངས་སམ་གནས་ལུགས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་གནས་པ་ས་དང་པོ་དང་ལྡན་པ་བསྒོམ་ལམ་གྱི་ས་རྣམས་སུ་རྟོགས་པ་དེ་
2-126b
དང་ལྡན་པའི་ཞི་ལྷག་གི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་སྣང་བ་མེད་པར། གོང་ནས་གོང་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་དུའོ། །དེ་ཡང་དཔེ་ཇི་ལྟར་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ནི་གཟུང་འཛིན་དུ་སྣང་ཞིང་ཞེན་པ་འཁྲུལ་པས་བསླད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་མ་རིག་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་དུ་བྱེད་མི་ནུས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གཟུང་འཛིན་མེད་པར་རྟོགས་ཤིང་དེའི་དོན་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་གྲོལ་དེ་གཉིས་མངོན་དུ་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་ཆང་སོགས་ཀྱིས་སྐྱོན་ལྡན་ལྤགས་པ་གྱོང་ཁེངས་ཅན་ལྟ་བུའི་སེམས་དེ་ནི་ཞི་གནས་ཆུ་དང་སྣུམ་ལྟ་བུས་འཇམ་ཞིང་མཉེན་པར་བྱས་པ་དང་། བདག་ལྟ་དང་རྟག་ཆད་སོགས་ལྟ་ངན་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་གནས་ལུགས་དང་མི་མཐུན་པར་འཁྱོགས་པོར་གྱུར་པའི་མདའ་ལྟ་བུ་སྟེ་ལྷག་མཐོང་མེ་ལྟ་བུས་བསྲོས་ནས་དྲང་པོར་བསྲང་བར་བྱས་པ་བཞིན། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལམ་གྱིས་བཅོས་ནས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསྒྲུབས་པས་མཐར་ཐུག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནམ་ཡང་ཉམས་མི་སྲིད་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །
求唯识
ལྔ་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ། སེམས་ནི་གཉིས་སུ་སྣང་བ་སྟེ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཙམ་ཞེས་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་ཕྱི་དོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་འདོད་པ་དེ་ཙམ་གྱི་སྒྲས་
2-127a
གཟུགས་འགོག་གི་སེམས་བྱུང་མི་འགོག་པ་དང་། སེམས་ཙམ་པ་ཁ་ཅིག་སེམས་ཙམ་མ་གཏོགས་སེམས་བྱུང་དང་གཟུགས་གཉིས་ཀ་འགོག་པའི་ལུགས་གཉིས་ཡོད་པས་འདིའི་སྐབས་སུ་དེ་གཉི་ག་ལ་བྱ་བར་འདོད་དེ། དང་པོ་ལྟར་ན་སེམས་ཞེས་པ་ཀུན་གཞི་སོགས་ཚོགས་བརྒྱད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་བཅས་པ་ནི་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་སྣང་བ་སྟེ་སེམས་ལས་གཞན་པའི་གཟུང་བ་ཕྱི་དོན་མེད་ཅེས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的翻译：
第四，求烦恼及解脱：以"自性种子"等两个偈颂来阐明。考察烦恼、业、生（异熟）三者所摄的杂染的特性，以及圣道与涅槃所摄的清净法界。
其中，种性、种子、因等词义相同。阿赖耶识及其所含能取所取习气称为"自性种子"。从中显现能取所取二相，显现时伴随着不了知事物本性的无明和贪等其他烦恼，对色等境作为所取及能取识的分别大量产生，在轮回中反复生起流转。
如此，即使在二相显现之时，所取能取二实体已断除，虽然这二者从来不曾真实存在，但因错乱心力而显现为二元并执著为二，由此成就轮回，了知这点即是寻求杂染特性。
寻求清净特性是：如前所述，获得信解行地法缘胜解的补特伽罗，依他起心的自性法界或实相法界中住于初地，在修道诸地中证悟具有止观瑜伽的修持，因此，真如无能取所取二相地逐渐增上，直至佛地。
比如，众生之心因能所显现执着的错乱所染，故不能现证心解脱与慧解脱。菩萨们则通过了悟无能取所取，依靠安住于此义的止观力量现证这两种解脱。例如，如同用水和油（止观）柔软化酒等过患而变硬的皮革般的心，以及用火（观）烘直被我见、常断等恶见扭曲的箭般不符实相的心，通过以道纠正颠倒心，成就无倒，最终在佛地获得永不退失的心解脱与慧解脱。
第五，求唯识：以"心有二显现"等两个偈颂来阐明。唯心是说仅有心与心所，无外境。"唯"字有的认为是遮遣色法而不遮心所，有的唯识师则认为除心外遮止心所与色法二者，此处二说皆可。按第一种说法，"心"指阿赖耶等八识及心所，显现为能取所取二相，意即无别于心的外境所取。
;
CREDIT: ;


 །ཕྱི་མ་ལྟར་ན་སེམས་ཉིད་ནི་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་སྣང་བར་ཟད་ཀྱི། དེ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་གཟུང་འཛིན་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་ཚུལ་གཉིས་བློ་བརྟན་འགྲེལ་པར་གསུངས་པ་འདི་དང་པོ་ལྟར་ན་སེམས་སེམས་བྱུང་རྫས་ཐ་དད་དུ་འདོད་པའི་ལུགས་དང་། གཉིས་པ་ལྟར་ན་རྫས་ཐ་དད་མིན་པའི་ལུགས་ཡིན་པར་གསལ་ལོ། །དེ་བཞིན་སེམས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་སུ་སྣང་བའམ། དད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བར་འདོད་ཀྱི་སེམས་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་དང་དགེ་བའི་ཆོས་བྱ་བ་གཞན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སེམས་ཀུན་གཞི་ཉིད་གཟུང་བ་ཡི་ཆོས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་དང་། འཛིན་པའི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཅན་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་ལ། སེམས་དེ་ལ་དེ་ལྟར་གཟུང་འཛིན་དུ་སྣང་བ་དེ་སྣང་ཙམ་དུ་ཡོད་པ་དང་། སྣང་བ་ལྟར་དོན་དུ་གྲུབ་པ་མེད་པ་དེ་ཕྱིར་སེམས་ལས་ཐ་དད་པའི་ཆོས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ལ་སྣང་བ་ཙམ་ཡིན་པས་
2-127b
སེམས་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །
求性相
དྲུག་པ་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་ནི། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ལ། ཞེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ལ། ཤེས་བྱའི་རང་བཞིན་ལ་མི་རྨོངས་པའི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པས་ཕན་གདགས་ཕྱིར་མཚན་གཞི་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། མཚོན་བྱ་དག །རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཡང་དག་པར་བཤད་དོ། །དེ་གང་ཞེ་ན་མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་དེས་རང་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དམ་རང་བཞིན་དུ་མཚོན་པར་བྱ་བའི་གཞི་ནི་ཤེས་བྱ་གཞི་ལྔ་པོ་འདི་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། གཟུགས་ཀྱི་གཞི་དང་། གཙོ་བོ་སེམས་ཀྱི་གཞི་དང་། འཁོར་སེམས་བྱུང་གི་གཞི་དང་། ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་གཞི་དང་། འདུས་མ་བྱས་པའི་གཞིའོ། །གཟུགས་ཀྱི་གཞི་ནི་དབང་པོ་ལྔ་དང་དོན་ལྔ་སྟེ་གཟུགས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་པོའོ། །སེམས་ཀྱི་གཞི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བརྒྱད་དོ། །སེམས་བྱུང་གི་གཞི་ནི་སེམས་བྱུང་ལྔ་བཅུ་ང་གཅིག་གོ། ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ནི་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་ཉེར་གསུམ་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་འགོག་དང་། བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་བཞིའོ། །དེ་ལ་སེམས་ནི་ཞེས་པས་སེམས་ཀྱི་གཞི་བསྟན་ཏོ། །ལྟ་བཅས་ཞེས་པས་སེམས་དེ་ཡུལ་ལ་ལྟ་བ་ལ་ཡུལ་དབང་ཡིད་བྱེད་གསུམ་ཚང་དགོས་པས་སེམས་བྱུང་རྣམས་དང་། དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་ལྔ་བསྟན་ཏེ། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སེམས་བྱུང་གི་གཞི་བསྟན། དབང་ལྔ་དང་ཡུལ་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་ལྔ་སྟེ་བཅུ་པོས་གཟུགས་ཀྱི་གཞི་བསྟན། དེའི་
2-128a
གནས་སྐབས་ཞེས་པས་སེམས་སེམས་བྱུང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ། ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་སྐལ་མཉམ་དང་སྲོག་དང་གང་ཟག་སོགས་སུ་བཏགས་པ་བེམ་ཤེས་གང་རུང་མིན་པའི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆར་གཏོགས་པ་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་གཞི་བསྟན། མི་འགྱུར་བ་ཞེས་པས་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་འདུས་མ་བྱས་པས་སྐྱེ་གནས་འཇིག་པ་གསུམ་དང་བྲལ་བས་དེའི་ངོ་བོ་ནམ་ཡང་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་གཞི་བསྟན་ཏེ་གཞི་ལྔ་པོ་འདི་ནི་མདོར་བསྡུས་ན་མཚན་གཞི་སྟེ། འདི་ལ་མ་འདུས་པའི་ཤེས་བྱའི་ཆོས་མེད་པས་ན་མཚན་ཉིད་གསུམ། གང་ལ་སྒྲུབ་པའི་མཚན་གཞིར་འདོད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的翻译：
按后一种观点，唯心只是显现为能取所取二相，除此之外没有心所和能取所取。智坚释中说明的这两种解释方式，第一种认为心与心所是实质不同的观点，第二种则明显是认为实质不异的观点。同样，心这些是用于人类学和语言学术用途的翻译：
按后一说法，心仅显现为能取所取，除此之外没有心所和能取所取。智坚注释中说明这两种解释方式，第一种是承认心心所为异体的观点，第二种则显然是不认为它们异体的观点。
同样，心显现为贪、嗔等烦恼法，或显现为信、精进等，而除心之外无其他所谓的烦恼法和善法。
如此，阿赖耶识本身显现为各种所取法，并作为具有各种能取相的方式运作。心以这种方式显现的能取所取仅是显现而已，并非如显现那样实质存在，因此无别于心的各种法之自性不存在，一切法只是心的显现，故成立为唯心。
第六，求性相：以"诸佛为众生"等八个偈颂来阐明。诸佛为了利益众生，令他们对所知本性不迷惑而生起智慧，通过区分事相、性相和所相而正确宣说。
这是什么呢？用三种自性来表征各自体性或本质的基础，仅限于这五种所知基：色基、主要的心基、眷属心所基、不相应行基和无为基。
色基是五根五境，即十种色处。心基是八识聚。心所基是五十一种心所。不相应行如所说的得、非得等二十三种。无为是择灭、非择灭、虚空和真如四种。
其中，"心"字表示心基。"有见"表明心观待境时需具备境、根、作意三者，表示心所和五根五境。由"境相作意"表示心所基；五根及色、声、香、味、触五境共十种表示色基。"彼位"表示心、心所和色法的状态中，被假立为得、非得、同分、命、补特伽罗等，属于非色非心的有为法，表示不相应行基。"不变"因为无为法离生住灭三相，其体性永不改变，表示无为基。简言之，这五种基础就是事相，因为没有不摄于此的所知法，所以认为是建立三种自性的基础。
;
CREDIT: ;
;


 །བློ་བརྟན་འགྲེལ་པ་ལས་སེམས་ནི་ཞེས་པས་སེམས་གཟུང་བར་སྣང་བ་དབང་ལྔ་ཡུལ་ལྔ་དང་།འཛིན་པར་སྣང་བ་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་པོ་བསྟན། ལྟ་བཅས་ཞེས་པས་སེམས་བྱུང་རྣམས་བསྟན་ཏེ་གསལ་ཞིང་འཕྱོ་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་དོན་དུ་བཤད་པར་སྣང་། འགྱུར་ལ་ལར་མཚན་གཞི་ལ་མཚོན་བྱའང་ཟེར་ཏེ་མཚན་ཉིད་གསུམ་དུ་མཚོན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་གོ་ཐོབ་གཅིག་པར་རུང་ངོ་། །དེ་དག་གི་ནང་གསེས་ཀྱི་མཚན་གཞིའི་དབྱེ་བ་བྱས་ན་ཚད་མེད་པ་ཡོད་དེ་རེ་རེ་ལ་ཡང་བྱེ་བྲག་ཚད་མེད་པ་ནི་སེམས་དང་གཟུགས་སོགས་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་དང་། དུས་དང་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཕྱེ་བས་ཤེས་བྱའི་གྲངས་བཞིན་དུ་མཐའ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །མཚན་གཞི་ལྔ་པོ་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ནི་མདོར་བསྡུས་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་དང་། གཞན་དབང་དང་ཡོངས་གྲུབ་
2-128b
གསུམ་སྟེ། འདི་གསུམ་ནི་ཆོས་དེ་དག་ལ་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་ཆ་དང་། སྣང་བའི་རྒྱུ་དང་། གཉིས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཆ་ནས་མཚན་ཉིད་དམ་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་དུ་གནས་སོ། །དེ་གང་ཞེ་ན་དང་པོ་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། ཇི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་བཞིན་དུ་ཀ་བུམ་སོགས་ཀྱི་མིང་གིས་བརྗོད་པའི་རྟོག་སྣང་ཙམ་ལ་དོན་དེ་དང་དེར་འདུ་ཤེས་ནས། འདི་ནི་ཀ་བ་འདི་ནི་བུམ་པའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པར་དོན་དུ་གྲུབ་པར་འཛིན་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ལས་ཀུན་བརྟགས་པ་འབྱུང་སྟེ་མིང་དང་མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་འདི་ནི་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་གིས་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱང་ཀུན་བརྟགས་སུ་བསྡུ་སྟེ་ཡང་དག་མིན་རྟོག་གི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སོ། །ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་གོམས་པའི་བག་ཆགས་དེ་སྨིན་པ་ལས་ཀ་བུམ་རྟ་གླང་སོགས་ཀྱི་དོན་དེ་དང་དེར་དངོས་སུ་སྣང་བ་འབྱུང་སྟེ་བརྡ་ལ་བྱང་བ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་མིང་དང་བསྲེས་ཏེ་འཛིན་ལ་བརྡ་མི་ཤེས་པས་མིང་མ་ཐོགས་ཀྱང་དོན་དེ་མིང་དང་འདྲེས་རུང་དུ་སྣང་བ་དེ་ཡང་ཀུན་བརྟགས་སོ། །མདོར་ན་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཆོས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་སད་པ་ལས་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་ཆོས་སྣ་ཚོགས་ལ་མིང་དང་མཚན་མར་བཟུང་ནས་སྣང་བ་ལྟར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ཞེས་པའི་ངེས་ཚིག་ནི། མིང་དང་དོན་ནི་ཇི་ལྟ་བར། མིང་དང་དོན་དུ་སྣང་བ་གང་ཞེས་པ། བུམ་པ་སོགས་ཀྱི་མིང་ནི་ཇི་ལྟ་བར་དོན་ལྟོ་ལྡིར་བའི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་སྣང་བ་སྐྱེ་སྟེ། དོན་དངོས་
2-129a
སུ་མ་མཐོང་ཡང་བུམ་པ་ཞེས་པའི་མིང་ཙམ་བརྗོད་པ་ལས་དོན་ལྟོ་ལྡིར་བའི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་འཛིན་པ་དེ་ཡང་དག་མིན་རྟོག་གི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ལྟོ་ལྡིར་བའི་དངོས་པོ་མཐོང་ཚེ་འདི་ནི་བུམ་པའོ་ཞེས་མིང་ཡོད་པར་འཛིན་པ་ནི་དོན་དེ་ཡང་དག་མིན་རྟོག་གི་རྒྱུ་མཚན་དུ་སོང་བ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པ་ན་མིང་དོན་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་བ་གང་ཡང་མེད་ཀྱང་། མཚན་མའི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་དོན་དེ་ལ་མིང་གློ་བུར་དུ་རྟོག་པས་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་པས། ནམ་མིང་དྲན་པ་ན་དོན་དེ་བློ་ཡུལ་འཆར་བའང་མིང་ལ་དོན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་པས། དེ་ལྟར་མིང་དང་དོན་གྱི་མཚན་མ་ཕན་ཚུན་བསྲེས་ནས་འཛིན་པ་དེ་ཆོས་སྣ་ཚོགས་སོ་སོ་རིས་ཆད་དུ་འཛིན་པ་ཡང་དག་མིན་རྟོག་གི་རྒྱུ་མཚན་དུ་གྱུར་པ་ནི། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་སྣ་ཚོགས་ཐ་དད་པ་གཉིས་འཛིན་གྱི་བློས་ཀུན་ཏུ་བཏགས་པ་ཡི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད་དོ། །གཞན་དབང་གི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། རྣམ་གསུམ་རྣམ་གསུམ་སྣང་བ་ཅན་ཞེས་པས། རྣམ་གསུམ་སྣང་བ་དང་པོ་ནི་གནས་དོན་ལུས་ཀྱི་སྣང་བ་གསུམ་སྟེ་གཟུང་བ་གཟུགས་ཀྱི་ཕྱོགས་སོ། །རྣམ་གསུམ་སྣང་བ་ཕྱི་མ་ནི། ཡིད་དང་། འཛིན་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པར་སྣང་བ་གསུམ་སྟེ་འཛིན་པ་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་ཕྱོགས་སོ། །དེ་ལ་གནས་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྣང་བའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的翻译：
智坚释中，"心"一词表示心显现为所取的五根五境，以及显现为能取的六识聚。"有见"表示心所，似乎解释为以明了外散的本性趣入境界的意思。有些译本把事相也称为所相，因为是被三种自性所表征，所以这两者可互换使用。
若细分这些事相，则有无量种类，因为每一种又有无量差别，如心、色等随着众生相续、时间和地域各异，所知数量便成无边。
这五种事相的性相简言之有三种：遍计所执、依他起和圆成实三者。这三者是从诸法的二取显现方面、显现的原因方面和无有二取的方面，作为三种性相或自性而安立。
那么，首先遍计所执相是什么呢？如同无外境却由柱子瓶子等名称所表述的分别显现，对此产生认知后说"这是柱子，这是瓶子"等，执为实有的认知原因而生起遍计，这种名称和相状的认知是遍计所执相的一部分。同样，由此所增益的习气也归入遍计所执，因为是非真实分别的原因。
从无始以来熏习的习气成熟，产生柱子、瓶子、马、牛等显现为各种实际对象。熟悉名言者将其与名称结合而执取，不懂名言者虽未命名，但对象显现为可与名称结合，这也是遍计所执。简言之，二取显现的各种法的戏论习气被唤起，对各种二取显现法执为名称和相状，如其显现而增益执着，这就是遍计所执相。
"遍计所执"的词义解释是："如名与义，显现为名义者。"如瓶子等名称显现为腹圆之物体，即使未亲见对象，仅由"瓶子"之名便执持腹圆物体的存在，这是非真实分别的因；见到腹圆物体时执着"这是瓶子"，则是以该对象为非真实分别的因缘。实际上名与义无任何本质联系，但对显现为相状的对象，分别心临时增益名称，因此当忆及名称时，对象在心中浮现也是对名称增益为义。如此混杂名义相状而执取，执各种法为各别实体，成为非真实分别的因缘，这被认为是能取所取诸多差别二取之心遍计的性相。
依他起相是什么呢？"三种三种显现者"中，前三种显现是处所、对象、身体的显现，是所取色法方面。后三种显现是意、能取和分别显现，是能取心心所方面。其中处所是显现为器世间的。
;
CREDIT: ;


 །དོན་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་ཆོས་དྲུག་གོ། ལུས་སུ་སྣང་བ་ནི་མིག་རྣ་སྣ་ལྕེ་ལུས་དང་ཡིད་དབང་སྟེ་དབང་པོ་དྲུག་གོ། ཡིད་དུ་སྣང་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་དེ་ཀུན་གཞི་ལ་དམིགས་ནས་བདག་ཏུ་
2-129b
ལྟ་བའོ། །འཛིན་པ་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ནས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་བར་གྱི་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་སོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་ཡོངས་སུ་གཅོད་ཅིང་དེ་དང་དེར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྣང་བ་ཕྱི་མ་གསུམ་འཛིན་པ་དང་སྔ་མ་གསུམ་གཟུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་འདོད་དེ། སྣང་བ་དྲུག་པོ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ལ་བག་ཆགས་ཀྱི་ཁམས་ཡོད་པ་སད་པ་ལས་རྨི་ལམ་ལྟར་སྣང་བ་ཙམ་ལས་གཟུང་འཛིན་ཐ་དད་དུ་གྲུབ་པ་མེད་ཀྱང་ཡོད་པ་ལྟར་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་ན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་སེམས་བྱུང་རྣམས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས་ཀྱང་། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་འདྲ་བ། །སེམས་ཙམ་དུ་ནི་ངས་བཤད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆོས་སུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བདུན་གྱི་འཁོར་དང་བཅས་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་རྣམས་ལ་གཞན་གྱི་དབང་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་གཞན་དབང་གི་རྟེན་འབྲེལ་ལས་གཟུང་འཛིན་གྱི་ཆོས་སུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་གཞན་དབང་ཞེས་མིང་དེ་སྐད་བརྗོད་པའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ།དེ་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་དང་། གཉིས་སྟོང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། གཟུང་འཛིན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་
2-130a
ཡོད་པས་གཟུང་འཛིན་གཉིས་མེད་པ་ཡིན་པས། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་པོ་གང་བརྗོད་ཀྱང་དོན་གཅིག་ཏུ་ཁྱད་མེད་པར་འདྲ་ཞིང་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ནི། གཟུང་འཛིན་གཉིས་རྣམ་བཅད་དུ་ཁེགས་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོངས་གཅོད་དུ་གྲུབ་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོངས་གཅོད་དུ་གྲུབ་ན་གཟུང་འཛིན་གཉིས་རྣམ་བཅད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཁེགས་པས་དེ་འདྲའི་ཡོད་མེད་དོན་གཅིག་ཏུ་ཁྱད་མེད་པ་དང་། གློ་བུར་བའི་དྲི་མ་དང་འདྲེས་པའི་ཆ་ནས་མ་ཞི་བ་དང་། རང་གི་ངོ་བོའི་ཆ་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་ཅིང་འོད་གསལ་བས་ཞི་བ་ཡིན་པ་དང་། རྟོག་གེའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་གཟུང་འཛིན་གྱི་སྤྲོས་པ་ཀུན་དང་བྲལ་བས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་དེ་གཞི་ལྔ་པོའི་སྟེང་དུ་ཡོད་པ་ཤེས་པར་བྱེད་པའམ་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ནི་མཚོན་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་ལྔ་སྟེ། གཞི་དང་སྐྱེད་པའམ་བཞག་པ་དང་། མེ་ལོང་ལྟ་བུ་དང་། སྣང་བ་དང་། གནས་སམ་རྟེན་ཏེ་དེ་ལྔ་ཡི་སྒོ་ནས་ཆོས་རྣམས་ལ་སྒྲོ་བཏགས་ཙམ་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་དང་། གཟུང་འཛིན་དུ་སྣང་བའི་ཡང་དག་མིན་རྟོག་སྤང་བར་བྱ་བ་གཞན་དབང་གི་རྣམ་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དང་། སྦྱང་བར་བྱ་བའི་གཞི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཇི་ལྟར་གནས་པ་གསལ་བར་བློའི་ཡུལ་དུ་མཚོན་ཅིང་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的翻译：
对象是外境的色、声、香、味、触、法六种。身体显现是眼、耳、鼻、舌、身和意根等六根。意显现是烦恼意，即缘阿赖耶而执为我的见解。能取是从眼识到身识之间的五门识。分别是意识，因为它遍断各种境并对此彼进行分别。
后三种显现被认为具有能取相，前三种具有所取相。这六种显现皆因阿赖耶识中习气种子被唤醒而如梦般显现，虽无能取所取的实质差别，却显现为二元，因此，非真实分别的三界心心所是依他起相。
《入楞伽经》中也说："身及受用处，我说唯是心。"
如此，一切显现为内外法的基础——阿赖耶识与七识聚及眷属心心所被称为依他起，因为由杂染习气的依他缘起而显现为能取所取诸法，故名依他起。
圆成实是什么呢？法界空性之相。其中无有能取所取事物的遍计所执相，而有二空相、真如相的存在；由无能取所取而有真如，由有真如而无能取所取，所以无论说有说无，义理无别，相同平等。能取所取二者以遮诠方式否定，真如以表诠方式成立；真如以表诠方式成立则能取所取以遮诠方式否定，如此有无义理无别。从与客尘杂合的角度不寂静，从自性角度本来清净光明故寂静；非寻思境界，远离能取所取一切戏论故无分别，这是圆成实相。
使人了知或表征这三种相存在于五种事相上的是能表征的五种瑜伽地：基、生起或安立、如镜、显现、住处或所依。通过这五种方式明了诸法中遍计所执仅是增益，了知应断的依他起非真实分别能取所取显现的情形，以及应净修之基——圆成实法性的安住状态，使之在心境中清晰表征和了知。
;
CREDIT: ;
;


 །ལྔ་པོ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ལ་འདོད་ཅེ་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བདག་མེད་རྣམ་གཉིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་དེའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བསྟན་པས་ན་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ནི་རྒྱུ་མཐུན་
2-130b
པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་རྟོགས་པའི་ཆོས་དེ་དང་མཐུན་པའམ། དེ་ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་རྒྱུ་མཐུན་ཞེས་བྱ་ལ། གང་ཟག་གང་ཞིག་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་འདོད་པས་ཐོག་མར་ཚོགས་ལམ་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཆོས་གསུང་རབ་རྣམས་ལེགས་པར་ཉན་པ་དང་དེ་དག་གི་དོན་ལ་སེམས་པ་དང་སྒོམ་པར་བྱེད་པས་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ནི་གཞི་ཞེས་བྱ་སྟེ། བསྟན་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཐོག་མའི་རྒྱུའམ་མཚོན་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་ཕྱི་མ་དག་འབྱུང་བའི་གཞི་ནི་འདི་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་གསུང་རབ་ཀྱི་དོན་ལ་དམིགས་ནས་ནི། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ཞེས་པས་གཞག་པའམ་སྐྱེད་པའི་གཞི་བསྟན་ཏེ། སྦྱོར་བའི་ལམ་དུ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བསྒོམ་བྱུང་གི་ཉམས་མྱོང་གིས་དྲོད་ཀྱི་ཚེ་ན་ཆོས་རྣམས་མིང་གིས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དང་། རྩེ་མོའི་ཚེ་ན་དོན་རྣམས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་། བཟོད་པའི་ཚེ་ན་གཟུང་བ་མེད་པ་དང་། ཆོས་མཆོག་གི་ཚེ་ན་འཛིན་པ་མེད་པར་རྟོགས་ཏེ་རིམ་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ངེས་པའི་ཤེས་པ་ཇེ་བཟང་ཇེ་གསལ་དུ་འཕེལ་བ་ནི་སྐྱེད་པའི་གཞི་ཞེས་བྱ་སྟེ་མཐོང་ལམ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བློ་བཞག་པའི་ཕྱིར་གཞག་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དེས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྟོགས་པའི་བག་ཆགས་སེམས་ལ་བཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ནི་སེམས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་གནས་པ་དང་། ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ། གཞན་དབང་གི་སེམས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་གཉིས་སྟོང་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་གནས་པ་ནི་མཐོང་ལམ་
2-131a
ས་དང་པོའི་ཚེ་ན་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་མེ་ལོང་གི་ནང་དུ་གཟུགས་བརྙན་གསལ་བར་སྣང་བ་དང་འདྲ་བར་ཡེ་ཤེས་དེས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་གསལ་བར་མཐོང་བས་སོ། །ཁ་ཅིག་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ནི་ཚོགས་ལམ་ཆེན་པོ་ནས་ཆོས་མཆོག་གི་བར་དུ་སྟོང་ཉིད་དོན་སྤྱིའི་རྣམ་པས་རྟོགས་པ་ལ་གནས་པར་འཆད་ཀྱང་བློ་བརྟན་འགྲེལ་པར་ས་དང་པོ་ལ་བཤད་པ་ཉིད་ལེགས་སོ། །སྣང་བ་ནི་དོན་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་མཐོང་ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ། ས་གཉིས་པ་ནས་བཅུ་པའི་བར་གྱི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དོན་ཡོད་པ་ལ་ཡོད་པར་མཐོང་། མེད་པ་ལ་མེད་པར་མཐོང་བ་ནི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྣང་བ་ཡིན་པས་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དོན་ཡོད་པ་ནི་གཞན་དབང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་ཡོད་པ་དང་། ཡོངས་གྲུབ་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་ཡོད་པ་ལ་དེ་གཉིས་དེ་ལྟར་ཡོད་པར་མཐོང་། ཀུན་བརྟགས་ནི་བློ་འཁྲུལ་པས་གཟུང་བ་ཡིན་པས་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟར་མེད་པར་མཐོང་བའོ། །གནས་སམ་རྟེན་ནི། དེ་ན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏེ། མཐར་ཐུག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དེ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཟག་མེད་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་སྐུ་གསུང་ཐུགས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ཅིང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་མཉམ་པ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོར་རོ་གཅིག་ཏུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའོ། །དེ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ལུགས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རང་བཞིན་རྣམ་དག་ལ་འཕགས་
2-131b
པའི་རིགས་ཞེས་བྱ་སྟེ་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་དང་ཡང་དག་མཐའ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的翻译：
那么，这五种是什么样的呢？诸佛证悟二种无我后宣说其如实义理，因此十二分教法称为"随顺因法"，因为它与佛陀所证悟的法相顺或是获得彼证悟的因。任何欲证悟真实义的补特伽罗，首先在资粮道中听闻正法——这些随顺因法的经典，并思维、修习其义而作为所缘，这称为"基"，因为它是初入教法的因或是后面瑜伽地生起的基础。
如此缘于经典之义后，"如理作意"表示安立或生起基，即在加行道中以如理作意的修所生体验，在暖位了知诸法不可言说，在顶位通达诸义如幻，在忍位了知无所取，在世第一法位了知无能取，如此渐次对真如的决定智慧越来越好、越来越明显地增长，称为"生起基"，因为能生起见道。或者，因为心安立于如理作意，所以也称为"安立"，因为它在心中安立了证悟出世间法的习气。
"如镜"由"住于心性"来表示。依他起心的法性是二空真如，直接安住于此是在见道初地时。如同镜中清晰显现影像，此智慧明见一切所知皆为真如本性。有些人解释说"如镜"是从大资粮道到世第一法以空性总义相而了悟的安住，但智坚注释中解释为初地更为恰当。
"显现"由"见有无义"来表示。从二地到十地的出世间智慧见有为有、见无为无，是不颠倒现见事物本性，故称"显现"。"有义"是指依他起有为世俗相和圆成实胜义相，见它们确实如此存在；遍计所执因为是错乱心所执，如兔角般不存在。
"住处或所依"由"彼中成平等"等一个偈颂来表示。在最终佛地中，一切法成为平等性，因为入于无漏界的一切佛陀身语意平等，一切法也证悟为大平等性一味。
此外，一切法的实相真如法界本来清净被称为"圣种"，也称为如来藏和实际。
;
CREDIT: ;
;


 །དབྱིངས་དེ་སྒྲིབ་གཉིས་ཀྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བས་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པར་གནས་གྱུར་ཅིང་ཉོན་སྒྲིབ་སྤང་བའི་རྣམ་གྲོལ་ཙམ་ཉན་རང་ལ་ཡོད་པས་དེ་ཙམ་གྱི་ཆ་ནས་མཉམ་པ་དང་། ཁྱད་པར་ལྔས་ཉན་རང་ལས་འཕགས་པ་དང་། ཀུན་ཉོན་འགག་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འབྲི་བ་མེད་ཅིང་། རྣམ་བྱང་འཕེལ་བས་ཆོས་དབྱིངས་འཕེལ་བ་མེད་པས་རྟག་ཏུ་འཕེལ་འགྲིབ་བྲི་གང་མེད་པར་མཉམ་པར་ཉིད་ལས་མི་གཡོ་བ་ཞི་གནས་སམ་རྟེན་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་གྲོལ་ནི་རྟེན་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པས་ཉན་རང་རྣམས་ཀྱང་འཁོར་བ་ལས་གྲོལ་བ་ཡིན་པས་དེའི་རྣམ་གྲོལ་དེ་ལྟ་བུ་སངས་རྒྱས་ལ་ཡང་ཡོད་པས་མཉམ་ན་ཡང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་གྲོལ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་དང་། ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པ་དང་། ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ལ་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་དང་། ཕྲིན་ལས་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ལྔ་ལས། དང་པོ་ཉན་རང་རྣམས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མ་སྤངས་པས་སངས་རྒྱས་ལྟར་རྣམ་པར་དག་པ་མིན་ལ་དེར་མ་ཟད། དེ་དག་གི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་སྤངས་ཀྱང་བག་ཆགས་ཕྲ་མོ་མ་སྤངས་པས། དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་ཀྱང་སྔོན་སྤྲེའུར་གྱུར་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་སྤྲེལ་ལྟར་མཆོངས་རྒྱུག་བྱེད་པ་དང་། སྔོན་སྨད་འཚོང་མར་གྱུར་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་རང་གི་བྱད་ལ་ལྟ་བའི་ཕྱིར་མེ་ལོང་དང་ལྷུང་བཟེད་
2-132a
ཀྱི་ངོས་ལ་ལྟ་བ་ལྟ་བུ་སོགས་ཉོན་མོངས་མེད་ཀྱང་དེའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཆ་ཡོད་ལ་སངས་རྒྱས་ལ་སྒྲིབ་གཉིས་ཕྲ་མོ་ཡང་མི་མངའ་བས་རྣམ་པར་དག་པ་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྦྱང་བས་རིན་པོ་ཆེའི་ས་གཞི་དང་། དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་དང་། བདུད་རྩིའི་ཆུ་བོ་སོགས་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་བཀོད་པ་སྟོན་ནུས་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་མི་ནུས་པས་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཁྱད་པར་དང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་བདག་མེད་གཉིས་རྟོགས་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་མཉམ་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་ལ། ཉན་རང་རྣམས་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལུས་ཙམ་ལས་མེད་དོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ས་བཅུའི་བྱང་སེམས་ཀྱི་འཁོར་དང་ལྷན་ཅིག་སྲིད་པ་ཇི་སྲིད་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པར་མཛད་པའི་སྐུ་བརྙེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཉན་རང་ལ་མེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་མཆོག་གི་སྤྲུལ་སྐུ་ལ་སོགས་པ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་རྣམ་པར་རོལ་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱི་མའི་མཐའི་བར་དུ་ཕན་བདེ་མཛད་པའི་ཕྲིན་ལས་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཉན་རང་ལ་མེད་དོ། །མཚོན་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་ལྔ་པོ་དེའི་སྔ་མ་བཞི་རྒྱུ་ཡི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་གཅིག་ནི་འབྲས་བུའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་ཡིན་ནོ། །རྣལ་འབྱོར་ཞེས་པ་ཞི་ལྷག་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་དོན་ཡིན་ལ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་ལྔ་པོ་དེས་མཚན་ཉིད་གསུམ་མཚན་གཞི་ལྔའི་སྟེང་དུ་མཚོན་པར་བྱེད་དེ། ཕུང་པོ་ལྔ་དང་འདུས་མ་བྱས་
2-132b
དེ་བཞིན་ཉིད་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལའང་། བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་བཏགས་པ་དང་། གཉིས་སུ་སྣང་བ་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་གསུམ་པོ་ཤེས་པར་བྱེད་པས་སོ། །ཁ་ཅིག་གཟུགས་དང་ལྡན་མིན་ཀུན་བཏགས། སེམས་སེམས་བྱུང་གཞན་དབང་། འདུས་མ་བྱས་ཡོངས་གྲུབ་ཅེས་གཞི་ལྔ་ལ་སོ་སོར་སྦྱར་བ་ཡོད་ཀྱང་ཅུང་མི་ལེགས་ལ། ལྔ་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་གསུམ་ག་ཡོད་དེ། ཀུན་བཏགས་ཀྱི་གཟུགས་དང་། གཞན་དབང་གི་གཟུགས་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་གཟུགས་སམ་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གསུམ་ཕྱེ་བ་ལྟར་ཀུན་ལ་ཤེས་པར་བྱའོ།

 །དབྱིངས་དེ་སྒྲིབ་གཉིས་ཀྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བས་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པར་གནས་གྱུར་ཅིང་ཉོན་སྒྲིབ་སྤང་བའི་རྣམ་གྲོལ་ཙམ་ཉན་རང་ལ་ཡོད་པས་དེ་ཙམ་གྱི་ཆ་ནས་མཉམ་པ་དང་། ཁྱད་པར་ལྔས་ཉན་རང་ལས་འཕགས་པ་དང་། ཀུན་ཉོན་འགག་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འབྲི་བ་མེད་ཅིང་། རྣམ་བྱང་འཕེལ་བས་ཆོས་དབྱིངས་འཕེལ་བ་མེད་པས་རྟག་ཏུ་འཕེལ་འགྲིབ་བྲི་གང་མེད་པར་མཉམ་པར་ཉིད་ལས་མི་གཡོ་བ་ཞི་གནས་སམ་རྟེན་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་གྲོལ་ནི་རྟེན་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པས་ཉན་རང་རྣམས་ཀྱང་འཁོར་བ་ལས་གྲོལ་བ་ཡིན་པས་དེའི་རྣམ་གྲོལ་དེ་ལྟ་བུ་སངས་རྒྱས་ལ་ཡང་ཡོད་པས་མཉམ་ན་ཡང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་གྲོལ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་དང་། ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པ་དང་། ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ལ་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་དང་། ཕྲིན་ལས་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ལྔ་ལས། དང་པོ་ཉན་རང་རྣམས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མ་སྤངས་པས་སངས་རྒྱས་ལྟར་རྣམ་པར་དག་པ་མིན་ལ་དེར་མ་ཟད། དེ་དག་གི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་སྤངས་ཀྱང་བག་ཆགས་ཕྲ་མོ་མ་སྤངས་པས། དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་ཀྱང་སྔོན་སྤྲེའུར་གྱུར་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་སྤྲེལ་ལྟར་མཆོངས་རྒྱུག་བྱེད་པ་དང་། སྔོན་སྨད་འཚོང་མར་གྱུར་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་རང་གི་བྱད་ལ་ལྟ་བའི་ཕྱིར་མེ་ལོང་དང་ལྷུང་བཟེད་
2-132a
ཀྱི་ངོས་ལ་ལྟ་བ་ལྟ་བུ་སོགས་ཉོན་མོངས་མེད་ཀྱང་དེའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཆ་ཡོད་ལ་སངས་རྒྱས་ལ་སྒྲིབ་གཉིས་ཕྲ་མོ་ཡང་མི་མངའ་བས་རྣམ་པར་དག་པ་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྦྱང་བས་རིན་པོ་ཆེའི་ས་གཞི་དང་། དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་དང་། བདུད་རྩིའི་ཆུ་བོ་སོགས་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་བཀོད་པ་སྟོན་ནུས་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་མི་ནུས་པས་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཁྱད་པར་དང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་བདག་མེད་གཉིས་རྟོགས་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་མཉམ་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་ལ། ཉན་རང་རྣམས་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལུས་ཙམ་ལས་མེད་དོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ས་བཅུའི་བྱང་སེམས་ཀྱི་འཁོར་དང་ལྷན་ཅིག་སྲིད་པ་ཇི་སྲིད་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པར་མཛད་པའི་སྐུ་བརྙེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཉན་རང་ལ་མེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་མཆོག་གི་སྤྲུལ་སྐུ་ལ་སོགས་པ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་རྣམ་པར་རོལ་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱི་མའི་མཐའི་བར་དུ་ཕན་བདེ་མཛད་པའི་ཕྲིན་ལས་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཉན་རང་ལ་མེད་དོ། །མཚོན་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་ལྔ་པོ་དེའི་སྔ་མ་བཞི་རྒྱུ་ཡི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་གཅིག་ནི་འབྲས་བུའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་ཡིན་ནོ། །རྣལ་འབྱོར་ཞེས་པ་ཞི་ལྷག་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་དོན་ཡིན་ལ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་ལྔ་པོ་དེས་མཚན་ཉིད་གསུམ་མཚན་གཞི་ལྔའི་སྟེང་དུ་མཚོན་པར་བྱེད་དེ། ཕུང་པོ་ལྔ་དང་འདུས་མ་བྱས་
2-132b
དེ་བཞིན་ཉིད་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལའང་། བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་བཏགས་པ་དང་། གཉིས་སུ་སྣང་བ་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་གསུམ་པོ་ཤེས་པར་བྱེད་པས་སོ། །ཁ་ཅིག་གཟུགས་དང་ལྡན་མིན་ཀུན་བཏགས། སེམས་སེམས་བྱུང་གཞན་དབང་། འདུས་མ་བྱས་ཡོངས་གྲུབ་ཅེས་གཞི་ལྔ་ལ་སོ་སོར་སྦྱར་བ་ཡོད་ཀྱང་ཅུང་མི་ལེགས་ལ། ལྔ་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་གསུམ་ག་ཡོད་དེ། ཀུན་བཏགས་ཀྱི་གཟུགས་དང་། གཞན་དབང་གི་གཟུགས་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་གཟུགས་སམ་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གསུམ་ཕྱེ་བ་ལྟར་ཀུན་ལ་ཤེས་པར་བྱའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些大乘佛教文本的翻译如下：
界(法界)远离二障之垢染，因此成为极其清净，因声闻、缘觉也有断除烦恼障的解脱，所以从这一层面上（与佛）相同。但佛陀以五种特殊之处超胜声闻缘觉：由于一切烦恼止息，故法界无有减损；因清净功德增长，故法界无有增益；永远没有增减盛衰，恒常安住于平等性中不动，这称为止观或所依。解脱是遍及一切所依的，因为声闻缘觉也从轮回中解脱，这样的解脱佛陀也有，所以在这点上相同。然而，佛陀的解脱具有五种殊胜特点：清净的殊胜、佛土的遍净、获得法身、享受大乘法、以化身利益众生以及事业不间断等五种殊胜。
首先，声闻缘觉未断所知障，所以不像佛陀那样完全清净。不仅如此，虽然他们断除了烦恼种子，但未断除微细习气，所以即使获得阿罗汉果位，仍有过去为猴子时的习气而作出跳跃奔跑的行为，或曾为妓女时的习气而照镜观看自己的容貌（如在镜中或钵面上观察自己）。虽无烦恼但仍有习气的成分，而佛陀则完全没有二障的微细部分，因此清净方面极为殊胜。
佛陀能清净佛土，示现宝石地面、如意树、甘露河等清净国土的庄严，而声闻无此能力，这是佛土遍净的殊胜。佛陀通达二无我，证得如来真如大平等性的法身，而声闻缘觉仅有通达人无我的解脱身而已。
佛陀与十地菩萨眷属共同，尽虚空界不间断地受用大乘法，获得圆满受用身，声闻缘觉没有这种功德。佛陀通过殊胜化身等身语意的变化游戏，为一切众生直至最后边际带来利益安乐，事业永不间断，声闻缘觉没有这种功德。
所示例的五种瑜伽地，前四种为因位瑜伽，最后一种是果位瑜伽地。"瑜伽"意为止观双运。这五种瑜伽地用来表示五种所诠基础上的三种能诠特性。在五蕴及无为法真如等法上，显示凡夫所执的能取所取二相、二相显现以及无二之义这三种含义。
有些人认为色法和不相应行为遍计所执，心与心所为依他起，无为法为圆成实。虽然有人这样将三性分别配在五类法上，但这并不妥当。每一种法中都具有这三性，如遍计所执的色法、依他起的色法以及由法性所殊胜的色法或色法的法性三种，对一切法都应如此了知。


 །
求解脱
བདུན་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་ནི། ས་བོན་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། ཞེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་དྲུག་གིས་བསྟན་ཏེ། འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་བྱས་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ལ་ཐབས་གང་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བརྟགས་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཉོན་ཤེས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་སམ། གཟུང་བ་འཛིན་པའི་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ལ་ཡོད་པས་དེ་ནི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པའི་ཀུན་གཞི་དེ་གཟུང་འཛིན་གྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་ཏེ་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ན་དེ་ལས་སྣང་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་གསུམ་ཡང་གནས་འགྱུར་ཏེ། གནས་སྣོད་དུ་སྣང་བ་དང་། དོན་ཡུལ་དྲུག་ཏུ་སྣང་བ་དང་། ལུས་སུ་སྣང་བ་
2-133a
དབང་པོ་དྲུག་དག་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ན་སྣོད་མ་དག་པ་ངམ་གྲོག་གཡང་ས་ཚེར་མ་ཅན་སོགས་མ་ཡིན་པར་རིན་པོ་ཆེའི་རང་བཞིན་གྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྣང་བ་དང་། ཡུལ་རྣམས་དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་དང་བདུད་རྩིའི་རྫིང་བུ་སོགས་ཡིད་དུ་འོང་བའི་ལོངས་སྤྱོད་ཟག་མེད་ཀྱི་འདོད་ཡོན་དྲུག་དང་། ལུས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ལྟ་བུ་དང་། དབང་པོ་རེ་རེས་ཀྱང་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱེད་ནུས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་སྟོབས་དཔག་ཏུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་གཞི་གནས་གྱུར་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་དེ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་གནས་སམ་རྟེན་ཡིན་པས་གནས་གྱུར་གྱི་ཡོན་ཏན་ཀུན་ལ་ཁྱབ་བྱེད་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དབྱིངས་དེར་ཉན་རང་བྱང་སེམས་ཐམས་ཅད་འཇུག་པས་རྟེན་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཡང་བཤད་དོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་དང་འཛིན་པ་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་ཕྱིར་རིམ་པ་ལྟར་ཉོན་ཡིད་གནས་གྱུར་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་དབང་བར་འགྱུར་ཏེ། གནས་མ་གྱུར་པའི་དུས་ན་ཀུན་གཞི་ལ་བདག་ཏུ་དམིགས་ཀྱང་གནས་གྱུར་པའི་ཚེ་ཀུན་གཞི་གནས་གྱུར་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་དེས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟོག་ལ་དབང་བ་ཐོབ་པ་དང་། འཛིན་པ་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་གནས་གྱུར་ན་ཐ་མལ་མ་དག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མི་སྣང་བར་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་དབང་བ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་
2-133b
ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་གནས་གྱུར་ན་ཡེ་ཤེས་དང་ལས་གཉིས་པོ་དག་ལ་དབང་བར་འགྱུར་ཏེ། སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ཐོབ་པས། ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པའི་མཐུས་ཕྲིན་ལས་ལ་དབང་ཐོབ་བོ། །གོང་དུ་གནས་གྱུར་གྱི་སྐབས་སུའང་འདི་དང་མཚུངས་པར་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་དབང་ནི་རྣམ་པ་བཞི་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །དབང་བཞི་པོ་དེས་བརྒྱད་པ་མི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ས་གསུམ་ལ་ནི་དབང་རྣམ་པ་བཞི་ཐོབ་སྟེ། གཅིག་སྟེ་ས་བརྒྱད་པ་ལ་དབང་དང་པོ་མི་རྟོག་པ་དང་ཞིང་ལ་དབང་བ་གཉིས་ཐོབ་ལ་དེ་ལས་གཞན་ས་དགུ་པར་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བ་དང་། བཅུ་པ་ལས་ལ་དབང་བ་ཐོབ་པས། ས་དེ་གཉིས་དབང་རེ་རེར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་དང་ལྡན་པས་ཁམས་གསུམ་སྲིད་པར་གཏོགས་པའམ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡང་རོ་གཅིག་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་གྱུར་ལ་ཞེས་པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་གཉིས་མེད་པར་ཤེས་པས་སྒྲོ་འདོགས་ཀྱི་མཐའ་བསལ་བའོ། །བདག་མེད་རྟོགས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་ཙམ་གྱི་སྟོང་རྐྱང་མ་ཡིན་པར། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་གཞན་དབང་བདག་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཡོངས་གྲུབ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཐ་དད་མེད་པར་མཉམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྐུར་འདེབས་ཆད་པའི་མཐའ་བསལ་བའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
求解脱
第七，遍寻求解脱，由"种子转变故"等六个偈颂来说明。通过圣道断除烦恼和苦痛而现证涅槃，这就是解脱；思考以何种方法获得涅槃，这就称为遍寻求解脱。
其中，烦恼障和所知障的习气，或者各种能取所取的习气存在于阿赖耶识中，这称为一切种子。当这样的种子形态的阿赖耶转变为远离能取所取垢染而转依时，由此显现的三种法也会转依：显现为器世界的，显现为六境对象的，以及显现为身体的六根也会转依。
转依时，不净器世界的险峻悬崖荆棘等转变为如珍宝性质的净土世界；诸境转变为如意树、甘露池等悦意受用的无漏六妙欲；身体则如同佛身，每一根能执行一切根的功能，具足一百一十二种功德的清净圆满身体，如金刚般力量不可估量。阿赖耶转依成为无漏界，是解脱的所依或基础，遍及一切转依功德。或者，由于声闻、缘觉、菩萨都能进入解脱界，也说是遍及一切所依。
烦恼意、五门能取识和分别意识三者转依后，依次获得四种自在：烦恼意转依后获得无分别自在，因为未转依时执阿赖耶为我，转依后则以该识缘于转依的阿赖耶无分别，故获得无分别自在；五门能取识转依后，不再显现普通不净境，而对清净国土获得自在；分别意识转依后，对智慧和事业两者获得自在，因获得四无碍解而对智慧自在，因获得神通力而对事业自在。上文转依部分也有类似阐述。这样获得四种自在。
通过这四种自在，在第八不动地等三地获得四种自在：在第八地获得第一种无分别自在和对佛土自在两种，其余则是在第九地获得对智慧的自在，在第十地获得对事业的自在，所以认为这两地各得一种自在。
解脱的另一种分类：具慧菩萨对三界一切有为法通达人无我和法无我二者为一味，这表明通过了知二无我而遣除增益边。对无我的理解不仅仅是完全不存在的单纯空性，而是了知如幻缘起的依他起性空二我的圆成实如来藏与之不异，这是遣除诽谤的断灭边。


 །དེ་ལྟར་དབུ་མའི་ལམ་ཤེས་ནས་བྱང་སེམས་དེ་ནི་ལམ་དེ་ལ་དེ་ལྟར་འཛིན་པའི་སེམས་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇུག་ཅིང་དེ་ལྟར་བློས་
2-134a
ཡང་ཡང་གོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་སེམས་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འདི་དྲོད་ནས་བཟོད་པའི་བར་དུའོ། །དེ་ནས་སེམས་ཙམ་དུ་རིག་པ་དེ་ལ་ཡིད་གནས་པའི་ཕྱིར་ན་ཇི་ལྟར་གཟུང་བར་སྣང་ཡང་གཟུང་བའི་ངོ་བོ་མེད་པ་དེ་བཞིན་སེམས་ཙམ་གྱིས་འཛིན་པར་སྣང་ཡང་འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུང་བ་བཞིན་དུ་མེད་པར་རྟོགས་ནས་ཆོས་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་དེ་ལ་འཛིན་པ་དེ་ཡང་མི་སྣང་ངོ་། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་ཀ་མགོ་མཉམ་དུ་དེ་དང་དེར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་པར་མཐོང་ནས་གཟུང་འཛིན་གྱི་སྤྲོས་པ་དེ་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་མི་སྣང་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མཐའ་དག་ལས་གྲོལ་ཏེ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཆོག་ཏུ་དམིགས་པ་ཀུན་དང་བྲལ་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཡོངས་གྲུབ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་བསྟན་པ། སྔོན་ཚོགས་གཉིས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གཅིག་ཏུ་བསགས་པ་དང་ལྡན་པས་ཚེ་འདིར་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་བྱས་པའི་ཚོགས་ཀྱི་གཞི་དང་། མོས་སྤྱོད་དུ་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པར་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྐྱེད་པའི་ས་དེ་གཉིས་ཡོད་ན། རྒྱུ་དེ་ལས་སྦྱོར་ལམ་དྲོད་དང་རྩེ་མོ་ཐོབ་པའི་དུས་སུ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཀྱིས་མིང་གིས་བཏགས་པ་ཙམ་ལས་དོན་རང་མཚན་པ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ནི་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་བཏགས་བྱའི་ཆོས་མེད་པར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པས་མིང་བཏགས་པ་ཙམ་གྱི་མིང་གཟུགས་ཀྱི་ཟླས་
2-134b
ཕྱེ་བའི་མིང་གཞིའི་ཕུང་པོ་སེམས་སེམས་བྱུང་ཙམ་ལས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་སྦྱོར་ལམ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་ཚེ་ན། ཕྱི་རོལ་དོན་གྱིས་དབེན་པ་བཟོད་པ་དེར་མཐོང་ནས། མིང་ཙམ་མམ་སེམས་ཙམ་དུ་འཛིན་པ་ཕྱི་ནས་ཏེ་ཆོས་མཆོག་གི་དུས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །དེ་ལྟར་གཟུང་འཛིན་གཉིས་མ་མཐོང་བས་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་དང་སྣང་བ་འབྱུང་ཞིང་མཐར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་བསྟན་པ། སེམས་ནི་ཞེས་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །སེམས་དེ་གནས་ངན་ལེན་དང་བཅས་པ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་སྲོག་གཅོད་པ་སོགས་མི་དགེ་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ཆགས་སྡང་གཏི་མུག་གོ། ཡང་ན་ཉོན་ཤེས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་གཉིས་སོ། །གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྒྱུ་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི། བདག་ལྟའི་ཞགས་པས་སེམས་རབ་ཏུ་ཟིན་པར་གྱུར་ནས་ནི། འཁོར་བར་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས། མདོར་ན་བདག་འཛིན་གཉིས་པོས་ཉོན་ཤེས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་བསགས་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་འབྲེལ་བའི་སེམས་དེ་ཇི་སྲིད་བདག་འཛིན་གཉིས་པོ་མ་སྤངས་པ་དེ་སྲིད་དུ་སེམས་ལ་བག་ཆགས་བསགས་ཤིང་འཁོར་བར་འཇུག་ཅེས་སོ། །སེམས་དེ་ནང་དུ་གནས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་འདོད་ཅེས་པ། སེམས་དེ་ཇི་ལྟར་ནང་དུ་གནས་ན། གཟུང་བ་ལ་ཞེན་
2-135a
ཅིང་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་སེམས་ནང་དུ་སེམས་ལ་བསྡུས་ཏེ་ནང་དུ་ཡང་དག་པར་བཞག་པའི་ཞི་གནས་དང་། གཟུང་བ་མེད་པར་འཛིན་པའི་སེམས་ཙམ་དུ་རྟོགས་པ་དང་སེམས་ཀྱང་མེད་པར་རྟོགས་ནས་གཟུང་འཛིན་གཉིས་དང་བྲལ་བས་ནི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་བག་ཆགས་མི་གསོག་ཅིང་སེམས་འཁོར་བར་འཇུག་པ་ལས་ལྡོག་ཏེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
就这样，了知中道之后，菩萨以唯心门而入真实，如是反复修习。这种以唯心门修习真实的观修，是从暖位到忍位。
之后，由于心安住于唯心了知，了解到虽然显现为所取，但所取的本性不存在；同样地，虽然显现为唯心的能取，但能取也如同所取一样不存在。获得胜法三摩地时，能取也不再显现。
见到能取所取二者同等地没有实际成立，能取所取的戏论在一切方面都不显现，从一切分别中解脱，即是圣者殊胜智慧，远离一切所缘，无颠倒的圆成实。
又显示解脱的另一种分类：先前在一阿僧祇劫中积累两种资粮，今生中通过闻思修大乘法的资粮基础，以及在胜解行位如理作意无常、苦、空、无我而成就的两种阶段。
由这些因缘，当获得加行道暖位和顶位时，见到一切法唯是心识以名言假立，无有自相实义，仅是分别而已。这样理解无有所立法，唯有分别假立名称的名色中，区分为名基蕴体的心与心所，除此之外无有外境，当获得加行道忍位时，见到外境空性的忍位，之后在胜法位时不再见到唯名或唯心的执着。
这样不见能取所取二者，生起如镜之智，最终获得佛地平等性，即为解脱。
又显示解脱的另一种分类：心，即阿赖耶识等心及心所法。此心具有随眠，身体随眠如杀生等不善业，心的随眠即贪嗔痴。或者，二种烦恼障和所知障习气的随眠。随眠的原因是执人我见和执法我见，为我见的绳索所紧缚，因此流转轮回。
简言之，由于二种我执积累烦恼障和所知障的随眠，只要未断除二种我执，心就会积集习气而继续轮回。
"心内住故欲回转"是指，当此心如何内住？将散乱攀缘外境的心收摄于内而安住，形成止观，了悟无所取的唯心，进而了悟心亦不存在，远离能取所取二者，就不再积集随眠习气，心从轮回中回转，这就是解脱。


 །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རྣམ་གྲངས་བཞི་བཤད་པ་འདི་རྣམ་གྲངས་གཞན་དང་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་བསྟན་པ་ཙམ་ལས་བློ་བརྟན་འགྲེལ་པར་དོན་གཞན་མ་གསུངས་ཀྱང་། རྣམ་གྲངས་དང་པོ་ནི་གནས་འགྱུར་བའི་སྒོ་ནས་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ངོ་བོ་བཤད་པ་དང་། གཉིས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་ངོས་ནས་བཤད་པ་དང་། གསུམ་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འབྱུང་བའི་གོ་རིམ་གྱི་སྒོ་ནས་དང་། བཞི་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་མ་གྲོལ་སེམས་ལ་རག་ལས་ཏེ། འཆིང་ན་སེམས་འཆིང་། གྲོལ་ན་སེམས་གྲོལ་བ་ཡིན་གྱི། ཕྱི་རོལ་པས་འདོད་པ་ལྟར་དབང་ཕྱུག་གིས་དབང་བསྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱིས་གྲོལ་བ་དང་། གཅེར་བུ་པས་ཐར་བ་གཟུགས་ཅན་དུ་གྱུར་པས་གྲོལ་བ་སོགས་མི་འཐད་དེ། སེམས་ཀྱི་འཆིང་བ་མ་སྤངས་པར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནམ་ཡང་མི་སྲིད་ལ། བདག་འཛིན་གཉིས་ཀྱི་འཆིང་བ་སྤངས་ན་གྲོལ་བ་ཡིན་ཞེས་རྣམ་གྲངས་བཞིས་རྣམ་གྲོལ་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་ཡིན་ནོ། །
求无自性
བརྒྱད་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་ནི། རང་དང་རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། མདོ་སྡེ་རྣམས་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་
2-135b
པ་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་འདས་པ་ཞེས་གསུངས་ན། དེའི་དོན་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་དང་སྦྱར་ན་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཚུལ་གསུངས་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་མདོར་བསྡུ་ན་ཀུན་བརྟགས་དང་། གཞན་དབང་ཡོངས་གྲུབ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་དམ་མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་འདིར་འདུའོ། །དེ་ཡང་གཞན་གྱི་དབང་ནི་སེམས་སེམས་བྱུང་གཟུང་འཛིན་དུ་སྣང་བ་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་ཅན་འདི་ཡིན་ལ། འདི་ལ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་གནས་འགག་པ་གསུམ་ཡོད་པས་དེ་ལ་འདས་པ་འགགས་ཟིན་པ་ནི་ད་ལྟར་ཆོས་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་འོངས་པ་ནི་ད་ལྟའི་དུས་སུ་རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་མ་སྐྱེས་པས་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གནས་བཞིན་པའི་ད་ལྟ་བ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་གྲུབ་ཟིན་པ་ལ་སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པའམ་ངོ་བོ་མེད་པར་འདོད་དོ། །སྐྱེ་འགག་གི་སྒོ་ནས་ངོ་བོ་མེད་པར་བརྟགས་པ་འདི་ནི་ཉན་ཐོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སྟོང་པ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་དོན་འཆད་ཚེ་འདི་ལྟ་བུར་འཆད་དོ། །ཡང་གཞན་དབང་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་དོན་དུ་བཤད་ན། རང་དང་ཞེས་པ་གཞན་དབང་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྣང་བ་འདི་དག་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་ཏེ་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པའི་གཞན་དབང་ལས་སྐྱེ་བས་ན་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་བཤད་དེ། དེ་ནི་གྲངས་ཅན་པ་དག་གཙོ་བོ་ཡོད་པ་ལས་གཞན་རྣམས་སྐྱེ་ཞེས་སམ། འབྲས་བུ་རྣམས་རྒྱུའི་དུས་ན་ཡོད་པ་ཉིད་སྐྱེད་ཀྱི་མེད་ན་སྐྱེ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་འདོད་པ་འགོག་པའི་དོན་དུའོ། །རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་མེད་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི། དངོས་པོ་འགགས་པ་རྣམས་སླར་ཡང་སྔོན་གྱི་རང་
2-136a
བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་ཅེས་པའི་དོན་ཏེ་འདིས་ཞིག་པ་ནི་དངོས་པོ་འགགས་པ་ཙམ་ལས་མེད་ཅེས་བསྟན་ཏེ། གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོ་ཞིག་པ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་སོང་བ་མ་ཡིན་གྱི་གཙོ་བོའི་ཀློང་དུ་བག་ལ་ཉལ་ནས་གནས་སོ་ཞེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རང་གི་ངོ་བོ་ལ་མི་གནས་ཕྱིར་དང་ཞེས་པ་ད་ལྟར་གྱི་ཆོས་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་འདིས་ནི་གནས་པ་མེད་པར་བསྟན་ཏེ། མུ་སྟེགས་རྣམས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ་སྐྱེས་ནས་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་གནས་ཏེ་གཟོད་འཇིག་གོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གཟུང་འཛིན་དེ་མེད་ཕྱིར་ཞེས་པ་ཀུན་བརྟགས་གཉིས་སུ་སྣང་ཞིང་དེ་ལྟར་གཉིས་སུ་བཏགས་པ་དེ་ལ་གཟུང་འཛིན་དང་གཙང་བདེ་རྟག་བདག་སོགས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བརྟགས་པ་ནི། ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་བཟུང་བ་ལྟར་འཁྲུལ་པའི་བློའི་ཞེན་ཡུལ་ཙམ་ལས་བློ་དེས་བཟུང་བ་ལྟར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་མ་མྱོང་བས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
对解脱的四种分类解释，只是从不同角度阐述解脱的方式，虽然智慧坚固论释中没有说其他意义，但第一种是从转依角度解释解脱的本质，第二种从解脱道的方面解释，第三种从解脱生起的次第解释，第四种则说明解脱与否取决于心：束缚是心的束缚，解脱是心的解脱，而非如外道所主张的由大自在天主宰等而解脱，也非如裸形外道认为解脱是物质形态的转变等。这些都不合理，因为未断心的束缚，解脱绝不可能实现；而断除二种我执的束缚，则为解脱。通过这四种分类遍寻求解脱。
求无自性
第八，遍寻求无自性，由"自及自体性"等两个偈颂说明。诸经中说一切法无自性，本自涅槃，其意义结合三自性如何解释呢？一切法简言之，包含遍计所执、依他起、圆成实三种自性或三种相。
其中，依他起是显现为能取所取的心心所刹那相续，具有有为法的生住灭三相：过去已灭的法，现在没有其自体，故无自性；未来尚未生起，现在无有自体，故无自性；现在正住的法，已成立的自体不能持续到第二刹那，故无实体或无自性。从生灭角度理解的无自性，声闻部派在解释空性和无自性义时也是如此诠释。
另外，若解释依他起的"生无自性"，"自及"是指依他起缘起现象不由自性而生，而是由因缘和合的他力而生，故为生无自性，因此说无自性。这是为了破斥数论派认为"从已有的主性生出其他"或"果在因时已有，不存在则不能生"的观点。
"无自体性故"是指已灭事物不会再以先前的自性生起，表明已灭仅是事物消失而已。这破斥了数论派认为已灭事物不是完全消失，而是潜藏于主性中的观点。
"不住自性故"是指现在一切已生之法不能持续到第二刹那，由此表明无有安住。这破斥了外道认为不是刹那灭，而是生后存在一段时间才灭的观点。
"无能所取故"是指遍计所执的二取显现及执着，如同错把绳子当蛇一样，只是迷乱心的所缘，如其所执丝毫不曾存在，因此称为无自性。
;


 །དེ་ལྟར་གཞན་དབང་དང་ཀུན་བརྟགས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་འདོད་དོ། །ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སོགས་སྔ་མ་སྔ་མ་གྲུབ་པ་དེ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་འགྲུབ་པའི་རྟེན་ཡིན་པས། འདི་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིས། སྐྱེ་བ་མེད་པ་འགྲུབ་སྟེ་གང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མི་རིགས་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་འགྲུབ་བོ། །སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་འགག་པ་མེད་པ་དང་། གང་སྐྱེ་འགག་མེད་པ་དེ་ནི་
2-136b
གསར་དུ་སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པར་གཟོད་ནས་ཞི་བར་གྲུབ་བོ། །གཟོད་ནས་ཞི་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་ཡོད་མི་སྲིད་པས་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྲུབ་བོ། །དེ་ལྟར་ན་གཞན་དབང་ངོ་བོ་མེད་པའི་ཚུལ་གསུམ་དང་། ཀུན་བརྟགས་ངོ་བོ་མེད་ཚུལ་གཅིག་གིས་བསྟན་ནས་གཟུང་འཛིན་དུ་སྣང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་མེད་འགག་མེད་བཟོད་ནས་ཞི་བ་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གསུངས་པ་ནི་ཡོངས་གྲུབ་བོ། །དེའི་ཕྱིར་གཞན་དབང་སྐྱེ་འགག་ཏུ་སྣང་ཡང་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ལས་སྐྱེ་བར་སྣང་ཡང་རང་གི་ངོ་བོས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། ཀུན་བརྟགས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བའམ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་། ཡོངས་གྲུབ་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་གདོད་ནས་གནས་ཀྱི་སྐྱེ་འགག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་གསུམ་ལ་དགོངས་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་འགག་མེད་པ་སོགས་སུ་གསུངས་པ་ཤེས་པར་བྱའོ། །
求法忍
དགུ་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་ནི། ཐོག་མ་དང་ནི་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏེ། མདོ་སྡེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་གསུངས་ན་དེའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་བརྒྱད་ལ་བློས་བཟོད་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གང་ཞེ་ན་ཐོག་མ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་བཟོད་པ་ནི། འཁོར་བའི་ཐོག་མ་འདི་ཙམ་ན་སྐྱེས་ཞེས་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་ཡོད་པར་འཛིན་པ་མི་རིགས་ཏེ། དབང་ཕྱུག་དང་ཚངས་པ་སོགས་བྱེད་པོ་གང་གིས་ཀྱང་འཁོར་
2-137a
བ་གསར་དུ་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་པར། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཐོག་མ་མི་རྙེད་པས་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མའི་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བཟོད་ན་དོན་དེ་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་དང་ནི། འཁོར་བ་འདི་ན་གང་སྔར་སྐྱེས་ཟིན་པ་དེ་ཉིད་སླར་མི་སྐྱེ་སྟེ་སྐྱེས་ཟིན་པ་འགགས་པར་གྱུར་པ་ནི་མེད་པ་ཡིན་པས་མེད་པ་སླར་སྐྱེ་བར་མི་རིགས་པས། སྐྱེས་ཟིན་དེ་ཉིད་སླར་མི་སྐྱེ་བ་ལ་བཟོད་པའི་རྣམ་གྲངས་གཉིས་པ་དང་། གཞན་ཉིད་ཞེས་པ། འཁོར་བ་འདི་ན་སྔར་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཆོས་དེ་འདྲ་བ་ཡང་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི། སྔོན་མེད་པའི་ཆོས་གསར་དུ་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་དུ་མ་གཏོགས་པ་ཞིག་དང་སྔོན་མེད་པའི་སེམས་ཅན་གསར་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་གསུམ་པ་དང་ཀུན་བརྟགས་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྟེ། རི་བོང་གི་རྭ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་བཞིན་དུ་དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བཟོད་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་བཞི་པའོ། །གཞན་དབང་གིས་ནི་རང་ཉིད་མི་སྐྱེ་སྟེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གཞན་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་མི་སྐྱེ་བ་ལ་བཟོད་པ་རྣམ་གྲངས་ལྔ་པ་དང་། ཡོངས་གྲུབ་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྟེ་དེ་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ནམ་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་མི་སྲིད་པར་བཟོད་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་དྲུག་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
这样，依他起和遍计所执被认为是无自性的。无自性、无生等，前前成立是后后成立的基础。如此，由无自性而成立无生，因为凡是无自性的东西不可能有生，所以成立无生。
由无生则无灭，凡是无生无灭的，即是非新造而本来寂静。本来寂静中不可能有苦和集，因此成立本自涅槃。
这样，通过依他起的三种无自性方式和遍计所执的一种无自性方式说明后，一切显现为能取所取的法都无自性，因此说一切法无生无灭、本来寂静、本自涅槃，这是圆成实。
因此，应当了知依他起虽显现为生灭，但从因缘和合的缘起而显现，无有自性生；遍计所执无有自相生或无自性；圆成实作为胜义自性本来安住，无有生灭自性。基于这三种无自性，宣说无自性、无生灭等义。
求法忍
第九，遍寻求无生法忍，以"初及"等一个偈颂说明。如果诸经中说获得无生法忍，那么其特征是什么呢？对八种无生法的智慧忍受称为无生法忍。
哪八种呢？首先，对初无生的忍受：执着轮回有开始，认为轮回在某时开始是不合理的。轮回并非由大自在或梵天等造作者新造，而是从无始以来十二缘起支相续而生，因此找不到其开始，所以轮回无有初生。若能忍受此义，即获得此忍。
轮回中已生之法不再重生，因为已生已灭变为无，无不应再生。对已生不再生的忍受是第二种。
"异"是指轮回中先前已知的蕴界处法会反复生起，但不会有先前不存在的新的非蕴界处法，也不会有先前不存在的新众生出现，这是第三种。
遍计所执无自相生，如同兔角无生一样，对此忍受是第四种。
依他起不自生，因由其他因缘之力而生，对此无生的忍受是第五种。
圆成实无变异生，如同虚空永不可能变异，对此忍受是第六种。
;


 །འཕགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་སྒོམ་གྱིས་སྤང་བྱའི་ཉོན་མོངས་པ་མཐའ་དག་སྤངས་ནས་ཟད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་ལ། སླར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནམ་ཡང་མི་སྐྱེ་བར་ཤེས་ནས་དོན་
2-137b
དེ་ལ་བཟོད་པ་རྣམ་གྲངས་བདུན་པ་དང་། ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་ཁྱད་པར་བའམ་བྱེ་བྲག་པ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་སྐུ་ལ་སྒྲིབ་གཉིས་སླར་སྐྱེ་བ་མེད་པའམ། ཡང་ན་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་རང་བཞིན་གཅིག་ཡིན་གྱི་ཐ་དད་དུ་མེད་པ་ལ། སྔོན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཁ་ཅིག་གི་ཆོས་སྐུ་ཅི་འདྲ་བར་སྐྱེས། དེ་ལས་གཞན་པ་ཕྱིས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཁ་ཅིག་གི་ཆོས་སྐུ་ཅི་འདྲ་བར་སྐྱེ་ཞེས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་སྐྱེ་བ་ཐ་དད་པར་མི་མཐུན་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་འདྲའི་མི་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་ལ་བཟོད་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་བརྒྱད་པ་སྟེ། མི་སྐྱེ་བའི་རྣམ་གྲངས་བརྒྱད་བཤད་པ་དེའི་དོན་ལ་བཟོད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པར་བཤད་པའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །སྤྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ལ་བཟོད་ཚུལ་གྱིས་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་རྣམ་གྲངས་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་གསུམ་བྱུང་སྟེ། སྦྱོར་ལམ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་ཚེ་སྐྱེ་མེད་ཀྱི་དོན་ལ་དོན་སྤྱིའི་ཚུལ་གྱིས་བཟོད་པའི་བཟོད་པ་ཆུང་ངུ་དང་། མཐོང་ལམ་ས་དང་པོར་སྐྱེ་མེད་མངོན་སུམ་རྟོགས་པའི་བཟོད་པ་འབྲིང་གི་གནས་སྐབས་དང་། ས་བརྒྱད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་གདོད་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དོན་ལས་མཉམ་རྗེས་ཀུན་ཏུ་མི་གཡོ་བས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའོ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་སེམས་རྣམས་ལ་སངས་རྒྱས་སུ་ལུང་སྟོན་ཅིང་། ཁྱད་པར་ས་བརྒྱད་པ་ལ་ལུང་བསྟན་པའི་ས་ཞེས་ཀྱང་གསུངས། འོན་ཀྱང་དགོས་པའི་དབང་གིས་རིགས་ལ་གནས་པ་དང་། སེམས་བསྐྱེད་མ་ཐག་པ་ལ་ཡང་སངས་རྒྱས་སུ་ལུང་སྟོན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་
2-138a
བཟོད་པ་ཞེས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་མེད་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་གདོད་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དོན་ལ་བཟོད་པ་ལ་གཙོ་བོར་བཤད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
圣者阿罗汉们通过见修断除一切烦恼后获得尽智，了知永远不会再生起烦恼，对此义理的忍受是第七种。
殊胜或特别的尽无生智，即佛陀们的法身不再有二障生起；或者说，一切佛陀的法身本性是一体而非差别，前面某些佛的法身如何生起，后面某些佛的法身如何生起，法身的生起没有不同或不一致的差别，对这样无生的道理的忍受是第八种。以上所述的八种无生之义的忍受，就是所说的无生法忍的分类。
一般而言，对无生法的忍受方式有小、中、大三种：获得加行道忍位时，以总义方式忍受无生义的小忍；初地见道时现证无生的中等忍；第八地时因无分别智完全成熟，对一切法本来无生的真义在定后不动摇的大忍。
获得此忍的不退转菩萨被授记成佛，特别是第八地也称为授记地。然而，根据需要，住于种姓者和初发心者也有被授记成佛的情况。
"无生法忍"主要解释为除法界外无有他法，对一切法本来无生义的忍受。
;


 །
求说一乘之意趣
བཅུ་པ་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བསྟན་པའི་དགོངས་པ་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ། ཆོས་དང་བདག་མེད་སོགས་ཚིགས་བཅད་བདུན་གྱིས་བསྟན་ཏེ། མདོ་ཁ་ཅིག་ལས་ཐེག་པ་གསུམ་དང་། ཁ་ཅིག་ལས་ཐེག་པ་གཅིག་ཡིན་པར་གསུངས་པ་དེ་དག་གི་དགོས་པ་གང་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་རྣམས་ལ་དྲང་དོན་དང་ངེས་དོན་གཉིས་ཡོད་པས། སེམས་ཙམ་པའི་ལུགས་ལ་ཐེག་གསུམ་དུ་བཤད་པ་ངེས་དོན་དང་། ཐེག་གཅིག་བཤད་པ་དྲང་དོན་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་པར་འདོད་པས་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ན། མཐར་ཐུག་ཐེག་པ་གཅིག་ལས་མེད་པར་གསུངས་པ་དེ་ཅི་ལ་དགོངས་ནས་དེ་སྐད་བསྟན་ཅེ་ན། དོན་བདུན་ལ་དགོངས་པ་སྟེ། ལམ་ཐེག་པ་གསུམ་དང་འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་གསུམ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཡང་། ཐེག་པ་གསུམ་ལ་འཇུག་པ་པོ་དང་། ལམ་དང་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གཅིག་ལས་མེད་པར་ཆོས་མཚུངས་པ་ལ་དགོངས་པ་དང་། ཐེག་པ་གསུམ་ལ་འཇུག་པ་པོའི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པར་མཚུངས་པ་ལ་དགོངས་པ་དང་། ཐེག་པ་གསུམ་ཀའི་འབྲས་བུ་ལས་ཉོན་སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མཚུངས་པ་ལ་དགོངས་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་ཐེག་པ་ཐ་དད་པ་ཉན་རང་ལམ་ལ་ཞུགས་པ་དག་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་པ་ཡོད་པ་ལ་དགོངས་པའི་ཕྱིར་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་
2-138b
ཅད་མཉམ་པར་དགོངས་པའི་བསམ་པ་དང་། ཉན་རང་རིགས་ངེས་སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པ་བཏང་བར་འདོད་པ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དབུགས་དབྱུང་བས་བདག་ཀྱང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་པའི་བསམ་པ་རེ་ཞིག་རྙེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བསམ་པ་གཉིས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དགོངས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐབས་དེས་འདུལ་བ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བསྟན་པ་ལ་དགོངས་ནས་ང་ནི་ལན་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་དང་ཉན་ཐོས་རང་རྒྱུད་པ་གཉིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་སྣང་བ་ཐེག་པ་གཅིག་པ་ཙམ་ལ་དགོངས་པའི་ཕྱིར་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ཀྱང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མྱ་ངན་འདས་པ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་སུ་འབྱུང་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །མཐར་ཐུག་པའི་ཐེག་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་གཅིག་པུ་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་པ་ལ་དགོངས་ནས་ཐེག་པ་གཅིག་ཉིད་ཡིན་གྱི་གསུམ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་ལ་འགྲེལ་ཆེན་དུ་རྒྱས་བཤད་མཛད་ཀྱང་། རྒྱས་ཆེ་ན་གོ་ཇེ་དཀའ་ལྟ་བུར་འགྱུར་དོགས་པས་དོན་གྱི་གནད་མདོར་བསྡུས་གོ་བདེར་བརྗོད་པའོ། །ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བསྟན་པའི་དགོས་པ་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་མ་ངེས་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་མ་ངེས་པ་ཁ་ཅིག་དག་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་དྲང་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་མ་ངེས་པ་གཞན་དག་ཐེག་
2-139a
ཆེན་ལ་ཞུགས་ཀྱང་འཁོར་བ་འདིར་ཕན་བཏགས་ཀྱང་གནོད་པ་བྱེད་པ། གནོད་པ་མ་བྱས་ཀྱང་གནོད་པ་བྱེད་པ། དགོས་པ་མེད་པ་ཡང་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་སོགས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་པ་མཐོང་ནས་འཁོར་བ་ལ་སྐྱོ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་མྱང་འདས་ལ་འཇུག་པར་འདོད་པ་དག་ཐེག་ཆེན་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་ཡང་དག་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ལ་ཐེག་པ་གཅིག་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་ལ་ཞུགས་ཀྱང་རང་འབྲས་ཐོབ་པའི་རྗེས་སུ་ཐེག་ཆེན་ལ་ཅིས་ཀྱང་འཇུག་དགོས་པས་དང་པོ་ནས་ཐེག་ཆེན་ལ་ཞུགས་པ་བཏང་བར་མི་བྱའོ་སྙམ་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ལས་མི་ལྡོག་པར་བྱེད། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་མ་ངེས་པ་ནི་སྔོན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པའི་དབང་གིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཞན་གཉིས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
求说一乘之意趣
第十，遍寻求一乘教法的意趣，由"法及无我"等七个偈颂说明。有些经中说有三乘，有些说只有一乘，这些说法的目的是什么？
诸经中有了义和不了义两种，根据唯识宗的观点，说三乘是了义，说一乘是不了义带有隐密意趣。若从此观点，究竟只有一乘的说法意趣何在？
是基于七种意义：虽然确有三乘道和三种菩提果，但趋入三乘者、一切道和果的法性法界只有一个，从法相同的角度而言；趋入三乘的一切补特伽罗都同样是人无我，从这一角度而言；三乘的果都从业惑苦中解脱，从这一角度而言；不定种姓者，已进入声闻缘觉道的人可能趋入大乘，从这一角度而言；佛陀平等看待自己与一切众生的心意，以及声闻缘觉定性者过去曾行菩萨行而后放弃，如来给予鼓励，使他们暂时生起"我也将成佛"的念头，从获得这两种心意的角度而言；
佛陀应化众生，以声闻乘示现涅槃，如说"我曾多次以声闻乘示现涅槃"，佛的化身与实际声闻二者同样显现为以声闻乘涅槃，从这一似乎相同的角度而言；菩萨化现为声闻身的也不实证声闻涅槃，而是最终成佛，也是如此。从究竟乘唯一是大乘而非其他的角度而言，宣说唯一乘而非三乘。
虽然大疏中有广泛解释，但担心过于广大反而难以理解，故简明扼要地阐述要点。
宣说一乘的目的是：为了引导声闻不定种姓和缘觉不定种姓趋向大乘；以及为了真正摄受某些已入大乘但因见众生在轮回中虽得益反受害，未害亦被害，无需亦受害等过失而厌离轮回，欲入声闻涅槃的菩萨种姓不定者不退转大乘。因此，诸佛为不定种姓者宣说唯一乘。
通过这样的教导，虽入声闻道，但在获得自果后仍必须趋入大乘，因此从一开始就不应放弃大乘，这样使他们不退失菩萨道。声闻不定种姓是因过去行声闻行而称为声闻种姓，其他两种也是如此。
;


 །ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་མ་ངེས་པ་ཐེག་ཆེན་ལ་ཞུགས་ནས་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ཐེག་པའི་དོན་བདེན་པ་མཐོང་བ་རྒྱུན་ཞུགས་ཕྱིར་འོང་ཕྱིར་མི་འོང་གསུམ་དང་། བདེན་པ་མ་མཐོང་བ་སོ་སྐྱེ་མོས་སྤྱོད་པའི་གང་ཟག་གང་ཡིན་པའོ། །བདེན་དོན་མཐོང་བ་ལ་ཡང་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་འོང་དང་། འདོད་ཁམས་ལ་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་མིན་པར་རྒྱུན་ཞུགས་དང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་རྣམས་སོ། །དེ་ལྟར་བདེན་མཐོང་འདོད་ཆགས་བྲལ་མ་བྲལ་འདི་གཉིས་ནི་ཐེག་ཆེན་ལ་ཞུགས་ཀྱང་དབང་པོ་
2-139b
རྟུལ་པོ་དང་དུས་རིང་པོ་ཞིག་གིས་འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པས། སོ་སྐྱེ་ཐེག་ཆེན་ལ་ཞུགས་པ་ལས་དམན་པའོ། །ཉན་ཐོས་འཕགས་པ་སྲིད་པ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་ནས་སྲིད་པར་མི་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་འཕགས་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་དེ་ཐེག་ཆེན་ལ་ཞུགས་ན་འཁོར་བར་སྐྱེས་ནས་རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་པ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་གྱི་བར་དུ་བསྒྲུབ་དགོས་ན་སྲིད་པ་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ལམ་ཐོབ་པ་དེ་དག་འཁོར་བར་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ཞེ་ན་བདེན་པ་མཐོང་བ་ཆགས་བྲལ་དང་ཆགས་བྲལ་མིན་པ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་གྱི་སྲིད་པའི་གཉེན་པོ་འཕགས་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་ཟག་མེད་ཀྱི་ལས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པར་སླར་སྲིད་པ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་སྨོན་ལམ་གྱིས་སྒྱུར་བའི་ཕྱིར། རྟོག་གེས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་སྒྱུར་བ་ཡི་སྐྱེ་བ་དང་ནི་ཡང་དག་པར་ལྡན་ཏེ། ཚུལ་དེས་འཁོར་བར་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་སྐྱེས་ནས་རྫོགས་སྨིན་སྦྱང་གསུམ་ལ་འཇུག་འཕགས་པའི་ལམ་ནི་འཁོར་བ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་སྲིད་པ་ཟད་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་དེ་འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་ཇི་ལྟར་རུང་སྙམ་ན་བདེན་ཏེ་འཕགས་ལམ་འབའ་ཞིག་གིས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་མིན་ཡང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་རྣམས་ལ་ཁམས་གོང་མའི་ཉོན་མོངས་ལྡན་པ་དང་། རྒྱུན་ཞུགས་དང་ཕྱིར་འོང་ལ་འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་སྒོམ་སྤང་མ་ཟད་པ་དང་།ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཡོད་པ་དེ་འཕགས་པའི་ལམ་འཁོར་བར་སྐྱེ་བར་བསྔོས་པའི་མཐུས་བུལ་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་བྱས་ཏེ་འཁོར་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་འགྲེལ་པར་གསུངས། འདིར་འཕགས་ལམ་ཐོབ་པ་ཟག་མེད་ཀྱི་
2-140a
ལས་ནི་ཟག་བཅས་སུ་ནམ་ཡང་བསྒྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ་ཟག་མེད་ཟག་བཅས་དང་། དགེ་བ་སྡིག་པར་འགྱུར་མི་སྲིད་མོད། སྔར་ཟག་མེད་ཀྱི་ལམ་འདིས་འཁོར་བ་སྤངས་ནས་རང་ཉིད་ཞི་བ་མྱང་འདས་སུ་གཞོལ་བའི་བསམ་པ་དེ་བཏང་ནས། ད་འཁོར་བར་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་སྨོན་ལམ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་མཐུས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་སྒྱུར་བའི་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་དེའི་སེམས་ཀྱི་སྨོན་པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ལེན་ལ་དེ་ཡང་ཟག་མེད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ཕལ་པའི་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་སྒྱུར་བའི་སྐྱེ་བ་ཐོབ་པ་ཡིན་པར་གོ་བར་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་རིགས་མ་ངེས་པར་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་དང་མྱང་འདས་ཞི་བར་བསྒོམ་པ་མྱང་འདས་ཐོབ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་དུ་བཅུག་ནས་འཁོར་བ་ལ་མངོན་དུ་ལྟ་བའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་སྦྱོར་བར་མཛད་པས་དེ་དག་སྙིང་རྗེས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་འཛིན་པ་ནི་སྲིད་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་དག་བདེན་དོན་མཐོང་བའི་འཕགས་པ་ཡིན་པས་ཕལ་པ་ལྟར་ལས་ཉོན་གྱི་དབང་གིས་རང་དབང་མེད་པར་འཁོར་བར་ཡང་ཡང་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་སྒྱུར་བའི་སྐྱེ་བ་འཛིན་ཞེས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
声闻不定种姓者进入大乘后成就菩提的有两种类型：已见自乘真谛的预流、一来、不还三种，以及未见真谛的凡夫信解行者。
在已见真谛者中又有已离欲界贪欲的不还，以及未离欲界贪欲的预流和一来。这样的见真谛者，无论是否离贪，虽入大乘，但因根钝需要长时间才能获得佛果，故劣于凡夫入大乘者。
声闻圣者背离生死而不再生于轮回的已得圣道者，若入大乘则须生于轮回中完成资粮圆满成熟清净三种修行直至三无数劫，那么已得尽除生死之道的这些人如何能生于轮回呢？
见真谛的离贪和未离贪二者，虽已获得对治三界轮回的圣道，但以此无漏业力不现证声闻果，通过愿力转变为再度生于轮回的因，因此具足不可思议转变的生命。以此方式在轮回中一世接一世相续而生，从事圆满成熟清净三种修行。
圣道是背离轮回、尽除生死的对治，怎么能成为生于轮回之因呢？诚然，仅靠圣道不能生于轮回，但不还者仍有上界烦恼；预流和一来仍有欲界修所断烦恼未尽以及上两界烦恼。通过将圣道回向生于轮回的力量，使烦恼缓慢发作，成为生于轮回的因，如释论所说。
此处，已得圣道的无漏业力永远不会转变为有漏，无漏不可能变成有漏，善业不可能变成恶业。但过去这无漏道是为了舍弃轮回而趋向寂静涅槃，现在舍弃此心，完全发愿生于轮回，其力量使不现证声闻果，具有不可思议转变的生命。这是依靠心的愿力而受生，但因为是由无漏业力所致，不同于普通生命，所以应理解为获得不可思议转变的生命。
佛陀对声闻不定种姓中未离欲贪者，令其暂不修习观想轮回为苦、涅槃为寂静的与证得涅槃相顺应的观修，而是使他们修习对轮回直接观照的大悲道。由此，他们因悲心而受生轮回，称为"回向生死"。因为他们是见真谛的圣者，所以不像普通人那样由业惑力无自主地一再生于轮回，而是具有不可思议转变的生命。
;


 །ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ན་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་མ་བྲལ་བ་དང་། བྲལ་བ་གཉིས་ལས། གཅིག་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ནི། རྒྱུན་ཞུགས་དང་ཕྱིར་འོང་གཉིས་ཡིན་ལ། དེ་དག་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སྙིང་
2-140b
རྗེའི་དབང་གིས་གང་དང་གང་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བར་འདོད་པ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་ནི། དེ་དང་དེར་སྐྱེ་བ་མཚན་ཉིད་པ་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ་སྐྱེས་ནས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་བྱས་ནས་ཚོགས་གཉིས་བསགས་ཤིང་མཐར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱེད་དོ། །གཅིག་ཤོས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་འདོད་ཁམས་སུ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རང་ཉིད་འདོད་ཁམས་སུ་མི་སྐྱེ་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྲུལ་པས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་བསྟན་ནས་ཚོགས་བསགས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་མཐར་འཚང་རྒྱའོ། །ཉན་ཐོས་པའི་ལམ་གྱིས་བདེན་མཐོང་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་མ་བྲལ་བ་དེ་གཉིས་ཡང་དང་ཡང་དུ་ནི་སྔར་གོམས་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་རང་དོན་ལ་དགའ་བའི་སེམས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པས། མྱ་ངན་འདས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་ཕྱིར་ཐེག་ཆེན་གྱི་འབྲས་བུ་ལ་རྟོགས་པ་བུལ་བ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །བདེན་པ་མཐོང་བའི་དོན་མ་བྱས་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ། རིགས་མ་ངེས་པ་སོ་སྐྱེའམ་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་སུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཐེག་ཆེན་ལ་ཞུགས་པ་དགའ་དོད་ཁམས་མིའི་རིས་ལས་ཚེ་འཕོས་ནས་འདོད་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་ཚེ་རིང་པོའི་ནང་དུ་སྐྱེའོ། །དེ་ལྟར་ལྷ་ཚེ་རིང་པོའི་ནང་དུ་འདུག་འདུག་པ་ལས། ནམ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་འདིར་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་མི་བཞུགས་ལ་དེའི་བསྟན་པ་ནུབ་སྟེ་མེད་པར་གྱུར་པ་དང་། སླར་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །འདོད་ཁམས་སུ་
2-141a
སྐྱེས་ནས་ཡུལ་ལ་སེམས་མངོན་པར་མི་དགའ་ཞིང་སྔོན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ལ་གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སློབ་དཔོན་མེད་པར་འཕགས་པའི་ལམ་མངོན་དུ་བྱེད་དེ་རང་རྒྱལ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ནས་སྤྲུལ་པ་བྱེད་པར་འདོད་པ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་བསམ་པས་གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ཐོབ་པའི་དོན་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་ཅིང་དེས་བསམ་གཏན་ཐོབ་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་ཏེ་ཁམས་གསུམ་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་ཅིང་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་མཐར་བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་དཔལ་ཕྲེང་གི་མདོ་ལས། དང་པོར་མེ་ལྕི་བ་ལ་མཆེད་དོ། །དེ་ནས་ཡུལ་འཁོར་ལ་མཆེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་དཔེས་དང་པོ་ཉན་ཐོས་དང་། དེ་ནས་རང་སངས་རྒྱས་དང་། མཐར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བའི་གནས་གསུམ་ལ་དགོངས་ནས་དེ་ལྟར་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་མཐར་ཐུག་ཐེག་གསུམ་འདོད་པའི་ལུགས་འདི་ལྟར་ན་རིགས་མ་ངེས་པ་རྣམས་ཐེག་ཆེན་ལ་ཞུགས་ནས་འཚང་རྒྱ་རུང་གི་ཉན་རང་དུ་རིགས་ངེས་པ་ནི་ནམ་ཡང་འཚང་མི་རྒྱ་ཞིང་། རིགས་ཆད་པ་དག་སངས་རྒྱ་བ་ཕར་ཞོག་ཉན་རང་གི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་ཐོབ་པའི་སྐལ་པ་གཏན་མེད་ལ་ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་རྣམས་ལྷག་མེད་མྱང་འདས་ཀྱི་ཚེ་ཕུང་པོ་ལྔ་གཏན་དུ་རྒྱུན་འཆད་པས་ཐེག་ཆེན་ལ་འཇུག་མི་སྲིད་པར་བཞེད་དོ། །དབུ་མ་པ་དག་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཡོད་པས་འཚང་རྒྱ་རུང་གི་རིགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་མེད་དེ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་
2-141b
འོང་གསལ་བ་ཡིན་པ་དང་། དྲི་མ་གློ་བུར་བ་འབྲལ་རུང་ཡིན་པས་གནས་སྐབས་སུ་ཐེག་པ་གཉིས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ཉན་རང་ལྷག་མེད་མྱང་འདས་སུ་ཞུགས་པ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འོད་ཟེར་གྱིས་བསྐུལ་བས་འགོག་པའི་དབྱིངས་ལས་ལྡང་སྟེ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་བསྒྱུར་བའི་སྐྱེ་བ་བཟུང་ནས་རྫོགས་སྨིན་སྦྱང་བ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱས་ཏེ་འཚང་རྒྱ་བར་བཞེད་པ་ལྟར་མཐར་ཐུག་གི་དོན་ལ་དེ་ལྟར་འགྲུབ་པ་ཡིན་ཞིང་རྒྱུད་བླ་མ་ལས་ཀྱང་དེ་ལྟར་གསུངས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
关于如何转生，在未离欲贪者和已离欲贪者两类中，其一未离欲贪者是指预流和一来二者。他们因悲悯苦难众生，以愿力"愿我能生于何处利益众生，即生于何处"，这样以愿力成就真实转生，生后利益众生获得安乐，积累二种资粮，最终成就菩提。
其二已离欲贪者，因为具有不还果而自身不再生于欲界，但能以三昧力化现转生轮回，积累资粮修行，最终证悟菩提。
声闻道中见真谛的已离欲贪者与未离欲贪者二者，由于先前串习力而经常生起喜爱自利之心，因为他们乐于涅槃，所以对大乘果证悟迟缓。
未见真谛的声闻乘不定种姓者，作为凡夫或处于信解行地位的佛弟子，进入大乘后，从欲界人道命终，转生于欲界长寿天中。他们在长寿天中安住一段时间后，当此世间无有佛陀住世，佛法已经隐没之时，他们再转生于欲界。
生于欲界后，他们不贪着于境界，依靠先前熏习佛陀教法的力量，无需师长而自证圣道，如同独觉。然后，以希望化现的发心，精进修习获得色界禅定，依靠禅定化现身相，在三界中利益众生，圆满福德智慧二种资粮，最终获得无上菩提。
《吉祥鬘经》中说："先在尘芥中燃起，然后在城邑中燃起"，以此比喻说明先成为声闻，然后成为独觉，最终成为圆满佛陀的三种阶段。
如此，根据此主张究竟三乘的观点，不定种姓者进入大乘后可以成佛，但声闻缘觉定性者永远不能成佛，而断种姓者不仅不能成佛，甚至永无获得声闻缘觉菩提的可能性。声闻缘觉阿罗汉入无余涅槃时五蕴永断，所以不可能进入大乘。
中观派认为一切众生都具有如来藏，因此无有不能成佛的种姓者。因为心的自性本来光明，烦恼是客尘可以分离，所以暂时获得二乘果位菩提的声闻缘觉，即使入无余涅槃，也会被如来光明唤醒，从寂灭境界中起定，获得不可思议转变的生命，圆满三种修行，最终成佛。如此是究竟真理，《宝性论》中也如此说明。
;


 །ལུགས་དེ་གཉིས་གང་ཟག་གི་ཁམས་དབང་བསམ་པ་དང་མཐུན་པར་མདོ་རྣམས་ལས་ཀྱང་ཚུལ་དེ་གཉིས་ཀ་གསུངས་ཤིང་། གནས་སྐབས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ལམ་དང་འབྲས་བུ་སོ་སོར་ཡོད་པ་ནམ་ཡང་འགོག་མི་ནུས་ལ། རིགས་ཆད་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བས་སྐབས་འདིར་དེ་ལྟར་བཤད་པར་བྱའོ། །
求五明学
བཅུ་གཅིག་པ་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་ནི། རིག་པའི་གནས་ལྔ་དག་ལ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གི་བསྟན་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་པ་ཀུན་ལ་སྒྲོ་འདོགས་བཅད་ནས་མཁས་པར་བྱས་ཏེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་སྦྱང་དགོས་ཤིང་། ཉན་ཐོས་ཞི་བདེ་འདོད་པ་དག་སྲིད་རྩ་གཅོད་བྱེད་ཀྱི་ལམ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གི་དོན་རྟོགས་པས་ཀྱང་རང་འབྲས་ཐོབ་ནུས་པས་ཤེས་བྱ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་བྱ་མཐའ་དག་
2-142a
གི་དོན་བསྡུས་ན་རིག་པའི་གནས་ལྔ་པོ་འདི་ཙམ་དུ་འདུ་སྟེ། ཐོག་མར་རིག་བྱེད་དང་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་ཤེས་དགོས་པས། མིང་ཚིག་ཡི་གེའི་རང་བཞིན་གྱི་ངག་གང་ཞིག་མིང་དང་ཚིག་གི་ཕྲད་སོགས་སྦྱར་ཚུལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རྣམ་གཞག་སྟོན་པ་བརྡ་སྤྲོད་པའམ་སྒྲ་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་དང་། བསྟན་བྱའི་དོན་ཡང་དག་པ་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ནོར་བར་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རིག་པའམ་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་ཚུལ་མ་ནོར་བར་སྟོན་པའི་བསྟན་བཅོས་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་བཟོའི་གནས་ལུགས་ལ་བརྟེན་པ་ལུས་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་དང་ཡི་གེ་འབྲི་བ་སོགས་ལག་བཟོའི་རིགས་རྣམས་དང་། ངག་ལ་བརྟེན་པ་དབྱངས་བདུན་དང་ཆོས་དང་སྲིད་ཀྱི་གཏམ་བྱེད་པ། ཡིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལུགས་དང་ལུགས་མིན་ཤེས་པ་དང་། བརྟགས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུས་མཚོན་ནས་འཇིག་རྟེན་པའི་བཟོ་ཡི་གནས་རྣམས་སྣ་ཚོགས་པའི་བསྟན་བཅོས་དང་། ནད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། ནད་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་། ནད་ཞི་བར་བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་དང་། ནད་ཕྱིས་མི་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་བཞི་ལ་མཁས་པའི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་དགུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ལ་ང་མཁྲིས་བད་ཀན་གྱི་ཁམས་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པ་ཟས་སྤྱོད་སོགས་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ཏེ་འཕེལ་ཟད་འཁྲུགས་པའི་ཉེས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྙོམས་པར་བྱེད་པ་ལུས་གསོ་བ་ཞེས་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟེན་བྱིས་
2-142b
པ་དང་བུད་མེད་ལ་ཁྱད་པར་གྱི་ནད་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་གསོ་བ་དང་། དུག་མཚོན་གདོན་སོགས་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་གློ་བུར་བའི་དབང་གིས་ན་བ་རྣམས་བཅོས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཁུ་བཅུད་འཕེལ་ཞིང་འདོད་པའི་དགའ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་རོ་ཙ་བ་གསོ་བ་དང་། ལུས་ནད་མེད་པའི་བདེ་བ་ལ་རེག་པའི་སྒོ་ནས་བཅུད་ལེན་སོགས་ཐབས་ཀྱི་ཆོ་གས་རྒས་པ་གསོ་ཞིང་ཚེ་ཡུན་རིང་པོར་འཚོ་བར་བྱེད་པ་སྟེ་གསོ་བའི་རིག་པའམ་ཚེ་འཚོ་བའི་རིག་པ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་དག་གི་བསྟན་བཅོམ་དང་ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་ཀྱི་ཤེས་བྱའི་རང་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་ཤིང་གཏན་བདེ་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ལམ་སྟོན་པ་ནང་རིག་པའམ་ཡང་དག་པ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཏེ་འདི་ལྔའི་ནང་དུ་རིག་གནས་ཆུང་བ་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་མཐའ་དག་འདུས་པ་ཡིན་པས། འདི་ལྟ་བུ་རིག་པའི་གནས་ལྔ་དག་ལ་བརྩོན་ཞིང་མཁས་པར་མ་བྱས་པ་ཞིག་ན། ཐེག་དམན་འཕགས་པ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཐེག་ཆེན་པའི་གང་ཟག་འཕགས་པ་མཆོག་དག་གིས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ནམ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་ལ། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ནི་རིག་པའི་གནས་ལྔས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། ལྔ་པོ་དེ་མ་ཤེས་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
这两种观点随顺众生的种性、根器、意乐，经中也如此双重宣说。从暂时角度而言，三乘的道果分别存在，这是永远无法否认的，断种姓者也是如此，因此在此处如是解释。
求五明学
第十一，遍寻求五明处，以"五明处"等一个偈颂说明。大乘菩萨对所知真如和广大一切断除增益成为智者，从而获得一切智，因此需要善加修学一切所知。而追求寂静安乐的声闻，仅凭了解断除有根的道路的一首偈颂义理，就能证得自果，故不趣入广大所知。
世间和出世间一切所知归纳起来，包含于这五明处：首先，一切吠陀和宗义等都必须依靠能诠的词语理解义理，因此第一是研究语词名句文字本性，名词短语连接等无误安立的语法学或声明论著；其次是辨别所诠的真实与错谬的因明学，或说正确阐述现量和比量有效认知的论著；第三是依据世间工巧原理的身体技艺和书写等手工艺术，语言方面的七声调和宗教世俗对话，以及心意方面了解世间规则与否的知识，以及八种判断等为代表的各种世间工巧处的论著；
第四是通过精通疾病的病因、本质、治愈方法和预防四方面，调和一切众生身体中自然存在的风胆痰三素，因食物行为等条件而增减紊乱的各种不调，即一般所说的医学；特别是针对婴幼儿和妇女特有疾病的治疗，以及治疗毒箭鬼魅等外部条件突发导致的疾病，增长精液滋养体验欲乐的壮阳治疗，通过无病安乐享受的方法如服用甘露等仪轨治疗衰老延长寿命，这是医明或寿命明八支分的论著；
第五是如实了知真如和广大所知的本质，指引永久安乐解脱和一切智道路的内明，即正法论著。这五类中包含了五小明等一切论典，因此，若不精勤并精通这五明处，即使是超胜小乘圣者的大乘圣者，也永远不能成为一切智者。为何？因为一切智是知晓一切所知，而一切所知包含在五明处中，没有通达五明就不可能成为一切智者。


 །དེས་ན་ཐེག་ཆེན་གྱི་རིགས་ཅན་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་རྣོ་བ་དང་། བསམ་པ་དང་ཤེས་རབ་རྒྱ་ཆེ་བས་མོས་སྤྱོད་དུ་ཡང་རིག་པའི་གནས་ལྔས་བསྡུས་པའི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་བརྩོན་ཞིང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་
2-143a
པའི་རྒྱུར་བསྔོ་བ་ཡང་བྱེད་ལ་རྒྱུ་མཐུན་པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ཆེས་མང་པོར་གོམས་པར་བྱེད་དོ། །ས་ཐོབ་ཕན་ཆད་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཇི་སྙེད་པའི་ཤེས་བྱ་རྣམས་ཀྱང་ཚེགས་མེད་པར་མཁྱེན་ཅིང་སྐྱེ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་རང་གིས་གོམས་པའི་ཕྱིར། ཐེག་ཆེན་འཕགས་པ་རྣམས་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་ལྷག་པར་བརྩོན་པར་བྱས་ཤིང་མཁས་པ་ཡིན་གྱི་མི་མཁས་མི་སྲིད་དེ་ཞེས་གོ་དགོས་ཀྱི་འཕགས་པ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་ནས་ད་གདོད་རིག་གནས་སློབ་པའི་མགོ་གསར་དུ་འཛིན་དགོས་པ་ལྟ་བུའི་གོ་བ་ཐ་ཆད་སྐྱེད་པར་མི་བྱའོ། །སློབ་པའི་སྐབས་སུ་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་མ་རྨོངས་པའི་ཤེས་རབ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ། སྨན་ཅི་ཙམ་ཚོགས་དགོས་པ་ཚང་བ་ལ་སྨན་ཀུན་ཚོགས་དང་། དེ་བཞིན་མི་ཀུན་ཚོགས་ཞེས་བརྗོད་འདོད་ཀྱི་དབང་གིས་རིག་གནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་གདགས་རུང་ལ་རྒྱུ་དེ་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པར་གྱུར་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་རིག་པའི་གནས་ལྔས་བསྡུས་པའི་དོན་མཐའ་དག་མངོན་སུམ་མཁྱེན་པ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མཚན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཐོབ་བོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་དོན་ལ་བརྩོན་པས་རིག་པའི་གནས་ལྔར་མཁས་ན་གཞན་དོན་སྒྲུབ་ནུས་ཤིང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བས་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྟོན་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་སོགས་གཞན་དག་ཚིག་དང་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་ཚར་གཅོད་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་དང་ཚད་མའི་རིག་པ་དང་། སེམས་ཅན་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་བཟོ་དང་གསོ་བ་རིག་པ་བསླབས་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་ཀྱི་ཆོས་ཀུན་ཡང་དག་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནང་རིག་པ་
2-143b
འམ་དམ་པའི་ཆོས་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་བ་རིག་པའི་གནས་ལྔ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་དྲིན་ལན་བསབ་པའི་མདོ་ལས། དམ་པའི་ཆོས་མདོ་སྡེ་བཅུ་གཉིས་དང་། རྒྱུའམ་གཏན་ཚིགས་རིག་པ་དང་སྒྲ་རིག་པ་དང་། སྨན་དཔྱད་ཀྱི་རིག་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་བཟོའི་རིག་པ་བསླབ་དགོས་ཚུལ་སོ་སོར་གསུངས་ནས། གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རིག་པའི་དངོས་པོ་ལྔ་ལ་མ་བསླབ་ན་ནམ་དུ་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རིག་པའི་དངོས་པོ་ལྔ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
因此，大乘种姓者天生根器敏锐，发心和智慧广大，即使在信解行阶段也精进于五明处所摄的一切所知，并回向为获得一切智智之因。由于同类因果关系，他们在许多生中不断熏习。
获得圣地后，凭借三昧和智慧力，无需费力即能了知一切广大所知，因为已在无数生中自我熏习。因此，应当理解大乘圣者对五明处特别精进并且精通，不可能不精通。不应产生荒谬理解，好像成为圣者后才开始初学五明。
在学道阶段，对五明处无迷惑的圆满智慧，好比汇集所有必要药物称为"药物全集"，同样称为"人类全集"，以此意愿可以假名为通晓一切明处。当此因达到极致时，在佛地现见五明处所摄的一切义理，完全获得一切智名称。
菩萨精勤利他，若通达五明处则能成办利他事业并成就一切智。因此，为了以词义摧伏邪说外道等，学习声明和因明；为了摄受一般和特殊众生，学习工巧和医明；为了自己如实了知真如和广大一切法，学习内明或正法。如是，菩萨精勤学习这五明处。
如《报恩经》中说："应学习正法十二部经、因明学、声明学、医方明和世间工巧明"，各自分别阐述了学习的方法，然后说："若菩萨不学习五明事，则永远无法获得无上正等正觉一切智智。因此，为获得无上菩提，应当学习五明事。"
;


 །
何种作意寻求
གཉིས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཅི་ལྟ་བུས་འཚོལ་བ་བཤད་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རྒྱུ་དམིགས་ནས་ནི་དགའ་བ་དང་སོགས། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ། དང་པོ་རྒྱུ་དམིགས་ནས་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནས། རྟེན་ལ་དེའི་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་འབྲས་བུ་ཐུན་མོང་འདོད་པ་ཡིད་བྱེད་དང་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་མོས་པ་ཡིད་བྱེད་དང་མཐར་ཐུག་གི་དགའ་བ་ཡིད་བྱེད། མི་སྐྱོ་བ་ཡིད་བྱེད། མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤངས་དང་གཉེན་པོ་སྒྲུབ་པ་ཡིད་བྱེད་བདུན་དང་རབ་ཏུ་དྭངས་བ་ཡིད་བྱེད་སོགས་ནས་བདག་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བར་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འདི་དག་ཡིད་ལ་བྱས་ནས་རང་རྒྱུད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། དང་པོ་
2-144a
རྒྱུ་དམིགས་ནས་ནི་དགའ་བ་དང་ཞེས་པ་རིགས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཐོག་མར་བདག་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་སྒྲུབ་ནུས་པའི་རིགས་སམ་ས་བོན་ཡོད་མེད་བརྟགས་ནས། སངས་རྒྱས་ཐོབ་འདོད་དང་ཕར་ཕྱིན་ལ་འཇུག་པར་འདོད་པའི་རྒྱུ་ཡོད་པར་དམིགས་ནས་བདག་ལ་འཚང་རྒྱ་བའི་སྐལ་པ་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་ཡང་དང་ཡང་དུ་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཕར་ཕྱིན་གྱི་ས་བོན་ཀུན་གཞི་ལ་ཡོད་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྟེན་ལ་དེ་རྗེས་དྲན་པ་དང་ཞེས་པ་རིགས་ལ་གནས་པ་དེས་དེའི་འོག་ཏུ་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་སམ་རྟེན་ཡིན་པས་བདག་གིས་སེམས་བསྐྱེད་པས་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་དགའ་ཞིང་རྟེན་སེམས་བསྐྱེད་དེ་ལ་མི་བརྗེད་པའི་དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེས་ཀྱང་ཕར་ཕྱིན་གྱི་ཁམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་འབྲས་བུ་ཐུན་མོང་འདོད་པ་དང་ཞེས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ཕར་ཕྱིན་གྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྣམས་བདག་འབའ་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་མ་ཡིན་པར་གཞན་དང་ཐུན་མོང་དུ་འདོད་དེ། དེ་ལྟར་བསྔོ་བར་བྱས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཀྱང་ཕར་ཕྱིན་གྱི་ཁམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་རྗེས་སུ་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་བཞིན་མོས་པའོ་ཞེས་པ་ཇི་ལྟར་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་སྤྱད་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་མཛད་པ་བཞིན་བདག་གིས་ཀྱང་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་
2-144b
སྤྱོད་པས་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་མོས་པས་ཀྱང་ཕར་ཕྱིན་གྱི་ཁམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་དམིགས་པའི་དགའ་བ་དང་། སེམས་བསྐྱེད་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་ཕར་ཕྱིན་ལ་སྤྱོད་ཅིང་འབྲས་བུ་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་དུ་འདོད་པ་དང་། བླ་མེད་འཐོབ་པའི་ཡིད་བྱེད་བཞི་པོ་དེས་རང་གི་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་ལ་ཡོད་པའི་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་ས་བོན་གོང་ནས་གོང་དུ་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་བཞིན་ཡིད་བྱེད་འོག་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ཁམས་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་དང་། གོང་འོག་གི་གོ་རིམ་ཀྱང་རིམ་པ་ལྟར་འབྱུང་བ་ཤེས་པར་བྱ་དགོས་ཤིང་། འདིར་ནི་གཞུང་ཚིག་མདོར་བསྡུས་སུ་འཆད་དོ། །མཐུ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་དག་གིས། །དགའ་དང་ཞེས་པ་འོག་ནས་འཆད་འགྱུར་ལྟར་རང་ལ་མཐུ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་པར་མཐོང་ནས་དེ་དག་གིས་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ངེས་པར་མི་སྐྱོ་དང་ཞེས་པ་མཐུ་དང་ལྡན་ན་བདག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་ངེས་པར་མི་སྐྱོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་ལ། མི་སྐྱོ་བའི་སྒོ་ནས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་བསྒྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་ཀྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སེར་སྣ་སོགས་སྤང་བ་དང་། གཉེན་པོ་སྦྱིན་སོགས་སྒྲུབ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་བཞི་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
何种作意寻求
第二，解说以何种作意寻求能增长波罗蜜界的作意，"缘因而欢喜"等，以十三偈颂阐明。从初始的缘因欢喜作意，到依止随念作意、希求共同果报作意、如何发菩提心作意、究竟欢喜作意、不厌倦作意、断除违品修习对治作意等七种，以及净信作意等直至执我为最胜作意，作意这些之后，自相续中的波罗蜜界得以增长。
首先，"缘因而欢喜"是指住于种姓的菩萨最初检验自己是否具有佛种姓、能修六波罗蜜的种姓或种子。当见到自己有成佛之因、欲修波罗蜜之因时，心想："我有成佛的机缘"，反复作意欢喜，这样增长了阿赖耶中的波罗蜜种子。
同样，"依止而随念"是指住于种姓者随后了解发无上菩提心是波罗蜜的处所或依止，心想："我通过发心将圆满波罗蜜"，欢喜并以不忘失的正念和智慧随念那发心之依止，这也能增长波罗蜜界。
其后，"希求共同果报"是指行持六波罗蜜并希望波罗蜜的异熟果不仅是为了自己，而是与他人共享。如此回向的作意也能增长波罗蜜界。
接着，"如何菩提而胜解"是指愿如过去、现在、未来一切佛陀行持六波罗蜜而证得无上菩提，自己也通过行持六波罗蜜成就正觉。此胜解也能增长波罗蜜界。
如此，缘因欢喜、随念发心、行持波罗蜜并希求与众生共享果报、希求证得无上果位这四种作意，使自己阿赖耶识中的六波罗蜜种子逐渐增长。同样，以下所有作意也能增长六波罗蜜界，其上下次第应当如次第般了知，此处对经文作简略解释。
"由四种威力，欢喜"等是指，如下文将说明的，见到自己具有四种威力而作意欢喜；"决定不疲厌"是指具有威力时，对圆满佛法和成熟众生决定不疲厌的作意；对"违品与对治"，就是为成就无上菩提，以不厌倦方式作意断除波罗蜜违品如悭吝等，以及作意修习对治即布施等，这四种作意产生。
;


 །མཐུ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་ཕར་ཕྱིན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤང་བའི་མཐུའམ་ནུས་པ་ཡོད་པ་དང་། གཉེན་པོ་ཕར་ཕྱིན་གྱི་ཚོགས་སྨིན་པའི་མཐུ་དང་། བདག་དང་ཕ་རོལ་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་མཐུ་དང་། 
2-145a
མ་འོངས་པའི་དུས་ན་རྣམ་སྨིན་དང་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུས་ཕར་ཕྱིན་སྒྲུབ་པ་ལ་ནུས་པ་ཐོབ་པའོ། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤོང་བའི་མཐུ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན་སྦྱིན་པས་སེར་སྣ་སེལ་ནུས་པར་མཐོང་བ་སོགས་ཕར་ཕྱིན་གཞན་རང་རང་གི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་འཆལ་ཚུལ་ཁོང་ཁྲོ་ལེ་ལོ་རྣམ་གཡེང་ཤེས་འཆལ་སྤང་ནུས་པའོ། །ཚོགས་སྨིན་པ་ནི་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་ཤིང་སྨིན་པར་མཐོང་སྟེ། སྦྱིན་ཚུལ་བཟོད་གསུམ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། ཤེར་ཏིང་གཉིས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་བརྩོན་འགྲུས་ནི་གཉིས་ཀའི་ཆར་གཏོགས་པའོ། །བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་ཇི་ལྟར་འདོགས་ན། སྦྱིན་པ་བཏང་བ་ལ་དགའ་ཞིང་མི་འགྱོད་པས་ད་ལྟ་དང་ཕྱི་མར་བདག་ལ་ཕན་བཏགས་པ་དང་སྦྱིན་པ་བྱིན་པས་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དེ་བཞིན། ཚུལ་བཟོད་ཀྱིས་གཞན་ལ་གནོད་པ་མེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་གཞན་དོན་བསྒྲུབ་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་མཐུས་གཞན་གྱི་ནད་དང་ལོ་ཉེས་སོགས་སེལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པས་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་ཤིང་རང་ལ་ཕན་པ་ནི་སྨོས་མ་དགོས་སོ། །མ་འོངས་པ་ན་རྣམ་སྨིན་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེ་ན། སྦྱིན་པས་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ལྷ་མིའི་ལུས་ཐོབ་པ་དང་། བཟོད་པས་མཛེས་ཤིང་འཁོར་གཡོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ལས་ཀྱི་མཐའ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། བསམ་གཏན་གྱིས་ལུས་ནད་མེད་པ་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་རིག་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་བ་
2-145b
ནི་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཚེ་རབས་གང་དང་གང་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་སྦྱིན་སོགས་དེ་དང་དེ་སྒྲུབ་པ་ལ་དགའ་ཞིང་བསྒྲུབ་པ་དང་། དེས་རང་དོན་དང་གཞན་སྨིན་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་བའོ། །འདི་ནི་མཐུ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །མི་སྐྱོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་མི་སྐྱོ་བ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་ནས་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་རང་གི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའམ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ལ་མི་སྐྱོ་བ་སྟེ་རང་ཕར་ཕྱིན་ལ་གནས་ནས་གཞན་དེ་ལ་འགོད་པ་ལ་དེའི་དུས་སུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལོག་སྒྲུབ་དང་། ཚ་གྲང་བཀྲེས་སྐོམ་ངལ་དུབ་སོགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཅི་བྱུང་ཡང་ཡིད་མི་སྐྱོ་བར་ཆོས་སྤྱོད་པས་ངོམས་པ་མེད་པའོ། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤོང་བ་དང་གཉེན་པོ་སྒྲུབ་པ་ཡིད་བྱེད་ལ་རྣམ་གྲངས་བཞི་སྟེ། ཕར་ཕྱིན་གྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སེར་སྣ་ནས་ཤེས་རབ་འཆལ་བའི་བར་རྣམས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཡིན་ལ་དེ་དག་བྱུང་ན་སོ་སོར་བཤགས་པར་བྱ་བ་དང་། གཉེན་པོ་སྦྱིན་པ་སོགས་དྲུག་པོ་རང་དང་གཞན་གྱིས་བསྒྲུབས་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་པ་དང་། ཕར་ཕྱིན་གྱི་ཆོས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས་པ་དང་། བཤགས་པ་ཡི་རངས་གསོལ་གདབ་སྟེ་གསུམ་གྱིས་མཚོན་པའི་རང་བཞན་གྱི་དགེ་རྩ་ཐམས་ཅད་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་བཞིའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་མདོ་ལས། སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སོ་སོར་བཤགས་སོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བགྱིའོ། །
2-146a
སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་བསྐུལ་ཞིང་གསོལ་བ་འདེབས་སོ། །བདག་གཞན་བླ་ན་མེད་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཆོག་དམ་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག །ཅེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
四种威力是：能断除波罗蜜违品的威力或能力；修习对治即波罗蜜资粮成熟的威力；利益自他的威力；及未来时获得异熟和等流果报以成就波罗蜜的能力。
什么是断除违品的威力？即见到布施能消除悭吝等，同样其他波罗蜜能断除各自的违品——破戒、嗔恨、懈怠、散乱、恶慧的能力。
资粮成熟是指积聚并成熟六波罗蜜的福德智慧二资粮，即布施、戒律、忍辱三者属于福德资粮，智慧和禅定属于智慧资粮，而精进则属于二者。
如何利益自他？布施后心生欢喜无有后悔，今世来世皆益自己，而施予则利益他人。同样，持戒和忍辱不损他人，精进成办他人利益，禅定力量消除他人疾病灾荒等，智慧说法利益他人，自利则不言自明。
未来如何获得异熟和等流果报？布施得大财富，持戒得天人之身，忍辱得相好庄严和眷属圆满，精进使一切事业成就，禅定令身体无病心意调柔，智慧于一切明处通达，这是异熟果。等流果是指无论转生何处，都乐于修习并成就相应的布施等波罗蜜，从而成办自利和成熟他人。这就是四种威力。
不厌倦作意是指：以四摄事成熟众生而不厌倦；亲近善知识、听闻正法等方式成熟或圆满自己的佛法而不厌倦。即自住波罗蜜而令他人安住其中，当时即使众生作逆行，或遇寒热饥渴疲乏等苦，也心不厌倦，无有修法的满足感。
断除违品修习对治作意有四种：波罗蜜违品从悭吝到恶慧等属于罪恶不善行，若生起则应各自忏悔；对自他所修的对治——六波罗蜜随喜；祈请如来转甚深广大波罗蜜法轮；以忏悔、随喜、祈请三者为代表的自他一切善根回向无上菩提，这四种。
如经中说："忏悔一切罪，随喜诸善根，敦请诸佛陀，愿自他证得无上智慧胜妙果。"
;
;


 །ཡང་རབ་ཏུ་དྭངས་བ་ཡིད་བྱེད། ཡང་དག་པར་ནོད་པ་ཡིད་བྱེད་སོགས་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་འདི་དག་ཡིད་ལ་བྱས་པས་ཕར་ཕྱིན་གྱི་ཁམས་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས། རབ་དྭངས་ཞེས་པས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་ཆོས་དང་དོན་ལ་ཡིད་རབ་ཏུ་དྭངས་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་རབ་ཏུ་དྭངས་པ་ཡིད་བྱེད་དེ། ཆོས་དང་དོན་ཞེས་པ་ཕར་ཕྱིན་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་དང་དོན་ཕར་ཕྱིན་ཉིད་དམ། ཡང་རྒྱུ་ཕར་ཕྱིན་ཆོས་དང་། དོན་དེའི་འབྲས་བུ་ལ་བྱ་སྟེ། མདོར་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ནི་རྫོགས་སྨིན་སྦྱང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པ་དང་། འབྲས་བུའི་ཡོན་ཏན་ཚད་མེད་པར་ཡིད་ཆེས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །ཡང་དག་ནོད་པ་དང་ཞེས་དེ་ལྟར་དད་ནས་ཕར་ཕྱིན་སྟོན་པའི་ཆོས་འཚོལ་ཞིང་ཡང་དག་པར་ནོད་པ་ནི་ཡང་དག་ནོད་པ་ཡིད་བྱེད་དང་། གཞན་ལ་སྦྱིན་པར་འདུན་པ་དང་ཞེས་པ་ཆོས་དེ་གཞན་ལ་སྦྱིན་པར་དགའ་བའམ་བདུན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་གསུམ་ནི་བཤད་པའི་སྐབས་སོ། །གོ་ཆ་དང་ནི་ཞེས་པ་ཕར་ཕྱིན་ཚད་དཔག་ཏུ་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་གོ་ཆ་བགོ་བ་གོ་ཆ་ཡིད་བྱེད་དང་ནི། སྨོན་ལམ་དང་ཞེས་པ་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་། ཉེ་དུ་དང་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་ཚང་པའི་སྒོ་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་རླབས་པོ་ཆེ་བསྒྲུབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་
2-146b
སྨོན་ལམ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། མངོན་པར་དགའ་དང་ཞེས་པ་སྐྱེ་བ་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་བསྒྲུབ་པ་ལ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་གསུམ་ནི་ཕར་ཕྱིན་གྱི་གདམས་པ་རྗེས་བསྟན་བཞིན་འཇུག་པའི་དོན་ནོ། །དེའི་རྗེས་སུ་ཐབས་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། བྱ་བའི་ཡིད་ཅེས་པས་བསྟན་ཏེ་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་རང་གིས་དངོས་སུ་སྦྱང་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད། གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ལ། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་རོ མྱང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །སྤྲོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་སྦྱིན་སོགས་རྣམ་པ་དྲུག་ལ་ནི། ཞེས་པ་ནས། ཡང་དག་སྤྲོ་བ་མཆོག་དང་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ། བཞི་གང་ཞེ་ན་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་མཐུ་ཐོབ་པ་ལ་སྤྲོ་བ་ཡིད་བྱེད། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ལ་སྤྲོ་བ་ཡིད་བྱེད། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཆོད་པ་ལ་སྤྲོ་བ་ཡིད་བྱེད། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་ལ་སྤྲོ་བ་ཡིད་བྱེད་བཞིའོ། །དེ་ལས་དང་པོ་སྦྱིན་པ་སོགས་རེ་རེ་ལ་ཡང་སྦྱིན་པའི་སྦྱིན་པ་ནས་སྦྱིན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་དྲུག་རེ་དྲུག་རེ་ཡོད་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཕར་ཕྱིན་དེ་ལྟ་བུ་ལ་འཇུག་ནུས་པའི་མཐུ་ཐོབ་པ་ནི་སྤྲོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་པོའོ། །སྦྱིན་སོགས་ཕྱིན་དྲུག་རེ་རེ་ཡང་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ཚུལ་རང་རང་གི དངོས་པོ་སྦྱིན་པའི་སྦྱིན་པ་སོགས་རང་རང་དང་། དེའི་ཚེ་གཞན་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཆ་ནས་སྦྱིན་པ་ཉེས་སྤྱོད་སྡོམ་པ་དང་དགེ་བ་དེ་བྱེད་པ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་
2-147a
ཆ་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས། གནོད་པ་བཟོད་པའི་ཆ་ནས་བཟོད་པ། དེ་དང་དེ་ལ་བརྩོན་པའི་ཆ་ནས་བརྩོན་འགྲུས། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱིས་མ་ཕྲོགས་པར་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའི་ཆ་ནས་བསམ་གཏན། ཕར་ཕྱིན་དེ་དང་དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཐ་སྙད་དུ་མ་ནོར་བར་ཤེས་པ་དང་དོན་དམ་པར་འཁོར་གསུམ་མི་དམིགས་པས་ཟིན་པའི་ཆ་ནས་ཤེས་རབ་བོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
又，极净信作意、正受持作意等所说的这些作意类别，通过作意这些能增长波罗蜜界，因此"极净信"是指对六波罗蜜的法与义生起极为净信，这是极净信作意。此处"法与义"是指表诠波罗蜜的法和所诠波罗蜜本身，或者说因波罗蜜为法，其果为义。总之，六波罗蜜是一切资粮圆满成熟清净的基础，对其果德无量生起信解的作意。
"正受持"是指如此生信后寻求并正确领受宣说波罗蜜的法，这是正受持作意。"乐施与他"是指乐于将此法施予他人的欢喜或希求作意，这三者是讲说阶段。
"铠甲"是指为了修行无量波罗蜜而披上铠甲的铠甲作意。"愿"是指生生世世圆满六波罗蜜的因缘——善知识、亲友、身体、财富等圆满，从而不间断地修持广大波罗蜜："愿我能如此成就"的发愿作意。"极欢喜"是指生生世世从内心深处极其欢喜修持作为证得无上菩提因的诸波罗蜜的作意，这三者是指遵照波罗蜜教授指示而修行的含义。
之后的方便相应作意以"作业意"表示，不仅自己直接修习波罗蜜，还对他人所行以随喜、欢喜和品尝的方式圆满诸波罗蜜的作意。
四种欢跃作意以"于六施等"至"正欢跃胜"来表示。哪四种？获得六波罗蜜力量的欢跃作意，令众生圆满成熟的欢跃作意，供养如来的欢跃作意，亲近善知识的欢跃作意。
其中第一种，对布施等每一波罗蜜又各有六种，如布施的布施乃至布施的智慧，共三十六种，能入于如此波罗蜜的力量，这是第一欢跃作意。
六波罗蜜每一种又成为六种的方式：各自的实体如布施的布施等，在利益他人方面布施是制止恶行并行持此善和利益众生，故为持戒；忍受伤害方面为忍辱；精进于此方面为精进；不被违品所夺而使心专一方面为禅定；了知该波罗蜜的因果世俗无误和胜义无三轮执著方面为智慧。
;


 །ཡོངས་སྨིན་དང་ཞེས་པ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ཉིད་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིའི་ཚུལ་དུ་བྱས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་སྤྲོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཉིས་པ་དང་། མཆོད་པ་དང་ནི་ཞེས་པས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་ནང་ནས་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་དང་། ཕར་ཕྱིན་ལྷག་མ་ལྔས་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཆོད་པར་བྱེད་པ་ནི་སྤྲོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གསུམ་པའོ། །བསྟེན་པ་ལ། ཡང་དག་སྤྲོ་བ་མཆོག་དང་ཞེས་པས་ཕར་ཕྱིན་གྱི་ཆོས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་སྟོན་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་ནི་སྤྲོ་བ་ཡིད་བྱེད་བཞི་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཕར་ཕྱིན་དང་བསྡུ་དངོས་དང་མཆོད་པ་དང་བསྟེན་པ་བཞི་ལ་ཡང་དག་སྤྲོ་བ་མཆོག་གི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཕར་ཕྱིན་གྱི་ཁམས་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་དང་། དེའི་རྗེས་སུ་སྙིང་བརྩེ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་བརྩེ་ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ་དེ་ལ་ཡང་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་དང་དགའ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་བཞི་ཡོད་པ་འོག་ཏུ་ཚད་མེད་ཀྱི་སྐབས་སུ་འཆད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་སྙིང་རྗེའི་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་གནས་པའམ་དེའི་རྒྱུས་སྡུག་བསྔལ་ཅན་ལ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་སྟེ་སྙིང་རྗེ་བ་
2-147b
ཙམ་དུ་མ་ཟད་དེའི་སྡུག་བསྔལ་ཅི་ནུས་སུ་སེལ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་མི་མྱང་བའི་རྒྱུ་སེར་སྣ་སོགས་དོར་ཏེ་ཕར་ཕྱིན་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བྱམས་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་བདེ་བར་འདོད་པ་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་བྱམས་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་ལ་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ། །དགའ་བ་ནི་སྦྱིན་སོགས་བདེ་བའི་རྒྱུའམ་དེའི་འབྲས་བུ་བདེ་བ་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་ལ་དེ་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་དགའ་ཞིང་དེ་བདེ་བ་མི་འབྲལ་བའི་རྒྱུ་དགེ་བ་ཕར་ཕྱིན་ལ་འཇོག་གོ། བཏང་སྙོམས་ནི་ཆགས་སྡང་མེད་པ་ཡིན་པས་བདེ་བ་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་གཞན་གྱིས་ཕྲོགས་པ་ལྟ་བུའི་སྡུག་བསྔལ་ཅན་རྣམས་ལ་དེ་དག་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བར་མ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དང་། ཆགས་སྡང་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཕར་ཕྱིན་གྱི་ཆོས་སྟོན་པའོ། །ངོ་ཚ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་མ་བྱས་ངན་པར་བྱས་པ་ལ། ངོ་ཚ་འགྱོད་དང་ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ། ཕར་ཕྱིན་རྣམས་ཡེ་མ་བྱས་པ་དང་། རྫོགས་པར་མ་བྱས་པ་དང་སེར་སྣ་དང་དམན་ལམ་ཡིད་བྱེད་ཀྱིས་བྱས་པ་ནི་སྨད་པའམ་ངན་པ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ལྟ་བུ་ངོ་ཚ་ཞིང་འགྱོད་པའོ། །ཡུལ་ལ་དགའ་ཞེས་པ་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་རྒྱུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པར་རྩེ་གཅིག་ཏུ་ཡུལ་དེ་ལ་དགའ་བ་ནི། དགའ་བ་ཡིད་བྱེད་དེ་འདི་ལ་བརྟན་པ་ཡིད་བྱེད་ཅེས་ཀྱང་བྱའོ། །སྐྱོ་ལ་དགྲ་བོའི་འདུ་ཤེས་དང་ཞེས་པ་སྦྱིན་སོགས་ཕར་ཕྱིན་ལ་འཇུག་པའི་ཚེ་སྤྱོད་པར་མི་འདོད་པའི་སེམས་སྐྱོ་བ་སྐྱེས་པ་ལ་འདི་ནི་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་བར་དུ་
2-148a
གཅོད་པ་ཡིན་པས་དགྲ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགྲ་བོའི་འདུ་ཤེས་འཇོག་པ་ནི་མི་སྐྱོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །འགོད་དང་ཞེས་པ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་བསྟན་པས་སྐྱོབ་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་གཙུག་ལག་གི་གཞུང་སྟོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་གདུལ་བྱ་རྣམས་འགོད་པ་ནི་འགོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ལེའུ་ལས་བསྟན་པ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །བརྗོད་པའི་བློ་གྲོས་སོ་ཞེས་པ་སེམས་ཅན་སོ་སོའི་སྣོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་འཚམས་པར་འཆད་པ་བརྗོད་པའི་བློ་གྲོས་ཏེ་བརྗོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་རྒྱུད་ཚོད་ཤེས་པ་ལའོ། །འོག་ཏུ་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ལེའུར་འཇིག་རྟེན་འབྱུང་བ་དང་འགལ་བའི་བདེན་པ་ཤེས་པ་ནི་དོན་དམ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
"圆满成熟"是指将六波罗蜜本身作为四摄事的方式来成熟众生，这是第二欢跃作意。"供养"是指以六波罗蜜中的布施波罗蜜通过财物和恭敬来供养如来，以其余五波罗蜜通过修行方式供养如来，这是第三欢跃作意。"亲近"，"正欢跃胜"是指亲近宣说无误波罗蜜法的善知识，这是第四欢跃作意。如此，对波罗蜜、四摄事、供养和亲近四者的正欢跃胜作意能增长波罗蜜界。
之后的慈悲作意以"悲"表示，其中包括慈、悲、喜、舍四种，如下文无量处所说明。关于悲，对处于六波罗蜜违品或因其而有苦者生起悲心，不仅仅是悲悯，还尽力消除其苦并使其舍弃悭吝等苦因，安置于波罗蜜中。
慈是希望众生获得安乐，不仅仅是慈爱，还使他们安住于安乐因——诸波罗蜜中。喜是对修布施等安乐因或具有其安乐果的众生，由衷欢喜其具有安乐，并使他们安住于不离安乐因的善法波罗蜜中。舍是无有贪嗔，希望有乐者不生贪著，对如财富被夺等遭受苦难者希望他们不生嗔恨，为了远离贪嗔而宣说波罗蜜法。
惭愧作意以"未行恶行"表示，对于完全未修波罗蜜、未圆满修持或以悭吝及下劣道发心而修的，这被称为可耻或恶行，对此感到惭愧和悔恨。
"于境欢喜"是指持续修习波罗蜜时，无有散乱，专注一境地喜于境界，这是欢喜作意，也称为坚固作意。
"视厌如敌"是指当行持布施等波罗蜜时生起不欲修行的厌烦心，对此生起"这是证得无上菩提的障碍，是敌人"的敌人想，这是不厌倦作意。
"安置"是指为救护众生，想着"应以与六波罗蜜相关的法教化众生"，将所化众生安置于与此相关的经典论著中，这是安置作意，应如菩提分品所说理解。
"智慧宣说"是指根据众生各自根器差异而相应教说，这是宣说智慧即宣说作意。这是了知世间根机，下文菩提分品中所说的了知与世间缘起相违的真理，是了知胜义。
;


 །སྦྱིན་སོགས་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི། །རྟེན་ཡིན་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་མིན་ཞེས་པས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ནི་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་ཏེ་དབང་ཕྱུག་ཚངས་པ་ལ་སོགས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་རྟེན་མིན་པར་ཤེས་པ་ནི། རྟེན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ་འདི་ནི་རྟོན་པ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འབྱུང་ངོ་། །གཉིས་པོ་དག་ལ་སྐྱོན་དང་ནི། །ཡོན་ཏན་སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་ཅེས་པས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སེར་སྣ་སོགས་ལ་དབུལ་བར་འགྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་པ་དང་། སྦྱིན་སོགས་ལ་དེ་ལས་ལྡོག་པའི་ཡོན་ཏན་ཡོད་པ་ཡི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་གཉིས་པོ་དག་ལ་སྐྱོན་དང་ནི་ཡོན་ཏན་ཡོད་པ་དོན་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ཤེས་ནས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རྟོག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །
2-148b
ཚོགས་གཉིས་པོ་བསགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པས་དགའ་བ་ནི་བསགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཡིས། དགའ་བ་དང་ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ། སྦྱིན་ཚུལ་བཟོད་གསུམ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ཤེར་ཏིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། དེ་དང་དེའི་བརྩོན་པ་དེ་དང་གཏོང་བ་སྟེ་དེ་ལྟར་ཚོགས་བསགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི། བསགས་པ་དྲན་ནས་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དོན་ཆེན་པོ་མཐོང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་དོན་ཆེན་མཐོང་བ་དང་ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་དངོས་པོའི་དོན་ཡིན་ཏེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐར་ཕྱིན་པ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ། སྦྱིན་སོགས་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་དོན་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་མཐོང་བའོ། །རྣལ་འབྱོར་ཞེས་པས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བར་བསྒོམ་པ་ནི། རྣལ་འབྱོར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཡིན་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པར་བྱེད་པ་ནི། མི་རྟོག་པར་འདོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་སྦྱོར་བའི་དུས་སུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་འཇུག་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་ལ་དེ་ལྟར་འགྲུབ་པ་འབྱུང་བས་མི་རྟོག་པར་འདོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་སོ་སོར་ཚོགས་གཉིས་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་བར་བྱང་ཕྱོགས་ལེའུ་དང་གོ་རིམ་བཞིན་སྦྱར་དུ་ཡོད་དོ། །དེ་འཛིན་
2-149a
བྱེད་དང་ཞེས་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་དང་དོན་དེ་གཉིས་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་འཛིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །འདི་ནི་གཟུངས་ཀྱི་སྟོབས་ལས་འབྱུང་ངོ་། །ཕྲད་འདོད་པ་ཞེས་པས་གང་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྐྱེན་བཤེས་གཉེན་སོགས་དང་ཕྲད་པར་འདོད་ཅིང་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་ནི་རྐྱེན་ཐོབ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ་འདི་ནི་སྨོན་ལམ་མོ། །ལོག་པར་འཛིན་པ་རྣམ་པ་བདུན། སྤོང་བའི་མཐུ་ནི་ཐོབ་པ་དང་ཞེས་པས་ཕར་ཕྱིན་སྒོམ་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་འཛིན་པ་རྣམ་པ་བདུན་སྤོང་པའི་མཐུ་ནི་ཐོབ་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྡོམ་བཞིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བདུན་སྤོང་བར་བྱེད་པ་སྟེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་འཛིན་པ་དང་། འཁོར་བའི་ཆོས་ཉེས་པ་ཅན་ལ་རྟག་པ་སོགས་ཡོན་ཏན་དུ་འཛིན་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཅན་མྱ་ངན་འདས་པ་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་ཆད་དུ་དོགས་པས་ཡོན་ཏན་ཅན་མ་ཡིན་པར་གཡང་ས་ལྟ་བུར་ལྟ་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་འཛིན་པ་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོ་རིམ་པ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་སྨོན་པ་མེད་པ་དང་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ཡིན་ཏེ་དེས་དེ་དག་སྤོང་བར་བྱེད་དོ།

 །སྦྱིན་སོགས་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི། །རྟེན་ཡིན་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་མིན་ཞེས་པས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ནི་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་ཏེ་དབང་ཕྱུག་ཚངས་པ་ལ་སོགས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་རྟེན་མིན་པར་ཤེས་པ་ནི། རྟེན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ་འདི་ནི་རྟོན་པ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འབྱུང་ངོ་། །གཉིས་པོ་དག་ལ་སྐྱོན་དང་ནི། །ཡོན་ཏན་སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་ཅེས་པས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སེར་སྣ་སོགས་ལ་དབུལ་བར་འགྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་པ་དང་། སྦྱིན་སོགས་ལ་དེ་ལས་ལྡོག་པའི་ཡོན་ཏན་ཡོད་པ་ཡི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་གཉིས་པོ་དག་ལ་སྐྱོན་དང་ནི་ཡོན་ཏན་ཡོད་པ་དོན་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ཤེས་ནས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རྟོག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །
2-148b
ཚོགས་གཉིས་པོ་བསགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པས་དགའ་བ་ནི་བསགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཡིས། དགའ་བ་དང་ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ། སྦྱིན་ཚུལ་བཟོད་གསུམ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ཤེར་ཏིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། དེ་དང་དེའི་བརྩོན་པ་དེ་དང་གཏོང་བ་སྟེ་དེ་ལྟར་ཚོགས་བསགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི། བསགས་པ་དྲན་ནས་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དོན་ཆེན་པོ་མཐོང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་དོན་ཆེན་མཐོང་བ་དང་ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་དངོས་པོའི་དོན་ཡིན་ཏེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐར་ཕྱིན་པ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ། སྦྱིན་སོགས་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་དོན་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་མཐོང་བའོ། །རྣལ་འབྱོར་ཞེས་པས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བར་བསྒོམ་པ་ནི། རྣལ་འབྱོར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཡིན་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པར་བྱེད་པ་ནི། མི་རྟོག་པར་འདོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་སྦྱོར་བའི་དུས་སུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་འཇུག་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་ལ་དེ་ལྟར་འགྲུབ་པ་འབྱུང་བས་མི་རྟོག་པར་འདོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་སོ་སོར་ཚོགས་གཉིས་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་བར་བྱང་ཕྱོགས་ལེའུ་དང་གོ་རིམ་བཞིན་སྦྱར་དུ་ཡོད་དོ། །དེ་འཛིན་
2-149a
བྱེད་དང་ཞེས་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་དང་དོན་དེ་གཉིས་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་འཛིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །འདི་ནི་གཟུངས་ཀྱི་སྟོབས་ལས་འབྱུང་ངོ་། །ཕྲད་འདོད་པ་ཞེས་པས་གང་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྐྱེན་བཤེས་གཉེན་སོགས་དང་ཕྲད་པར་འདོད་ཅིང་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་ནི་རྐྱེན་ཐོབ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ་འདི་ནི་སྨོན་ལམ་མོ། །ལོག་པར་འཛིན་པ་རྣམ་པ་བདུན། སྤོང་བའི་མཐུ་ནི་ཐོབ་པ་དང་ཞེས་པས་ཕར་ཕྱིན་སྒོམ་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་འཛིན་པ་རྣམ་པ་བདུན་སྤོང་པའི་མཐུ་ནི་ཐོབ་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྡོམ་བཞིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བདུན་སྤོང་བར་བྱེད་པ་སྟེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་འཛིན་པ་དང་། འཁོར་བའི་ཆོས་ཉེས་པ་ཅན་ལ་རྟག་པ་སོགས་ཡོན་ཏན་དུ་འཛིན་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཅན་མྱ་ངན་འདས་པ་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་ཆད་དུ་དོགས་པས་ཡོན་ཏན་ཅན་མ་ཡིན་པར་གཡང་ས་ལྟ་བུར་ལྟ་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་འཛིན་པ་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོ་རིམ་པ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་སྨོན་པ་མེད་པ་དང་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ཡིན་ཏེ་དེས་དེ་དག་སྤོང་བར་བྱེད་དོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是原文的简体中文翻译：
"布施等圆满菩提之依止，并非自在等"这句话是说，布施等六波罗蜜是圆满菩提的依止，而非自在天、梵天等是获得菩提的依止，了知这一点，是依止意作意。这是由具足四依的智慧而生起的。"了知二者各自的过失与功德"，这句话是说，了知不顺品即布施的对治—吝啬等有导致贫穷等过失，而布施等则有与之相反的功德，这样对不顺品与对治这二者的过失和功德各自如实了知，这是思维意作意。
通过忆念积累二资粮而生喜悦，即"以忆念积累而喜悦"所表明的。布施、持戒、忍辱三者是福德资粮，智慧和禅定是智慧资粮，以及对这些的精进和布施等，这样忆念所积累的资粮，称为忆念积累而生起喜悦的意作意。大义观见意作意是以"观见大义"所表明的，布施等诸波罗蜜是菩提分法的实义，最终达到的无分别智慧是大菩提，布施等诸波罗蜜是大菩提的因，因此通过圆满成就它们而获得大菩提，所以见到它们是大义。"瑜伽"指为了圆满六波罗蜜而修习止观双运，这称为瑜伽意作意。"无分别"是指，无分别智慧是圆满波罗蜜的方法，因此令自己具足无分别智慧，称为希求无分别意作意。或者，在修行时发愿"愿我无分别地趣入波罗蜜"，这样会实现，因此称为希求无分别意作意。这些从二资粮到无分别可以按照菩提品品章的顺序进行配对。
"持取"是指持取表诠波罗蜜的法和义而不忘失，这是持取意作意，这是由总持力而生起的。"希求相遇"是指，无论转生到何处，都希求与能圆满诸波罗蜜的条件—善知识等相遇，并发愿，这是获得条件意作意，这是愿力。"获得断除七种颠倒执著的能力"，这是指获得断除修习波罗蜜时七种颠倒执著的能力的意作意。通过三种三摩地和四法印来断除七种颠倒。遍计所执法本不存在而执为存在的颠倒，以及执轮回过患为常乐等功德的颠倒，以及凡夫对具功德的涅槃因担忧断绝自我而视为无功德如同险处的颠倒，这三种颠倒执著的对治依次是空性、无愿和无相三种三摩地，通过这些可以断除它们。


 །འདུས་བྱས་ལ་རྟག་པར་འཛིན་པ་དང་། ཟག་བཅས་ལ་བདེ་བར་འཛིན་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མ་ཞི་བར་འཛིན་པའི་ལོག་པར་འཛིན་པ་བཞིའི་གཉེན་པོར་རིམ་པ་ལྟར་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་། ཟག་བཅས་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་ཞིང་བདག་མེད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བ་ཞེས་བྱའི་ཆོས་ཀྱི་མདོ་བཞི་བསྟན་
2-149b
པ་དེས་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཡིད་བྱེད་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཕར་ཕྱིན་གྱི་ཁམས་རྒྱས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་རབ་དྭངས་ནས་མངོན་དགའི་བར་དྲུག་གི་རྒྱས་བཤད་ནི་མོས་པ་དང་། ཆོས་འཚོལ་དང་། ཆོས་བཤད་པ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ལེའུ་གསུམ་དང་། གདམས་ངག་དང་། རྗེས་བསྟན་དྲུག་དང་སྦྱར་བ་ཡིན་ལ། བྱ་བའི་ཡིད་ཅེས་པ་ཐབས་ལྡན་གྱི་ལེའུ་དང་། སྦྱིན་སོགས་དྲུག་ལ་མཐུ་ཐོབ་པ་ཕར་ཕྱིན་གྱི་ལེའུའི་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སྨིན་བསྡུ་དངོས་དང་སྦྱར་རོ། །མཆོད་བསྟེན་བརྩེ་གསུམ་མཆོད་བསྟེན་ཚད་མེད་ཀྱི་ལེའུ་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ངོ་ཚ་ནས་ལོག་པར་འཛིན་པ་བདུན་སྤོང་པའི་བར་ནི་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ལེའུ་ལས་རིམ་པར་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ངོ་མཚར་དང་ངོ་མཚར་མེད་པའི་ཡིད་བྱེད་གཉིས་བཤད་པ། ངོ་མཚར་ངོ་མཚར་མེད་པ་ལ། །འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ། ངོ་མཚར་གྱི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཞི་དང་། ངོ་མཚར་མེད་པ་ལ་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་ཉིད་དེ། འདི་དག་ཡིད་ལ་བྱས་ཀྱང་ཕྱིན་དྲུག་གི་ཁམས་རྒྱས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་ཡིད་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུའི་ཁམས་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ནི་མཇུག་ཏུ། ཕ་རོལ་ཕྱིན་བཅུའི་རྒྱུས་བྱུང་བ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདི་རེ་རེ་ནས་སྨོས་མ་དགོས་སོ། །ངོ་མཚར་བའི་འདུ་ཤེས་བཞི་གང་ཞེ་ན་ཡོན་ཏན་གྱི་ལེའུ་ལས་རང་གི་ལུས་དང་སྡོམ་པའི་ཕྱིར། ཞེས་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་སྤང་དཀའ་བ་སྤང་བའི་འདུ་ཤེས་འཇུག་པ་ཡང་ངོ་
2-150a
མཚར་ཡིན་ཏེ། རང་གི་སྦྱིན་པའི་ཆེད་དུ་ལུས་གཏོང་བའམ་སྤང་བ། དེ་བཞིན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ལུས་དང་ཉེ་དུ་སོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཏོང་བ་ནས་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་བར་རོ། །ཡུན་རིང་བའི་ངོ་མཚར་བ་ནི་ཕར་ཕྱིན་གྱི་སྤྱོད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་གྱི་བར་དུ་སྤྱོད་པའི་འདུ་ཤེས་འཇུག་པ་ཡང་ངོ་མཚར་རོ། །ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ལ་སྤྱད་ཀྱང་རང་དོན་དུ་ཚེ་འདིར་ལན་ལ་མི་རེ་བའང་ངོ་མཚར། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་མར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་མི་རེ་བ་ཡང་ངོ་མཚར་བ་བཞིའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་རིགས་སུ་སྐྱེ་དང་སོགས་བཞི་གཞུང་ལྟར་རོ། །ངོ་མཚར་མེད་པ་བཞི་ནི། འབྲས་བཏབ་པ་ལས་འབྲས་སྐྱེ་བ་རྒྱུ་འབྲས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས་ངོ་མཚར་མི་ཆེ་བ་ལྟར། རྒྱུ་ཕར་ཕྱིན་ཚད་མེད་པ་སྤྱད་པའི་འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་ཡོན་ཏན་ཚད་མེད་པ་ཐོབ་པའང་ངོ་མཚར་མི་ཆེ་ལ། བདག་དང་གཞན་མི་མཉམ་པར་འཛིན་པས་བདག་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་ན་ངོ་མཚར་གྱི། བདག་གི་འདུ་ཤེས་ཡུན་རིང་པོར་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པས་སྤངས་ཏེ་བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་དེས་བདག་ལ་ཇི་ལྟ་བར་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ངོ་མཚར་མི་ཆེ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཕལ་པ་རྣམས་ལས་མཆོག་ཚངས་པ་དང་བརྒྱ་བྱིན་སོགས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཕན་བཏགས་པའི་ལན་དུ་ཚངས་པ་སོགས་ཀྱིས་མཆོད་པ་བཀུར་སྟིར་བྱས་པ་ཡང་དང་དུ་མི་ལེན་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེས་མཆིལ་མའི་རྡོག་གུ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པས་ཕན་ལན་བྱེད་པར་རེ་བ་ག་ལ་ཡོད་དེ་དེས་སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བས་ཕན་གདགས་པ་ཡིན་པས་ལན་
2-150b
ལ་མི་རེ་བ་ཙམ་ལ་ངོ་མཚར་མེད་དོ།

以下是原文的简体中文翻译：
对有为法执为常、对有漏执为乐、对诸法执为有我、对涅槃执为不寂静的四种颠倒执著，其对治依次是"一切行无常、一切有漏是苦、一切法空无我、涅槃寂静"这四法印的教导，通过这些可以断除它们。如是，通过所有这些意作意能增长波罗蜜的功德。
如是，从极净至现喜六种的详细解释，可以配对为信解品、求法品、说法品和三个修行品章、教诫品以及随显示品等六品。"作意"与方便具足品相配，获得布施等六种力与波罗蜜品的六波罗蜜相配，成熟众生与四摄事相配。供养、依止、慈爱三者如同供养依止无量品所述。从惭愧到断除七种颠倒执著，是如同菩提分品中次第所述。
又解释稀有和非稀有两种意作意："对稀有和非稀有的四种想"所表明的，即稀有想意作意四种和非稀有想意作意也是四种。这些意作意也能增长六波罗蜜的功德。同样，通过所有意作意能增长十波罗蜜的功德，如最后"由十波罗蜜因而生起"等一个偈颂所示，应当了知，不需要一一说明。
什么是四种稀有想？如功德品中所说："为自身和律仪故"等所表明的，对诸波罗蜜难以舍弃的能够舍弃的想法也是稀有的。为布施而舍弃自身，同样为持戒而舍弃身体和亲属等圆满，乃至无分别智慧。时间长久的稀有是指长期行持广大波罗蜜行三个无数劫的想法也是稀有。虽行六波罗蜜但不为自利今生回报而修也是稀有，同样不期望来世异熟果报也是稀有，这是四种稀有想。
另一种分类是出生贵族等四种，如经文所述。四种非稀有是：如播种生果是因果缘起的法性，故不太稀奇，同样行持无量波罗蜜因而获得菩提无量功德果也不太稀奇。若执著自他不平等而利益他人则为稀有，但长时间修习对治断除了我执，见到自他平等性，如同对待自己一样利益众生也不太稀奇。对于普通众生中的殊胜者梵天和帝释等，菩萨利益他们后，梵天等以供养恭敬回报，也不接受，因为离贪的人视供养如同唾液一样，怎会期望众生回报恩惠？因为是出于对众生的慈悲而利益他们，所以不期望回报这一点并不稀奇。


 །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་མི་རེ་བའང་ངོ་མཚར་མི་ཆེ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་སྨིན་མི་འདོད་དེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྐུ་གསུམ་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་བདེ་བ་ཐོབ་པར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙོམས་པ་དང་ཞེས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཉེ་རིང་མེད་པར་སེམས་སྙོམས་པར་བྱས་ཏེ་ཕར་ཕྱིན་ལ་འགོད་པ་ནི་སྒོམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ་འདི་ནི་དོན་གཉེར་བ་ལ་ཕྱོགས་མེད་དང་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །བདག་ཉིད་ཆེན་པོར་མཐོང་བ་དང་ཞེས་པས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ལ་སྤྱད་ན་བདེ་བ་དང་ཕན་པ་འབའ་ཞིག་ལས་གནོད་པའི་དངོས་པོར་ཅུང་ཟད་མི་འགྱུར་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་བདེ་འབའ་ཞིག་གིས་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོར་མཐོང་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོར་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །འདི་ནི་ཡོན་ཏན་ལེའུར་སྣོད་ཉིད་དུ་ནི་བྱེད་པ་སོགས་ཕན་འདོགས་གྱི་ཚིགས་བཅད་དང་། ཕན་འདོགས་ཚུལ་གྱི་དཔེ་མ་དང་ཕ་དང་རྩ་ལག་སོགས་བདུན་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་གྱི་ཡོན་ཏན་ལན་རེ་དང་ཞེས་པས་གཞན་ཕར་ཕྱིན་ལ་བཀོད་ནས་གཞན་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་དག་རང་གི་འདོད་པ་གྲུབ་པས་སེམས་ཅན་འདི་དག་གིས་བདག་ལ་ཕན་བཏགས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་། གཞན་གྱི་ཡོན་ཏན་དེ་ཙམ་ཞིག་ཕན་པའི་ལན་དུ་རེ་བ་ཡིན་ཏེ། ལན་གཞན་མི་འདོད་དེ་སེམས་ཅན་ཕར་ཕྱིན་གྱི་ཡོན་ཏན་ལྡན་པར་གྱུར་ན་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པས་དེ་ལྟར་
2-151a
སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་སེམས་ཅན་དེ་སྨིན་པར་གྱུར་ན་སེམས་ཅན་དེ་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རེ་བ་རྫོགས་པར་བྱས་པས་སོ། །འདི་ནི་ལན་འདོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཕར་ཕྱིན་ལ་བཀོད་པ་དེ་ཕར་ཕྱིན་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དྲིན་ལན་བླན་པ་ཡིན་གྱི་ལན་གཞན་གང་གིས་ཀྱང་དྲིན་ལན་མི་ལོན་ལ། ལན་དུ་རེ་བ་གཞན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ལ་མ་ཆགས་དང་སོགས་ནས། དེ་བཞིན་ལན་དུ་ཕན་འདོགས་ཡིན་ཞེས་པས་བསྟན་ཏོ། །གསུམ་དུ་སྨོན་དང་ཞེས་པ་རེ་བ་ཡིད་བྱེད་དམ་འདོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཅི་ཞིག་འདོད་ཅེ་ན་འདི་གསུམ་དུ་རེ་ཞིང་འདོད་དེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་མཐར་ཐུག་པར་རེ་བའམ་འདོད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མཐར་ཐུག་པར་རེ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་རེ་བའོ། །དེའི་དང་པོ་ས་དང་པོར་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་པས་སྦྱིན་པའི་ས་མཐར་ཐུག་པ་ནས། ས་བཅུ་བར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིར་རྫོགས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་མཐར་ཕྱིན་པར་འདོད་པ་དང་། གཉིས་པ་ས་བཅུ་འདས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་མཐར་ཐུག་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་དང་། གསུམ་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དུས་དང་སངས་རྒྱས་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་བདེ་བྱེད་པར་འདོད་པའོ། །འདི་ནི་གཞུང་དུ། རྟག་ཏུ་འཕེལ་དང་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏོ། །རྒྱུན་དུའོ། །ཞེས་པ་ཕར་ཕྱིན་བར་འགའ་སྤྱོད་བར་འགའ་མི་
2-151b
སྤྱོད་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་བཞིན་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྤྱོད་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་དོན་ཆུད་མི་ཟ་བར་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ཡིན་ཏེ། འཇིགས་སྤང་ཡང་དག་བསྐྱེད་སོགས་རྒྱལ་སྲས་རྟག་ཏུ་ཆུད་མི་ཟ། ཞེས་པའི་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་སོ།

以下是原文的简体中文翻译：
对异熟果报不期待也不太稀奇，因为菩萨们不希求世间异熟，他们确定会获得出世间的三身和无漏安乐。"对众生平等"是指对众生无远近之别而心平等，引导他们趣入波罗蜜，这是修习意作意，这是由"对求法者无偏向"等所表明的。"见自己为大士"是指，若行持六波罗蜜，唯有安乐和利益而绝不会有丝毫损害，因此菩萨在六方面对一切众生只作利乐，见自己为这样的大士，这是大士所缘意作意。这如功德品中"令成法器"等利益偈颂，以及利益方式的譬喻——母亲、父亲和肢体等七种所示。
"对他人功德的回报期望"是指，使他人趣入波罗蜜后，当他人具足六波罗蜜功德时，菩萨因自己的愿望已经实现而想"这些众生已利益了我"，对他人的这些功德期望为回报，不希求其他回报，因为希望众生具足波罗蜜功德，所以如此令他们成熟，当众生成熟时，众生便已圆满了菩萨的心愿。这称为期望回报意作意，众生趣入波罗蜜并具足波罗蜜功德即是对菩萨恩惠的回报，其他任何回报都不能报答恩惠，因为菩萨并不期望其他回报。这是由"不贪诸受用"等至"如是回报利益"所表明的。
"愿求三处"是希求意作意或欲求意作意。希求什么？希求这三者：希求或期望一切众生达到菩萨地的究竟，希求佛地的究竟，希求成办众生利益。其中第一，从初地圆满布施波罗蜜而达到布施地的究竟，乃至第十地圆满智慧波罗蜜而达到菩萨十地的究竟；第二，超越十地而获得佛地究竟的果位；第三，在菩萨时期及成佛后，希求对一切众生作利乐。这在经文中由"常增长"等一个偈颂所示。
"相续不断"是指，非仅是有时修行波罗蜜有时不修行，而是如河水相续般不间断地修行，这称为相续意作意。这是不空耗教诫品和随显示品的义而修行，如"舍怖畏、正生起等，王子常不空耗失"一个偈颂所示。


 །སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །ཚུ་རོལ་མི་གནས་སེམས་དཔའ་དང་ཞེས་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ཕར་ཕྱིན་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་བསྒྲུབ་པ་སྟེ། དང་པོར་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ཐོས་བསམ་བྱེད་པ་ནས་མཐར་སངས་རྒྱས་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་བསྒྲུབ་པ་བར་མ་དོར་མི་འདོར་བར་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ནི་ཡང་དག་སྦྱོར་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། གཞུང་དུ་རེ་བ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་དང་སོགས་ནས། བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་སྦྱོར་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་ཚུལ་རོལ་མི་གནས་སེམས་དཔའ་དང་ཞེས་སྦྱིན་སོགས་ལ་སྤྱད་ཀྱང་དེའི་འབྲས་བུ་འཁོར་བའི་ལོངས་སྤྱོད་འདོད་པ་སོགས། ཚུ་རོལ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་མི་གནས་པར་སེམས་པའོ། །ཚིག་རྐང་གཅིག་པོ་འདི་ནི་བཤད་པ་འགྲེལ་བར་མི་སྣང་ལ་གང་ལ་སྦྱར་མེད་པས་གོང་དུ་ཡར་སྦྱར་དགོས་སོ་སྙམ་སྟེ་དཔྱད་པར་བྱོས་ཤིག་དེས་དམན་དར་བའི་སེམས་ཅན་ལ། །མི་དགའ་བ་དང་རང་དགའ་བའོ། །ཞེས་པ། ཕར་ཕྱིན་དེས་དམན་པ་ནི་ཕར་ཕྱིན་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཉམས་པར་གྱུར་པར་མཐོང་ན་དེ་མི་མོས་པ་ནི་མི་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །སྦྱིན་སོགས་སྤྱོད་པ་འཕེལ་ཞིང་དར་བའི་སེམས་ཅན་
2-152a
མཐོང་ན་དེ་ལ་མོས་པ་ནི་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། གཞུང་དུ་འདི་གཉིས་ལོངས་སྤྱོད་ཆགས་དང་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པ་བཅོས་དང་ཡང་དག་ལ། །མ་དད་པ་དང་དད་པ་དང་། །ཞེས་པ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ནི་གཟུགས་བརྙན་ནམ་བཅོས་མ་བསྒོམ་པ་ལ་མ་དད་པ་ནི་མི་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །བཅོས་མ་ནི་སྦྱིན་པ་མ་དག་པའམ། སྦྱིན་མདོག་བྱེད་པ་སོགས་ནས། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་མ་དག་པའི་བར་རོ། །ཡང་དག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་བསྒོམ་པ་ལ་དད་པ་ནི་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །འདི་གཉིས། སྤྲུལ་པ་དང་ནི་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །དང་དུ་མི་ལེན་ཡིད་བྱེད་དང་ཞེས་པ། རང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་སེར་སྣ་སོགས་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་ཀྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་བྱུང་ན་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་གཉེན་པོས་འདུལ་བར་བྱེད་ཅིང་དང་དུ་མི་ལེན་པ་ནི། དང་དུ་མི་ལེན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །འདི་ནི། བློ་ལྡན་དེ་དག་ས་ཀུན་ཏུ། །ཞེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །ལུང་བསྟན་ཞེས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་ཇི་སྲིད་ཅིག་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་རྫོགས་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལུང་བསྟན་པ་ཐོབ་པ་ལ་དགའ་བའམ་འདོད་པ་ནི། ལུང་བསྟན་པར་འདོད་པའོ། །ཡང་ན་ས་བརྒྱད་པའི་དུས་སུ་ལུང་སྟོན་པས་ན་ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་འདི་ནི། ལུང་བསྟན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་གང་ཟག་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གསུམ་གྱིས་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །ངེས་པར་དགའ་བའོ་
2-152b
ཞེས་པ་ངེས་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ངེས་པར་འདོད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ངེས་པར་འདོད་པ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ། སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་པ་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་ན་སྐད་ཅིག་ལ་སངས་རྒྱས་བརྒྱ་མཐོང་བ་དང་། ཞིང་བརྒྱ་གཡོ་བ་སོགས་ཡོན་ཏན་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་པོ་ས་ནས་སར་གོང་དུ་འཕེལ་ཏེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྫོགས་པ་ས་བཅུ་པའི་དུས་སུ་ངག་ཡིད་ཀྱིས་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཞིང་གི་རྡུལ་སྙེད་ཀྱི་གྲངས་དང་མཉམ་པ་ཐོབ་པའི་བར་གྱི་མཐུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་འབྱོར་བ་དང་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་མཁས་པའི་འབྱོར་པ་འདོད་པའོ། །སྐྱེ་བ་ངེས་པར་འདོད་པ་ནི་ས་བཅུ་པ་ཐོབ་ནས་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐོབ་པར་འདོད་པའོ། །སྐབས་འདི། བློ་ལྡན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ། །ཕུན་ཚོགས་སྐྱེ་དང་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་དང་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ།

以下是原文的简体中文翻译：
"为了实践佛陀教法，此岸不住菩萨"这句话是指，如同佛陀所教导的那样，实践清净的波罗蜜，从最初发心后进行闻思，一直到最终获得佛果之前，中途不舍弃波罗蜜的实践，而精进努力，这是正修行意作意。在经文中由"无希求的布施"等直到"佛陀教法的正修行"所表明。因此"此岸不住菩萨"是指虽然行持布施等，但不希求其果报如轮回的受用等，不住于此岸世间的境界中而思维。这一句偈颂在释论中似乎没有解释，也没有与任何内容相配，需要与前面相连，请审查。"由此对退失与兴盛的众生，不喜悦与自喜悦"，意思是当见到波罗蜜退失的众生，即波罗蜜行为衰败时，不欣喜，这是不喜悦意作意。当见到布施等行为增长兴盛的众生时对其生起信心，这是喜悦意作意。在经文中，这两者由"受用贪执"等两个偈颂所表明。
同样地，"对于虚假修行与真实修行，不信仰与信仰"，意思是对于修习六波罗蜜的影像或虚假而不信仰，这是不信解意作意。虚假是指不清净的布施，或假装布施等，直到不清净的智慧。对于真实波罗蜜的修习而信仰，这是信解意作意。这两者如"幻化"等两个偈颂所示。"不接受意作意"是指，当自他相续中出现吝啬等波罗蜜的违品时，以具智慧的对治来调伏而不接受，这是不接受意作意。这如"具慧者于一切地"等一个偈颂所示。
"授记"是指希望得到如来们的授记："善男子，你在某时圆满波罗蜜，将证得无上菩提"，希望或欣喜于得此授记，这是希求授记。或者，因为在第八地时获得授记，所以希求得到第八地。关于授记是什么，如"由人、时的差别"等三个偈颂所示。"定喜悦"是希求获得定地意作意，这包括希求定受用和希求定受生两种。第一，圆满布施波罗蜜获得初地时，刹那间见到百佛，震动百土等十二种百功德，从地到地逐渐增长，直至圆满智慧波罗蜜的第十地时获得与言语心意行境之外的刹土微尘数相等的不可思议威力成就，以及希求精通五明处的成就。希求定受生是指希求获得得到第十地后一生补处菩萨的地位。这一段由"具慧者于一切方面，圆满受生"等一个偈颂和两句所表明。
;


 །ཕྱི་མའི་ཚེ་ལ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། །འཇུག་སེམས་ཞེས་པ་མ་འོངས་པ་ཕྱི་མའི་དུས་ན་མཐོང་བས་འཇུག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་འདོད་ན་དེའི་རྒྱུ་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་ཚེ་རབས་གང་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་སྤྱད་དགོས་པར་མཐོང་ནས། ཚེ་འདིར་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ལ་རྒྱུན་དུ་འཇུག་པའི་སེམས་སམ་ཡིད་བྱེད་ཀྱིས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་ན། དེའི་རྒྱུ་མཐུན་ཕྱི་མའི་ཚེ་རབས་རྣམས་ལ་ཡང་ཕར་ཕྱིན་ལ་འཇུག་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བསམས་ནས་ཕར་ཕྱིན་ལ་འཇུག་པའོ། །མཉམ་པར་བལྟ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ། བདག་
2-153a
གིས་ཀྱང་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་ལ་རྒྱུན་དུ་སྦྱང་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་རྣམས་དང་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་མཉམ་མོ་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་ནི་མཉམ་པར་རྟོག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །མཆོག་ཆོས་རྣམས་ལ་ཞུགས་པ་ཡིས། །བདག་ཉིད་མཆོག་ཏུ་ངེས་འཛིན་ཕྱིར། །ཞེས་པ་བདག་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། ལམ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པས་འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་པས། ལམ་དང་འབྲས་བུ་མཆོག་གི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཞུགས་པ་ཡིས་བདག་ནི་ཉན་རང་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ལས་མཆོག་ཏུ་འཕགས་པར་ངེས་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ལ་དམིགས་པའམ་དེ་དག་གིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡི་དགེ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འདི་དག་ནི་རྟག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡི་རྒྱུད་ལ་ཕར་ཕྱིན་བཅུ་ཡི་ཁམས་ནི་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་མ་འདི་གསུམ་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱ་བ་དང་། རྟག་ཏུ་བྱ་བ་དང་། ཕར་ཕྱིན་གྱི་མཆོག་གམ་གཙོ་བོ་བསྟན་པའི་ཚིགས་བཅད་ལྔ་དང་སྦྱོར་རོ། །འདི་མན་ཆད་ལ་ཡིད་བྱེད་མ་གསུངས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་ལེའུའི་ཆོས་དང་བདེན་པ་རིགས་པ་ཐེག་པ་རྣམ་པར་བཞག་པ་བཞི་ཆོས་འཚོལ་སོགས་སུ་འདུས་ཟིན་པ་དང་། དེ་མན་ཆད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསྔགས་པ་ཡིན་པ་དང་། སྤྱོད་པའི་ལེའུའི་རྟགས་ནས་སའི་བར་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཙམ་ཡིན་ལ་འབྲས་ཆོས་ཀྱི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཡིན་པས་འདི་རྣམས་ལ་ཡིད་བྱེད་སྒེར་དུ་སྦྱར་མི་
2-153b
དགོས་ཏེ་གོང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་དམིགས་ནས་དགའ་བ་ཡིད་བྱེད་ནས་བདག་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་བར་ནང་གི་བྱེ་བྲག་འགའ་ཞིག་སོ་སོར་མ་བརྩིས་པར་སྤྱིར་རྣམ་གྲངས་ལྔ་བཅུ་ང་གཅིག་ཙམ་འདུག་ལ། ཡིད་བྱེད་འདི་ཐམས་ཅད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁམས་རྒྱས་བྱེད་དུ་གསུངས་པ་འདི། གཞུང་འདིའི་ལེའུ་གོང་འོག་གི་མདོ་ཆིངས་ལྟ་བུར་ཡང་མཐོང་སྟེ། རྒྱུ་དམིགས་སོགས་བདུན་པོ་འདིས། སྐྱབས་འགྲོ་ནས་བྱང་ཆུབ་བར་གྱི་ལེའུ་བཅུའི་དོན་ཀྱང་སྤྱིར་བསྡུས་ཏེ། རྒྱུ་དམིགས་ཞེས་པས་རིགས་དང་། རྟེན་ལ་དེ་རྗེས་དྲན་ཞེས་པས་ལམ་གྱི་གཞི་རྟེན་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནང་གི་རྟེན་དང་། སེམས་བསྐྱེད་ལེན་པའི་ཡུལ་ལམ་ཕྱིའི་རྟེན་མཆོག་གསུམ་ཡང་བཟུང་ནས་སྐྱབས་འགྲོ་ཡང་བསྡུས་ལ། ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་བྱང་ཆུབ། ལྷག་མ་བཞིས་མཐུ་དང་ཡོངས་སྨིན་སྒྲུབ་པ་རྣམས་ཤུགས་ཀྱིས་བཟུང་བས་ལེའུའི་གོ་རིམ་ལྟར་སྦྱར་དུ་མེད་ཀྱང་དོན་ཚང་བར་སྣང་ལ། དེ་མན་ཆད་ནས་མོས་པ་སོགས་དང་གོ་རིམ་མཚུངས་པར་འདུག་པ་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ།

以下是原文的简体中文翻译：
"为了在后世见到，入心"这句话是指以未来后世将能见到而入心意作意。即发菩提心后，若欲求无上菩提，则见到无论转生何处都需要修习其因—波罗蜜，因此在今生中以相续入住六波罗蜜的心或意作意行持六波罗蜜行，因为知道这样的因会在后世生生世世中都能趣入波罗蜜，所以如此思维而趣入波罗蜜。"为平等观察"是指，自己也经常修习诸波罗蜜，因此认为与其他菩萨在身语意三方面平等，这样的思维是平等思维意作意。"由趣入殊胜法，故执自为殊胜"，这是执自为殊胜意作意，即由于行持殊胜道六波罗蜜，而获得菩萨地和佛地的果位，由于趣入道和果的殊胜法，确定执持自己超胜一切包括声闻缘觉在内的众生，为最胜中的最胜。
如是，缘于十波罗蜜或由它们所摄的法的因而生起的善意作意，这些恒常能增长菩萨相续中十波罗蜜的功德。后面这三种与必定应做、恒常应做和波罗蜜的殊胜或主要的五个偈颂相配。
此下未说意作意的原因是，功德品的法、谛、理、乘四种建立已包含在求法等中；此后是菩萨的赞叹；行品的相乃至地只是道的阶段，果法的偈颂是菩提功德，因此对这些不需单独配意作意，因为已包含在前面。
从因所缘欢喜意作意到执自为殊胜意作意之间，内部的某些差别未单独计数，总共约有五十一种。所有这些意作意都被说为增长波罗蜜功德，这也可视为本论上下品章的纲要，因所缘等七种总摄了从皈依到菩提的十品内容：因所缘指种姓；依止后忆念指道的所依—发心这一内在依止，以及发心所缘境或外依—三宝，也包括皈依；如何菩提包括真如和菩提；余下四种由势力包含能力和成熟众生修行等。虽然无法按品章顺序配对，但内容却似乎完整，此下与信解等顺序一致，如前所述。


 །
寻求各别说
གསུམ་པ་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ། རྒྱས་དང་ལྷག་པའི་བསམ་དང་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། བཤད་པར་བྱ་བ་ལུང་གི་ཆོས་དང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཇི་ལྟར་བཙལ་བ་དེ་ཡང་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཕྱེས་ནས་རྣམ་གྲངས་བཅུ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་པ་ནི། དེ་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ན་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་སེམས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་མན་ཆད་དུ་ཆོས་བཙལ་བ་ནི། ཐར་
2-154a
བའི་ས་བོན་རྒྱས་པར་བྱེད་པས་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མོས་པས་སྤྱོད་པ་འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་གི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་སྒོའི་རྒྱུན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྙེད་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ས་དང་པོ་ནས་བདུན་པའི་བར་གྱི་ཚེ་ན་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བདག་མེད་གཉིས་རྟོགས་པ་དང་བདག་གཞན་མཉམ་པའི་སེམས་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བརྒྱད་པ་ནས་བཅུ་པའི་བར་གྱི་ཆོས་རྟོགས་པ་ནི་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རྟོགས་པས་ཕྱེ་བའི་རྣམ་གྲངས་གསུམ་ནི། བརྟན་པ་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །ཡང་བྱང་སེམས་དེ་དག་གི་ནི་འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་མན་ཆད་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་ན་སྤང་བྱ་བར་ཆད་དང་བཅས་པ་སྟེ། བསམ་པ་མི་བརྟན་པ་དང་། དགེ་སྡིག་གི་གྲོགས་ཀྱིས་འགྱུར་བ་དང་། སྒྲིབ་གཉིས་མ་སྤངས་པ་དང་། ས་དང་པོ་ནས་བདུན་པའི་བར་སྤང་བྱ་བར་ཆད་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་མེད་པས་བར་ཆད་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ས་བརྒྱད་པ་ནས་བཅུ་པའི་བར་གྱི་ཆོས་རྟོགས་པ་ནི་དབང་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། མངོན་ཤེས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་དབང་འབྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་སྤང་བྱའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་གསུམ་དང་། ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་འཚོལ་བ་ནི། ཐོབ་པའི་སྒོ་ནས་ཕྱེ་ན་བཞི་སྟེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཚོགས་ལམ་དང་སྦྱོར་ལམ་བཟོད་པའི་བར་དུ། ཆོས་སྐུའི་རིགས་འདྲའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་མ་ཐོབ་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ཆོས་
2-154b
མཆོག་གི་དུས་ན་གཟུང་འཛིན་སྤངས་པས་ཆོས་སྐུའི་ཆ་ཤས་རྙེད་པས་སྐུ་དང་བཅས་པ་ཞེས་འགྲེལ་ཆེན་དུ་གསུངས། ཁ་ཅིག་མོས་སྤྱོད་ཚོགས་ལམ་འབྲིང་གི་བར་སྐུ་མེད་དང་། ཚོགས་ལམ་ཆེན་པོ་ཆོས་རྒྱུན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ནས་སྦྱོར་ལམ་བཞིར་ཆོས་སྐུའི་རྒྱུ་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་རྗེས་མཐུན་རིམ་གྱིས་རྙེད་པ་སྐུ་བཅས་ཞེས་ཀྱང་གསུངས། ས་དང་པོ་ནས་བདུན་པའི་བར་བདེན་དོན་མངོན་སུམ་མཐོང་བའི་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་རྩོལ་བ་བཅས་པ་ཐོབ་པའི་སྐུ་རྙེད་པའམ་ཐོབ་པ་དང་། ས་བརྒྱད་པ་ནས་བཅུ་པའི་བར་གྱིས་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་རྩོལ་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་བཞིའོ། །ཡང་ང་རྒྱལ་ཡོད་མེད་ཀྱིས་ཕྱེ་བ་གསུམ་ནི། ཆོས་མཆོག་མན་ཆད་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ན་ང་རྒྱལ་གྱི་ཤས་མང་བ་དང་། ས་དང་པོ་ནས་བདུན་པའི་བར་དུ་ང་རྒྱལ་ཕྲ་བ་དང་ཞེས་ཀུན་བརྟགས་སྤངས་པ་དང་གཉིས་པ་ནས་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱང་ཅི་རིགས་སུ་སྤངས་པས་སོ། །ས་བརྒྱད་པ་ནས་བཅུ་པའི་བར་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས་ང་རྒྱལ་མེད་པར་འདོད་དོ། །
求法果报
བཞི་པ་ཆོས་ཡོངས་སུ་བཙལ་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཡོན་ཏན་འགྲུབ་པ་དང་། སྤང་བྱ་སྤང་བ་གཉིས་ལས་དང་པོ་བརྟན་ཆོས་གཟུགས་དང་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་སྟེ། བརྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བའི་འབྲས་བུ་གཟུགས་ཅན་ལུས་དང་། གཟུགས་ཅན་མིན་པ་སེམས་ལ་རིམ་པ་བཞིན་གཟུགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མཚན་བཟང་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་དེའི་ཆ་ཤས་དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ་ཆོས་ཐོས་བསམ་བསྒོམ་པའི་སྒོ་ནས་དེ་དག་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是原文的简体中文翻译：
寻求各别说
第三、详解寻求之差别，以"广大及增上意"等两个偈颂表明。所应解说的教法和所应通达的证法，如何寻求，也分别区分为十三种，即：从凡夫时听闻思维正法开始，一直到胜解行地世第一法以下寻求法，能增长解脱种子，故称为广大；胜解行世第一法时获得法门相续三摩地开始，一直到初地至七地时，称为具增上意，因为证悟二无我和获得自他平等心；从八地到十地的证法，称为广大，因为获得无功用任运成就的无分别智慧。如是以证悟分类的三种，是坚固菩萨所有的寻求法。
又菩萨们在世第一法以下胜解行地，具有所断障碍，即心意不坚固、被善恶友所转、未断二障；从初地至七地之间，无有所断障碍法，故称无障碍；同样，从八地至十地的证法称为具权自在，因为在无分别、神通和净佛国土方面任运成就而具权自在。如是从所断门分类有三种。
又菩萨寻求法，以获得方式分类则有四种：凡夫位在资粮道和加行道忍位前，未获得法身相似因无分别，故无法身；在世第一法时，因断除所取能取而获得法身的部分，故称具身，如《大疏》所说。有些说胜解行资粮道中级前为无身；资粮道上品获得法流三摩地开始至加行道四位，逐渐获得法身因相顺无分别智，称为具身。从初地到七地，获得证见真实义的有功用无分别智慧，称为获身或得身；从八地至十地，由无功用任运成就的无分别智慧，称为身圆满，共四种。
又以我慢有无分类有三种：在世第一法以下凡夫位时，我慢成分较多；从初地至七地，我慢微细，因为已断遍计并随根机断除俱生我慢；从八地到十地，由无分别智慧圆满成熟，认为无有我慢。
求法果报
第四、寻求法的果报有成就功德和断除所断两种，其中第一"坚者法身色"等一个偈颂，坚固者寻求法的果报，在有色身体和无色心识上，依次成就色相功德——三十二相好和其支分八十种随形好，因为通过闻思修法能成就这些。
;


 །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མིན་པ་ཚོར་འདུ་འདུ་
2-155a
བྱེད་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བཞི་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་སོགས་ཉོན་མོངས་པའི་ནད་མེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡང་ཆོས་ཡིན་ཏེ་ཆོས་ཤེས་ནས་ཉམས་སུ་བླངས་པས་མཐོང་སྒོམ་གྱི་སྤང་བྱའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་གཏན་དུ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ཐོབ་པ་ཡང་ཆོས་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་དང་། ལྷག་མེད་མྱང་འདས་ན་ཡང་སྟོབས་སོགས་ཡོན་ཏན་མི་ཟད་པ་ཡང་ཆོས་ལ་བརྩོན་པ་ལས་འབྱུང་བས་ན་དེ་ལྟར་ཆོས་བཙལ་ཞིང་ཉམས་སུ་བླངས་པས་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་གཟུགས་མིན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཉོན་མོངས་པའི་ནད་ཞི་བ་དང་། དབང་ཕྱུག་དང་། མི་ཟད་པ་བཞི་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། ཚངས་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། ཆོས་བཞི་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་འཚོལ་བར་འགྱུར་རོ། །བཞི་ནི་དཀོན་པའི་ཕྱིར་རིན་པོ་ཆེར་འདུ་ཤེས་པ། ནད་མེད་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་སྨན་དུ་འདུ་ཤེས་པ། མངོན་པར་ཤེས་པས་ཕྱུག་པའི་ཕྱིར་ནོར་དུ་འདུ་ཤེས་པ། མི་ཟད་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་འདས་པར་འདུ་ཤེས་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པའང་། ཆོས་ནི་དུས་རེས་འགའ་ལས་ཕྲད་དཀའ་ཞིང་། ཕྲད་ན་དོན་ཆེ་བས་རིན་པོ་ཆེ་ལྟར་འདོད་པ་འཇོ་བ་ཡིན་ལ་སྐབས་འདིར་རིན་པོ་ཆེ་མཛེས་ཤིང་དག་པ་ལྟ་བུའི་མཚན་དཔེ་འང་འཇིག་རྟེན་ན་དཀོན་པས་ཆོས་ལ་རིན་པོ་ཆེར་འདུ་ཤེས་སུ་བྱ་བ་དང་། སྨན་གྱིས་ནད་སེལ་བ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་བདུད་རྩིས་སྨན་གཞན་གྱིས་གསོ་མི་ནུས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ནད་ཞི་བའི་སྨན་ཆེན་པོར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ནོར་ནི་ཉུང་ཞིང་རྒྱ་ཆུང་ལ་འཛད་པས་འཇིག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱིས་མངོན་པར་ཤེས་
2-155b
པ་སོགས་ཀྱི་མཐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འཛད་པ་མེད་པའི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ཐོབ་པས་ནོར་དུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་སོགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་གཏན་དུ་ཟད་པར་བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་གཏན་དུ་བདེ་བའམ་གང་ཐོབ་ནས་གཏན་དུ་མི་ཟད་པ་ཞི་བ་བསིལ་བ་བདེ་བ་གྱ་ནོམ་པའི་བདག་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལྟ་བུའི་འདུ་ཤེས་སུ་བྱ་བའོ། །གཉིས་པ་ཆོས་ཡོངས་སུ་བཙལ་བས་སྤངས་བྱ་བཅུ་སྤོང་སྟེ་གང་ཞེ་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་རྣམ་གཡེང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཅུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་གསུངས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་ཆོས་འཚོལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། སྐུར་བ་འདེབས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞི་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཅིག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། དུ་མ་ཉིད་དམ་ཐ་དད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། དེའི་ཁྱད་པར་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། མིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དོན་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མིང་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཅུ་པོ་ཆོས་ཀྱི་དོན་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་ཡང་དག་པར་སྤང་བར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོད་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞེས་གསུངས་པ། སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་པའི་དོན་ཆོས་རྣམས་ཐ་སྙད་དུ་མེད་པར་འཛིན་པ་ནི་ཆད་པའི་སྟོང་པ་ཡིན་པས་བསལ་བྱ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དབང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་གི་སྣང་བ་ཡོད་པ་དང་། 
2-156a
དོན་དམ་པ་ཡོངས་གྲུབ་ཆོས་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ནི་ཡོད་པ་ལ་ཡོད་པར་ཡང་དག་པར་རྟོག་པ་ཡིན་པས་མཐའ་མིན་ནོ། །མེད་པའི་མཐའ་བསལ་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོད་བཞིན་དུ་ཞེས་པས་ཐ་སྙད་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྣང་བ་འདི་གང་ཟག་ཡོད་པར་བསྟན་ཏོ།

 །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མིན་པ་ཚོར་འདུ་འདུ་
2-155a
བྱེད་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བཞི་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་སོགས་ཉོན་མོངས་པའི་ནད་མེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡང་ཆོས་ཡིན་ཏེ་ཆོས་ཤེས་ནས་ཉམས་སུ་བླངས་པས་མཐོང་སྒོམ་གྱི་སྤང་བྱའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་གཏན་དུ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ཐོབ་པ་ཡང་ཆོས་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་དང་། ལྷག་མེད་མྱང་འདས་ན་ཡང་སྟོབས་སོགས་ཡོན་ཏན་མི་ཟད་པ་ཡང་ཆོས་ལ་བརྩོན་པ་ལས་འབྱུང་བས་ན་དེ་ལྟར་ཆོས་བཙལ་ཞིང་ཉམས་སུ་བླངས་པས་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་གཟུགས་མིན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཉོན་མོངས་པའི་ནད་ཞི་བ་དང་། དབང་ཕྱུག་དང་། མི་ཟད་པ་བཞི་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། ཚངས་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། ཆོས་བཞི་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་འཚོལ་བར་འགྱུར་རོ། །བཞི་ནི་དཀོན་པའི་ཕྱིར་རིན་པོ་ཆེར་འདུ་ཤེས་པ། ནད་མེད་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་སྨན་དུ་འདུ་ཤེས་པ། མངོན་པར་ཤེས་པས་ཕྱུག་པའི་ཕྱིར་ནོར་དུ་འདུ་ཤེས་པ། མི་ཟད་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་འདས་པར་འདུ་ཤེས་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པའང་། ཆོས་ནི་དུས་རེས་འགའ་ལས་ཕྲད་དཀའ་ཞིང་། ཕྲད་ན་དོན་ཆེ་བས་རིན་པོ་ཆེ་ལྟར་འདོད་པ་འཇོ་བ་ཡིན་ལ་སྐབས་འདིར་རིན་པོ་ཆེ་མཛེས་ཤིང་དག་པ་ལྟ་བུའི་མཚན་དཔེ་འང་འཇིག་རྟེན་ན་དཀོན་པས་ཆོས་ལ་རིན་པོ་ཆེར་འདུ་ཤེས་སུ་བྱ་བ་དང་། སྨན་གྱིས་ནད་སེལ་བ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་བདུད་རྩིས་སྨན་གཞན་གྱིས་གསོ་མི་ནུས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ནད་ཞི་བའི་སྨན་ཆེན་པོར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ནོར་ནི་ཉུང་ཞིང་རྒྱ་ཆུང་ལ་འཛད་པས་འཇིག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱིས་མངོན་པར་ཤེས་
2-155b
པ་སོགས་ཀྱི་མཐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འཛད་པ་མེད་པའི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ཐོབ་པས་ནོར་དུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་སོགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་གཏན་དུ་ཟད་པར་བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་གཏན་དུ་བདེ་བའམ་གང་ཐོབ་ནས་གཏན་དུ་མི་ཟད་པ་ཞི་བ་བསིལ་བ་བདེ་བ་གྱ་ནོམ་པའི་བདག་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལྟ་བུའི་འདུ་ཤེས་སུ་བྱ་བའོ། །གཉིས་པ་ཆོས་ཡོངས་སུ་བཙལ་བས་སྤངས་བྱ་བཅུ་སྤོང་སྟེ་གང་ཞེ་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་རྣམ་གཡེང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཅུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་གསུངས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་ཆོས་འཚོལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། སྐུར་བ་འདེབས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞི་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཅིག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། དུ་མ་ཉིད་དམ་ཐ་དད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། དེའི་ཁྱད་པར་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། མིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དོན་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མིང་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཅུ་པོ་ཆོས་ཀྱི་དོན་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་ཡང་དག་པར་སྤང་བར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོད་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞེས་གསུངས་པ། སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་པའི་དོན་ཆོས་རྣམས་ཐ་སྙད་དུ་མེད་པར་འཛིན་པ་ནི་ཆད་པའི་སྟོང་པ་ཡིན་པས་བསལ་བྱ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དབང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་གི་སྣང་བ་ཡོད་པ་དང་། 
2-156a
དོན་དམ་པ་ཡོངས་གྲུབ་ཆོས་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ནི་ཡོད་པ་ལ་ཡོད་པར་ཡང་དག་པར་རྟོག་པ་ཡིན་པས་མཐའ་མིན་ནོ། །མེད་པའི་མཐའ་བསལ་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོད་བཞིན་དུ་ཞེས་པས་ཐ་སྙད་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྣང་བ་འདི་གང་ཟག་ཡོད་པར་བསྟན་ཏོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
同样地，对于非色蕴的受蕴、想蕴、行蕴、识蕴四蕴，消除贪欲、嗔恨等烦恼疾病的原因也是法，因为了解法并实践后，能永久平息见道和修道所断的一切烦恼。获得神通力的自在也是依靠法而产生的，即使在无余涅槃中，力等功德的无尽也是由精进于法而产生的。因此，通过寻求法并实践，可获得有形的功德和无形的功德、平息烦恼疾病、自在力和无尽四种功德。正如《梵天所问经》中所说："菩萨具足四法，则能寻求正法。四者：由稀有故，视为珍宝；由无病因故，视为药物；由神通富足故，视为财富；由无尽因故，视为涅槃。"这也是说，法难以经常遇到，而遇到时意义重大，能满足愿望，如同珍宝；在此情况下，珍宝般美丽纯净的相好在世间罕见，故应视法为珍宝；如同药物能消除疾病，法的甘露是其他药物无法治愈烦恼疾病的大药，应视其为药物；世间财富少且有限，会耗尽而毁灭，而依靠正法获得神通等圆满力量，得到无尽的大自在，故视为财富；正法是永久消灭生老等一切痛苦的对治，因此应视为永恒安乐或获得后永不穷尽、寂静、清凉、安乐、妙善的涅槃。
第二，通过全面寻求法而断除十种所断，即什么呢？在《般若波罗蜜多》中说到妨碍了悟真实义的十种散乱妄想："佛子求法者应当正确断除有、无、增益、诽谤四种妄想，以及一性妄想、多性或差异妄想、诸法自性妄想、诸法差别妄想、如名执着义妄想、如义执着名妄想这十种妄想，应通过了知法义而正确断除。"如《十万颂般若波罗蜜多》中所说："菩萨虽然存在，却不能真实见到菩萨"，这表明"空性"的含义并非在言说上认为诸法不存在，这是断灭的空见，应当排除。依他起缘起显现的存在，以及胜义圆成实法性的存在，是对存在如实了解，不是极端。排除不存在的极端，"菩萨虽然存在"这句话表明在名言缘起显现中，人我是存在的。


 །དེ་ལྟ་ན་ཡང་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་བརྟགས་པ་ལྟར་གང་ཟག་གི་བདག་ཡོད་པར་བཟུང་ན་ཡོད་པའི་མཐའ་ཡིན་པས་དེ་སེལ་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞེས་གསུངས་ཏེ་གང་ཟག་ཏུ་སྣང་ཡང་དེ་ལ་བདག་ཅེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མེད་དེ་བདག་ཕུང་པོ་དང་གཅིག་མ་ཡིན་ལ་ཐ་དད་དུ་ཡང་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་བསྟན་ནས་འདི་མན་ཆད་ཀྱིས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་སྟོན་ཏེ། སྒྲོ་འདོགས་དང་སྐུར་བའི་མཐའ་བསལ་བའི་གཉེན་པོར། གཟུགས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སྣང་ཡང་དེ་དང་དེའི་ངོ་བོར་གྲུབ་པ་མེད་པས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ཞེས་པས་གཟུགས་ཀུན་བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་བསྟན་པས་དོན་དམ་པར་ཡོད་པའི་སྒྲོ་འདོགས་པ་བསལ་ནས། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཞེས་པ་སྟོང་པ་ཡོངས་གྲུབ་མེད་པར་སྐུར་བ་འདེབས་པ་བསལ་ཏེ་ཡོད་མེད་ཀྱི་ཤན་ལེགས་པར་མ་ཕྱེས་པར་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་འཛིན་པ་ནི་སྐུར་འདེབས་ཀྱི་ལྟ་བའོ། །ཚུལ་དེ་གཉིས་ལ་དགོངས་ནས་ཡོད་པའང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་གཉིས་ཀ་འགོག་པར་མཛད་ཀྱི་ཁས་ལེན་གང་ཡང་མེད་པའི་
2-156b
ཐམས་ཅད་བྱུང་རྒྱལ་དུ་འགོག་པ་ལུགས་འདིས་ཆེད་དུ་འགོག་རྒྱུའི་ཕྱོགས་སྔར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོ། གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་མ་ཡིན། གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཅན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །ཀུན་བརྟགས་པ་དང་ཡོངས་གྲུབ་གཉིས་གཅིག་མ་ཡིན་ཏེ། སྔ་མ་དཔྱད་མི་བཟོད་པ་འཁྲུལ་པའི་བློའི་ཡུལ་དང་ཕྱི་མ་དཔྱད་བཟོད་པ་མ་འཁྲུལ་པའི་བློའི་ཡུལ་ཡིན་པས་སོ། །ཐ་དད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར། གཟུགས་སྟོང་པའོ་སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་སོ། །གཟུགས་ལས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གཟུགས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཅན་ནམ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་སྣང་བ་དེ་ཉིད་སྟོང་པར་གནས་ཀྱི་དེ་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་མེད་དེ་མེའི་ཚ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་མདོ་སྡེ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་བ་ལས། འདུ་བྱེད་ཁམས་དང་དོན་དམ་མཚན་ཉིད་ནི། །གཅིག་དང་ཐ་དད་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་དེ། །གཅིག་དང་ཐ་དད་ཉིད་དུ་གང་རྟོགས་པ། །དེ་དག་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཞུགས་པ་ཡིན་ཞེས་གཅིག་དང་ཐ་དད་དུ་འདོད་པ་རེ་རེ་ལ་ཡང་སྐྱོན་བཞི་རེ་བཞི་རེ་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །བུམ་པ་ལྟ་བུ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྟོག་པ་དང་། བུམ་པ་མི་རྟག་པ་ལྟ་བུ་དེའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་སུ་རྟོག་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་གཉེན་པོར་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མིང་ཙམ་མོ་ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་མིང་དང་
2-157a
བརྡས་བཞག་པ་ཙམ་མ་གཏོགས་དོན་རང་གི་ངོ་བོ་གཟུགས་སུ་རུང་བ་དང་མྱོང་བ་སོགས་དང་ས་སྲ་བ་ཆུ་གཤེར་བ་སོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དམ་ངོ་བོ་ཉིད་དམ་རང་བཞིན་གང་ཡང་མེད་ཅེས་སོ། །ཁྱད་པར་དུ་རྟོག་པའི་གཉེན་པོ་གཟུགས་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད། འགག་པ་ཡང་མེད། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་མ་ཡིན་སོགས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་ལྟར་སྦྱར་ཏེ་གསུངས་པ་བཞིན། དོན་དམ་པར་ཆོས་གང་ཡང་ངོ་བོ་མེད་པ་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
然而，如果像凡夫那样执着认为人我存在，那就是存在的极端，为了消除这种执着，经中说"菩萨不能真实见到菩萨"，意思是虽然显现为人，但其中没有所谓的"我"这一实体，因为我与蕴既非一体也不能视为分离的事物。这样就教导了人无我之后，接下来讲述法无我。
为了消除增益和诽谤的极端，经中说："色蕴以自性空，但非因空性而空。"这是说，色等诸法虽然显现，但不以各自的本性成立，因此说"以自性空"，表明色蕴仅是遍计所执，从而消除了胜义中存在的增益；"但非因空性而空"则消除了对圆成实空性的诽谤，因为没有很好地区分存在与不存在，而认为一切都不存在的观点是诽谤见。基于这两种方式，经中说"既非有也非无"来否定二者，而非没有任何立场，这种随意否定一切的观点正是本宗所要破斥的前提立场。
作为一性妄想的对治，经中说："色蕴的空性不是色蕴，色蕴也不是空性。"这里的"法"是指色等，而"法性"是指空性。遍计所执与圆成实二者不是一体，因为前者是不能经受分析的、迷乱心识的对境，而后者是能经受分析的、不迷乱心识的对境。
作为差异妄想的对治，经中说："色蕴是空性，空性是色蕴。空性不异于色蕴，色蕴不异于空性。"这意思是，显现为能取所取二元的法即是空性，除此之外并没有另外的所谓"空性"，就像火的热性一样，空性是这些法的本质。如《解深密经》所说："有为界和胜义的特征，远离一和异的特征，若执着一和异，则是不如理作意。"经中对于认为一体和差异的每一种观点，都分别列举了四种过失。
对于将瓶子等执着为自性，以及将瓶子无常等执着为差别法的对治，经中说："凡是色，那只是名称而已"等。这表明除了名称和言说安立外，没有任何自性的色蕴，如适合为色或能被感知等特性，以及地坚性、水湿性等特征或本性或自性。
作为差别妄想的对治，经中说："色蕴不生不灭，非烦恼非清净"等，并将此应用于一切法，表明在胜义中，任何法都无自性，因此也没有生等一切差别特征。


 །བུམ་པ་སོགས་ཀྱི་མིང་བརྗོད་པ་ན་མིང་དོན་འདྲེས་ནས་མིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དོན་དུ་རྟོག་པ་དང་། དོན་བུམ་པ་སོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མིང་དུ་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར། མིང་ནི་བཅོས་མ་རྫུན་པ་ཞེས་སོགས་གསུངས་ཏེ། མིང་དོན་གཉིས་ངོ་བོས་འབྲེལ་བ་མེད་ཀྱང་སྐྱེས་བུས་དོན་དེ་གོ་བར་བྱ་ཕྱིར་གློ་བུར་བརྡ་བྱས་པ་ཙམ་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མིང་བཞིན་དུ་དོན་དེར་འཛིན་པ་དང་། དོན་མཐོང་བ་ན་དོན་དེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་འདི་ནི་མིང་འདི་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འཛིན་པ་ནི་བྱིས་པའི་བློས་མིང་དང་དོན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པ་སྟེ་ཡང་དག་པར་ན་བརྗོད་བྱའི་དོན་གང་ཡང་མ་གྲུབ་པས་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་མིང་ཡང་མི་འགྲུབ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མིང་གིས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་མིང་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པས་མིང་ཙམ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་སོ། །
说求法之殊胜作总结
ལྔ་པ་ཆོས་ཡོངས་སུ་བཙལ་བའི་ཆེ་བ་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་དོན་བསྡུ་བ་ནི། ལེའུ་འདིར་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་ལྟར་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་ཀུན་ལ་དམིགས་པའི་བློ་གྲོས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་
2-157b
ཐབས་ཀྱི་དགེ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་ལ། ཆོས་འཚོལ་བ་ལ་ལེ་ལོ་དང་ཞུམ་པ་དང་འཁྲུལ་བ་མེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དྲག་པོ་ལ་བརྟེན་ནས། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དེ་བཞིན་དུ་ངེས་པའམ་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པ་དང་བཅས་པའི་སྒོ་ནས་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པས་བསྡུས་པ་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་ཞེས་སོ། །འདི་ལ་བློ་བརྟན་འགྲེལ་པའི་འགྱུར་ལྟར་ན། བདེན་པ་གཉིས་ལྡན་ཆོས་ཉིད་དམིགས་པ་ན། ཞེས་འདུག་གོ། དེ་ལྟར་ཆོས་བཙལ་བ་དེའི་ཕྱིར་དུས་རྟག་ཏུ་སྐྱེ་དགུ་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པར་འགྱུར་ཏེ། གཞན་ལ་ལེགས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ཆུ་དང་རིན་པོ་ཆེའི་ཚོགས་ཀྱིས་གང་བ་བཞིན་དུ་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་ཆོས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུད་གང་བར་འགྱུར་རོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། ཆོས་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་པ་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།

当念诵"瓶子"等名称时，名称与对象混淆，而执着名称如实为对象，以及对瓶子等事物如实执着为名称的对治，经中说："名称是虚构的、虚假的"等。名与义二者虽然本质上没有关联，但人们为了使对方理解某义而临时作为符号，凡夫们却执着名称如同对象一样，或见到对象时认为"这就是某某名称"，这是凡夫心识对名称和对象的妄执。实际上，由于所诠的对象根本不成立，能诠的名称也不成立。一切法不可言说、离名相，因此即使名称本身也不可得。
第五，通过阐述寻求法的殊胜来总结内容：
如本品所述，通过缘于深广之法的智慧，以及具足波罗蜜多的广大善巧方便，依靠不懈怠、不退缩、不错乱的猛烈精进，通过无颠倒、如实确定或如实了解的方式，全面寻求包含世俗谛和胜义谛的二谛法性。根据智坚译本，此处为"缘于具足二谛法性时"。
由于如此寻求法，将永远成为众生的导师，因为能无颠倒地向他人宣说妙法。此菩萨如同大海充满水和珍宝一样，心相续将充满道果之法的功德。
以上是《大乘经庄严论》中《寻求正法品》第十二品的解释。


། །།
说法品
གཞན་ལ་ཆོས་བཤད་པའི་ལེའུ་འདི་ལ། ཆོས་ལ་སེར་སྣ་མེད་པར་གཞན་ལ་བསྟན་འོས་པའི་འཐད་པ་བསྟན་པ། ཆོས་བསྟན་པའི་དགོས་པ། ཇི་ལྟར་སྟོན་པའི་ཚུལ། བསྟན་བྱ་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན། དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་དོན་བསྡུ་བ་ལྔ་ལས།
说不吝啬施法如理
དང་པོ། བརྟན་པ་རྣམས་ནི་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་རྙེད་པར་གྱུར་ཏེ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པར་གྱུར་པ་ན་ཆོས་ལ་སེར་སྣ་མེད་པར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བཤད་པར་བྱས་ནས་རང་གི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་རྫོགས་པ་དང་སེམས་ཅན་གཞན་སྨིན་
2-158a
པར་བྱེད་པ་ལ་འདི་བས་ལྷག་པའི་ཐབས་གཞན་མེད་པས་ཅི་ནས་འཆད་དགོས་ཏེ། བརྟན༷་པ༷་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ༷ས་ནི༷་ལུས་སམ་སྲོག་སྔོན་གྱི་དགེ་བ་བསགས་པའི་ཚོགས་ཆེན་པོས་རྙེད་པ་དང༷་། ལོང༷ས་སྤྱོ༷ད་ཚོག༷ས་ཆེས༷་ཞེས་རྒྱ་མཚོར་བགྲོད་པ་སོགས་དཀའ་ཚེགས་ཆེན་པོས་རྙེད༷་ཅིང༷་རང་གིར་གྱུར་པའང་མཐར་མཛད་པ་དང་། ཡིད་བརྟན་དུ་རུང་བའི་སྙིང༷་པོ་མེ༷ད་པ༷་དག༷་ཏུ་ཤེས་ནས་སྦྱིན་པ་ལ་རབ༷་ཏུ་དག༷འ་བའི་ཡི༷ད་ཀྱིས༷་ཡུལ་སེམ༷ས་ཅ༷ན་སྡུག༷་བསྔལ༷་བ་རྣམ༷ས་ལ༷་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན༷་པ་རྣམ༷ས། ཚུལ་ཇི་ལྟར་ན་ཕ་རོལ་གྱི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ནུས་པ་རྒྱལ་སྲིད་དམ་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱ༷་ཆེ༷ན་པོ་དུས་རྟག་ཏུ་གཏོང༷་བར་བྱེད་ན༷། དམ་པའི་ཆོ༷ས་ནི་ཡང༷ས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ནམ་ཡང་ཟད་པར་མི་འགྱུར་བ་གང་ཞིག་དེ་སྐྱེ༷༷་དགུ༷་རྣམ༷ས་ལ༷་འདི་དང་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཡང་རྣམ༷་པ༷་ཀུན་ཏུ་ཕན༷་པར་བྱེ༷ད་པས་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་དང་མི་འདྲ་བར་གཏན་དུ་ཡིད་བརྟན་རུང་བའི་སྙིང་པོ་ཡོད་པ། སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་པ་དང་། བསྟན་པ་གནས་པའི་དུས་ན་ཆོས་འཚོལ་བ་པོ་རང་གིས་ཀྱང་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པ་སོགས་ཟང་ཟིང་འགྲུབ་པ་ལྟར་ཚེག༷ས་ཆེ༷ས་རྙེད༷་པ་མིན༷་ཞིང་བསྒྲུབ་སླ་ལ། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་དེ་ཤི༷ན་ཏུ་བཏང༷་ཡང༷་རང་རྒྱུད་ཀྱི་ཆོས་ཟད་པ་མེད་པར་མ་ཟད་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་གཞན་ལས་གཞན་དུ་ཡང་འཕེ༷ལ་བ༷ར་འགྱུར༷་བ༷་ལྟ༷་ལན༷་གཅི༷ག་མ༷་ཡི༷ན་པར་གཏོང་བ་ནི་སྨོས་ཅི་དགོ༷ས། ལྟ་ཞེས་པ་ཚིགས་བཅད་ཁ་བསྐང་བའི་ཆེད་དེ་དོན་གཞན་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་བཙལ་ནས་
2-158b
གཞན་ལ་སྟོན་པར་ངེས་པ་ཡིན་ནོ།

说法品
这个《对他人说法品》包括：一、显示不吝法而应向他人传授的道理；二、说法的必要性；三、如何说法的方式；四、所教法的本质；五、如此教授的总结，共五部分。
说不吝啬施法如理
第一部分由一个偈颂来阐述：菩萨寻求正法并获得无颠倒的理解后，不吝于向众生宣讲，从而圆满自己的波罗蜜多并成熟其他众生，没有比这更好的方法，因此必须宣讲。坚固的菩萨们通过前世累积的大福德获得身命，以及通过航海等艰难方式获得并成为己有的财富，他们了知这些没有可靠的实质，因此以欢喜布施的心，向受苦众生布施财物，为了能圆满满足他人心愿，时常广施大量财富王位等物，何况殊胜正法既广且大永不穷尽，能在今生来世一切方面利益众生，与财物布施不同，它永远可靠有实质，在佛出世和佛法住世期间，寻法者无需像获得财富那样费力航海等就能轻易获得，而且法布施无论如何广施，不但自身法财不会耗尽，反而会不断增长，更何况需要反复布施呢？"更何况"一词仅为填补偈颂，无其他意义。因此菩萨寻求正法后必定会教授他人。
;


 །
说法目的
གཉིས་པ་ཆོས་བསྟན་པའི་དགོས་པ་ནི། རྟོགས་པའི་ཆོས་མཐར་ཐུག་པ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཀྱང་། དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ལ་ཚིག་དང་ཡི་གེས་བསྟན་པའི་ལུང་གི་ཆོས་ལ་ཐོས་བསམ་མ་བྱས་པར་ནམ་ཡང་ཐོབ་མི་ནུས་པས་ལུང་གི་ཆོས་ཐོས་བསམ་གྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་འདི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་རིག་རྟོགས་པའི་ཐབས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། གང༷་གི་ཕྱིར༷་ན་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་རྒྱུད་ཀྱི་རྟོགས་པའི་ཆོས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ནི་སོ་སོ་རང་རིག་མེད་པ་ལ་ཐད་ཀར་བསྟན་པར་མི་ནུས་པས། དེ་འདྲའི་རྟོགས་པའི་ཆོས་ནི་མངོན་སུམ་དུ་སོ༷་སོ༷་རང༷་རིག༷་པར་བྱ༷་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བཅོ༷མ་ལྡན༷་འདས༷་རྣམས་ཀྱིས་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཆོ༷ས་མ༷་བསྟན༷་པའམ་བསྟན་པ་མེད་དེ། སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བའི་དོན་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཚིག་དང་ཡི་གེས་ཇི་བཞིན་མཚོན་མི་ནུས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་བརྗོད་པ་དང་རྟོག་པ་དང་དཔེ་དང་གཏན་ཚིགས་ལས་འདས་པ་ཡིན་པས་སོ་སོ་རང་རིག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ན་ཀ་བུམ་སོགས་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་དང་། ནམ་མཁའ་སོགས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཤེས་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་བསམ་གཏན་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་པར་མི་ནུས་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་
2-159a
འཇིག་རྟེན་པའི་ཐོས་པ་སོགས་ཀྱིས་བསམ་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་སྨོས༷་ཅི་དགོས་སོ། །འོ་ན་ཟབ་མོའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ཀྱིས་ངེས་པའི་དོན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་སོ་སོ་རང་རིག་པར་བྱ་བའི་དོན་བཤད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཐུག༷ས་རྗེའི༷་བདག༷་ཉི༷ད་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྦྲུལ༷་ཆེན༷་པོ་ལྟ༷་བུས། ཞེས་པ་དཔེ་བསྟན་ཏེ། སྦྲུལ་ཆེན་པོ་ཨ་ཛ་གར་ཞེས་པ། རྒྱབ་ཏུ་ཞིང་རྨོ་ཞིང་ཆུ་བོ་ཡང་འབབ་པའི་ཁྱོན་ཡོད་པ་དེའི་ཁ་ནས་ཆུ་བྱུང་བ་རྒྱང་རིང་པོར་ཆུ་ཀླུང་ཆེན་པོ་བཞིན་དུ་བབ་པ་དེ་ལ་རི་དྭགས་རྣམས་ཀྱིས་ཆུ་ཀླུང་ཡིན་པར་བསམས་ནས་འཐུང་བ་ན་ཁ་ཆུ་གདུག་པས་ཤི་བར་གྱུར་པ་རྣམས་སྦྲུལ་དེའི་ཁའི་དབུགས་རྔུབས་པས་དྲངས་ནས་ཁར་འཛུད་པར་བྱེད་དོ།

说法目的
第二，说法的目的是：尽管圣者们各自内证的究竟觉悟法超越语言文字的范畴，但要获得这样的证悟，若不通过听闻思维语言文字所教示的教法，则永远无法获得。因此，这作为听闻思维对象的教法，是世尊为了获得各自内证觉悟而教授的方便。这是因为圣者相续中的证悟法是各自内证的，无法直接向没有各自内证的人显示，所以为了使这种证悟法能够亲自各自内证，诸佛世尊并未教授或者说没有用语言文字形式来教授法。因为这种各自内证的意义无法通过语言文字如实表达，它超越世间的言说、思维、比喻和推理，故称为"各自内证"。这不像世间上对柱子、瓶子等有为法，以及虚空等无为法的了解，如来法性唯有具足圣者智慧的人才能各自内证。如果已获得世间禅定者的境界，未获得禅定者尚且不能思维，那么超越世间的智慧境界更不用说是世间听闻等所能思维的对象了。
那么，为何说甚深经典解释了诸佛心中所证悟的了义，是各自内证的意义呢？对众生具有大悲本性的佛世尊如同大蛇一般。这是打比方说：有一种名为"阿扎嘎尔"的大蛇，其背部足以耕种田地且有河流流过，从它口中流出的水如同远处的大河流淌，野兽误以为是河流而饮用，结果被毒液杀死，这些动物被蛇口的气息所吸引，被拖入蛇口。
;

 །དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་སྦྲུལ༷་ཆེན༷་ལྟ༷་བུས༷། རིག་པ་བཞི་དང་ལྡན་པས་ཤིན་ཏུ་རི༷གས་ཤིང་འཐད་པ་སྟེ་དོན་ཐམས་ཅད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བཤ༷ད་པ་ནི་གསུང་རབ་གང་ཞིག་སྦྲུལ་གྱི་དབུག༷ས་དང་འདྲ༷་བར་ཕ་རོལ་འདྲེན་ནུས་པ་ཆོས༷་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རྣམས་ཀྱིས༷། རི་དྭགས་ཀྱི་ཚོགས་ལྟ་བུའི་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ༷་བོ༷་རྣམས། སངས་རྒྱས་ཉི༷ད་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་ལམ་གྱི་ཆོས༷་ལ༷་ཀུན༷་ནས༷་དྲང༷ས་ཏེ༷། མཐར་སྡུག་ཀུན་ཉེ༷་བར༷་ཞི༷་བ་མྱང་འདས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་ཞ༷ལ་གྱི༷་སྒོ༷་ལྟ་བུ། སྒྲིབ་གཉིས་རྣམ༷་པར༷་དག༷་པ༷་གཙང་བ་དམ་པ་དང་། སྟོབས་སོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྒྱ་ཆེན༷་པོ་དང་ལྡན་པ་བདེ་བ་དམ་པ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན༷་མོ༷ང་དུ་གྱུར་པས་བདག་
2-159b
ཉིད་ཆེན་པོའི་བདག་དམ་པ། གཏན་དུ་ཟ༷ད་མི༷་ཤེ༷ས་པས་རྟག་པ་དམ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ༷་ཡང༷་དག༷་པར་བཀོ༷ད་དོ་ཞེས་སོ་སོ་རང་རིག་པར་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དེ་དངོས་སུ་ཚིག་གིས་བསྟན་ནས་དེ་དེ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་གྱུར་ནས་སངས་རྒྱས་པའི་སེམས་ཅན་སུ་ཡང་མེད་ཀྱང་། མཐར་ཐུག་གི་ཆོས་སྐུ་དེ་ཉིད་འཐོབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཟབ་མོ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་། ཐབས་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམས་མ་ནོར་བར་བསྟན་པའི་ལུང་གི་ཆོས་ལ་ཐོས་བསམ་བསྒོམ་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བྱས་པའི་ལམ་དེས་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ་སོ་རང་རིག་པ་ཐོབ་པ་ལ་བསླུ་བ་མེད་ཅིང་། ཡེ་ཤེས་དེས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ནོར་བར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས། མཐར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་སྐུ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་སོ་སོ་རང་རིག་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ནི་དངོས་སུ་ཚིག་གིས་བསྟན་དུ་མེད་ཅིང་ལུང་གི་ཆོས་ལ་བརྟེན་ཏེ་བརྒྱུད་ནས་བསྟན་པར་འགྱུར་བ་དེ༷་ལྟ༷་བས་ན་ཞི་ལྷག་དང་ལྡན་པའི་རྣ༷ལ་འབྱོར༷་ཅ༷ན་གྱི་སྒོམ༷་པ་གང༷་ཡི༷ན་པ་དེ༷་ནི༷་དོ༷ན་མེ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ། བསྒོམ་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བས་སོ། །སྒོམ་པ་དོན་ཡོད་པ་དེ༷་ལྟ༷ར་ན་སྒོམ་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་བ༷དེ་བར་གཤེག༷ས་པ་རྣམས་ཀྱི༷་ཆོས་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་བསྟ༷ན་པ༷་ག༷ང་ཡི༷ན་པ་དེ༷་ཡ༷ང་དོ༷ན་མེད་པ་མིན༷་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒོམ་པའི་ལམ་དང་བྲལ་བ་ཕྱི་རོལ་པས་བདག་བསྒོམ་པ་སོགས་ནི་ཐར་ལམ་མིན་ལ་
2-160a
བདག་མེད་བསྒོམ་པ་སོགས་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསྟན་པའི་ཆོས་དེ་ཐོས་པ་དང་དེའི་དོན་བསམས་ནས་ངེས་པ་རྙེད་པ་བཞིན་བསྒོམ་པ་ལས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བའི་སོ་སོ་རང་རིག་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར་གལ༷་ཏེ༷་བདག་མེད་ལ་སོགས་པ་ཐོས༷་པ༷་ཙམ༷་གྱིས་དོ༷ན་དེ་ཉིད་མངོན་སུམ་མཐོ༷ང་བ༷ར་འགྱུར༷་ན༷་དེ་ཉིད་དུ་གྲོལ་བར་རིགས་ཀྱི་དེའི་དོན་བསྒོམ༷་པ༷་དོན་མེ༷ད་པར་གྱུར༷་ལ་གལ༷་ཏེ༷་བདག་མེད་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པའི་ཆོས་མ༷་ཐོས༷་པར༷་ཡང་དེའི་དོན་བསྒོམ༷་པ་ལ་སྐྱེ་བོ་རང་ཉིད་འཇུག༷་པར་འགྱུར༷་ན༷་གསུང་རབ་རྣམས་བསྟན༷་པ་དོན༷་མེ༷ད་པར་འགྱུར༷་ཏེ་བསྟན་མི་དགོས་ན་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གང་ཞིག་ཆོས་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའི་སོ་སོ་རང་རིག་ཐོབ་པ་ལ་དང་པོར་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པ་དང་། དེ་ནས་དེའི་དོན་ལ་བསམ་པས་ངེས་པ་རྙེད་པ་དང་། དེ་ནས་དོན་དེ་རྩེ་གཅིག་པར་བསྒོམ་དགོས་པས་ཀུན་གྱི་ཐོག་མར་ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉན་པ་དང་བཤད་པའི་ལུང་གི་བསྟན་པ་ནི་དེ་ལྟར་དོན་ཆེ་ཞིང་དགོས་པ་ཆེ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ།

因此，佛陀如同大蛇一般，具足四种智慧，极为合理和恰当，无颠倒地宣说一切义理的经典，如同蛇的气息一般能够吸引对方的佛法十二分教，能够引导如同野兽般的所化众生趋向佛陀的正道，最终将他们引导到灭除苦集的涅槃法身佛位的如口门般，二障完全清净的最高清净，具足力等广大功德的最高安乐，与一切佛所共有的伟大我性的最高我，永不穷尽的最高常性波罗蜜多中。尽管通过直接用言语教导各自内证的究竟佛法身，而使众生如实了解并成佛的人一个也没有，但通过对获得究竟法身的因——甚深真如以及方法方面的无误教授之经典，进行如理无颠倒的闻思修，这条道路无欺地引导人获得圣者的各自内证智慧，而该智慧能够无误地证悟不可思议、各自内证之对境真如，最终现证佛智法身。因此，各自内证的对境虽不能直接用言语教授，但能依靠经教间接教授，所以具足止观的瑜伽行者的修行并非无意义，因为依靠这种修行能生起各自内证智慧。
既然修行是有意义的，那么为了正确修行，善逝所教授的经典等法也并非无意义。因为缺乏真如修行道路的外道所修的我等并非解脱之道，而听闻无我等正确教授事物真如的法，思维其义获得确信，并按照所理解的修行，就能生起见到真如的各自内证智慧。若不如此，假如仅仅听闻无我等就能亲见其义，那么就应该立即解脱，修行其义就变得无意义了；假如不听闻教示无我等的法，人们也能自行投入修习其义，那么宣讲经典就变得无意义了——但这种情况是不可能的。因为圣者们获得如实了悟法性的各自内证智慧，首先需要听闻正法，然后通过思维其义获得确信，之后一心专注修行此义。因此，最初必须生起闻慧，所以听法和说法的教法非常重要且意义重大，这就是此处所教示的。
;


 །
如何说之方便
གསུམ་པ་ཆོས་ཇི་ལྟར་སྟོན་པའི་ཚུལ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་སྟོན་པའི་ཚུལ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་པའི་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་འཆད་པ་ལ་འཆད་ཚུལ་གྱི་རྣམ་གྲངས་དང་། དོན་བཟང་པོ་དང་། ཚིག་བཟང་པོ་གསུམ་ལས། དང་པོ། སེམས་དཔའ་མཆོག་གི་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏེ། མོས་པས་སྤྱོད་
2-160b
པའི་ས་ན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་སེམས་གཞན་ལས་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་བཞིན་འཆད་པ་ནི་ལུང་ལ་བརྟེན་ནས་འཆད་པ་དང་། ས་དང་པོ་ནས་བདུན་པའི་བར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐུས་འཆད་པ་དང་།དག་པའི་ས་གསུམ་དུ་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་དབང་འབྱོར་བས་ཆོས་འཆད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་རྣམ་གྲངས་གསུམ་མོ། །ཡང་ས་བརྒྱད་པ་སོགས་དབང་འབྱོར་བ་དག་གི་བྱིན་རླབས་ལས་རང་གི་ཁ་དང་གཞན་གྱི་ཁ་ཡི་གླུ་དབྱངས་དང་རོལ་མོ་སོགས་ཀྱི་སྒྲ་ལས་ཆོས་འཆད་པའི་སྒྲ་འབྱུང་བ་དང་། རྩིག་པ་དང་རོལ་མོའི་ཆ་བྱད་སོགས་གཟུགས་ནི་ཐམས་ཅད་གང་ཡང་རུང་བ་ལས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་འབྱུང་བ་དང་། ནམ་མཁའ་ལས་ཀྱང་ཆོས་བསྟན་པའི་སྒྲ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ། རྒྱ་ཆེ་ཐེ་ཚོམ་སྤོང་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཏེ། མང་དུ་ཐོས་པས་ཆོས་དང་དོན་དུ་འབྲེལ་བ་རྒྱ་ཆེ་བ་སྟོན་པའམ་གསལ་བ་དང་། བདག་ཉིད་ཆོས་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པས་གཞན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དང་། བདག་ཆོས་ལ་གནས་པས་གཞན་གྱིས་དེའི་ཚིག་གཟུང་བར་འོས་པར་གྱུར་ཏེ་ངག་ལ་ཉན་དུ་བཏུབ་པ་ནི་འཇེབས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །ཀུན་ཉོན་དང་རྣམ་བྱང་གི་དེ་ཉིད་གཉིས་སྟོན་པ་འདི་བཞི་དང་ལྡན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡི། ཆོས་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ནི་ཚངས་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ་ལྟར། མང་དུ་ཐོས་ནས་འཇིག་རྟེན་དུ་དམ་པའི་ཆོས་ཡུན་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་བཤད་པ་དང་།
2-161a
བདག་གི་ཤེས་རབ་ཆོས་བཤད་ཅིང་སྦྱང་བས་གོང་ནས་གོང་དུ་རྣོ་བར་བྱེད་ཅིང་གཞན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཆོས་ལ་གནས་པས་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ལས་བྱེད་པས་གཞན་གྱི་དེའི་ཚིག་བརྩི་བ་དང་། བདེན་བཞིའི་རང་བཞིན་གྱི་ཀུན་བྱང་ངམ་ཀུན་རྫོབ་དོན་དམ་གཉིས་བསྟན་པས་དོན་ཆེ་བའོ། །ཡང་ཆོས་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་དགུ་ནི། སེམས་དཔའ་མཆོག་གི་ཆོས་སྟོན་པ་ནི་གཞན་གྱིས་བརྒལ་ཀྱང་ཚིག་རྩུབ་པོ་མི་འབྱིན་པས་འཇམ་ཞིང་། བསྟོད་པ་བཀུར་སྟི་སོགས་འབྱོར་ཀྱང་རྒྱགས་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། ཆོས་སྟོན་པ་ལ་ངལ་དུབ་ཀྱིས་མི་སྐྱོ་བ་དང་དཔེ་མཁྱུད་མེད་པར་འཆད་པ་དང་དོན་ཚང་བར་འཆད་པས་གསལ་ཞིང་། དོན་སྣ་ཚོགས་པ་ཡང་ཡང་ཟློས་པ་མེད་པར་འཆད་པ་དང་། ཚད་མ་དང་མི་འགལ་བར་རིགས་པ་དང་ལྡན་པར་འཆད་པ་དང་། ཚིག་དང་ཡི་གེ་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོངས་སུ་གྲགས་པར་བརྗོད་པས་གཞན་གྱིས་ལེགས་པར་གོ་ཞིང་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་འདོད་པ་སྤངས་པས་ཟང་ཟིང་མེད་པ་དང་། ཐེག་པ་ཀུན་ལ་མཁས་པས་ཐེག་པ་གསུམ་ཆར་གྱི་དོན་སྟོན་པས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་སྟེ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ནི་དོན་བཟང་པོ་སྟོན་པས་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚིག་བཟང་པོ་ནི། རྒྱལ་སྲས་ཚིག་ནི་སོགས་ནས། ཡི་གེ་ཕུན་ཚོགས་ཡིན་ཞེས་བྱ་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ། རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་འཆད་པའི་ཚིག་ནི་མི་དམའ་བའམ་མི་ཞན་པ་ནི་སྐད་གདངས་ཆུང་བས་ཁ་ཅིག་གིས་ཐོས་ཁ་ཅིག་གིས་མི་ཐོས་པ་ལྟ་བུ་མིན་པ་འཁོར་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པར་ཐོས་པ་དང་། སྙན་
2-161b
པོ་ནི་ཚིག་འཇམ་ཞིང་རྣ་བར་སྙན་པ་དང་ཡིད་ལ་འཐད་པ་བཟང་པོ་དང་། ལེགས་པར་བཤད་པའམ་མཛེས་པར་བཤད་པ་ནི་དོན་གོ་ནུས་པའི་ཚིག་གསལ་བ་ཡིན་ནོ།

如何说之方便
第三，关于如何说法的方式分为：菩萨说法的方式和佛陀说法的方式两部分。首先，菩萨说法包括说法的不同类别、善妙义理和善妙言辞三方面。
第一，用一个偈颂来阐述："在胜解行地，善知识通过依靠从佛和其他菩萨那里听闻的教法来说法，称为依经典说法；从初地到第七地，凭借证悟法界的力量来说法；在三清净地，凭借无分别智慧和自然成就的神通威力来说法"，这就是三种说法类别。此外，第八地等具有威力者通过加持，能使自己的口和他人的口、歌声和音乐等声音中发出说法之声，能使墙壁和乐器装饰等一切各种形态也发出法音，甚至虚空中也能发出教法的声音。
第二，"广大断疑"等两个偈颂：多闻者能宣说法与义广大或明晰的关联；自己对法无疑，能断除他人疑惑；自己住于法中，他人应当接受其言教，值得听从，这也叫做"悦耳"。具足这四种能宣说染净二谛的菩萨，就称为拥有圆满说法。如《梵天所问经》所说：多闻后为使正法长久住于世间而广说大法；通过自己讲解和修习法的智慧使其越来越锐利，能断除他人疑惑；自己住于法中，行持圣者之业，使他人重视其言教；通过宣说四谛本性的染净或世俗胜义二谛，具有大义。
另有圆满说法的九种类别：殊胜菩萨的说法柔和，即使被他人诘难也不出恶言；虽得到赞美恭敬等也不骄傲；说法不因疲劳而厌烦；明晰地解释，没有重复冗长，而是完整阐述内容；无重复地解说各种不同的义理；不违背正理，依据逻辑说法；使用世间广为人知的词句文字，易于他人理解；舍弃希求财物和恭敬，无私利；通晓一切乘，教导三乘一切义理，普遍适用。具备这些功德，因为宣说善妙义理而称为圆满说法。
善妙言辞是从"菩萨之言"到"文字圆满"所述：诸佛子说法的言辞不低弱，即声音不小，不是有些人能听到有些人听不到，而是能让整个听众都能清楚听到；悦耳，即言辞柔和，听起来悦耳且合理美好；善说或美说，即能让人理解的清晰言辞。


 །འཇིག་རྟེན་དུ་མ་གྲགས་པའི་ཚིག་བརྗོད་ན་གཞན་གྱིས་གོ་བར་མི་འགྱུར་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པའི་ཚིག་དང་སྐད་ཀྱིས་བརྗོད་པས་དོན་ཤེས་པར་བྱེད་པས་གྲགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་དང་འཚམས་པར་བསྟན་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རིགས་པའམ་ཅི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ལྟར་བསྟན་ན་དེའི་རྣ་བར་འོང་བར་འགྱུར་རོ། །རྙེད་བཀུར་ལ་མི་ལྟ་བས་ཟང་ཟིང་མེད་པའམ་ཟང་ཟིང་ལ་མི་བརྟེན་པའོ། །ཧ་ཅང་མང་ན་སྐྱོ་བས་ཚིག་མང་ཉུང་རན་ཅིང་འཛིན་བདེ་བ་ནི་མཐུན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡངས་པ་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ན་ཟད་པ་མེད་པར་འཆད་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །མདོ་ལས་ཚིག་གི་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་བཤད་པ་ཁྱབ་པ་བཟང་བ་གསལ་བ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་རྣར་འོང་བ་མི་བརྟེན་པ་མཐུན་པ་མི་ཟད་པ་ཞེས་གསུངས་པ་གོང་ལྟར་འདི་དང་སྦྱར་ཏེ་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྙེད་བཀུར་ལ་མི་བརྟེན་པ་སེམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ཡང་རྙེད་བཀུར་བྱེད་པ་ལ་བཤད་ཅིང་བསྟོད་པ་དང་རྙེད་བཀུར་མེད་ན་མི་འཆད་ཅིང་སྨད་པ་ལྟ་བུ་མིན་པས་ཚིག་འདི་དག་ལ་རྒྱུ་དེས་སྐྱོན་མ་ཞུགས་པའི་ཆ་ནས་བཤད་དགོས་སམ་སྙམ། ཚིག་འཆད་ཚུལ་གྱི་ཡོན་ཏན་ཀྱང་བརྒྱད་དེ། དོན་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པས་ཁོག་དོན་འཛིན་བདེ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དོན་དེ་དག་ཞིབ་ཏུ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བྱས་པས་དོན་ལ་ངེས་པ་རྙེད་པ་དང་། གདུལ་བྱ་རིགས་ཅན་གསུམ་སོ་སོ་ལ་དེ་དང་དེའི་ཐེག་པ་བསྟན་
2-162a
པ་ནི་ཐེག་པ་དང་མཐུན་པར་བཤད་པ་དང་། ཚིག་དང་ཡི་གེ་དང་དོན་གོ་རིམ་མ་འཁྲུགས་པར་བསྟན་པས་ཉན་བདེ་བ་དང་། ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་དག་གིས་སྟོན་པ་དང་། གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་དང་འཚམས་པར་ཇི་ལྟར་རིགས་པའམ་ཅི་རིགས་པ་སྟོན་པ་དང་། ཁམས་གསུམ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། འཕགས་ལམ་བརྒྱད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྟོན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་བུ་ནི་མདོར་ན་སེམས་དཔའ་མཆོག་རྣམས་ཀྱི། །ཡི་གེ་ཕུན་ཚོགས་ཡིན་ཞེས་བྱ་ཞེས་སོ། །མདོ་ལས་ཡི་གེའི་ཡོན་ཏན་ནི་རིགས་པའི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་དང་ལྡན་པ་དང་། རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། ཁས་ལེན་པ་དང་། མཐུན་པ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། མཁས་པར་སྦྱོར་བའི་ཚོགས་རྫོགས་པ་ཞེས་བརྒྱད་གསུངས་པ་དེ་དག་སྔ་མ་དང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། ཚད་མ་གསུམ་གྱི་རིགས་པ་ལྡན་པའི་ཚིག་དང་ཡི་གེས་མདོར་བསྟན་པ་དང་། མདོར་བསྟན་བཞིན་དུ་རྒྱས་བཤད་ལྡན་པ་དང་། ཐེག་པ་དང་མཐུན་པར་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། བདེན་པ་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་སྟོན་ཚུལ་འཁྲུགས་པས་རྣ་བར་མི་འོང་བ་མེད་པས་འཇམ་པ་ནི་ཡིད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །གྲགས་པ་ནི་ཁས་ལེན་པ་སྟེ་དེ་དེ་བཞིན་དུ་གོ་བས་སོ། །ཅི་རིགས་པ་ནི་དེའི་སྣོད་དང་མཐུན་པའོ། །འཕགས་ལམ་སྟོན་པས་མྱང་འདས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །མཐུན་པའི་ཕྱིར་དང་མཁས་པ་སྦྱོར་བའི་ཚོགས་རྫོགས་ལ་གཉིས་སྦྱར་ཏེ། མཁས་པ་ནི་རྒྱུན་ཞུགས་ནས་དགྲ་བཅོམ་ལ་ཞུགས་པའི་བར་གྱི་གང་ཟག་བདུན་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གི་མཐོང་སྒོམ་གྱི་ལམ་ལ་ཚོགས་
2-162b
རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་གང་དུ་མཐུན་ན་འཕགས་ལམ་བརྒྱད་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འགྲེལ་ཆེན་དུ་བཤད་དོ། །གཉིས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་འཆད་ཚུལ། བདེར་གཤེགས་གསུངས་ནི་སོགས་ནས། བཤད་པ་བླ་ན་མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ། བདེ་བར་གཤེགས་པས་ཆོས་སྟོན་པའི་གསུང་ནི་དབྱངས་མཐའ་ཡས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་གསུང་གི་དབྱངས་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་གསང་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་བསྟན་པའི་མདོ་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་ལ། དེའི་ཡན་ལག་རེ་རེ་ལ་ཡང་གསུང་དབྱངས་མཐའ་ཡས་པ་འབྱུང་བས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བོ།

如果使用世间上不流行的词语，虽然他人无法理解，但用世间通行的词语和语言表达，使人理解其义，这称为"流行"；根据所化众生根器而适当传授，称为"如理"或"相应"，这样教授时能入其耳中。不看重利养恭敬，称为"无依"或"不依物质"。过多则令人厌倦，而词语多少适中且便于记忆，称为"相应"。同样，"广泛"是指能详细解释而无穷尽。
经中讲述八种词语功德："遍及、善美、明晰、令人了解、悦耳、不依附、相应、无尽"，应与上述内容对照理解。虽然不依赖利养恭敬是心的功德，但指不因有利养恭敬而说法赞美，无利养恭敬而不说法贬低，从这方面看，这些词语不受此类过失影响。
讲解方式的功德也有八种：简要陈述要点使主旨易于把握；详细阐述使人获得确信；对三种根性的所化众生分别教授相应乘法，是契合各乘而说；词句文字内容次序不乱，使听闻舒适；使用广为人知的词句文字；契合所化众生根器，随宜而说；教授出离三界的圣道法；教授与八圣道相应的法。"总之，这就是殊胜菩萨们的文字圆满"。
经中说文字功德有八种："具合理词句、随顺、相应、认可、契合、随顺、圆满善巧结合"，应与前述对照：用三量合理的词句简要陈述；按照概述进行详解；随顺契合各乘；真实是词句表达不乱令人悦耳，柔和即随顺心意；流行是认可，因为能如实理解；如理是与其根器相契；因教授圣道而随顺涅槃；为何契合和圆满善巧结合两者关联？善巧指从预流向到阿罗汉向的七种补特伽罗，称其见修道为"圆满结合"，与什么相契合？与八圣道相契合，如大疏所说。
第二，佛陀说法方式："善逝言"等到"说法无上"所表明：善逝说法的音声是无量无边不可思议的，但简言之，如《六十支音声不可思议教法经》所说，每一个支分又能发出无量音声，故不可思议。
;


 །དྲུག་ཅུ་གང་ཞེ་ན། དཔེར་ན་ཆུས་རྩ་ཤིང་སོགས་སྐྱེ་ཞིང་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེད་ཅིང་འཕེལ་བར་བྱེད་པས་མཉེན་པའམ་སྣུམ་པ་ཞེས་བྱའོ།

六十指什么呢？比如水使植物等生长繁盛一样，佛陀的语言能使众生生起并增长善根，故称为"柔软"或"润泽"。


 །ལྷའི་གོས་འཇམ་པས་ལུས་ལ་རེག་ན་བདེ་བ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ཐོས་པ་ཙམ་ནས་ཚེ་འདིར་ཡིད་བདེ་བར་བྱེད་པས་འཇམ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་གཉིས་དང་རྟེན་འབྱུང་དང་བྱང་ཕྱོགས་སོགས་ཀྱི་དོན་སྟོན་པས་ཡིད་དུ་འོང་བ། ཐ་མལ་པ་བ་ལང་རྫི་སོགས་ཀྱི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ལྟ་བུ་མི་གསུང་གི་ལྷ་དང་འཕགས་པའི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་གསུངས་པས་ཡིད་དུ་འཐད་པ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་སྒྲིབ་གཉིས་སྤངས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པས་རྣམ་པར་དག་པ། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཉལ་དང་བྲལ་བས་དྲི་མ་མེད་པ། འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པའི་ཚིག་དང་
2-163a
ཡི་གེ་གསལ་བས་རབ་ཏུ་གསལ་བ། མུ་སྟེགས་སོགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ངན་པ་སེལ་བའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་སྙན་ལ་འཇེབས་པའམ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ། གསུང་བཞིན་བསྒྲུབས་ན་ཁམས་གསུམ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བས་མཉན་པར་འོས་པ། ཕ་རོལ་གྱི་རྒོལ་བས་གསུང་དེ་སུན་དབྱུང་མི་ནུས་པས་མི་ཚུགས་པ། ཉན་པ་པོའི་ཡིད་ལ་དགའ་བ་སྐྱེད་པས་སྙན་པ། ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་ནས་འདུལ་བར་བྱེད་པས་འདུལ་བ། བསླབ་པ་བཅས་པ་ཡང་མུ་སྟེགས་པའི་མེ་ལྔ་བསྟེན་པ་སོགས་བགྱིད་དཀའ་བ་རྩུབ་པོ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར་འཇུག་སླ་བ་ནི་མི་རྩུབ་པ། ལྟུང་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བའི་ཐབས་བཤགས་པ་དང་བསྡམས་པ་སོགས་སྟོན་པས་བགྱིར་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་མི་བརླང་བ། ཐེག་པ་གསུམ་སྟོན་པས་རིགས་ཅན་རྣམས་རབ་ཏུ་དུལ་བ། གསུང་སྙན་ཅིང་འཇམ་པས་བཏང་མི་བྲ་བར་རྣ་བླགས་ཏེ་ཉན་འདོད་པས་གཡེང་བ་མི་འབྱུང་ཕྱིར་རྣ་བར་སྙན་པ། གསུང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྐྱེད་པས་ཤིན་སྦྱང་གིས་ལུས་སིམ་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ལྷག་མཐོང་གིས་སེམས་ཚིམ་པར་བྱེད་པ། ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཟུག་རྔུ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པར་བྱེད་པས་སྙིང་དགའ་བ། མི་ཤེས་པ་དང་ལོག་པར་འཛིན་པ་སྤངས་པས་རིམ་པ་བཞིན་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་སྐྱེད་པ། གསུང་བཞིན་དུ་བསྒྲུབས་ན་འབྲས་བུ་མི་བསླུ་བར་ཐོབ་པས་གསུང་དེ་མཉན་པ་དོན་མེད་དོ་སྙམ་པའི་འགྱོད་པ་མི་འབྱུང་བས། གདུང་བ་མེད་པ། ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་ཕུན་སུམ་
2-163b
ཚོགས་པའི་གནས་ཀྱི་ཕྱིར་ཀུན་ཤེས་པ། བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱ་བ། དཔེ་མཁྱུད་མེད་པར་སྟོན་པས་རྣམ་པར་གསལ་བ་བདག་གི་དོན་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་སོགས་གང་ཟག་བརྒྱད་དང་། ས་བཅུ་པའི་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཡིན་ལ། ཉན་ཐོས་དང་བྱང་སེམས་འཕགས་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་གི་སྒོ་ནས་བདག་གི་དོན་རྗེས་སུ་ཐོབ་པར་མཐོང་ནས་གསུང་ལ་དགའ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ན་དགའ་བ། བདག་གི་དོན་མ་ཐོབ་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་གི་དོན་རྗེས་སུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་ལ་འཇུག་པར་འདོད་པས་མངོན་པར་དགའ་བ། ཟབ་མོ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ལ། ཆོས་དེ་དག་ཡང་དག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པས་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པ། ཡང་ན་ཕྱིའི་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་འགྲུབ་པའི་ལས། རྣལ་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ། སྨན་དང་སྔགས་ཀྱི་མཐུ་བཞི་ཕལ་པས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པས་དེ་དག་བསམ་པར་མི་བྱ་བར་བསྟན་པ་ལ་ཡང་འཆད་པ་ཡོད། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ས་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་བསམ་པར་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་སྟོན་པས་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ། ཚད་མ་གསུམ་དང་ལྡན་པར་བརྗོད་
2-164a
པས་རིགས་པ། གདུལ་བྱའི་སྣོད་དང་འཚམས་པར་སྟོན་པས་དེའི་རྒྱུད་དང་མཐུན་པ་འབྲེལ་པ།

如同天衣柔软接触身体时感到舒适一样，佛陀的声音仅仅听闻就能使今生心生欢喜，故称为"柔和"；同样地，由于宣说二谛、缘起和菩提分等义理，故称"悦意"；不像普通牧牛人等的词语文字，而是宣说天界和圣者的词语文字，故称"适意"；因为是从出世间大智慧、离二障、无分别智慧中获得，故称"清净"；因为远离烦恼习气，故称"无垢"；因为使用世间流行的词语文字清晰，故称"极明晰"；因为具有驳斥外道等邪见的力量，故称"悦耳动听"或"具力"；如果按其所说修行，能确定出离三界，故称"值得听闻"；对方辩论者无法破斥此言教，故称"不可摧"；能在听者心中生起欢喜，故称"悦耳"；能调服一切贪等烦恼，故称"调伏"；制定的学处不像外道修五火等难行苦行那样艰难，易于实行，故称"不粗暴"；宣说忏悔和守护等从堕罪中出离的方法，不是不可行的，故称"不粗俗"；宣说三乘，使各种种姓者得到调伏，故称"调顺"；因声音悦耳柔和，使人不愿放下，竖起耳朵想听，不生散乱，故称"悦耳"；依靠此言教生起禅定，通过轻安使身体舒适，同样地，通过毗婆舍那使心满足，故称"令身心愉悦"；能断除一切疑惑的刺，故称"令心欢喜"；因断除无知和邪执，依次生起欢喜和安乐，故称"生喜乐"；如按照所说修行，能获得不虚妄的果报，因此不会生起"听闻此言教无意义"的后悔，故称"无热恼"；因为是圆满闻慧的所依，故称"遍知"；因为成为圆满思慧产生的所依，故称"应证知"；无冗长重复地教授，故称"明了"；自利已得者是从预流到阿罗汉的八种补特伽罗、十地菩萨和如来，声闻和菩萨圣者们看到通过如来言教获得自利，因此对言教生起欢喜，故称"令喜"；未获得自利的凡夫为了获得自利而欲入如来言教，故称"极欢喜"；宣说甚深的自证法界、无分别智慧和菩提分等不可思议法，故称"令遍知"；或者解释为宣说不应思维四种不可思议：外在各种事物的成就业力、瑜伽士三摩地境界、如来行境以及药物咒语的力量；宣说应当思维的广大法如蕴界处、地和波罗蜜多等，故称"令证知"；具足三量而说，故称"合理"；契合所化众生根器而说，故称"相应关联"。


 གདུལ་བྱའི་སྣོད་དང་འཚམས་པར་སྟོན་པས་དེའི་རྒྱུད་དང་མཐུན་པ་འབྲེལ་པ། རྣམ་གྲངས་དུ་མས་དོན་གཅིག་བསྟན་ཀྱང་མིང་སོ་སོའི་ཆ་ནས་གོ་རྒྱུའི་དགོས་པ་ཡོད་པ་མདོ་རྣམས་ལས་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་མ་ཟློས་པ། རྒོལ་བ་དང་མུ་སྟེགས་ཅན་སྐྲག་པར་བྱེད་པས་སེང་གེའི་སྒྲའི་ཤུགས་ལྟ་བུ་ཞེས་སེང་གེའི་སྒྲས་རི་དྭགས་རྣམས་སྐྲག་པར་བྱེད་པ་བཞིན་བདག་མེད་སོགས་བསྟན་པའི་ཤུགས་མི་བཟོད་པའོ། །འཁོར་ལ་ཁྱབ་པ་གླང་པོ་ཆེའི་སྒྲ་དབྱངས་ནི། མི་ཡུལ་གྱི་གླང་པོ་ཆེ་ལ་མི་བྱ་སྟེ། ལྷའི་གླང་པོ་ཆེ་ཨེ་བ་རན་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གི་སྒྲ་སུབ་སུབ་པོ་དང་འཛེར་འཛེར་པོ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་གི་སྒྲ་ལ་ཡང་དེ་གཉིས་སྤངས་པའོ་ཞེས་བཤད།ཟབ་པ་འབྲུག་གི་སྒྲ་དབྱངས་ནི་གདངས་ལྡིར་ལ། དྲུང་ནས་ཉན་ན་ལྷག་པར་མི་ཆེ་ཡང་རྒྱང་ནས་ཉན་ན་ལྷག་པར་ཆུང་བ་མིན་པར་ཉེ་རིང་འདྲ་བར་སྙོམས་པས་སྤྲིན་གྱི་དབྱངས་ཏེ་འབྲུག་གི་དབྱངས་ལྟ་བུ་ཞེས་འགྲེལ་པར་བཤད། ཀླུའི་གནས་ན་ཀླུའི་དབང་པོའི་ཚིག་ནི། འཇེབས་ཤིང་ཚིག་བཙུན་ལ་ཀླུ་ཀུན་ཉན་དུ་བཏུབ་པ་བཞིན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ནི་ལྷ་དང་ལྷ་མིན་མི་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་བཀའ་ཉན་པས་ཀླུའི་དབང་པོའི་དབྱངས་ལྟ་བུའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་སྒྲ་སྐད་ཀྱི་ནང་ན་དྲི་ཟའི་སྐད་ནི་མཆོག་ཏུ་མཉེན་པ་ཡིན་པས་མིའམ་ཅིའམ་དྲི་ཟའི་དབྱངས་ལྟ་བུ་སྙན་པ་དང་། བྱ་ཀ་ལ་པིང་ཀའི་སྒྲ་ནི་གདངས་སྙན་པ་སྔ་མ་དང་མི་འདྲ་བའི་སྙན་པ་གཞན་དང་གཞན་འབྱུང་ལ་རྒྱུན་འཆད་པ་མེད་པ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རྒྱུན་མི་གཅོད་ལ་སྙན་པ་
2-164b
གཞན་དང་གཞན་འབྱུང་བའོ། །ཁ་ཅིག་ཀ་ལ་པིང་ཀའི་སྒྲ་སྙན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་སུ་ཞུགས་ནས་རྒྱུན་ཅི་ཙམ་པ་ཉན་ཏེ་ནམ་སྒྲ་དེ་རྒྱུན་ཆད་པའི་ཚེ་ན་དེ་སྙན་པས་སླར་ཡང་ཉན་འདོད་པ་དང་འདྲ་བར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ལེན་ཅིག་ཐོས་ན་སླར་ཡང་ཉན་པར་འདོད་པའོ་ཞེས་ཟེར། ཚངས་པའི་དབྱངས་ནི་མཉེན་པའི་རིང་དུ་སོང་བ་སྟེ་དུམ་དུམ་པོ་མ་ཡིན་པ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་དབུགས་རྔུབ་པའི་ཐུང་སྐྱོན་མེད་པས་རིང་བའམ། རྒྱང་རིང་དུ་གྲགས་པའོ། །འདབ་ཆགས་ཛི་བ་ཛི་པ་ཀ་ཞེས་པ་ཤང་ཤང་ཏེའུའི་སྐད་ནི་བཀྲ་ཤིས་པ་སྟེ། དོན་གཉེར་དུ་འགྲོ་བས་ཐོས་ན་དོན་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་འགྲུབ་པའི་ལྟས་ཡིན་པ་ལྟར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ཐོས་པས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པའི་བཀྲ་ཤིས་པའི་སྔ་ལྟས་སུ་གྱུར་པ་སྟེ་གསུང་ཐོས་པ་ལས་ཕྱིས་དོན་ཀུན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བས་སོ། །ཚིག་བཙུན་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་སྙན་ཅིང་མི་འདའ་བས་ལྷའི་དབང་པོའི་དབྱངས་དང་འདྲ་བས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུང་གི་བཀའ་གཞན་གྱིས་མི་གཅོག་པའོ། །ལྷའི་རྔ་བོ་ཆེས་ལྷ་མིན་ཕམ་ཞིང་ལྷ་རྒྱལ་བའི་སྒྲ་བྱུང་བ་ནས་ལྷ་མིན་རང་འབྱེར་བ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱང་བདུད་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ཀུན་ནས་རྒྱལ་ཏེ་དང་པོར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་གང་ཐོས་པ་རྣམས་བདུད་སོགས་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་པས་སོ།

因契合所化众生根器而说，故称"相应关联"；虽以多种名相表达同一义理，但从不同名称的角度理解各有意义，如经中以不同名相所说的教法一样，不重复；能使辩论者和外道恐惧，如同狮子吼声一般，就像狮子吼使野兽恐惧一样，宣说无我等的力量令人难以承受；遍及听众的象声，不是指人间的象，而是指天界的象如艾伐仑等，它们的声音没有嘶哑和杂音，同样如来的声音也远离这两种过失；深沉如雷声，是指音调轰鸣，近处听不会过大，远处听也不会变小，远近一样平衡，故称云声或如雷声，如注释所说；如龙王在龙宫中的言辞，动听而受尊敬，所有龙族都愿意听从，同样佛陀的言教受到天人、非天、人等一切众生的听从，故如龙王音声；在众生的声音中，乾闼婆的声音最柔和，故如人非人或乾闼婆的声音般悦耳；迦陵频伽鸟的声音悦耳，不同于前者，产生不同种类的悦耳声音且不间断，如同佛陀的声音不间断且产生各种不同的悦耳音声。有些人说迦陵频伽鸟的声音悦耳，能进入众生心中，人们会一直听下去，当声音停止时，因其悦耳而希望再次聆听，同样，一旦听到佛陀的言教，人们会希望再听。梵天音声是柔和而绵长的，不是断断续续的，如同佛陀的言教没有呼吸短促的缺点而绵长，或者远传；鸟类"吉瓦吉帕卡"即尚尚特鸟的声音是吉祥的，如果人们在办事出行时听到，是一切事情必定成功的征兆，同样，听闻佛陀的言教是世间和出世间一切事业成就的吉祥前兆，因为听闻言教后一切目标都能达成；因言辞受尊重，人人认为悦耳而不违背，如同帝释天的音声，佛陀的教言不被他人所打断；就像天界大鼓发出天人战胜阿修罗的声音，使阿修罗自行逃散一样，佛陀也战胜魔众和一切辩论者，初转法轮，使所有听闻者战胜魔众等。


 །ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་སངས་རྒྱས་ལ་བསྟོད་ཀྱང་ང་རྒྱལ་མེད་པས་མི་འགྱིང་པའམ་མ་ཁེངས་པ། བདུད་དང་མུ་སྟེགས་སོགས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་འདི་མ་ལེགས་པ་ཡིན་ཞེས་སྨད་ཀྱང་ཞུམ་
2-165a
པ་མེད་པས་སྐུ་མི་དམའ་བ། བྱ་ཀ་ར་ཎ་ཞེས་པ་བརྡ་སྤྲོད་པའམ་ལུང་སྟོན་པ་སྟེ་སྐབས་འདིར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་འདས་མ་འོངས་ད་ལྟའི་དོན་ལུང་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་ངེས་པར་འགྱུར་བའམ། ཡང་ན་ཤེས་བྱ་རིག་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་བརྡ་སྤྲོད་པ་ལྟར་ངེས་པའམ་ཡང་ན་བརྡ་སྤྲོད་པའི་སྒྲའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཡང་ཞུགས་པ་སྟེ་བརྡ་སྤྲོད་པའི་ལུགས་དང་ལྡན་པས་སྒྲ་ཀུན་གྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའང་ངོ་། །དྲན་པ་ཉམས་པ་མེད་པས་བརྗོད་བྱ་འགའ་ཞིག་ལུས་ནས་ཚིག་གི་རྣམ་པ་མ་ཚང་བའམ། བསྟན་བྱའི་དོན་ཐམས་ཅད་ལ་བསྙེལ་བ་མེད་པས་ཚིག་གི་ཟུར་ཆག་པ་མེད་པ་དང་གདུལ་བྱའི་དོན་གྱི་བྱ་བ་དགེ་རྩ་བསྐྱེད་པ་དང་། འཕེལ་བ་དང་མཐར་ཕྱིན་པའི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་སྟོན་པས་མ་ཚང་བ་མེད་པ། རྙེད་བཀུར་སོགས་ཀྱིས་སྲེད་པ་དང་བྲལ་བས་མ་ཆགས་པའོ། །དཔེ་ལ་ལར་འདི་ལ་མ་ཞུམ་པ་ཞེས་སུ་སྣང་། འཁོར་དུ་ཆོས་འཆད་པ་ལ་བདུད་སོགས་ཀྱིས་རྒོལ་བའི་འཇིགས་པ་མེད་པས་མི་ཞན་པའམ། དཔེ་ལ་ལར་འདི་ལ་མ་ཞུམ་པ་ཟེར། ཆོས་སྟོན་པ་ལ་ཐུགས་སྐྱོ་བ་དང་སྐུ་ལ་མི་བདེ་བས་དུབ་པ་མེད་པས་རབ་ཏུ་དགའ་བ། རིག་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལྷག་མ་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་བྱ་གང་དང་ཅི་དྲིས་པ་ཐོགས་མེད་དུ་འཆད་པས་དོན་མཐའ་དག་རྒྱས་པར་སྟོན་པའམ། ཁྱབ་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རྒྱས་པའམ་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་དགེ་རྩ་མ་སྐྱེད་པ་ཐ་བ་བཅས་པའི་དོན་མཛད་ཅིང་ཐ་བ་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མཛད་པས་ཐ་བ་མེད་པ། 
2-165b
རྟག་ཏུ་ཆོས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གསུངས་པས་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའམ་རྒྱུན་ཆགས་པ། མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེ་སྣ་ཚོགས་མང་པོའི་སྒོ་ནས་འབེལ་བའམ་རོལ་བར་མཛད་པས་བརྗིད་པའམ་རོལ་པའམ་འབེལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གསུང་གཅིག་ལ་ཡང་ལྷ་ཀླུ་མི་དང་བྱོལ་སོང་ཡི་དྭགས་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་སོ་སོའི་སྒྲ་སྐད་དུ་ཐོས་པའི་སྒྲ་ཀུན་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། །གསུང་གཅིག་གིས་སོ་སོ་རང་རང་གིས་དོན་གང་ཤེས་པར་འདོད་པ་དེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པས་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མགུ་བར་བྱེད་པའམ་ཚིམ་པར་བྱེད་པའོ། །དང་པོར་ཇི་སྐད་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པའི་དམ་བཅའ་དེ་མཐར་ཕྱིན་པར་མཛད་ཀྱི་ནམ་ཡང་བར་མ་དོར་དོར་བའམ་ཆུད་ཟ་བ་མེད་པས་མི་སྨད་པའམ་མ་སྨད་པའོ། །ཡང་ལམ་འདི་ལ་ཞུགས་པར་བྱས་ན་འབྲས་བུ་འདི་ཐོབ་པོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་དོན་དེ་ངེས་པར་ཐོབ་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཞེས་སྨད་དུ་མེད་པར་ཡང་གོ་བར་བྱའོ། །གདུལ་བྱ་གང་ཞིག་ནམ་འདུལ་བའི་དུས་ལ་བབ་པར་འདོམས་པས་དེའི་དོན་དུ་བསྙེལ་བ་མེད་པ་དང་གཞན་དོན་འབྱུང་བ་ལས་མི་གཡོ་བའམ་མི་འགྱུར་བའོ། །མི་རིགས་པའམ་མི་ལེགས་པ་ཧ་ཅང་མྱུར་ཆེས་པ་དང་རྟབ་རྟབ་པོར་མི་གསུངས་པས་བརྟན་པའམ་མ་རྟབ་པའོ། །ཇི་ལྟར་དྲུང་ན་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲ་ཧ་ཅང་མི་ཆེ་མི་ཆུང་བ་གསལ་ཞིང་ལེགས་པར་ཐོས་པ་བཞིན་དུ། རྒྱང་ན་གནས་པ་དང་གདུལ་བྱར་གྱུར་པ་གཞན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཤིན་ཏུ་མང་པོའི་ཕ་རོལ་ན་གནས་པས་ཀྱང་། དྲུང་ན་གནས་པ་རྣམས་
2-166a
ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་དང་མཚུངས་པར་ཐོས་པས་འཁོར་ཐམས་ཅད་ལ་གསུངས་པའམ་འཁོར་ཀུན་དུ་གྲགས་པའོ། །ཆོས་འཆད་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དཔེར་བྱས་ཏེ་དོན་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པས་རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་སྟེ་དེ་ལྟར་དྲུག་ཅུ་ཐམ་པའོ།

虽然天界等世间对佛陀赞美，但无骄慢，故"不骄傲"或"不自满"；即使魔众和外道等诋毁所教法不好，也毫无怯懦，故"身不低下"。梵语"毗耶羯兰拿"指文法学或授记，此处指佛陀对过去未来现在的授记都如实应验，或者指一切所知学问领域都如文法学般确定，或者指通达文法学的声音特征，即符合文法规则而能随顺一切声音；因不失念，没有遗漏某些应说内容或词语表达不完整，没有忘记任何所教义理，故"言词无缺"；能完全宣说所化众生种善根、增长及圆满等所有事业，故"无缺漏"；远离利养恭敬等贪著，故"无贪著"。有些版本此处称为"无怯懦"。在众中说法无惧魔众等辩论的恐惧，故"无衰弱"，有些版本称为"无怯懦"；说法时心无厌倦身无疲惫，故"极欢喜"；通达一切学问领域无余，对所知任何问题都能无碍解答，故"详尽显示一切义"或称"广泛"或"遍及"；对未种善根众生利益他们，使所有众生理解义理，故"无偏袒"。
恒时不断说法，故"相续"或"流畅"；通过众多名词语句等方式演说，故"庄严"或"游戏"或"连贯"；一音中能使天龙人畜鬼等各种众生以自己的语言听闻，故"圆满一切音声"；一音能使各自了解所欲知义理，故满足或令一切众生根器欢喜；最初所发誓愿到最后圆满实现，从不中途舍弃或浪费，故"不被诋毁"或"无诋毁"。又可理解为：曾说"行此道能得此果"，果确实可得，众生不能诋毁说"非如此"；在任何所化众生成熟时都能教导，为此不忘失且不动摇或不变易利他事业；不说不合理不善过快过急促的话，故"稳固"或"不急促"；如同近处人能听到声音不大不小清晰悦耳一样，远处乃至极多他世界的所化众生也能像近处人一样听闻，故"遍及所有会众"或"传遍所有会众"；说法无碍，能以一切事物为比喻完整展示一切义理，故"具一切最胜相"，以上共六十项。


 །སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་གིས་ཆོས་སྟོན་པའི་ཚུལ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། དོན་གྱི་ངོ་བོ་སྟོན་པ་ཀ་བ་ལྟ་བུའི་མིང་ངམ་ངག་དང་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་ཀ་བ་མི་རྟག་ལྟ་བུའི་ཚིག་གི་སྒོ་ནས་འཆད་པ་དང་། ཚད་མ་དང་ལྡན་པར་སྟོན་པས་ཤིན་ཏུ་རིགས་པ་ནི། དོན་ནམ་རྩ་བ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པར་འཆད་པ་དང་། མདོར་བསྟན་པས་འཆད་པ་དང་། དེའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པའམ་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་འཆད་པ་དང་། རིགས་པའི་སྒོ་ནས་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པ་དང་། སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཡང་ནས་ཡང་དུ་ལན་མང་པོར་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་ནི། མགོ་སྨོས་པས་གོ་བ་ལ་འཆད་པ་དང་། རྣམ་པར་སྤྲོ་བས་གོ་བ་རྣམས་ལ་འཆད་པ་དང་བརྒྱད་དོ། །འདི་དག་གི་དོན་མདོ་ལས་བརྗོད་དོ། །འདོགས་སོ། །རབ་ཏུ་འཇོག་གོ། རྣམ་པར་འབྱེད་དོ། །རྣམ་པར་འགྲེལ་ཏོ། །གསལ་བར་བྱེད་དོ། །སྟོན་ཏོ། །ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། མིང་གིས་ངོ་བོ་བརྗོད་ཅིང་ཚིག་གིས་དེའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས། དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གང་ཟག་ལ་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་ཚིག་གིས་འཆད་པ་དང་། རིགས་པའི་རྗེས་འབྲངས་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་རིགས་པས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་རྩ་བའམ་
2-166b
དོན་དང་བཅས་པར་བྱེད་པའམ་ཚད་མས་འདོགས་སོ་ཞེས་དང་། མདོར་བསྟན་པ་ཙམ་གྱིས་ལུས་རྣམ་པར་འཇོག་གོ། དེའི་དོན་ཞིབ་ཅིང་རྒྱས་པར་རྣམ་པར་འབྱེད་དོ། །དེ་ནས་ཐེ་ཚོམ་བཅད་པ་ནི་རྣམ་པར་འགྲེལ་བར་བྱེད་དོ། །དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཆད་པའི་རྣམ་གྲངས་དུ་མར་སྤྲོས་ཏེ་ལན་མང་དུ་ཡང་ཡང་སྟོན་པ་ནི་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་སོ། །མགོ་སྨོས་པ་ཙམ་གྱིས་གོ་བ་ལ་དོན་གྱི་གནད་མདོ་ཙམ་སྟོན་ཏེ། རྣམ་པར་སྤྲོས་པས་གོ་བ་རྣམས་ལ་ཞིབ་ཏུ་སྤྲོས་ཏེ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་པའམ། རབ་ཏུ་བསྒྲགས་སོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་དང་པོ་གཉིས་གང་གིས་བཤད་པ་དང་། དེའི་རྗེས་ཀྱི་སྟན་སོགས་བཞི་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དང་། ཕྱི་མ་གཉིས་གང་ལ་བཤད་པ་ཡིན་ལ་དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་སྟོན་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་འདི་ནི་གང་གིས་སྟོན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་སྟོན་པ་དང་། གང་ལ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་འཁོར་གསུམ་གྱིས་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐར་ཕྱིན་པས་ཆོས་སྟོན་ཀྱང་དེའི་འཁོར་གསུམ་དུ་དམིགས་པ་མེད་པས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ལ། དེར་མ་ཟད་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་པ་འདི་ནི་གཏམ་གྱི་ཉེས་པ་བརྒྱད་དང་ཡང་བྲལ་བ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། ཉལ་བ་དང་འཁྲེས་པ་སོགས་ལ་ཞེན་ནས་ཆོས་འཆད་པར་མི་སྤྲོ་བའི་ལེ་ལོ་དང་ནི། ཆོས་བཤད་ཀྱང་རང་གི་ཇི་བཞིན་མ་རྟོགས་པའམ་ཚིག་གམ་དོན་གསལ་བར་མ་བསྟན་པས་རྟོགས་བྱའི་ཆོས་མི་གོ་བ་དང་། ཆོས་བསྟན་པར་མི་འདོད་
2-167a
པས་ཆོས་བསྟན་པའི་སྐབས་མི་འབྱེད་པ་དང་། མ་ངེས་པའམ་ངེས་དོན་མིན་པ་ནི་ངེས་དོན་གྱི་ཆོས་མི་འཆད་པར་དྲང་དོན་འཆད་པའམ། ཡང་ན་རྒྱས་པར་མ་བཤད་པས་གཞན་གྱིས་དེའི་དོན་མ་ངེས་པ་དང་། བསྟན་ཀྱང་གདུལ་བྱ་རྣམས་གང་ལ་སོམ་ཉི་ཟ་བའི་ཐེ་ཚོམ་དག་ནི་མི་གཅོད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དེ་དང་བྲལ་བར་ཡང་ཡང་རྣམ་གྲངས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གཏན་ལ་དབབ་སྟེ་བསྟན་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་འཆད་པ་ལ་དཀའ་ཚེགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་སྐྱོ་བ་དང་། ཆོས་ལ་སེར་སྣ་བྱས་ཏེ་འཆབ་པ་ཉིད་དེ་འདི་དག་གཏམ་གྱི་སྐབས་སུ་ཉེས་པར་འདོད་དེ་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་གཏན་ནས་མེད་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བཤད་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ།

佛陀说法的方式共有八种：通过表示事物本质的名词或句子和表示事物特性如"柱子无常"等词语来解说；具有量证而说，极为合理，即以义理或根本并具足地解说；以总说解说；以详细解说其义或分别解说；通过理论断除疑惑；具有反复多次呈现证成方法；对提要后即可理解者的解说；对需要详细解说才能理解者的解说。这八种在经中说为："命名、安立、确立、分别、解释、阐明、显示、善说"。通过名词表示本体，通过语句表示其特性，对随信行的补特伽罗说"一切有为法皆无常"等，这是用词语解说；对随理行者以理证成无常性，是以根本或义理伴随，或说是以量命名；仅以总说确立纲要；详细广泛地分别其义；然后断除疑惑即为解释；为了正确理解义理，以多种解说方法广泛反复显示，这是使义理极为明了；对仅提及要点就能理解者，只示以简要要点；对需广说才能理解者，详细展开广泛解说，称为"善说"或"广宣"。
前两种是关于"由谁解说"，中间四种是关于"如何解说"，后两种是关于"对谁解说"。佛陀的这八种说法方式是以"谁说、如何说、对谁说"三轮而清净的。由于佛陀以圆满的无分别智慧说法，不缘取这三轮，故极为清净。不仅如此，佛陀的说法还远离八种言谈过失：远离因贪着睡眠和饱食等而不乐于说法的懈怠；远离虽说法但自己未如实了解或未清晰显示词义而导致所教法不明了；远离不欲说法而不开启说法机会；远离不确定或非了义，即不说了义法而说不了义法，或因未详细解说而使他人对其义理不确定；远离不断除所教众生的各种疑惑；远离不用各种方法反复确定以断除疑惑；远离对说法有辛苦想而生厌倦；远离对法吝啬而隐藏。这些被认为是言谈场合的过失，因为完全没有这八种过失，所以佛陀的说法被称为无上。


 །ཕྱི་མ་འདི་བརྒྱད་ཀྱང་སྔ་མ་བརྒྱད་པོའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤངས་པའི་ཆ་ནས་ལེ་ལོ་མེད་པར་སྟོན། རིགས་པ་དང་འབྲེལ་བས་དོན་གོ་བར་བྱེད། སྐབས་འབྱེད་དེ་མདོར་བསྡུས་ཏེ་སྟོན། རྒྱས་པར་བཤད་པས་མ་ངེས་པ་སྤངས། ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པ་དངོས། བསྟན་པར་བྱེད་པ་ལན་མང་སྟོན། རྣམ་པར་སྤྲོས་པས་གོ་བ་ལ་སྐྱོ་བ་མེད་པར་སྟོན། མགོ་སྨྲོས་པས་གོ་བ་ལ་སེར་སྣ་མེད་པར་སྟོན་ཞེས་སྦྱར་བ་ཡོད་དེ་དོན་ལ་འབྱོར་པར་འདུག །བློ་བརྟན་འགྲེལ་ཆེད་དུ་དེ་ལྟར་སྦྱར་བ་མི་སྣང་ངོ་། །
所说法自性
བཞི་པ་བཤད་བྱ་དམ་པའི་ཆོས་ལ་ཆོས་སྤྱི་ཡི་མཚན་ཉིད་དང་། དགོངས་ལྡེམ་དགོངས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ། དད་དང་དགའ་དང་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། དམ་པའི་ཆོས་ཞེས་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཞིག་ལ་འདོད་ཅེ་ན། དགེ་བ་གསུམ་དང་། བཟང་པོ་གཉིས་
2-167b
དང་། ཡོན་ཏན་བཞི་དང་ལྡན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་དམ་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་གང་ཞེ་ན། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པའི་དུས་སུ་ཡིད་ཆེས་ཀྱི་དད་པ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ནི་ཐོག་མར་དགེ་བའོ། །བསམ་པའི་དུས་ན་ངེས་པ་རྙེད་དེ་ཡིད་དགའ་བ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་བར་དུ་དགེ་བའོ། །བསྒོམ་པའི་དུས་ན་ཡང་དག་པའི་བློ་གྲོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཐ་མར་དགེ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་དམ་པའི་ཆོས་འདི་ནི་དུས་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་དགེ་བ་དང་ལེགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བཟང་པོ་གཉིས་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་དོན་བཟང་པོ་དང་། འཇིག་རྟེན་ན་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་སྐད་ཀྱི་ངེས་ཚིག་དང་མཐུན་པར་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་བསྟན་པས་གོ་སླ་བའམ་གཟུང་སླ་བ་ནི་ཚིག་འབྲུ་བཟང་པོའོ། །ཡོན་ཏན་བཞི་ཅན་གྱི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་འཕགས་པའི་ལམ་ཉིད་ལུང་གི་ཆོས་ཀྱིས་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །ཚངས་པ་ཞེས་པ་ནི་སྐབས་འདིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། མདོ་ལས་ཚངས་པར་གྱུར། བསིལ་བར་གྱུར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་ཅེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཕགས་ལམ་དེ་ཡོན་ཏན་བཞི་དང་ལྡན་པ་སྟེ། འཕགས་པའི་ལམ་དེ་ཉིད་ཆོས་འདི་པ་འབའ་ཞིག་ལ་ཡོད་ཀྱི་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་གྱུར་པ་མུ་སྟེགས་སོགས་གཞན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ལྡན་པ་མ་འདྲེས་པ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ནི་ཁམས་
2-168a
གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་མཐའ་དག་རྣམ་པར་སྤོང་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་དེ་སྲིད་རྩེའི་བར་དུ་སོང་ཡང་སླར་ལྡོག་པས་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་མཐའ་དག་གཏན་དུ་སྤོང་བའི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། །འཕགས་པའི་ལམ་དེ་ནམ་མཁའ་དང་ཤེལ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ལམ་དེས་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་བསལ་ནས་སླར་མི་སྐྱེ་བར་སེམས་ཟག་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་བྱེད་པས་ཡོངས་སུ་བྱང་བ་སྟེ། ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་ཡོན་ཏན་བཞི་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ།

这后八种也是从断除前八种的对立面角度来理解：无懈怠而说，以理证相关使义理明了，开启机会以简要方式说，详细解说断除不确定性，直接断除疑惑，多次反复说明，对需广说才理解者无厌倦而说，对提要即可理解者无吝啬而说——这种对应方式符合实际内容。在洛丹大疏中未见如此对应。
第四，所说的正法包括法的总相特征和意趣隐义的特殊说明。首先，以"信喜"等两个偈颂说明：何谓"正法"？具备三种善、二种美、四种功德的如来教法，称为"正法"。哪些呢？在听闻正法时能生起胜解信心，故法是初善；在思维时获得确信生起欢喜，故是中善；在修习时成为正确智慧的因，故是后善。因此，这正法在初中后三时都是善良的。
二种美是：正确无误地显示应知的世俗谛和胜义谛两种义理，这是"义美"；用世间广为流传的语言表达，词句文字圆满，易于理解或记忆，这是"文字美"。具四种功德的梵行即是以教法这后面八种也是从前面八种的对治面来理解：无懈怠而说，与理相关使人理解义理，开启机会简要宣说，详细解说消除不确定，直接断除疑惑，多次宣说，对需详说才理解者无厌倦而说，对提要便理解者无吝啬而说，这样配对是很合适的。但在智慧坚固的大疏中未见如此配对。
第四，所说的殊胜法，包括法的总相特征和意趣、隐意趣的具体解释。首先，以"信与喜"等两个偈颂说明：什么是所谓的殊胜法呢？具备三种善、二种妙以及四种功德的如来教法，称为殊胜法。这些是什么呢？殊胜法在听闻时能生起信解之信心，因此法在最初是善的。思维时能获得确信而生起欢喜，因此在中间是善的。修习时成为正确智慧的因，因此在最后是善的。如此，这殊胜法在初、中、后三时都是善和美好的。
二种妙是：正确无颠倒地显示所知的世俗谛和胜义谛两种义理，是义理妙好；与世间广为流传的语言词源相符，以圆满的词句文字宣说，易于理解或记忆，是文词妙好。具四种功德的梵行即是以教法显示圣道。这里"梵"指涅槃，如经中所说："成为梵，成为清凉，成为涅槃"。获得涅槃的圣道称为梵行。此圣道具有四种功德：此圣道唯在此法中有，不与外道等他者共有，故为不共；圣道能完全断除三界一切烦恼，故为圆满；虽然世间道能达至有顶，但会退回，而此道能永断三界一切烦恼，故为圆满道；圣道如虚空和水晶一样本性清净，是无漏本性，故为遍净；此道除去暂时污垢后使心成为无漏本性而不再生起，故为遍白净。如此认为梵行具有四种功德。
;


 །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་གདུལ་བྱའི་ཁམས་དབང་མོས་པ་དང་མཐུན་པར་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་པས་དགོངས་པ་དང་ལྡེམ་དགོངས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་དགོངས་པའི་དབང་གིས་བསྟན་པ་ཡང་དུ་མ་ཡོད་པས་དེ་དག་གི་དགོངས་པ་ཚུལ་བཞིན་དུ་མ་ཤེས་ནས། སྒྲ་བཞིན་དུ་གཟུང་ན་ཡང་དག་པ་ངེས་པའི་དོན་མི་རྟོགས་ཤིང་། དགོངས་པ་ཅན་དྲང་བའི་དོན་དང་ཚིག་གི་དོན་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཤན་འབྱེད་པ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་བས་ལྡེམ་དགོངས་བཞི་བཤད་པ་དང་། དགོངས་པ་བཞི་བཤད་པ་དང་། གཉེན་པོར་དགོངས་པ་བརྒྱད་གསུངས་པའི་ཕན་ཡོན་བཅས་བསྟན་པ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། གང་ཟག་གཞུག་པ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་དང་། གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཉེས་པ་འདུལ་བའི་གཉེན་པོ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་དང་། ཚིག་དང་ཡི་གེས་
2-168b
བསྟན་དོན་འཇིག་རྟེན་གྲགས་ཚོད་ལས་དོན་གཞན་དུ་བསྒྱུར་བ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་བཞི་སྟེ། དེ་དག་གི་དོན་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བརྗོད་ན། ཆོས་བདག་མེད་ལ་འཇུག་མི་ནུས་པའི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཐར་པའི་ལམ་ལ་གཞུག་པ་ལ་དགོངས་ནས།གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཀྱི་ཕུང་སོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡོད་པར་བསྟན་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་གང་ཟག་མེད་པ་དང་གཞན་དབང་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པ་ཙམ་ལ་དགོངས་ཏེ་དེ་ལྟར་གསུངས་པ་དང་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་གསུངས་པ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པའི་ཆོས་རྣམས་གཏན་མེད་པ་དང་སྐྱེ་འགག་ལྟར་སྣང་བ་མེད་ཅེས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་དམ་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་སྟེ་དཔེར་ན་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ཀུན་བརྟགས་དང་། གཞན་དབང་། ཡོངས་གྲུབ་གསུམ་བསྟན་པའི་ནང་ནས། ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོའམ་མཚན་ཉིད་ནི་གཏན་མེད་པས་མཚན་ཉིད་མེད་པ་དང་། གཞན་དབང་སེམས་སེམས་བྱུང་ལས་གནས་དོན་ལུས་སུ་སྣང་བ་རྣམས་ལ་སྐྱེ་འགག་ཏུ་སྣང་བ་ཡོད་ཀྱང་རྒྱུ་རྐྱེན་རྟེན་འབྲེལ་དབང་གིས་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ལས་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་འགག་མེད་པས་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་། ཡོངས་གྲུབ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བ་སྟོང་པ་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ། །གཉེན་པོ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི། སྔ་མ་དེ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་གི་རྒྱུད་ཀྱི་ཉེས་པ་འདུལ་བའི་ཕྱིར། སྔོན་སངས་རྒྱས་རྣམ་པར་གཟིགས་སུ་གྱུར་ཅེས་སོགས་འོག་ཏུ་འཆད་འགྱུར་བརྒྱད་བཞིན་
2-169a
ནོ། །བསྒྱུར་བ་ལྡེམ་དགོངས་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་པའི་བརྗོད་བྱ་ཟབ་པ་ཉིད་ལ་དགོངས་པ་ཅན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། སྙིང་པོ་མེད་ལ་སྙིང་པོར་ཤེས། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་རབ་ཏུ་གནས། །ཉོན་མོངས་པས་ནི་རབ་ཉོན་མོངས། །བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཚིག་འདི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་གཟུང་ན་བྱང་ཆུབ་མི་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པ་ལྟར་གནས་ཀྱང་། དོན་ས་ར་ཞེས་པ་རྣམ་གཡེང་དང་སྙིང་པོ་གཉིས་ཀ་ལ་འཇུག་པས་དེའི་སྔོན་དུ་དགག་པའི་ཨ་ཐུང་སྦྱར་བས་ཨ་ས་ར་རྣམ་གཡེང་མེད་པ་ལྷག་པ་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་སྙིང་པོར་རྟོགས་པའམ་ཤེས་པ་དང་། གཙང་བདེ་རྟག་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་བཞི་ནི་དངོས་པོ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི། མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་མི་གཙང་བདག་མེད་པ་ཤེས་པའི་ལྷག་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཡུན་རིང་པོར་དཀའ་སྤྱད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པས་ནི་རབ་ཏུ་ཉོན་མོངས་པར་བྱས་ན་བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ཐོབ་ཅེས་སོ། །འགྲེལ་ཆེན་དུ་ཚིག་རྐང་སྔ་མ་གསུམ་མོས་སྤྱོད་དང་མཐོང་ལམ་དང་སྒོམ་ལ་སྦྱར་བར་མཛད་འདུག་ཀྱང་སྦྱར་ཀྱང་རུང་ལ་སོ་སོར་མ་སྦྱར་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་བརྩོན་འགྲུས་གསུམ་ལ་སྦྱར་བས་ཆོག་གོ། དེ་ལྟར་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་འདི་ནི་རྣམ་པ་བཞིའོ།

如来们随顺所化众生根性、根器、意乐而说法，故以意趣和隐义趣方式宣说的内容很多。如果不如理了解这些意趣，而按字面理解，则不能通达真实的了义，会将具有意趣的不了义和字面意义颠倒执取。因此，辨别这些非常重要，故说明四种隐义趣、四种意趣以及作为对治的八种意趣及其利益，共三部分。首先，四种隐义趣是：引导众生的隐义趣、法相的隐义趣、调伏所化众生相续过失的对治隐义趣、以词句文字所示义理转变为异于世间共识的隐义趣。
这些的含义依次是：为了引导无法趣入无我法的声闻入解脱道，思及人无我而说蕴等法存在，这是针对遍计所执的人无我和依他起缘起法仅在世俗中存在的意趣而如此说；说无自性和无生等并非说世俗中存在的法完全不存在或显现的生灭不存在，而是针对胜义特征或自性的隐义趣，例如在三自性（遍计所执、依他起、圆成实）中，遍计所执的自性或特征完全不存在故无特征，依他起的心心所显现为处所、对境、身体等虽有生灭显现，但因缘起力而显现，无自性生灭故无生自性，圆成实则是本性涅槃、寂静、空性、胜义、无自性。对治的隐义趣与前相同，是为调伏众生相续的过失，如下文所说的八种。
转变的隐义趣是指非如字面而有深意，如说："知无实质为实质，安住于颠倒，被烦恼所扰，将获得最高菩提。"如果按字面理解，似乎说的是不得菩提的因，但实际上，"萨拉"一词可指散乱和精华两者，前加短音"阿"成为"阿萨拉"，表示无散乱，即知道增上心学为精要；净乐常我四种是对事物的颠倒执取，与此相反则是了知无常、苦、不净、无我的增上慧学而安住；为众生长时受苦行烦恼而极为烦恼，即可获得最高菩提。大疏中将前三句分别配对为胜解行道、见道和修道，虽可如此配对，但不配对而仅配对为三学（定、慧、精进）也可以。如此，隐义趣有四种。


 །གཉིས་པ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་སྐུ་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་དགོངས་ནས་སྟོན་པ་ཤཱཀྱའི་རྒྱལ་པོས་ང་ཉིད་དེ་ཚེ་སངས་རྒྱས་རྣམ་པར་གཟིགས་
2-169b
སུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་དང་། དོན་དམ་པའི་དོན་གཞན་ལ་དགོངས་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་མ་སྐྱེས་མ་འགག་གཟོད་ནས་ཞི་བ་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ནི་དུས་གཞན་ལ་དགོངས་པ། ལེ་ལོ་ཅན་དགེ་རྩ་ཅུང་ཟད་བྱེད་དུ་མི་བཏུབ་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་ཞིང་དུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ཙམ་གྱིས་སྐྱེ་བར་གསུངས་པ་ཚེ་རབས་གཞན་ཞིག་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་དགོངས་པ་དང་། གང་ཟག་གི་བསམ་པ་ལ་དགོངས་པ་སྦྱིན་སོགས་རྒྱ་ཆེར་བྱེད་ནུས་པ་ལ་སྦྱིན་པ་བསྔགས་པ་དང་། ཁ་ཅིག་སྦྱིན་སོགས་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་ལ་སྦྱིན་སོགས་སྨད་པའམ་ཆེས་ངོ་མཚར་མེད་ཚུལ་བསྟན་པ་དང་། སྦྱིན་པ་ལྟ་བུ་གཅིག་གིས་ཆོག་པ་དང་། དེ་གཅིག་པུ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ལྟོས་ན་སྦྱིན་པ་དམན་ཤིང་ཚུལ་ཁྲིམས་འཕགས་པར་བསྔགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་དགོངས་པ་རྣམ་པ་བཞིར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དགོངས་པ་ཅན་གྱི་གསུངས་འདི་དག་ནི་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་འབྱུང་སྟེ་ཅི་རིགས་ཤིག་ཐེག་བསྡུས་སུ་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་སྒྲིབ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་གཉེན་པོར་ཐེག་པ་མཆོག་གི་ཆོས་བསྟན་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པའི་དུས་སུ་བྱོན་པའི་ཤཱཀྱའི་རྒྱལ་པོ་ནི་སྐུ་ཚད་ཆུང་ཞིང་སྐུ་ཚེ་ཡང་བརྒྱད་ཅུ་ལས་མ་བཞེས་པ་དང་། སྣོད་ཀྱི་ཞིང་ཡང་མ་དག་ལ་གདུལ་བྱ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་སྙིགས་མ་ལྔ་དང་ལྡན་པའོ། །སངས་རྒྱས་རྣམ་གཟིགས་སོགས་དུས་བཟང་བསྐལ་པ་རྫོགས་ལྡན་ཀྱི་དུས་སུ་བྱོན་པས་
2-170a
དེ་དག་ནི་མཆོག་ལ། བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་ནི་དེ་ལས་དམན་ནོ་སྙམ་དུ་སངས་རྒྱས་ལ་བརྙས་པའི་གཉེན་པོར་ང་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་སངས་རྒྱས་རྣམ་གཟིགས་སུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་མཉམ་པས་བཟང་ངན་མེད་པར་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་གཟིགས་ཀྱང་སྟོན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་མཆོག་དམན་མེད་པར་འཛིན་ནོ། །ཆོས་ལ་བརྙས་ཏེ་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱི་ཆོ་རིགས་འབྱེད་པའི་བྲམ་ཟེ་དང་རྒྱལ་རིགས་ལ་སོགས་རིགས་བཟང་པས་གདོལ་པ་སོགས་ཀྱིས་སྤྱད་བྱ་མིན་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ནི་རིགས་ངན་གདོལ་པ་ཚུན་ཆད་ཀྱི་སྤྱོད་དུ་རུང་བས་རྙེད་སླའོ་སྙམ་དུ་བརྙས་པའི་གཉེན་པོར། གངྒའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ན་གཟོད་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་ཞེས་ཚོགས་བསགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་མི་ལྡན་ན་རྟོགས་དཀའ་བར་བསྟན་པས་ཆོས་རྙེད་སླའོ་སྙམ་དུ་བརྙས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །གང་ཟག་ལེ་ལོ་ཅན་དགེ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྐྱེད་མི་ནུས་པ་ལ་བདེ་བ་ཅན་དུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་ན་དེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲི་མ་མེད་པའི་ཟླ་བའི་མཚན་བཟུང་བ་ཙམ་གྱིས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོགས་དང་གཟུངས་གང་ཞིག་བཀླགས་པ་ཙམ་གྱིས་མཚམས་མེད་པ་ལྔའི་ལས་སོགས་དག་པར་གསུངས་པ་ལྟར་ལེ་ལོ་ཅན་དག་ཀྱང་། སྨོན་ལམ་དེ་ལྟ་བུ་འདེབས་པ་དང་། མཚན་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བཀླགས་པའི་སྒོ་ནས་དགེ་རྩ་བསགས་པའི་རྒྱུ་དེས་ནམ་ཞིག་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟར་བདེ་བ་ཅན་
2-170b
དུ་སྐྱེ་བ་དང་འཚང་རྒྱ་བ་སོགས་སུ་ངེས་པར་འགྱུར་བ་དང་། རྒྱུ་དེ་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་གོང་ནས་གོང་དུ་བརྩོན་པར་ཡང་འགྱུར་བས་ལེ་ལོ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ།

第二，佛陀思及一切佛陀法身平等而说，如释迦王说"我彼时曾为毗婆尸佛"等；思及胜义其他义而说一切法无自性、不生不灭、本来寂静、本性涅槃；同样思及其他时间而说，对懒惰者不能稍作善根者说"只要发愿往生阿弥陀佛刹土即可往生"，是思及其他生世而说；思及补特伽罗意乐，对能广行布施等者赞叹布施，对某些认为仅做少许布施等即足够者则贬抑布施或说并非特别稀有，对认为仅布施一种足够或唯以此为最胜者说：相比持戒，布施低劣，持戒为殊胜等。如此了知四种意趣。
这些具意趣的言教有很多，如《摄大乘论》所说的各种情况。第三，为对治八种障碍而宣说大乘法：百岁时代出现的释迦王身量小，寿命也只有八十岁，器世界不净，所化众生具有五浊。毗婆尸佛等出现于善时代、圆满劫时，他们是最胜的，而我们的导师比他们低劣——为对治这种对佛的轻慢，说"我彼时曾为毗婆尸佛"，思及一切佛陀法身平等，无好坏之分，而所化众生也认为毗婆尸佛即是导师自己，无高下之分。
对法轻慢者认为婆罗门区分种姓的婆罗门和刹帝利等良好种姓不该修持，而佛法连旃陀罗等低种姓都可修持，所以容易获得——为对治这种轻慢，说"须供养恒河沙数佛，才能了解大乘法"，表明没有那样积累资粮则难以证悟，以此断除认为法易得的轻慢。对懒惰者不能生起丝毫善根者说"若发愿往生极乐世界则将往生"，以及"仅持无垢月如来名号将获无上菩提"等，或说诵某陀罗尼即可净除五无间罪等，使懒惰者也通过发此愿、持佛名号、诵陀罗尼来积累善根，因此因缘终将如所说往生极乐或成佛等，并依此少因逐渐精进，从而断除懒惰。
;


 །དགེ་རྩ་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པའི་གཉེན་པོར་དཔེར་ན་སྦྱིན་པ་ཁོ་ནས་ཆོག་འཛིན་ཅན་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་བསྔགས་ཤིང་སྦྱིན་པ་དེ་ལས་དམན་པའི་དོན་གྱིས་སྨད་པའི་རྣམ་པར་བསྟན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བ་ཟག་བཅས་ལས་ཟག་མེད་ཀྱི་དགེ་བ་ཁྱད་པར་དུ་བསྔགས་པ་ལྟ་བུ་དང་། སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་རང་གི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་རྒྱགས་པའི་དབང་གིས་ང་རྒྱལ་ལ་སྤྱོད་པའི་གཉེན་པོར་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་སེམས་ཀྱི་སྐུ་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་ཐོས་ནས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ནི་ཇི་ལྟར་བཟང་ཡང་ཆེན་པོ་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་སྙམ་དུ་སེམས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་དམན་པ་འདོད་ཡོན་ལྔ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སྤྱོད་པའི་གཉེན་པོར། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་ཚད་མེད་པ་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་ཡོད་ཅེས་བསྔགས་པས་ཟག་བཅས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་འཁོར་བའི་འདོད་ཡོན་ལ་ངན་སྐྱུགས་ལྟར་མཐོང་ནས་ཡིད་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་ལས་མི་ཤེས་པའི་དབང་གིས་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་གནོད་པ་བྱས་ནས། ཕྱིས་དེ་དྲན་པས་བདག་གིས་ཤིན་ཏུ་མི་རིགས་པ་ཞིག་བྱས་ཏེ་བདག་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་འགྱོད་པས་སེམས་དཀྲུགས་ནས་དགེ་བ་ལ་ཚུལ་བཞིན་འཇུག་པའི་གེགས་སུ་གྱུར་
2-171a
པ་ལ། དེའི་གཉེན་པོར་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་གནོད་པ་བྱས་ན་ཡང་མཐོ་རིས་སུ་འགྲོ་ཞེས་གསུངས་པས་འགྱོད་པ་གཏོང་བར་བྱེད་དེ། དེ་དག་ལ་གནོད་པ་བྱས་ན་ཡང་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་ན་ཕན་པ་བྱས་ན་ལྟ་ཅི་སྨོས་སྙམ་དུ་དད་ཅིང་དགེ་རྩ་རིམ་པར་འཕེལ་བར་བྱེད་དེ། སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་ལ་གནོད་པ་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་ཡོད་མོད་ཀྱི། སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུས་ནམ་ཞིག་མཐོ་རིས་སོགས་ཀྱི་བདེ་བར་འབྲེལ་བ་ལ་དགོངས་ནས་གཉེན་པོའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་གསུངས་པའོ། །བྱང་སེམས་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པ་ལས། ཕྱིས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་སྤྱོད་དུ་བཅུག་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་བཏང་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་ལྡོག་པ་ཉིད་འདོད་པའི་གཉེན་པོར་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་མཐར་སངས་རྒྱས་འཐོབ་ཅེས་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བསྟན་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་གཞོལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་ལ་བརྙས་པ་སོགས་བརྒྱད་པོ་དེ་གང་ཡིན་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སྟེ། སྒྲིབ་པ་དེ་ཡི་གཉེན་པོར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་གསུངས་པ་ཡིན་ལ། ཐེག་པ་མཆོག་དེ་ལས་བཤད་མ་ཐག་པ་གཉེན་པོ་བརྒྱད་པོ་དེས། གང་ཟག་དེའི་སྒྲིབ་པའམ་ཐེག་ཆེན་ལ་འཇུག་པའི་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡི་ཉེས་པ་དེ་ཐམས་
2-171b
ཅད་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །གང་ཞིག་སྒྲིབ་པ་བརྒྱད་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་བརྒྱད་སྟོན་པའི་ཚིག་གམ་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པའི་གཟུངས་ལས། སངས་རྒྱས་དང་ནི་ཆོས་ལ་བརྙེས་པ་དང་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་གསུངས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་བློ་ལ་འཛིན་པ་དང་། དོན་འདི་དང་འདི་ཞེས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ལ་བྱེད་པ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་སེམས་ཅན་བློ་ལྡན་མཆོག་དེ་ཡིས། ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཅུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་ཞེ་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མོས་ཤིང་དད་པས་ཐེག་ཆེན་གྱི་རིགས་སམ་ཁམས་ནི་ཟད་པར་ཏེ་མཐའ་དག་བལྟས་པར་འགྱུར་བ་དང་། འཆི་བའི་ཚེ་ན་ཡིད་རབ་ཏུ་དགའ་བ་མཆོག་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་གཉིས་མཐོང་ཆོས་ཚེ་འདིར་འབྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་ནོ།

为对治认为少许善根即足够的对治，例如对认为仅布施即足够者，赞叹持戒并贬抑布施表明布施低劣，或赞叹无漏善超胜世间有漏善等。为对治众生因身体和受用而骄傲傲慢者，宣说佛菩萨的身相和广大受用，闻此赞叹后，众生会思考："无论世间身体受用多好，都算不上伟大"。为对治世间低劣受用、贪著五欲者，赞叹佛净土无量安乐受用，说"有如此这般受用"，使他们视有漏苦性轮回欲乐如呕吐物，生起出离心。
对于有人因无知而伤害佛菩萨后，忆起时心想："我做了极不应做之事，将堕恶趣"，懊悔扰乱心，障碍如法行善，为对治此，说"即使伤害佛菩萨也将生天"，使其放弃懊悔。他会想："若伤害尚且生天，更何况行善"，生信增长善根。虽有伤害佛菩萨受苦果报，但佛菩萨愿力使其最终得天界等乐，基于此义，为对治而如是说。
对不定种性菩萨，曾行菩萨行后，后被声闻善知识导入声闻道，舍弃菩萨行，欲退出大乘，为对治此，说"声闻最终也将成佛"，宣说一乘，使欲以声闻道涅槃者也趣向大乘。
如此，对佛和法轻慢等八种障碍，皆是众生障碍，为对治此障碍而说殊胜大乘。以刚说的八种对治，能断除众生的障碍或阻碍趣入大乘的一切过失。通过语句或义理持诵显示八障对治的偈颂，如从《总持》中说："对佛法轻慢等"两偈，持诵此语句、分辨"此义是此"并实践的最胜智者，将获得十种功德：对大乘一切法生起胜解信心，将观见大乘种性或界无余；临终获得最胜欢喜，此二为现世获得的功德。
;
 །ཕྱི་མར་འབྱུང་བ་བརྒྱད་ནི། ཤི་ནས་རང་གིས་གང་ཇི་ལྟར་འདོད་པར་སྐྱེ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀུན་ཏུ་ཚེ་རབས་དྲན་པ་དང་། སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་ཕྲད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་དེ་ལས་ཐེག་པ་མཆོག་གི་ཆོས་ཐོས་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པ་དང་དོན་ངེས་པའི་བློ་གྲོས་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དཔའ་བར་འགྲོ་བ་སོགས་ཏིང་འཛིན་གྱི་སྒོ་དང་། མི་ཟད་པའི་ཟ་མ་ཏོག་སོགས་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་གཉིས་ཐོབ་པ་དང་། མཐར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་མྱུར་དུ་ཐོབ་པའོ། །
如是说之总结
ལྔ་པ་ཆོས་བཤད་པའི་ཡོན་ཏན་བསྔགས་པའི་སྒོ་ནས་དོན་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཆད་ནུས་པའི་བློ་གྲོས་བཟང་པོ། རྒྱུན་དུ་ཆོས་འཆད་པ་ལ་སྐྱོ་བ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་རྙེད་
2-172a
བཀུར་གྱི་ཆེད་མ་ཡིན་པར་སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་ཅན། ཕར་ཕྱིན་དྲུག་དང་ལྡན་ཞིང་འཇིག་རྟེན་ན་དམ་པ་དང་མཁས་པའི་སྙན་པ་རབ་ཏུ་གྲགས་པ། སེམས་ཅན་གང་ལ་ཆོས་གང་བསྟན་པར་འོས་པ་དེ་སྟོན་པ་སོགས་ཆོས་འཆད་ཚུལ་གྱི་ཐབས་སམ་ཆོ་ག་བཟང་པོ་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ལེགས་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་པ་སྟེ། དེས་དམ་པའི་ཆོས་བཤད་པས་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཀྱི་ནང་ན་དཔེར་ན་ཉི་མ་བཞིན་དུ་ལྷམ་མེར་སྣང་ཞིང་ཉི་མས་དྲོ་བ་དང་ལོ་ཏོག་སོགས་སྨིན་པས་ཕན་པར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་དོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་བཤད་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གསུམ་པ་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།། །།
修法品
དེ་ལྟར་ཆོས་འཚོལ་བས་མང་དུ་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་དེས་ཆོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་དགོས་པས་སྒྲུབ་པའི་ལེའུ་ལ་སྤྱིར་བསྟན། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད། དོན་བསྡུ་བ་གསུམ་ལས།
总说
དང་པོ་བློ་ལྡན་གཉིས་ལ་སོགས་ཚིགས་བཅད་དྲུག་གིས་བསྟན་ཏེ། མདོ་ལས་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་ལ། དོན་ཀུན་ཤེས་དང་། ཆོས་ཀུན་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་པ་དང་། མཐུན་པར་ཞུགས་པ་དང་། མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན། ཞེས་ཚིག་ལྔས་བསྟན་པ་ལྟར། དང་པོ་དོན་ཀུན་ཤེས་པ་ནི། བློ་ལྡན་མོས་སྤྱོད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་བདེན་པ་གཉིས་སམ། ཡང་ན་ཀུན་བརྟགས་མེད་པ་དང་གཞན་དབང་དང་ཡོངས་གྲུབ་ཡོད་པ་གཉིས་ལ། ལོག་པ་ཉིད་དང་ཡང་དག་པ་རྣམ་སྤངས་ཞེས་པ། མོས་སྤྱོད་པས་བདག་མེད་གཉིས་རྟོགས་
2-172b
པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་མཐུན་པས་འཇིག་རྟེན་པའི་བློ་གཞན་ལ་ལྟོས་ན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡིན་པས་ལོག༷་པ་ཉི༷ད་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་ད༷ང་། འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བློ་ལ་ལྟོས་ན་ཡང་དག༷་པ་ཉི༷ད་ཀྱང་མ་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་རྣམ༷་པར་སྤང༷ས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་མོས་སྤྱོད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ༷་གྱི༷ས། གང་ཟག་དང་ནི་ཆོས་དག་ལ་བདག་མེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀུན་ཤེས་ནས་ཞེས། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་གང་ཟག་དང་ཆོས་སུ་མིང་དང་མཚན་མ་དང་བརྡ་དང་ཐ་སྙད་ཀྱིས་བརྟགས་པ་ཙམ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་མེད་པར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་ནས། གང་ཟག་གི་བདག་ཀྱང་གཟུང་བའི་ངོ་བོར་མེད་འཛིན་པའི་ངོ་བོར་མེད་པ་དང་། གཟུགས་སྒྲ་སོགས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཀྱང་གཟུང་བའི་ངོ་བོར་མེད། འཛིན་པའི་ངོ་བོར་མེད་པས་བདག་གཉིས་པོ་དེ་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟར་དོན་ལ་ཡེ་ནས་ཡོད་མ་མྱོང་པར་ཀུན་ནས་ཤེས་སོ།

后世出现的八种利益是：死后能随自己所欲往生；在一切生世中忆念宿世；遇见佛陀；从佛听闻殊胜大乘法；对大乘生起胜解并具有决定义理的智慧；获得勇猛行等禅定之门和无尽宝箧等陀罗尼之门；最终迅速获得无上菩提。
第五，从赞叹说法功德的角度总结：如是，具有能如实无颠倒讲解诸法的良好智慧，恒时无厌倦说法，不为利养恭敬而对众生具有慈悲心，具足六波罗蜜，在世间中广为贤圣与智者所赞誉，了知对何众生应说何法等良好说法方法或仪轨的菩萨，是善说正法者。他通过讲说正法，在众人中如同太阳一般光明显耀，如同太阳带来温暖使庄稼成熟而利益众生一样，利益众生。以上是《大乘经庄严论》第十三品的解释。
修法品
如是，具多闻求法者应当修法，所以修法品分为总说、别说和总结三部分。
第一总说以"具智慧"等六偈颂说明：经中说到修法的区分，提到"知一切义"、"知一切法"、"对法随法修行"、"顺入"和"行顺法"等五个词语。首先，知一切义：具智慧的胜解行菩萨对二谛，或者说对遍计所执无以及依他起和圆成实有这两者，"远离颠倒和真实"，意即胜解行者了达二无我，由于符合真如，相比世间其他智慧是无颠倒的，故非颠倒；但因属世间，相对于出世间智慧又非真实，所以远离这两者。如是，胜解行者以空性、无愿和无相三种禅定，了知补特伽罗和诸法二种无我：通过空性禅定了达补特伽罗和法仅是名称、相、符号和世俗言说所假立，理解遍计所执本性空无后，了知人我既非所取本性亦非能取本性，色声等诸法之我亦非所取本性亦非能取本性，从而全然了知这两种我如兔角一般实际上从未存在过。


 །གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་གཞི་གཞན་དབང་གི་སེམས་སེམས་བྱུང་ཡང་དག་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་དེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་པ་བསྙོན་མེད་བསླུ་མེད་དུ་གྲུབ་པ་འདི་ལ་སུས་ཀྱང་མེད་ཅེས་བརྗོད་མི་རིགས་ཏེ་འདི་མེད་ན་ཀུན་ཉོན་དང་རྣམ་བྱང་དུ་རྣམ་པར་བཞག་པའང་ཡེ་ནས་མི་སྲིད་ན་ཡང་འཁོར་འདས་གཉིས་ཡོད་པ་ལ་སུ་ཡང་རྩོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་གཞན་དབང་ཡོད་ཀྱང་ཡང་དག་མིན་རྟོག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་དང་ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་པས་སྐྱོན་
2-173a
ཅན་དུ་བྱས་པས་རེ་སྨོན་གྱི་གནས་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་པ་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་དེའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་བདག་གཉིས་དང་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་དེ་ནི་ཆོས་ཀུན་ལ་མེའི་ཚ་བ་དང་ཆུའི་གཤེར་བ་ལྟར་ཆོས་ཉིད་དུ་ཡེ་ནས་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་མེད་ན་བདག་གཉིས་དང་གཟུང་འཛིན་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཉིད་ཡོངས་གྲུབ་དེ་ནི་ཡོད་ཀྱང་གཟུང་འཛིན་གྱི་སྤྲོས་པ་གང་གི་ཡང་མཚན་མ་མེད་པས་སྨྲ་བ་དང་བསམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་དེ་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཤེས་པར་བྱེད་པས་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་མེད་པའི་དོན་ཀུན་ཤེས་པའམ། ཀུན་བརྟགས་དང་གཞན་དབང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། ཡོངས་གྲུབ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ལ་དེ་ལྟར་མེད་པ་དང་ཡོད་པའི་དོན་ཀུན་ཤེས་ནས་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ཆོས་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་མདོ་སྡེ་སོགས་ཀྱི་བསྟན་དོན་ཤེས་པ་ནི། མདོ་ལ་སོགས་པའི་མིང་ཚིག་ཡི་གེ་ཚོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་རྗོད་བྱེད་ཆོས་རྣམས་ཀུན། དཔེར་ན་ཆུ་བརྒལ་བ་ལ་གཟིངས་མེད་དུ་མི་རུང་ཡང་ཆུ་ལ་བརྒལ་ཟིན་ནས་གཟིངས་ཀྱི་དོན་བྱས་ཟིན་པས་གཟིངས་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་མི་དགོས་པ་ལྟར་བརྗོད་བྱ་གོ་ཞིང་ཤེས་པའི་ཆེད་དུ་བརྡ་སྦྱར་བའི་མིང་ཚིག་ཡི་གེའི་རྣམ་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་གཟིངས་དེ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་རིག་ནས་ཚིག་ཙམ་ཐོས་པས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་སྤང་བ་ཉིད་དུ་བྱས་ནས་ཚིག་དོན་ལ་བསམ་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པ་གཙོ་བོར་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཤེས་བ་ཞེས་བྱའོ། །གསུམ་པ་ཆོས་ལ་ཆོས་
2-173b
ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྒྲུབ་པ་ནི། མོས་སྤྱོད་དུ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ཀྱི་ཆོས་ཉན་པ་དང་བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་དང་ཆོས་ཤེས་པ་ཡིས། ཡང་དག་དང་ལོག་པ་གཉིས་གཉིས་སྤངས་པ་སྔར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནི་བདག་མེད་གཉིས་གཟུགས་བརྙན་ནམ་དོན་སྤྱིའི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་ནས་ནི། ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་དག་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དྲོད་ནས་ཆོས་མཆོག་གི་བར་དུ་གོང་ནས་གོང་དུ་བསྒོམ་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ནི་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའོ། །བཞི་པ་མཐུན་པར་ཞུགས་པ་ནི། དེ་ནས་བྱང་སེམས་དེས་ནི་ས་དང་པོར་ཏེ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཐོང་ལམ་དེ་ཡི་བདག་ཉིད་ཐོབ་པ་ཀུན་དང་མཉམ་པར་གྱུར་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉན་རང་ལས་འཕགས་པའི་བླ་ན་མེད་པ་འཐོབ་པ་ནི། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དོན་མངོན་དུ་རྟོགས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་སྐྱོན་མེད་པར་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་ཀུན་དང་མཐུན་པར་ཞུགས་པས་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྔ་པ་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པ་ནི། བསྒོམ་ལམ་པའི་སྒྲུབ་པ་ལ་བྱ་སྟེ། སྔར་མཐོང་ལམ་ཐོབ་པས་མཐོང་བས་སྤང་བྱའི་ཉོན་མོངས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཟད་པར་བྱས་ནས། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར། ས་གཉིས་པ་ནས་བཅུ་པའི་བར་དུ་བསྒོམ་པ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་རོ།

显现为所取能取二者的基础、依他起的心心所，即非真实分别，在世俗中是存在的，因为各种烦恼和轮回的各种苦无可否认且不欺诳地成立，任何人都不应说它不存在，因为若它不存在，则烦恼和清净的安立从来就不可能，但对轮回和涅槃二者的存在没有任何人争论。如此，虽然依他起存在，但了知非真实分别是苦的所依，被贪等烦恼染污，不是希求之处，这通过无愿禅定如实了知其本性。圆成实是二我和二取空的本性，如同火的热性和水的湿性，本来就作为法性而存在，若它不存在，则二我和二取应当存在。虽然如此，法性圆成实虽然存在，但无任何所取能取戏论的相，言说和思维的分别寂灭，通过无相禅定了知，如此了知存在与不存在的一切义，或者说了知遍计所执和依他起为世俗谛，圆成实为胜义谛的二谛中如此不存在和存在的一切义。
第二，何为知法？如是了知经续等所教义理，对于经等名句文聚合的能诠法，就像渡河需用筏而无法舍弃，但渡过河后已经完成筏的作用就不必单独依赖筏一样，为了理解所诠而安立的名句文形式的法也如同那个筏一样，了知后不执着于仅闻文字就足够，而主要培养思所生慧理解词义，这称为知法。
第三，随法修行是：在胜解行阶段，凡夫时依靠闻思慧了知义和法后，如前所说的远离真实和颠倒二者，了知二无我如同影像或义共相后，为使此了知圆满清净并成为出世间智慧的特征，从暖位到法胜位逐渐增上修习，这是修行随顺于法。
第四，顺入是：此后，菩萨在初地即极喜地，获得见道的本质，与一切菩萨平等，获得超越声闻缘觉的无上出世间无分别智慧，因现证法性义而无过失地进入菩萨地，与一切顺入者和谐顺入，称为修行。
第五，行顺法是指修道的修行：已获见道断尽一切见所断烦恼后，为断所知障，在二地至十地间勤修。


 །གང་གིས་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རྗེས་ཐོབ་ཤེས་བྱ་རྣམ་པར་
2-174a
འཇོག་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཇི་སྙེད་པ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང་། མཉམ་བཞག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཆོས་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་པ་དེ་གཉིས་གཅིག་གི་རྗེས་ཐོགས་སུ་གཅིག་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ལྷན་ཅིག་སྤེལ་མར་སྤྱོད་པ་ཡིས། རིམ་པ་རྒྱུན་གྱིས་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་ས་ནི་གཉིས་པ་སོགས་ལྷག་མ་རྣམས་ལ། མཐོང་ཟིན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡི་ཆོས་སྤྱོད་པར་བྱེད་དོ། །
各别说
དེ་ལྟར་མདོ་ལས་སྒྲུབ་པའི་རྣམ་གྲངས་ལྔ་གསུངས་པ་དང་མཐུན་པར་མོས་སྤྱོད་ནས་བསྒོམ་ལམ་ས་བཅུ་པའི་བར་གྱིས་སྒྲུབ་པ་བྱེད་ཚུལ་སྤྱིར་བསྟན་ནས། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ། སྒྲུབ་པའི་རྐྱེན་བསྒྲུབ་པའི་ངོ་བོ། ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་ཚུལ་དཔེས་བསྟན་པ་གསུམ།
修持大乘之缘
དང་པོ་བསྒྲུབ་པའི་མཐུན་རྐྱེན་ནི་འཁོར་ལོ་ཆེན་པོ་བཞི་སྟེ་མཐུན་པའི་ཡུལ་ན་གནས་པ། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པ། བདག་ཉིད་ལེགས་པར་སྨོན་པ། སྔོན་བསོད་ནམས་བགྱིས་པའི་ལས་འཕྲོ་ཡོད་པ་བཞི་དང་ལྡན་ན་བསྒྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་བས་དེ་བཤད་པ་ལ་གནས་ནི་བློ་ལྡན་དེས་གང་དུ་སྒྲུབ་པའི་ཡུལ་འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་ཚེགས་ཆུང་ངུས་ལེགས་པར་རྙེད་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་མི་སྲུན་པ་དང་གཅན་གཟན་གདུག་པ་སོགས་མེད་པས་གནས་བཟང་བ་དང་། ས་ཆུ་འཕྲོད་ཅིང་ནད་མི་སྐྱེད་པ་དང་ཤུ་བ་དང་མཛེ་སོགས་མེད་པའི་ས་བཟང་བ་ཡིད་དང་འཐད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྟ་བ་མཚུངས་པའི་དགེ་བའི་གྲོགས་བཟང་པོ་ཡོད་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་བྱེད་པ་ལ་གེགས་སུ་གྱུར་པ་ཉིན་པར་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུ་འགྲུལ་དང་།
2-174b
མཚན་མོ་སྒྲ་ཡི་གླག་ཅོལ་ཆེ་བ་སོགས་བསམ་གཏན་གྱི་ཚེར་མ་མེད་པས་ཉམས་བདེ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དེ་ལྟ་བུར་གནས་ན་རྣལ་འབྱོར་འཕེལ་བར་འགྱུར་གྱི་ལྡོག་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པ་ལ་བར་ཆད་དུ་འགྱུར་བས་ཐོག་མར་གནས་ལ་བརྟགས་ཏེ་བག་ཡོད་པར་བྱ་དགོས་ཀྱི་གང་བྱུང་དུ་སྒྲུབ་པ་རྩོམ་པར་མི་བྱའོ། །གྲོགས་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་ཡོན་ཏན་ཀུན་གྱི་རྐྱེན་མཆོག་ཡིན་པས་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཐེག་ཆེན་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞིག་ལུང་གི་ཆོས་ཐོས་པ་ཤིན་ཏུ་མང་བ་དང་། རྟོགས་པའི་ཆོས་བདེན་པ་རྣམས་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་དེ་ཡི་དོན་མཐོང་བ་དང་། གཞན་ལ་ཆོས་སྨྲ་བའམ་འཆད་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། གཞན་དོན་དུ་བརྩེ་བ་ཅན་གཞན་དོན་བྱེད་པ་ལ་སྐྱོ་བ་མེད་པའི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ནི། བརྟེན་པར་བྱ་བ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།

用什么智慧断除障碍呢？以后得清净施设所知的世间智慧了知尽所有，以无分别智慧等持了知如虚空般的法性如所有，这两种智慧以一个接着一个生起的方式交替运作，如此次第相续地产生，在二地等其余诸地上，行持已见及随顺之法。
各别说
如是，经中所说的五种修行与胜解行至修道十地间的修行方式总说之后，具体解释分为：修行的条件、修行的本质、如何修行的比喻说明三部分。
第一，修行的顺缘是四大轮：住于适宜处所，依止善士，自身善愿，往昔有善根福德资粮。具足这四者则修行圆满，对此解释如下：处所是指具智者所修行的地方生活资具容易获得；无不调人类和凶猛野兽等，处所优良；水土适宜不生疾病，无疥癣和麻风等的良好土地，令人满意；有持戒见解相同的良善友伴；禅修瑜伽无碍，白天无人来往，夜晚无喧闹声等禅修之刺，具足安适的功德——居于这样的处所则瑜伽增长，而反之则障碍修行，因此首先应观察处所并谨慎行事，不可随意开始修行。友伴依止善士是一切功德的最胜缘，何为善士的特征？已入大乘的菩萨，通达教法闻广博，已领悟真谛之证法，善于为他人说法讲解，为他人利益而具慈悲且无厌倦——应知这样的善士是应依止的大善知识。
;


 །རང་ཉིད་ལེགས་པར་སྨོན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་སྒྲུབ་པ་བྱེད་པའི་གང་ཟག་རང་ཉིད་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ལ་དོན་དུ་གཉེར་ཞིང་ཤེས་རབ་གསུམ་གྱིས་དམིགས་པས་དམིགས་པ་བཟང་བ་དང་། དགེ་རྩ་ཆུང་ངུས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་བསགས་པས་རྟོན་པ་བཟང་བ་དང་། ནམ་སེམས་རྒོད་ཅིང་གཡེངས་པར་གྱུར་ན་དེ་ལ་སྐྱོན་དུ་བསམས་ཏེ་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སྤོང་བ་དང་། ནམ་སེམས་ཞུམ་པ་དང་རྨུགས་པར་གྱུར་ན་སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་ཏིང་འཛིན་གྱི་ཕན་ཡོན་དང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་
2-175a
རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་བསམས་ཏེ་སེམས་གཟེངས་བསྟོད་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་མཚན་མ་བསྒོམ་པས་ཞུམ་པ་སྤོང་པར་བྱེད་པ་དང་། ནམ་ཞུམ་རྒོད་མེད་པར་གྱུར་ན་དེའི་ངང་དུ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་བསྒོམས་ཏེ་མི་གཡོ་བར་དེ་གའི་ངང་དུ་གནས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཞི་ལྷག་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་གསུམ་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐབས་བཟང་པོ་ཡིན་པས་དེ་དང་ལྡན་པ་དང་། རང་སའི་གནས་སྐབས་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པར་ས་དང་ལམ་གོང་ནས་གོང་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བའམ་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པར་བཟང་པོ་དང་། ལམ་དེ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་སྒོ་ནས་རྟག་ཏུ་འཇུག་པ་ནི་སྦྱོར་བ་བཟང་པོའི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བཟང་པོ་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་ཡང་དག་པར་བློ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཏོད་པའམ་སྨོན་ལམ་གྱི་གོ་ཆ་དང་ལྡན་པ་ནི་རང་ཉིད་ལེགས་པར་སྨོན་པའོ། །སྔོན་བསོད་ནམས་བགྱིས་པའི་དབང་གིས་འདི་ལྟར་མཐུན་པའི་ཡུལ་ན་གནས་ཤིང་བཤེས་གཉེན་དང་ཆོས་དང་ཕྲད་པ་སོགས་ཀྱིས་སེམས་དགའ་བ་རྙེད་པ་དང་། མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་སྤངས་པའི་དལ་བར་སྐྱེས་པ་དང་། ལུས་ལ་ནད་མེད་པས་ཆོས་ལ་སྦྱོར་རུང་བ་དང་། སེམས་ལས་སུ་རུང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་དོན་ལ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་འདི་ལྔའི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི། སྔོན་ཆད་ཀྱི་ཚེ་རབས་དག་ཏུ་བསོད་ནམས་བྱས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་ད་ལྟ་དེའི་འབྲས་བུ་སྣང་བས་ན་དུ་བས་མེ་བཞིན་སྔོན་གྱི་བསོད་ནམས་ངེས་པར་འགྱུར་རོ།

自身善发愿是怎样的呢？修行者自身对大乘法怀有希求，以三慧作为所缘，是良好所缘；不满足于小善根，而是依据积累福德和智慧资粮作为依靠，是良好依靠；当心散乱扰动时，视之为过患，以修习止相排除；当心退怯昏沉时，思维佛菩萨功德、禅定利益和诸法自共相，鼓舞自心，以修习观相断除退怯；当无退怯散乱时，于其状态中修习舍相，不动摇地安住于当下状态。如此，止、观、舍三相是瑜伽修行者的良好方便，具足这些；不满足于仅仅安住当下阶段，而是从地位和道次第上不断趣向更高境界，是良好出离或入道；恒时通过止观之门入道，是良好修持的本性。如是，具足五种善妙条件，专一投入自身利益或具足愿力铠甲，即是自身善发愿。
由先前所修福德力，如是住于适宜处所并遇到善知识和法等而得心喜；转生于远离八无暇的闲暇；身无病痛能修法；心堪能的禅定；能辨析二谛意义的智慧——这五种能力的因，即是往昔生世所修福德，因为现在见到其果，如同从烟推知火一般，可以确认往昔福德。


 །
修持大乘定义
གཉིས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་
2-175b
སྒྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ནི་དམིགས་མེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མི་འདོར་བའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་གཉིས་ཡིན་པས་དེ་བཤད་པ་ལ་མདོར་བསྡུས་ཙམ་བསྟན་པ་དང་། སླར་ཡང་ཕྱེས་ཏེ་བཤད་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་སོགས་ཚིགས་བཅད་གསུམ་གྱིས་འཁོར་བ་སྐྱོན་དུ་བལྟས་ནས་ཉོན་མོངས་ཆེད་དུ་མི་སྤོང་བའི་ཤེས་རབ་དམིགས་པ་མེད་པ་བསྟན། སེམས་ཅན་ཆེད་དུ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་དོར་ནས་རང་གཅིག་པུ་ཞི་བར་འཇུག་པ་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྒྲུབ་པ་དང་འགལ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་པས། དེ་དག་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་བཤད་ན། དམན་ལམ་པ་དག་གིས་ཉོན་མོངས་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་ཉིད་ལམ་གྱིས་སྤངས་ཏེ་ཟད་ནས་མྱང་འདས་ཐོབ་པར་བཟུང་ནས་འཁོར་འདས་ལ་སྐྱོན་ཡོན་དུ་ཞེན་པའི་བསམ་པ་དྲག་པོས་འཁོར་བ་སྤངས་ནས་ཞི་བར་འཇུག་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ལ་རང་བཞིན་མེད་པས་ཉོན་མོངས་ཉིད་ཀྱིས་གྲོལ་བ་སྟེར་བའི་ཐབས་མཁས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་དབང་གིས་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་འདོར་ཀྱང་འཁོར་པའི་ཉེས་པས་མི་གོས་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་དེ། མཐར་སྲིད་ཞིར་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་པས་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་འཁོར་འདས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ཚུལ་གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་ལས། འདོད་ཆགས་མ་གཏོགས་པར་འདོད་ཆགས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་གཞན་ང་མི་སྨྲའོ་ཞེས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་
2-176a
གསུངས་པ་ནི། འདོད་ཆགས་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་ལས་ངེས་པར་འབྱིན་གྱི་ངེས་འབྱུང་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་པར་གསུངས་པའི་དགོངས་དོན་ཅན་ཡིན་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་ནི་མ་གཏོགས་པ། གང་ཕྱིར་ཆོས་གཞན་མེད་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ལུགས་སམ་ངོ་བོ་ཉིད་དམ་རང་བཞིན་ནི་ཆོས་དབྱིངས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཁོ་ནར་ངེས་ཀྱི་དེ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྡུལ་ཙམ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཡིན་པར་དགོངས་པ་ཐུགས་ལ་བཞག་ནས་དེ་ལྟར་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་ཡེ་ནས་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་ནས་ཉོན་མོངས་ཉིད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་རང་གྲོལ་བར་ཤེས་ན་གཉེན་པོ་གཞན་དུ་འཚོལ་མི་དགོས་ལ། རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་གྲོལ་པའི་ཉོན་མོངས་ཞིག་གལ་ཏེ་ཡོད་པར་ལྟ་ན། དེ་སུས་ཀྱང་བཀྲོལ་མི་ནུས་ཏེ་སྤང་དུའང་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཐེག་པའི་ངེས་དོན་གྱི་མདོ་རྣམས་སུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ནས་བཅིང་གྲོལ་མེད་པར་བསྟན་པ་བཞིན། འབྲས་བུ་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པར་ཡང་། ཀྱེ་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུད་བརྟག་པ་གཉིས་པའི་རྣལ་འབྱོར་དག་པའི་ལེའུ་ལས། ངེས་པར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །དག་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་བརྗོད་ཅེས་སོགས་དང་། རང་རིག་བདག་ཉིད་དག་པ་ཉིད། །དག་པ་གཞན་གྱིས་རྣམ་གྲོལ་མིན། །ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་འདི་དག་དགོངས་གནད་གཅིག་ཡིན་གྱི་ཐ་དད་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པ་དང་བྱང་ཆུབ་གཅིག་པར་གསུངས་པ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་མ་གཏོགས་པར་གང་གི་ཕྱིར་ན་དེ་
2-176b
ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ནི་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ངོ་བོར་བསྟན་པ་ལ། བློ་ལྡན་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་ཤེས་ནས་དེ་ལྟར་འདོད་དོ། །ཞེས་མདོ་རྣམས་ལས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་རྡོ་རྗེའི་གཞི་ལགས་སོ་ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ།

第二，大乘修行的本质是无缘智慧和不舍弃众生的大悲二者，对此解释分为略说和分别解说两部分。首先，以"法界"等三颂说明视轮回为过患而不刻意断除烦恼的无缘智慧；以"为众生"等两颂说明舍弃众生独自趣入寂静违背大乘修行。
这些合起来解释如下：小乘道者执著烦恼自性存在，通过道断尽而得涅槃，以执著轮涅过患功德的强烈心念断轮回而入寂。菩萨则因了知烦恼自性空，以具备善巧方便无分别智慧的力量，虽不舍弃轮回，却不染轮回过患，行持菩萨行，最终证得不住生死涅槃的涅槃。因此以无缘无分别智慧了达轮涅平等性的方式如《十万般若》所说："除贪欲外，我不说从贪欲出离的他法"，同样也说瞋恚和愚痴也是如此。
这意味着正是通过贪欲本身出离贪欲，而非通过其他出离，这是具密意之语。除法界外，因为没有其他法存在，一切法的真实情况、本性或自性唯是法界真如，除此之外没有丝毫其他法的存在，因此诸佛将从贪等出离之法即是贪等本身作为密意而如是宣说。如此了知烦恼自性本来清净，由烦恼自身解脱烦恼，则无需寻求其他对治；若认为有非由自性解脱的烦恼存在，则任何人都无法解脱它，也无法断除。
因此，如同显教了义经中说一切法本无束缚解脱，在果乘密续中，《喜金刚续》第二品瑜伽清净品中也说："诸法之清净，即是真如性"等，及"自觉性清净，非由他净得解脱"等，这些都是同一密意要点，并无差别。同样，所说无明与菩提一致，也是因为除法界外没有其他法，故宣说一切烦恼自性即是菩提本性，具慧菩萨了知诸佛如是密意而如是认可。正如诸经所说："诸烦恼是菩提金刚基础"等。
;



 །འོ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་ན་ཉོན་མོངས་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ཅིས་མ་གྱུར་སྙམ་ན། དེ་ནི་དགོངས་དོན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་ཆགས་སོགས་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མི་ཤེས་པར་དེ་དང་དེའི་མཚན་མར་ཞེན་པས་འཆིང་བ་ཡིན་ལ། གང་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཆགས་སོགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ། དེ་ལྟར་རྟོགས་ནས་ཚུལ་བཞིན་དུ་འཇུག་པ་དེ་ཡི་ཕྱིར། ཆགས་སོགས་ཐ་མལ་རང་མཚན་པ་དེ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་དེས་ན། ཆགས་སོགས་དེ་ཡིས་ཆགས་སོགས་དེ་དག་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དང་། མཚན་མར་མི་དམིགས་པས་ཆགས་པ་དང་སྡང་བ་གང་ཡང་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ནས་ཆགས་སོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྟོགས་ནས་གདོད་ནས་ཟད་པ་དང་གདོད་ནས་མི་སྐྱེ་བའི་དོན་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆགས་སོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡོད་བཞིན་དུ་ནམ་ཞིག་དེ་ཟད་ནས་སླར་རང་རྒྱུད་ལ་མི་སྐྱེ་བར་ཤེས་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ནི་དེ་
2-177a
ཁོ་ན་ཉིད་ལ་རྨོངས་པ་སྟེ། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། གཞན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་ལ། །ཤེས་བྱ་ལ་ཡང་སྟོན་པ་ཡི། །སྒྲིབ་པ་ཟད་པར་བརྗོད་པ་གང་། །དེ་ལ་ཁོ་བོས་མཚར་དུ་བརྩིས། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པར་ཡང་། །ཆོས་སྐུ་ཟབ་པའི་ཚིགས་བཅད་དུ། །ཐབས་ཆེན་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ལ། །ཉོན་མོངས་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་འགྱུར། །འཁོར་བའང་ཞི་བའི་ཆོས་ཉིད་དེ། །དེ་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་བསམ་ཡས་ཞེས་འཁོར་བ་ཉིད་མྱང་འདས་དང་། ཉོན་མོངས་རྣམས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གམ་ལམ་དུ་འགྱུར་བར་གསུངས་པ་འདི་ལྟ་བུ་མཚན་ཉིད་ཐེག་པ་ལས་ཀྱང་གསལ་བར་བསྟན་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་པར་སྲིད་ཞིའི་མཐའ་ལ་མི་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་འཐོབ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུའི་ཐེག་པ་ལས་ནི་རྟོགས་པ་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཐབས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་རྣམས་ཀྱང་མ་སྦས་པར་མངོན་དུ་བསྟན་པས་འཚང་རྒྱ་བ་ལ་མྱུར་ལམ་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མི་འདོར་བའི་ཐབས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་ཐབས་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ནི། སེམས་ཅན་ཆེད་དུ་དམྱལ་བའི་སྲིད་པར་གནས་པ་ཡི་བཙོ་བསྲེག་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟད་པ་ནི་ཅིས་ཀྱང་རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་ལ་ལུས་དང་སེམས་ལ་གནོད་པ་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་གནོད་པ་བྱེད་པ་མིན་ཏེ་རྒྱུ་དེས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་བློ་དང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཤིན་ཏུ་སྙིང་རྗེའི་གོ་ཆ་བགོ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞི་བ་
2-177b
མྱང་འདས་ལ་ཡོན་ཏན་དང་སྲིད་པ་འཁོར་བ་ལ་སྐྱོན་དུ་འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐེག་པ་དམན་པའི་ལམ་ལ་ཞུགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དགེ་བ་ལྟར་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་ནི་བློ་ལྡན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་གནོད་བྱེད་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ན་བློ་ལྡན་དམྱལ་བར་གནས་པ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ད་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པ་ཙམ་ལས་དུས་ཀུན་ཏུའམ་གཏན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་སྒྲིབ་གཉིས་ཀྱི་དྲི་མ་མེད་པ་སྟོབས་སོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཡངས་པའི་བར་དུ་གཅོད་བྱེད་མིན་ཏེ་མཛའ་བོའི་བུ་མོ་དང་གྱད་པི་ཏའི་རྣམ་ཐར་བཞིན་ནོ། །ཐེག་པ་གཞན་ཉན་རང་གི་ལམ་འབྲས་ལ་རང་དོན་དུ་ཉོན་མོངས་དང་སྡུག་བསྔལ་རབ་ཏུ་བསིལ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་ཅིང་བདག་ལ་ཕན་པ་འབའ་ཞིག་དོན་དུ་གཉེར་བ་ནི་སྐབས་དེར་རབ་ཏུ་བདེ་བར་གནས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་དེ། ཐེག་ཆེན་ལམ་ལ་ཞུགས་པ་དག་ཀྱང་གཞན་གྱིས་ལོག་སྒྲུབ་ལ་བརྟེན་ནས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་བཏང་སྟེ། ཉན་རང་གི་མྱང་འདས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ།

若烦恼自身能从烦恼中出离，为何行烦恼的一切众生未能出离？这是未正确了解密意所致。他们不了知贪等的真如，而执著其相而被束缚。由于菩萨了知贪等的真如是法界自性，并如是如理趣入，因此从贪等普通自相中解脱，故说由贪等从贪等中出离。因不执著贪等事物及相，故不生起贪瞋。此后了达贪等自性，现证本来已尽、本来不生之义的尽无生智——大菩提，而声闻菩提则认为贪等本体存在，只是某时尽灭而不再生于自相续，这是对真如的迷惑。如《现观庄严论》所说："既有他法存在，又说断尽所知障，我对此极惊奇。"
同样，圣无著在《大乘集论》中也在"法身甚深"偈颂中说："具足大方便，烦恼成菩提支，轮回即寂静法性，故如来不可思议。"这明确说明轮回即涅槃，烦恼变为菩提支分或道路，这在显教中已清楚宣说，因为不以智慧如此了达，就无法获得不住生死涅槃二边的大菩提。果乘中不隐藏而明显展示与此了悟相应的特殊方便之道，因此成为迅速成佛之道。
第二，不舍弃众生的方便是获得大菩提的方法，即：为众生处于地狱中的煎烤等难忍苦难，无论如何都不会对菩萨身心造成伤害或障碍大乘道，反而因此而生起如幻智慧和对众生的极大悲心铠甲。执著涅槃为功德、轮回为过患的小乘道入者各种看似善良的分别念，才是障碍具慧菩萨道的妨害，因为具慧者处于地狱时只是暂时受苦，而非永远障碍无二障垢染、功德广大的大菩提，如"友子女"和"勇士毗达"的传记所示。其他声闻缘觉乘道果中，为自利而思考消除烦恼与痛苦，仅追求自利，虽然当时安乐而住，却障碍大菩提，如同已入大乘道者也因他人不正修学而舍弃无上菩提心，现前声闻缘觉涅槃一样。


 །སླར་ཡང་དམིགས་མེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་དང་། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་གཉིས་བཤད་པའི་དང་པོར། ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་མེད་པ་དང་སྣང་ཙམ་དུ་དམིགས་པ་འགལ་བར་བཟུང་ནས་བྱིས་པ་རྣམས་དོན་དེ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པས་སྐྲག་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ཀྱང་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་རྣམ་པར་དག་པའང་འགལ་ལོ་སྙམ་དུ་སྐྲག་ཅིང་ཐེག་ཆེན་ལ་མི་མོས་པ་ཡང་དགོངས་དོན་ཟབ་མོ་མ་ཤེས་པའི་དབང་གིས་ཡིན་གྱི་ཤེས་
2-178a
ན་དོན་དེ་དག་འགལ་བ་མེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ན་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཆོས་འདི་དག་ཡོད་ཀྱང་སྣང་བ་ལྟར་བདེན་པར་མ་གྲུབ་པ་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་འདྲ་བ་ཡིན་པས་ཐ་སྙད་དུ་དམིགས་པ་ཡོད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་མཚན་མར་དམིགས་སུ་མེད་པས་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དམིགས་པ་དང་དམིགས་མེད་མི་འགལ་ལོ། །དཔེ་ཇི་ལྟར་ན་རས་ལ་རི་མོ་མཁན་མཁས་པས་བཟོ་སྦྱང་གི་ཐབས་གོམས་པའམ་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་ཚོན་སྣ་ཚོགས་པས་ཚུལ་བཞིན་ལེགས་པར་བྲིས་པའི་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དག་ལ། རི་མོ་ལ་དངོས་སུ་མཐོ་དམན་དང་འབར་འབུར་མེད་ཀྱང་མིག་ལམ་དུ་རྐང་ལག་དང་གདོང་ལ་སོགས་པ་མཐོ་དམན་དང་འབར་འབུར་དུ་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ། དངོས་པོའི་དོན་ཚུལ་བཞིན་མ་རྟོགས་པ་ཡང་དག་མ་ཡིན་པའི་རྟོག་པ་ལ་གཟུང་བ་འཛིན་པ་གཉིས་པོ་རྣམ་པ་ཐ་དད་དུ་མེད་ཀྱང་ཡོད་པ་ལྟར་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ། གནས་ཚུལ་དང་སྣང་ཚུལ་མི་མཐུན་པར་སྣང་བ་ཡོད་པས་དོན་ལ་མེད་བཞིན་དེ་ལྟར་ཡོད་པར་སྣང་བའང་མི་འགལ་ལོ། །རང་བཞིན་གྱིས་དག་ཀྱང་ཕྱིས་སུ་དྲི་མ་དང་བྲལ་ཚེ་དག་བར་སྣང་བ་ཡང་མི་འགལ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ཆུ་རང་བཞིན་གྱིས་ས་རྡུལ་དང་མ་འདྲེས་པ་དྭང་བ་ཡིན་ཡང་། ས་འདམ་དང་འདྲེས་ནས་རྙོགས་པ་ན་ཆུ་ཡི་རང་བཞིན་ནི་ས་ཡི་རྡུལ་དང་འདྲེས་ནས་དབྱེ་མི་རུང་བ་མ་ཡིན་པར་ཆུ་ཉིད་དུ་གནས་མོད་ཀྱི་རྙོགས་པ་དང་བཅས་པར་ཡང་སྣང་བ་ལས། ཕྱིས་དྭང་བ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ནི་སྔར་
2-178b
གྱི་ཆུའི་རང་བཞིན་ཉིད་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་དྭང་བ་ཉིད་དེ་སྔོན་མེད་པར་རྙོག་པ་དེ་ལས་གསར་དུ་སྐྱེས་པ་མིན་གྱི། དྭང་བ་དེ་ནི་ཆུ་དེ་ལ་གློ་བུར་པ་འདམ་གྱིས་བསླད་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བར་ཟད་དོ། །དེ་བཞིན་ནམ་མཁར་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་སྤྲིན་དང་བཅས་པ་དང་སྤྲིན་དང་བྲལ་བ་དང་། གསེར་འདམ་ལས་གྲོལ་བ་ཡང་སྔ་ནས་དྲི་མ་མེད་ཀྱང་། དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་དང་། དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་གནས་སྐབས་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ། །དཔེ་དེ་བཞིན་དུ་རང་སེམས་དག་ལ་དག་མ་དག་ཏུ་སྣང་བའང་ཚུལ་དེ་ཉིད་དང་འདྲའོ། །དེ་ཡང་སེམས་ཀྱི་གཤིས་སམ་གནས་ལུགས་ནི་དུས་རྟག་ཏུ་རང་བཞིན་གྱིས་དྲི་མ་མེད་པ་འོད་གསལ་བར་འདོད་དོ། །སེམས་དེ་ནི་རང་གི་གཤིས་ལ་འབྲལ་མི་རུང་དུ་མ་གྲུབ་པ་གློ་བུར་གྱི་ཉེས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པས་མ་རུངས་པ་དྲི་མ་དང་བཅས་པར་བྱས་པ་ཡིན་པས། དྲི་མས་གོས་པར་བྱར་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་འོད་གསལ་བའི་སེམས་ལས་གཞན་པའི་སེམས་གཞན་རྣམ་རྟོག་གམ་ཡང་དག་མིན་པའི་རྟོག་པ་ནི་འོད་གསལ་མ་ཡིན་ལ། དྲི་མ་མེད་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སེམས་སམ་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནམ་གཤིས་གསལ་སྟོང་ཟུང་འཇུག་ལ་བརྗོད་དོ། །གཉིས་པ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་བྱམས་སྙིང་རྗེ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ། མ་ཡིས་རང་གི་བུ་གཅིག་པུ་ཡིད་དུ་སྡུག་པ་ལ་བྱ་བ་བཞིན་དུ། བཅོས་མ་མ་ཡིན་པར་རྐང་གི་ཁོང་ནས་
2-179a
བྱམས་པ་ཆེ་བ་ཡིན་པས་བསམ་པ་དེ་ལྟ་བུས་རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པར་འདོད་པས་སེམས་ཅན་ནམ་ཡང་མི་འདོར་རོ།

复次，解释无缘智慧和大慈爱二者，首先，愚者们执著一切法胜义中不存在与仅是显现的所缘是矛盾的，由于未领悟此义而恐惧；又认为自性中无烦恼却清净暂时垢染也是矛盾，因此恐惧并对大乘不生信解，这都是因为不了解甚深密意所致。若了知，则这些义理并无矛盾。为什么呢？因为虽然这些法仅是显现而有，但并非如其显现那样真实成立，如同幻术和梦境，在世俗中有所缘；同样，在胜义中无相可缘，应知如虚空，因此有缘与无缘并不矛盾。
例如，当熟练绘画艺术或按仪轨使用各种颜色正确画在布上的各种形象，尽管画上实际没有高低凹凸，但在眼中却显现为四肢、脸部等有高低凹凸。同样，对于未如实了解事物真相的非真实分别中，虽然所取能取二者实际上并非不同，却显现为似乎存在，因为存在实际情况与显现方式不一致的现象，故实际不存在却显现为存在并不矛盾。
自性清净却后来离垢而显为清净也不矛盾，就像水本性未与泥土混合而清澈，但与泥土混合变浊时，水的本性并非与泥土不可分离，仍然保持为水，只是显为浑浊；后来变为澄清时，只是先前水的自性清澈显现，并非从浑浊中新生，这清澈只是水离开了暂时污染的泥垢而已。同样，自性清净的虚空有云与无云，以及脱离泥土的黄金，虽然先前无垢，但有带垢状态与离垢状态二者的显现。
如是，自心清净或不清净的显现也是同样的道理。而且，心的本性或真实情况始终被认为是自性无垢光明。该心并非与本性不可分离的暂时过失——由不如理作意产生的贪等烦恼污染而具有垢染。不可被垢染的法性光明心以外的其他心、分别念或非真实分别并非光明；无垢法性心或光明智慧是指心的自性或本质明空双运。
第二，不舍弃众生的慈悲是：诸菩萨对众生，如母亲对自己唯一可爱的孩子一般，自然发自内心有大慈爱，以这样的心念恒常希望利益众生，因此永不舍弃众生。
;

修行譬喻
སྒྲུབ་པའི་སྐབས་སུ་སྙིང་ལ་སྦྱངས་པར་བྱ་བའི་དོན་གྱི་གཙོ་བོ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྟོང་ཉིད་དང་། སྙིང་རྗེས་སེམས་ཅན་མི་གཏོང་བ་གཉིས་ཀྱིས་ཐབས་ཤེས་ཡ་མ་བྲལ་བར་སྒྲུབ་དགོས་པས་དེའི་རིགས་འདྲ་བའི་དཔེ་ཤིང་རྟ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ནས་མཇུག་དོན་བསྡུ་བའོ། །འདི་ལྟར་དུས་སུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་
2-179b
ལྡན་པས་ཞི་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སྟེ། གང་ཚེ་ཆོས་རྣམས་ངོ་བོ་མེད་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་འགག་པ་དང་། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡོངས་སུ་བཙལ་བར་བྱས་ཀྱང་། ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལྟ་བུ་གང་ཡང་མ་མཐོང་བས་འདི་ཁོ་ན་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་ནས་སྣང་ཙམ་དུ་རྟོགས་པས་མཐའ་དང་དབུས་མེད་པའི་ཤེས་རབ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པས་གང་བའི་སྲིད་པའི་མཚོ་ཆེན་པོ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་དོ། །དཔེར་ན་ཤིང་རྟའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ན་སྟེ། འཁོར་ལོ་གཅིག་ཤོར་བ་ལྟ་བུ་ནི། འགྲོ་བ་སྟེ་ཤིང་རྟ་ཡོངས་སུ་སྐྱོད་པར་མི་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །འཁོར་བ་མཐའ་དག་ཏུའང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ཐབས་ལ་མཁས་པས་འཁོར་བར་གཞན་གྱི་དོན་དུ་མི་སྐྱོ་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུའི་སྒྲུབ་པ་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་འཁོར་ལོ་གཅིག་པར་ཟད་པས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ནམ་ཡང་ཤེས་རབ་ཁོ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་འཁོར་བར་མི་འཇུག་པ་ཙམ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཡོངས་སུ་སྐྱོད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་། ཐབས་སྙིང་རྗེ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྐྱོད་པར་མི་ནུས་ཀྱི། ཐབས་ཤེས་ཡ་མ་བྲལ་བས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ཐབས་ཤེས་གཉིས་ཀ་མཉམ་པར་མི་སྦྱོར་ན་མི་འགྲུབ་པའི་དཔེ་གཞན་ཡང་། དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་མདོག་ལ་
2-180a
ཡན་ལག་ཏུ་མི་བྱེད་ཅིང་བཟོ་དང་བཟོའི་ལས་ལས་བྱུང་བའི་གོས་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་མི་བྱེད་ཅིང་། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོས་ཀྱི་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་མདོག་རྣམས་ནི། རུང་བ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་ཙམ་ཡིན་པས་གོས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་མི་འགྲུབ་ལ། དེ་བཞིན་དུ་བཟོ་དང་བཟོའི་ལས་ཙམ་ཡང་། མདོག་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་མི་བྱེད་དོ། །ཐགས་ཀྱི་ལས་ནི་གོས་འགྲུབ་པའི་ཐབས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་ལ། མདོག་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྟེན་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་ཚང་ན་གོས་འགྲུབ་ཀྱི་གཅིག་རྐྱང་པས་མི་འགྲུབ་པ་བཞིན་ནོ། །དཔེ་གཞན་ཡང་ཤིང་གཉིས་ལ་ནི་སིལ་སིལ་སྒྲ་སྐྱེད་ཡིན་གྱི། ཤིང་གཅིག་རྐྱང་པ་ལ་མ་ཡིན་པ་དཔེར་ན་ལག་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཤིང་བུ་ཡ་ཡོ་གཉིས་ཐབས་ཅིག་ཏུ་བརྡབས་ན་སིལ་སིལ་པོའི་སྒྲ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། ལག་པ་གཅིག་ཁོ་ནས་ཤིང་བུ་བརྡབས་ཀྱང་དེ་འདྲའི་སྒྲ་མི་སྐྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཐབས་ཤེས་གཉིས་ཀྱི་སྒྲུབ་པས་དབྱེར་མེད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་འགྲུབ་པའི་དཔེའོ། །
总结
གསུམ་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ལྟར་གང་ཟག་རང་བཞིན་ལེགས་པར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དག་ལ། ཤིན་ཏུ་མཉམ་པར་ཞུགས་ནས་སེམས་ཀྱི་རྩོལ་བ་ཡིས། དཔེར་ན་གསེར་དང་དངུལ་ལས་དངོས་པོ་མཛེས་པ་མི་འགྲུབ་པའི་རྟེན་ཙམ་ཡིན་ལ། ས་ཕག་ལས་ནི་མི་འབྱུང་ཡང་། བཟོ་མཁན་བཟོ་དང་ལྡན་པ་ཡིས། ཆ་ཤས་སུ་བྱས་པའི་རྒྱན་སྣ་ཚོགས་པ་དང་། ཕྲ་མ་བཏང་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་བསྐྲུན་པ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ཐབས་ལས་རྣམ་པར་བརྟགས་ཏེ་གསེར་དངུལ་ལས་རྒྱན་མཛེས་པ་འགྲུབ་པ་ལྟར། སྒྲུབ་པ་པོའི་
2-180b
མོས་པ་ཅི་ལྟར་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་ཐབས་ཤེས་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་སྒྲུབ་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་བརྩོན་པ་ཆེན་པོས་མཉམ་པར་ཞུགས་ཏེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྒྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་ལ་འབད་ནས་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ལམ་དུའང་འཇུག་དགོས་སྙམ་ན། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ལམ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་ཀ་རྫོགས་པར་འདོད་པའི་སྐལ་ལྡན་བློ་ལྡན་རྣམས་ལ་ཤིན་ཏུ་འཚམ་པར་ཡོངས་སུ་གྲགས་ཏེ། སྒྲུབ་པའི་ཐབས་དང་རྟགས་ཀྱི་རིམ་པ་ཚུལ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ན་ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ནས་སྐུ་བཞི་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཆོས་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པས་བརྗོད་དོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་བསྒྲུབ་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་བཞི་པ་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།། །།


 །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བྱང་སེམས་དེ་ལ་ཡུལ་སེམས་ཅན་ལ་ཆགས་པ་སྐྱེས་པ་དེ་ལྟ་བུས་ལྟུང་བའམ་ཉེས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཆགས་པ་དེས་སེམས་ཅན་བདག་གིར་འཛིན་པ་ལས་འདོར་བ་མིན་ན་ཡང་། དེ་ལྟ་བུའི་བྱམས་པ་ལ་གནས་ཤིང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་འདི་ཡིས་སེམས་ཅན་ལ་ཞེ་སྡང་པ་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་དུ་བདག་གིར་གཟུང་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་ཀུན་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཞེ་སྡང་སྐྱེས་ན་དེ་དག་འདོར་ཞིང་གནོད་པར་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཉེས་པ་བསྐལ་པ་དུ་མར་བྱུང་བ་ལས། ཞེ་སྡང་གི་སེམས་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པ་ཉེས་པ་ཆེ་བར་གསུངས་ཏེ་བྱམས་པས་སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་ལ་སེམས་ཅན་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པར་བཤད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྱིམ་པ་ལྟ་བུ་རང་གི་བུ་དང་ཆུང་མ་སོགས་ལ་ཆགས་པ་ཡང་བྱམས་པ་དང་མི་འགལ་བས་ཆགས་པ་དེས་བྱང་སེམས་ཀྱི་ལྟུང་བ་ཅི་ཡང་མི་སྐྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་འདབ་ཆགས་ཕུག་རོན་ནི་བྱ་གཞན་ལས་འདོད་ཆགས་ཆེ་བས་རང་གི་བུ་ལ་མཆོག་ཏུ་བྱམས་ཤིང་ཆགས་པས་ན། ནམ་སྒོ་ང་བྱུང་བའི་དུས་ནས་བརྩམས་ཏེ་སྒྲོ་གཤོག་མ་རྫོགས་ཀྱི་བར་དུ་རང་གི་བུ་ལ་ཉེ་བར་འཁྱུད་ནས་ལུས་དང་གཤོག་པས་འགེབས་
2-179b
ཤིང་འཁྱུད་ནས་འདུག་པའི་བྱམས་པ། དེ་འདྲ་བ་ལ་རང་གི་བུ་ལ་ཁོང་ཁྲོ་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་ཀུན་དུ་འགལ་བ་ཡིན་པས་ཁོང་ཁྲོ་མི་སྐྱེ་བ་ལྟར། བརྩེར་བཅས་བྱང་སེམས་དེ་ལུས་ཅན་ནམ་སེམས་ཅན་གཞན་བུ་དང་འདྲ་བ་ལའང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། གང་ཕྱིར་བདེ་བར་འདོད་པས་བྱམས་པ་ཅན་ཡིན་པ་དེ་ཕྱིར་གནོད་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཁོང་ཁྲོ་སྐྱེད་པ་འགལ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་དང་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དེ་ཡི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱེད་པའི་གནོད་སེམས་བྱེད་པ་འགལ་ལོ། །གང་ཕྱིར་རང་གི་ལུས་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་འདོད་པ་དེ་ཕྱིར་སེམས་ཅན་བསླུ་བར་འདོད་པའི་གཡོ་སྒྱུ་ཡི་སེམས་བྱེད་པ་འགལ་ལོ། །གང་ཕྱིར་བྱང་སེམས་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་དགའ་བདེས་སིམ་པར་བྱེད་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཐོང་བ་དང་མི་ཐོས་པས་ཀྱང་འཇིགས་པ་ལས་སྐྱོབ་པ་ཡིན་པ་དེ་ཕྱིར་བརྡུང་བརྡེག་སོགས་ཀྱིས་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པར་བྱེད་པ་འགལ་ལོ། །དེའི་ཕྱིར་སྙིང་ཐག་པ་ནས་གཡོ་དང་སྒྱུའི་སེམས་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པའི་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མི་འདོར་པ་དང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྲིད་ཞི་ཐ་དད་དུ་མངོན་ཞེན་སྤང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲུབ་པ་མཆོག་ཡིན་ནོ། །
说如何修持之喻
གསུམ་པ་ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་ཚུལ་དཔེས་བསྟན་པ་ནི། སྨན་བཟང་པོ་ལ་ནད་པ་བཞིན། ཞེས་པ་ནས། ཇི་ལྟར་གང་དུ་སྒྲུབ་པར་འདོད་
2-180a
ཅེས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་བསམ་བཞིན་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཞིང་འཁོར་བར་མ་ཆགས་པར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་ཞིང་ཕན་བདེ་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་པས། ཇི་ལྟར་ནད་སེལ་བའི་སྨན་བཟང་པོ་ལ་ནད་པ་དག་ནན་ཏན་གྱིས་འཇུག་པ་བཞིན་དུ། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་ཀྱང་དང་དུ་ལེན་པ་ནི་སྨན་དཀུ་བ་དང་ཁ་བ་ཤེས་ཀྱང་ནད་སེལ་བའི་ཕྱིར་ནན་ཏན་གྱིས་བརྟེན་པ་བཞིན་འཁོར་བ་དང་དུ་བླངས་པས་སྒྲིབ་གཉིས་ཀྱི་ནད་མཐའ་དག་ཞི་བའི་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། འཁོར་བ་ལ་ནི་འཇུག་པར་བྱེད་ཀྱི་འཁོར་བ་གཏོང་བར་མི་བྱེད་དོ། །ནད་པ་ཉམ་ཐག་པ་སྡུག་བསྔལ་ཅན་ལ་ནི། སྨན་པ་སྙིང་བརྩེ་བ་སེམས་དགེ་བ་ཅན་དག་གིས། ནད་གཞི་དང་སྦྱར་བའི་སྨན་གཏོང་བ་བཞིན་དུ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ནད་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྨན་གཏོང་ཞིང་ཕན་འདོགས་པ་སྣ་ཚོགས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ།

为利益众生，菩萨对众生产生的这种贪爱不会成为过失或罪过，因为这种贪爱不会放弃对众生的执持。居于这样的慈爱并发菩提心者，对众生生起嗔恨则与一切应当执持的众生相违，因为若生嗔恨就会舍弃他们并行作伤害。因此，经中说菩萨多劫生起的贪欲过失，不如一刹那生起的嗔恨过失大。所说以慈爱摄持众生而对众生的随顺贪爱不是烦恼性的，在家菩萨对自己的子女和妻子等的贪爱也不违背慈爱，因此这种贪爱不会产生任何菩萨堕罪。
就像鸽子比其他鸟类贪欲更大，对自己子女极为慈爱贪恋，从蛋生出开始直到羽翼丰满前，都紧抱子女，用身体和翅膀覆盖拥抱，如此慈爱下，对自己子女生嗔恨在任何情况下都是矛盾的，因此不会生起嗔恨。同样，有慈悲的菩萨对其他众生如同子女一般也是如此：因为希望他们快乐而具有慈爱，所以生起嗔恨作为害心的因是矛盾的；因为希望平息众生的烦恼和痛苦，所以生起令人痛苦的害心是矛盾的；因为希望以自己的身体和受用利益众生，所以生起欺骗众生的虚伪欺诳心是矛盾的；因为诸菩萨使众生以喜乐得到满足，且众生见到和听到菩萨也能从恐惧中得到保护，所以以打击等使人恐惧惊吓是矛盾的。因此，以真心非伪造的慈爱和大悲心不舍弃众生，以无分别智慧断除执著生死涅槃为二的菩萨修行是最胜的。
说如何修持之喻
以"如病人于善药"等至"如何欲修何处"所显示：菩萨为无上菩提而故意取受轮回生，不贪著轮回，消除众生痛苦并成就利益安乐，就像病人精勤使用治病良药一样，虽然了知轮回之苦却甘愿接受，如同知道药苦且涩却为除病而精勤依靠它一样，甘愿接受轮回以获得消除二障之病的二利任运成就之大菩提，故入轮回而不舍弃轮回。就像对痛苦的病人，具有慈悲善心的医生会给予对症的药物一样，为了平息众生烦恼之病而给予正法之药，行持各种利益。


 །བྲན་མི་སྲུན་པ་ལས་མ་བཀོལ་བ་སོགས་ཇི་འདོད་དུ་མ་གྲུབ་པ་ལ་བརྡེག་པ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཀོལ་དུ་བཏུབ་པར་སྒྲུབ་པ་ཇི་བཞིན། བདག་ཉིད་ལ་ནི་སེམས་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་གྱུར་ནས་དམུ་རྒོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སྐྱོ་བ་སོགས་སྐྱེས་ནས་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ནན་ཏུར་གྱིས་བདག་གི་སེམས་ངན་པ་རྣམས་ཚར་གཅོད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས་རྟ་འདུལ་སྦྱོང་གི་དཔེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །བུ་ཚ་དང་འཁོར་གསོ་བའི་ཕྱིར་ཟོང་གི་དངོས་པོ་ལ་ཆུང་ངུ་ཞིག་ཀྱང་ཆེན་པོར་བསྒྱུར་བའི་ཁེ་སྤོགས་བྱེད་པའི་ཚོང་བ་རྣམས་ཇི་བཞིན་དུ། རང་ལ་བདོག་པའི་འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་པ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་སྦྱིན་པའི་ཟོང་གིས་འདོད་
2-180b
པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྒྲུབས་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོངས་སུ་གཏོང་ཞིང་ཕན་བདེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྦྱིན་པ་བསྒྲུབ་པའོ། །གོས་ལ་བཙོ་བླག་མཁན་རྣམས་ཀྱིས་འབད་པས་བཀྲུ་ཞིང་ཡང་ཡང་ཚོན་གྱིས་ཞེན་པར་བགོ་བ་བཞིན་དུ་རང་གིས་ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་ལས་མི་དགེ་བཅུ་བྱང་ཞིང་དག་པ་དང་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལའོ། །བུ་གཞོན་པ་ཤེད་མ་ཕྱེ་བ་དག་གིས་མ་བསྡམས་པའི་སྤྱོད་ལམ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཉེས་པ་ཕྲ་མོ་བྱེད་ཀྱང་ཕ་ཡིས་ཞེ་སྡང་མི་བྱེད་ཀྱི་སྙིང་བརྩེ་བ་སྐྱེད་པ་བཞིན་དུ་བཟོད་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་རྨོངས་པའི་དབང་དུ་གྱུར་ནས་ཉེས་པ་སྣ་ཚོགས་བྱས་ཀྱང་དེ་ལ་ལན་དུ་མི་འཚེ་ཞིང་ཞེ་སྡང་མེད་པར་མ་ཟད་སྙིང་རྗེ་འཕེལ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །མེ་དོན་དུ་གཉེར་བས་གཙུབ་ཤིང་བརྡར་བ་ན། མེ་མ་བྱུང་བར་ནན་ཏན་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་བརྩོན་པ་ལྟར། དགེ་བ་མཐར་མ་ཕྱིན་བར་དུ་བར་མ་དོར་མི་འདོར་བར་བརྩོན་པ་ཆེན་པོས་རྟག་པར་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །ཡིད་བརྟན་པའི་གང་ཟག་ལ་བང་མཛོད་དང་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་བཅོལ་བར་བྱས་ནས། དེས་རང་དབང་དུ་བླང་ཆོག་ཀྱང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་རང་དོན་དུ་སྲིད་པས་མི་ལེན་པ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་མ་རྫོགས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཀྱང་བསམ་གཏན་གྱི་རོ་མྱོང་བར་མི་བྱེད་དོ། །སྒྱུ་མ་མཁན་རྣམས་ཀྱིས་སྒྱུ་མའི་སྔགས་དང་རྫས་ཀྱི་
2-181a
ཚོགས་རྟ་གླང་སོགས་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་མངོན་དུ་སྣང་བར་སྤྲུལ་ཀྱང་འདི་ནི་སྒྱུ་མའི་སྣང་བ་ཙམ་སྟེ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཤེས་པ་ལྟར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་སྒྲུབ་ཀྱང་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ། དེ་ཡི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་བདེན་གཉིས་ཟུང་འཇུག་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་དཔེ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པ་དེ་རྣམས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡི། དཔེ་ཇི་ལྟར་དོན་གང་དུ་སྒྲུབ་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །
总结
གསུམ་པ་དོན་བསྡུ་བ། གོང་དུ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་ལྟར་དུས་རྟག་ཏུ་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་ཚད་མེད་པ་སྤྱོད་པ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ། སྦྱོར་བ་ཚོགས་གཉིས་སམ་རང་དང་གཞན་གཉིས་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པ་དེ་ནི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་ནས་རིམ་གྱིས་ཉོན་ཤེས་ཀྱི་དྲི་མ་མེད་པ་འཁོར་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་བློ་གྲོས་མཆོག་གིས་ས་བཅུའི་མཐར་ཐུག་པར་སྒྲུབ་པ་དེ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པར་རབ་ཏུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་སྒྲུབ་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་བཞི་པ་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།

如同不驯顺的奴仆不听使唤等不如意事，通过鞭打等方式使其变得驯服，同样，当自心受烦恼控制变得野蛮，或对利益众生厌烦等时，通过如理作意对治，惩诫调服自己的恶心，如《宝积经》中以调伏马的比喻所说。
如同商人为养活子孙眷属，将小额商品转化为大额利润一样，依靠自己拥有的欲望受用，以布施货物获得五欲功德和圆满受用，全部施予一切众生，成办利益安乐，这是修习布施。
如同漂染工匠勤勉地洗刷，反复染色上色一样，自己清净身语意的十不善业，并积极修行十善业，这是对持戒的修行。
如同父亲对未成熟的幼子做各种细微过错时不生嗔恨而生起慈爱，同样，具足忍辱，对于众生因愚痴而做各种过错，不但不以伤害和嗔恨回报，反而增长慈悲心，进行修行。
如同求火者摩擦取火木，在火未生起前持续不断精进一样，在善行未圆满前不中途放弃，以大精进恒常修行。
如同将所有库藏和物品托付给可靠的人，虽然他有权自由取用，但丝毫不会为自己取用，同样，菩萨虽然成就增上心学处和未圆满的禅定，却不贪著禅定之味。
如同幻术师以咒语和物质聚集变现出马牛等各种事物，却知道这只是幻术显现而无真实成立，同样，菩萨虽修习诸度，但对一切所知，以了知其自性的智慧修行二谛双运。
如是将比喻与意义结合的解释，是菩萨如何以何比喻修行何义。
总结
如前所述，恒常以无量修行诸度，具足广大精进，努力于修行二资粮或成熟自他二者，从资粮道开始，逐渐以无烦恼智垢、三轮无分别的殊胜智慧至十地究竟修行，这是趣向无上菩提的完全之道。《大乘经庄严论》修行品第十四解释完毕。
;


། །།
说彼等增上窍诀品
དེའི་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པ་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་གདམས་ངག་དང་རྗེས་བསྟན་ཡིན་པས་དེ་འཆད་པ་ལ། གདམས་ངག་ཇི་ལྟར་རྙེད་པའི་ཚུལ། གདམས་ངག་དེ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ། དེ་ལས་ལམ་བགྲོད་ཚུལ། གདམས་ངག་གི་ཆེ་བའི་ཕན་ཡོན་བརྗོད་པ་བཞི་ལས།
如何证得窍诀方便
དང་པོ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་བསྐལ་པ་གྲངས་
2-181b
མེད་གཅིག་ཏུ་ཚོགས་བསགས་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ས་དང་པོར་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱེད་ཅིང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་ལ་མོས་པ་གོང་ནས་གོང་དུ་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཇི་ལྟར་ཕྱོགས་བཞིའི་ཆུ་རྣམས་འབབ་པ་ཡིས་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་བཞིན་དུ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་རང་རྒྱུད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ནས་ཆོས་མཆོག་གི་མཐར་འཕགས་པའི་ས་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནི་ཚོགས་བསགས་པའི་རྒྱལ་སྲས་གཟོད་ནས་ཏེ་བསྐལ་པ་དུ་མའི་སྔོན་ནས་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་མང་དུ་ཐོས་ཤིང་དོན་ཇི་ལྟར་བ་བཞིན་ལེགས་པར་ཤེས་ཤིང་སེམས་སྒྲིབ་པ་ལྔ་དང་མི་འགྲོགས་པའི་ལས་སུ་རུང་བའི་དགེ་བ་དེས། སྦྱོར་བའི་ལམ་བསྒོམ་པ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་རོ། །དེས་དེ་ལྟར་སྔར་ཚོགས་རྫོགས་པས་ས་དང་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་སྐལ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡི་ཚེ་ན་ཆོས་ཀྱི་སྒོའི་རྒྱུན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་ཏིང་འཛིན་ཞེས་པ་ཅི་ལྟ་བུར་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། གང་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པས་སངས་རྒྱས་གྲངས་མེད་པ་ལས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་གདམས་ངག་ཚད་མེད་པ་ནོད་ཅིང་དེའི་ཚིག་དོན་རྒྱུན་བར་མ་ཆད་དུ་འཛིན་ནུས་པའོ། །དེ་ལྟར་དབང་པོ་རྣོན་པོས་ཚོགས་ལམ་ཆེན་པོ་ན་ཏིང་འཛིན་དེ་ཐོབ་པ་ཡོད་ལ། འགའ་ཞིག་གིས་ཆོས་མཆོག་གི་དུས་སུ་ཐོབ་པར་བཤད། 
2-182a
དེ་ལྟར་ཐོབ་ནས་ཏིང་འཛིན་དེ་ཡང་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བར་འགྱུར། དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་དེ་ལས་ནི། བཤེས་གཉེན་གྱི་མཆོག་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལས་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ས་དང་པོ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི། ཞི་གནས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའམ་ཡངས་པ་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཡེ་ཤེས་ཤིན་ཏུ་ཡངས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་དང་དེའི་གདམས་ངག་ཚད་མེད་པ་མདོ་སྡེ་འབུམ་ཕྲག་དུ་མའི་དོན་དང་ལྡན་པའི་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ། །
如理作意彼窍诀
གཉིས་པ་གདམས་ངག་གི་དོན་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ། བསམ་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། བསྒོམ་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ་ནས་དང་པོར་སོགས་ཚིགས་བཅད་བདུན་གྱིས་བསྟན་ཏེ། གདམས་ངག་རྙེད་པ་དེ་ནས་དང་པོར་རམ་ཐོག་མར་སྡོམ་བརྩོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡི་ནི། མདོ་ཡི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཆོས། མི་གཉིས་པ་ནི་གཟུང་འཛིན་གཉིས་མེད་པའམ། ཡོད་མེད་གཉིས་དང་བྲལ་བ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་གསལ་བར་བསྟན་པ་ཡི། མདོ་སྡེ་ས་བཅུ་པ་དང་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་དང་། ཟླ་བ་སྒྲོན་མེ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའི་མིང་ཙམ་ལ་སེམས་བཞག་སྟེ། མདོ་འདིའི་མིང་ནི་འདི་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་དེ་ཙམ་ལ་སེམས་འཇོག་གོ་འདི་ནི་རྩ་བའི་སེམས་སོ། །དེ་ནས་སྡོམ་བརྩོན་དེ་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ། མདོ་དེ་དང་དེའི་ཚིག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དཔྱོད་པར་བྱེད་ཅིང་། ཞེས་པ་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་སོགས་ནས། མཇུག་ཡོངས་སུ་
2-182b
རྫོགས་པའི་བར་དུ་ཚིག་མ་ལུས་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་སྟེ་མདོ་འདི་ལ་ལེའུ་འདི་ཙམ་ཞིག་ཡོད། ཤོ་ལོ་ཀ་འདི་ཙམ་དང་། ཡི་གེའི་གྲངས་འདི་ཙམ་ཡོད་ཅེས་དཔྱད་པའོ། །འདི་ལ་རྗེས་སུ་དཔྱད་པའམ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་སེམས་ཞེས་བྱའོ།

说彼等增上窍诀品
修行特别进步的因是窍诀和随教，为解释这些，分四方面：获得窍诀的方式，如理作意这些窍诀，依此趋入道路，以及阐述窍诀的殊胜利益。
如何证得窍诀方便
首先，在胜解行地中积累一阿僧祇劫资粮，必定趣入出世间初地，并使大乘道的胜解逐渐增长，如同四方水流汇入大海一样，以福德和智慧资粮所摄诸善法圆满自相续功德，最终趣入无过失的圣地——顶加行位后。如前所说，积累资粮的菩萨子从久远多劫前即已相续清净，持戒清净；多闻甚深广大的大乘法，如实善知其义，心不与五障相伴而堪能，以此善根精勤修习加行道。
由此，因先前圆满资粮而有能领悟初地智慧的福缘，当时获得法门相续三摩地。什么是法相续三摩地呢？安住其中能从无数佛陀领受无量正法窍诀，并能不间断地领会其文义。如是，利根者在大资粮道时获得此定，有些则说在顶加行时获得。
获得后，此三摩地的功德特性逐渐增长。如是，住于法相续三摩地者，从殊胜善知识诸佛世尊处，为获得证得初地圣智的极其广大止观智慧，获得包含数十万经典义理的广大窍诀。
如理作意彼窍诀
第二，如理作意窍诀之义分为：以思维作意和以修行作意二者。首先，以七颂说明：获得窍诀后，持戒精进菩萨首先将心安住于经部等十二分教法、无二（即无能所二取或离有无二边的不二真如义）的经典——如《十地经》、《入楞伽经》、《月灯经》等的名称上，仅仅思维"此经名为某某"，这是根本心。
之后，该持戒精进者次第地分析各经的文句，即从"如是我闻"等至结尾全部文字，分析此经有几品、几颂、几字等，这称为随观心或随行心。
;


 །སོ་སོའི་ནང་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ། དེའི་དོན་ཡང་རྣམ་པར་དཔྱོད། ཅེས་པ། མདོ་སྡེ་སོ་སོའི་ནང་ལ་ཞེས་འབྲུ་མནན་པའང་མི་འགྲིག་པ་མེད་ལ། བློ་བརྟན་འགྲེལ་ལྟར་ན་སོ་སོའི་ནང་རང་རིགས་པས་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཞེས་འབྲུ་མནན་དགོས་འདུག །དོན་དུ་མདོ་སྡེ་དེའི་ཚིག་དཔྱད་པའི་འོག་ཏུ། ཚིག་འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང་། བརྗོད་བྱའི་དོན་ལ་རྟོག་པ་དང་རྗོད་བྱེད་ཡི་གེ་ལ་རྟོག་པ་སྟེ། དོན་དེ་རྣམས་བགྲང་བ་དང་། འཇལ་བ་དང་། རྟོག་པ་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པ་བཞི་ལས། དང་པོ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་གྲངས་ལྟ་བུ་དང་། གཟུགས་ཕུང་ལ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་དང་། ཆོས་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་རིག་བྱེད་མིན་པའི་གཟུགས་བཅས་བཅུ་གཅིག་དང་། ཚོར་བ་ལ་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བ་ནས་ཡིད་ཀྱི་བར་ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་མདོར་ན་དོན་རྣམས་གྲངས་སུ་བགྲངས་ཏེ་བརྟགས་པའོ། །འཇལ་བ་ནི་གྲངས་དེ་ལས་ལྷག་པར་སྒྲོ་མི་འདོགས། ཉུང་བར་སྐུར་བ་མི་འདེབས་པར་གྲངས་ངེས་པར་བཅད་དེ་དེ་ཡི་མཚན་ཉིད་ལ་སོ་སོར་གཞལ་ཞིང་བསམ་པའོ། །རྟོག་པ་ནི། གྲངས་སུ་བཅད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡི་ཆོས་དེར་གཟུགས་སོགས་དེ་དང་དེར་བཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ལ་ཚད་མའི་རིགས་པ་དང་ལྡན་པར་རྟོག་ཅིང་དཔྱོད་པའོ། །སོ་སོར་རྟོག་པ་ནི་
2-183a
སྔ་མ་གསུམ་གྱི་དོན་དེ་དག་གི་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའོ། །མདོར་ན་དོན་རྣམས་རྣམ་གྲངས་དུ་ཡོད་ཀྱི་གྲངས་ལ་བསམས་ནས་གྲངས་མ་ནོར་བར་བརྩིས། མང་ཉུང་དུ་སླར་གྱུར་པར་དེ་ལྟར་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་རིགས་པས་དཔྱད་ནས་གྲངས་དེ་དག་གི་དོན་རེ་རེ་བཞིན་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་དོ། །རྗོད་བྱེད་ཡི་གེ་ཨ་ལ་སོགས་པ་འབྲུ་རེ་རེ་སིལ་བུ་བས་དོན་སྟོན་པ་མེད་ལ། ཡི་གེ་དུ་མ་འདུས་ནས་མིང་དང་མིང་འདུས་ནས་ཚིག་དང་ཚིག་མང་པོ་འདུས་པ་ངག་གི་རྒྱུན་གཞུང་དུ་གྲུབ་པས་དོན་སྟོན་པ་ཡོད་པས། ཡི་གེ་ལ་དོན་མེད་པ་དང་དོན་ཡོད་པ་གཉིས་སུ་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ་འདི་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །དོན་དེ་དག་ནི་ངེས་བཟུང་ནས། ཞེས་པ་ཚིག་གི་དོན་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། དོན་གྱི་གྲངས་ལ་སོགས་པ་དང་དེའི་རྣམ་དབྱེ་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མ་ནོར་བར་ངེས་པར་བཟུང་བ་ནི། ངེས་པར་འཛིན་པའི་སེམས་སོ། །སེམས་བཞི་པོ་དེས་མདོ་སོགས་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་དང་དོན་རགས་པ་ཙམ་མིན་པར་ཤིན་ཏུ་ཞིབ་ཅིང་ངེས་པར་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་དེའི་འོག་ཏུ། ཆོས་ལ་ཀུན་ནས་སྡོམ་པར་བྱེད་ཅེས་པ། མདོ་སྡེ་འདི་ཡི་དབུ་ནས་ཞབས་ཀྱི་བར་གྱི་བསྟན་དོན་གཅིག་ཏུ་དྲིལ་ཏེ་བསྡུས་ན་འདི་ཙམ་ཞིག་གོ་ཞེས་ཤེས་པ་དང་། མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བསྡུས་ན་ཡང་བསྟན་བྱའི་དོན་གྱི་སྙིང་པོ་འདི་ཙམ་ཞིག་ཅེས་གནད་བསྡུ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་མདོ་སྡེ་ས་བཅུ་པ་ལས་ས་བཅུའི་རྣམ་བཞག་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ས་བཅུ་བཤད་པའི་ཁོངས་སུ་འདུ་བས་ས་བཅུ་པའི་མིང་གི་
2-183b
དོན་དེ་ཙམ་ལ་འདུས་སོ་སྙམ་དུ་རྩ་བའི་སེམས་ལ་བསྡུ་བ་ནི། ཆོས་གཅིག་གི་དོན་ལ་ཀུན་ནས་སྡོམ་པར་བྱེད་པ་ནི་བསྡུ་བའི་སེམས་ཏེ། མདོར་ན་མདོ་སྡེ་རྣམས་ལ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་ཀྱང་། ལ་ལ་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན། ལ་ལ་གོ་རིམ། ལ་ལ་འབྲས་བུ། ལ་ལ་སྤང་བྱ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡིན་པས་དེ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་བྱ་དགོས་ཀྱང་དོན་གྱི་སྙིང་པོ་ད་ལྟ་རང་གི་ཉམས་སུ་ལེན་པར་བྱ་བ་ནི་འདི་ཙམ་ཞིག་གོ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནད་ལ་མདོ་འགག་སྡོམ་པའོ། །དེ་ལྟར་མདོ་ཡིས་བསྟན་དོན་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་གྱུར་པ་ན། མདོ་སྡེ་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་དེ་ཡི་དོན། ས་བཅུ་པོ་ལྟ་བུ་དེ་ནི་རང་གིས་མངོན་དུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ནས་རྣལ་འབྱོར་བ་དེ་ནི་བདག་གིས་དོན་འདི་ཐོབ་པར་བྱའོ་ཞེས་རེ་བ་དྲག་པོས་སྨོན་པ་བྱེད་པ་ནི་སྨོན་པའི་སེམས་སོ།

在各自内部如理作意，其义亦详细分析。这句中"各自内部"（སོ་སོའི་ནང་ལ）强调也不是不妥，但根据坚慧注释，应当强调"各自内部自相应地如理作意"。实际上是指在分析经典文句之后，理解"此语义为此"，对所诠义进行思维和对能诠文字进行思维，即对这些义进行计数、衡量、思维和各别思维四种。
首先，计数如五蕴、十八界、十二处之数量，以及色蕴包含十处和法界部分不表色共十一种，受有眼触所生至意六识等，总之，对诸义以数量计算考察。衡量即不增益数量，不减损数量，确定数量后逐一衡量思考其特征。思维是对如此确定数量的诸法，通过具有量的理由思考分析为何安立为色等。各别思维则对前三者的义进行自相共相特征的分别思维。
总之，思考诸法有几种，确定数量无误，思考为何如此确定数量的理由，然后分析每一义项的自相共相特征。能诠文字如阿等单个音节不能表义，多字组成名，多名组成句，多句组成语流成立为文章才能表义，所以应考察文字有义无义两种，这称为分别心。
"彼等诸义决定持"是指对词义的相、义的数量等及其分别和特征，以智慧无误地确定把握，此为决持心。这四种心使经典等法的文义不仅是粗略的，而是极为细致确定地抉择。然后，"于法皆总摄"是指把此经从头到尾的所诠归纳为一，了知"总结这些就是这些"，以及若总摄一切经典，所诠义的精要只是这些，即归纳要点。
例如《十地经》中广说十地安立，都包含在十地解释中，故认为仅归纳于十地这一名义，这种将根本心归纳为"总摄一法义"即是总摄心。总之，诸经虽广说，有些从道功德、有些从次第、有些从果、有些从所断等方面，虽需了知这一切，但义的核心即现在自己应修持的只是这些，这是在瑜伽关要上总摄枢纽。
如是对经所显义无疑时，为亲证经中所说义如十地等，瑜伽行者以"我当获此义"的强烈希望发愿，这是愿求心。


 །དེ་ལྟར་སེམས་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་མདོ་སོགས་གསུང་རབ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་ཚུལ་ལ་ཡིད་བྱེད་བཅུ་གཅིག་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པས་སོགས་ཚིགས་བཅད་བཞིས་བསྟན་དོན། ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པས་ཞེས་པ་ཡིད་ཀྱི་རྟོག་པ་སྟེ། ཡིད་ཤེས་ཀྱིས་མིང་དོན་བསྲེས་ཏེ་དོན་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཡིད་རྟོག་བཅས་ཡིན་ལ་དེས་གསུང་རབ་ཀྱི་ཚིག་དང་དོན་རྒྱུན་ཆགས་སུ་བཙལ་བར་བྱ་ཞིང་བརྟག་ཅིང་དཔྱད་པར་བྱེད་པ་ནི་རྟོག་དཔྱོད་དང་བཅས་པ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཙམ་པོ་བ་ཐོབ་པའི་སེམས་ཀྱིས་སོ། །རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ནི་བར་གྱི་བསམ་གཏན་ཞེས་པ་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཁྱད་པར་ཅན་དང་བསམ་
2-184a
གཏན་གཉིས་ཐོབ་པའི་སེམས་ཀྱིས་སོ་སོར་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པ་ན་རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་ཀ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱིས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་རོ་གཅིག་པས་ཀྱང་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ་རྟོག་དཔྱོད་བཅས་པའི་ཡིད་བྱེད་ལ་སོགས་པ་འདི་གསུམ་ནི་བློའི་ངོ་བོའི་དབྱེ་བ་གསུམ་མོ། །སེམས་དྲུག་གི་ནང་ནས་ཆོས་ཀྱི་མིང་ཙམ་ལ་སེམས་འཛིན་པ་དང་ནི་ཚིག་ལ་འཛིན་པའང་སྡུད་དོ། །མིང་ཙམ་དུ་མདོ་སྡེ་དེ་ཡི་བསྟན་དོན་མཐའ་དག་སྡོམས་དང་ཞེས་པ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པའི་དོན་དང་ཚིག་མང་པོ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་པའི་མིང་གི་དོན་དུ་འདུས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སེམས་འཛིན་པ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་ནི་མདོ་སྡེ་དེའི་དོན་རྣམས་བགྲང་འཇལ་སོགས་བཞི་ལ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཞི་ལྷག་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ལམ་ནི་མིང་དོན་དེ་གཉིས་ཀ་བསྡོམས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཞི་ལྷག་ཟུང་དུ་མ་འབྲེལ་བའི་དུས་ན། ཞི་གནས་ཀྱིས་མིང་དང་ཚིག་ལ་དམིགས་ལྷག་མཐོང་གིས་དོན་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ནམ་ཞི་ལྷག་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ཚེ་ན་མིང་དང་དོན་སོ་སོར་མི་དམིགས་ཀྱི། དེ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་མགོ་མཉམ་དུ་འབྲེལ་ཏེ་དམིགས་པར་བྱེད་དོ། །ཞི་གནས་ཡིད་བྱེད་དང་། ལྷག་མཐོང་ཡིད་བྱེད་དང་། ཟུང་འབྲེལ་ཡིད་བྱེད་འདི་གསུམ་ནི་ལམ་གྱི་
2-184b
ངོས་ནས་དབྱེ་བ་གསུམ་མོ། །ཡང་དམིགས་པས་ཕྱེ་བ་གསུམ་ནི་མཚན་མ་གསུམ་སྟེ། ཞི་གནས་གྱི་མཚན་མ་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་མཚན་མ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཞེས་གསུངས་པ། སེམས་འཕྲོ་ཞིང་རྒོད་པར་གྱུར་ན་གཡེང་བ་དང་འཁོར་བའི་སྐྱོན་བསམས་ནས་ཕྱིར་མི་འཕྲོ་པར་སེམས་ནང་དུ་མཉམ་པར་འཇོག་པ་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སེམས་རྨུགས་པ་དང་ཞུམ་པར་གྱུར་ན་ལྷག་མཐོང་གི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ། སངས་རྒྱས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡོན་ཏན་ནམ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་སྤྱིའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཞུམ་པ་ལས་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཏེ་གཟེངས་བསྟོད་པར་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། རྒོད་པ་ན་ལྷག་མཐོང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་ལྷག་མཐོང་གིས་སེལ་མི་ནུས་པས་ཞི་གནས་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །རྨུགས་པ་དང་ཞུམ་པ་དང་གཉིད་ནི་ཞི་གནས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་ལྷག་མཐོང་གིས་བསལ་དགོས་པས། ཞུམ་པའི་སེམས་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་གཟུང་སྟེ། རྒོད་པ་ཡང་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཞི་བར་བྱ་ཞིང་། ཞུམ་རྒོད་མེད་པར་མཉམ་པར་གྱུར་ན་དེ་གའི་དང་དུ་མི་གཡོ་བར་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་བྱེད་པས་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞག་པར་བྱའོ།

如是以六心对经等圣正法的义理如理作意的方式有十一种作意，以"由意言说"等四颂说明：
"由意言说"是指意识分别，即意识混合名义，了知"此是如此义"，这是有分别意，以此连贯地寻求、考察、分析经典的文义，这是具有寻伺的作意，是以得到未至定（第一禅近分定）和第一禅根本等至的心。无寻而有伺是以所谓"中间禅"——第一禅殊胜根本定和获得第二禅的心各别考察。获得第三禅和第四禅根本定时，因寻伺二者都无，故应以无法用寻伺表达、于三摩地中一味的作意来考察。具寻伺作意等这三种是心性分类的三种。
在六心中，摄持仅于法名的心以及于句的摄持。"仅于名中摄彼经义"，是指如将《般若波罗蜜多经》所示的义和百千颂等众多文义摄于"般若波罗蜜多"这一名义中，如此持心，应知是止道。观道则是了知对该经义进行计数、衡量等四种的详细分析。止观双运道则是了知名义二者都摄持，即在止观未双运时，止缘名句，观缘义理；当止观双运时，不单独缘名和义，而是将二者合一，止观平等相联而缘。止作意、观作意和双运作意这三种是从道的方面分类的三种。
又，由所缘分类的三种是三相：止相、正执相和舍相。心散乱时，思维散乱和轮回过患，不令外散而使心内住等持，这是止相作意；当心昏沉或退怯时，以观相作意，通过忆念佛陀和三摩地功德或诸法的自相共相，从退怯中正执心、振奋心，这是必要的。散乱时，因与观相顺，故观不能去除，应作意止相。昏沉、退怯和睡眠因与止相顺，需由观去除，故退怯心应以观相作意正执，又应以止相作意止息散乱，当无退怯散乱而平等时，应以舍相作意不动摇，安住于舍。
;


 །དེ་ལྟར་བསྒོམས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གུས་སྦྱོར་གྱི་ཡིད་བྱེད་དང་རྟག་སྦྱོར་གྱི་ཡིད་བྱེད་གཉིས་ཀྱིས་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་ཉམས་སུ་ལེན་དགོས་པས་ཡིད་བྱེད་སྔ་མ་དེ་རྣམས་ལ། དུས་རེས་འགའ་ཙམ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པར་རྟག་ཏུ་བྱ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཡིད་བྱེད་རྣམས་ལ་སྤྲོ་ཞིང་གུས་པར་བྱ་སྟེ་ལམ་དེ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཉིས་པ་གདམས་
2-185a
ངག་གི་དོན་བསྒོམ་པའི་སྒོ་ནས་ཡིད་ལ་བྱེད་ཚུལ། དམིགས་པ་ལ་ནི་སེམས་གཏད་ནས་ཞེས་སོགས། རྟག་ཏུ་རྒྱུ་ཡོངས་འཛིན་པར་བྱེད་ཅེས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ། བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཙམ་གྱིས་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་མངོན་དུ་མི་འགྱུར་བས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བསྒོམ་དགོས་ལ། དེ་ཡང་ཐོག་མར་འདོད་ཁམས་པའི་སེམས་ནང་དུ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པས་སྐད་གཅིག་མི་སྡོད་པར་གློག་དང་ང་དང་སྤྲིན་ལྟར་གཡོ་བ་རྒྱ་མཚོའི་རླབས་ལྟར་དགག་པར་དཀའ་བའི་རྣམ་རྟོག་རྣམས་སེམས་གནས་པའི་ཐབས་དགུས་རིམ་པར་བརྟུལ་ཏེ་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་ནི། དམིགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་ནི་རང་གི་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཏད་ནས་བཞག་པ་དང་། དེ་ལྟར་བཞག་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མི་སྡོད་པར་རྣམ་པ་གཞན་དུ་གཡོ་ན། སྔ་མའི་དམིགས་པ་དེའི་རྒྱུན་ལས་རྣམ་པར་གཡེང་བར་མི་བྱ་བར་དྲན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱུན་བསྐྱང་ཅི་ནུས་སུ་བཞག་གོ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་གཞག་ཀྱང་རྒྱུན་རིང་དུ་གནས་མི་ནུས་པར་གཞན་དུ་གཡེང་བར་གྱུར་ན།བདག་ནི་ཡུལ་གཞན་ལ་རྣམ་པར་གཡེང་ངོ་སྙམ་དུ་མྱུར་དུ་རྟོགས་པར་བྱས་ནས། སྔར་གྱི་དམིགས་པ་ལ་སླར་ནི་སེམས་བླན་ཏེ་བཞག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ཡང་གོམས་པས་རྒྱུན་བསྐྱངས་པས་ཅུང་ཟད་རེ་རྒྱུན་གནས་སུ་བཏུབ་ན། བློ་ལྡན་དེས་ཤིན་ཏུ་བསྒྲིམས་ཏེ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཡང་། སེམས་ནི་ནང་དུ་ཡིད་ཀྱི་དམིགས་པ་སྔ་མ་ལ་བསྡུ་བར་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་འཇོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་སེམས་སྔར་བས་ཅུང་ཟད་གནས་སུ་བཏུབ་པ་ན་སེམས་ནང་དུ་གནས་པ་དེ་ཡི་ཡོན་ཏན་རང་གིས་མཐོང་བའི་
2-185b
ཕྱིར། བདག་གིས་སེམས་གནས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ན་ཅི་མ་རུང་སྙམ་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དགའ་ཞིང་དོན་དུ་གཉེར་བས་རང་གི་སེམས་གདུལ་ལོ། །ཞེས་པ། རྣམ་གཡེང་གི་རྟོག་པས་སེམས་མ་དུལ་བ་དེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དགའ་བས་དུལ་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དགའ་ཞིང་དོན་དུ་གཉེར་བས་སེམས་དམིགས་པ་ལ་ཅི་རིགས་སུ་བཞག་ཀྱང་། སྔོན་རྣམ་གཡེང་གོམས་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཡེང་བར་གྱུར་ན། རྣམ་གཡེང་འདི་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཕྲོག་པའི་ཆོམ་རྐུན་ལྟ་བུ་ཤིན་ཏུ་གནོད་པར་བྱེད་པའོ། །ཞེས་རྣམ་གཡེང་གི་ཉེས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་འདིའི་དབང་དུ་མི་འགྲོ་བར་ཡོན་ཏན་ཀུན་གྱི་རྩ་བ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་འབད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ། རྣམ་གཡེང་གི་རྒྱུས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མི་དགའ་བ་དེ་ཉིད་ཞི་བར་བྱ་བ་ནི་སེམས་གནས་དྲུག་པ་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་འབད་པས་སེམས་སྔར་བས་ཆེས་བཟང་ཙམ་དུ་གནས་ན་ཡང་། སྐབས་འགར་བརྣབ་སེམས་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བྱིངས་རྒོད་སོགས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་ལངས་པའང་སྔ་མ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་དག་གི་དབང་དུ་སོང་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་མི་འགྲུབ་པས་སྐྱོན་ཆེ་ལ། མ་སོང་ན་མངོན་པར་ཤེས་པ་སོགས་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འགྲུབ་པས་ཅི་ནས་རྣམ་རྟོག་ངན་པ་འདི་རྣམས་ཡིད་ལ་མི་བྱའོ་སྙམ་དུ་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་པའམ་གཉེན་པོར་བསྟན་པའམ་ཡང་ན་ཅི་མི་སྙམ་པས་ཞི་བར་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པའོ།

如是一切所修都需通过敬修作意和恒修作意二者不间断地修持，对前述那些作意，不是仅偶尔时入，而应恒常作意，并对诸作意欢喜恭敬，应用于道中。
第二，通过修习窍诀义理的作意方式，以"于所缘境安住心"等至"恒时摄持一切因"来说明：仅依思维智慧不能现证道之功德，故需一心专注修习。首先，欲界心未内住等持，如电、芦苇、云般动摇，如海浪般难以遮止的分别念，应通过九住心方法渐次调伏，以成就内正安住三摩地的方法是：于任何所缘境一心专注而安住，虽然如此安住，却刹那不住而变成其他状态时，不应从前所缘的相续中散乱，应通过正念尽力维持相续。若如是安住仍无法长时间住而散乱时，应迅速认识到"我散乱于其他境"，然后重新将心安住于先前的所缘上。通过如是反复练习，维持相续，若能稍微保持一段时间，具慧者应极为专注地逐渐将心摄于内心先前的所缘，这称为近住。
然后，当心比以前能稍微安住时，为了自己见到心内住的功德，想着"如果我获得心安住的禅定该多好"，以喜爱和希求禅定来调伏自心。这是以喜爱禅定来调伏未调伏的散乱分别心。
如是喜爱并希求禅定，虽然将心适当安置于所缘，但因先前熟习散乱的力量而散乱时，认识到"这散乱如同抢夺禅定的盗贼极为有害"，见到散乱的过患，想着"不应受其控制，应当精进于一切功德之根禅定"，平息因散乱而对禅定不喜的心，这称为第六心住——寂静。
如是努力，心比以前更好地安住，但有时贪心、不悦等以及昏沉掉举等近烦恼生起，如前所说，若被这些控制则无法成就禅定，过失很大，若不被控制，则能成就作为神通等殊胜功德之基础的禅定，因此想着"决不应作意这些恶分别念"，通过各别观察或示现对治或不作意而平息这些贪心等，这是近寂静。
;


 །དེ་ནས་སྡོམ་བརྩོན་ཅན་གྱི་ནི་སེམས་ལ་རྩོལ་བའི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་
2-186a
འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་གནས་པ་བརྒྱད་པ་གོམས་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཐོབ་སྟེ། རྩོལ་བ་བརྟེན་བཞིན་དུ་བསྒྲིམས་ན་རྣམ་རྟོག་གཞན་གྱིས་བར་ཆད་མི་ནུས་པར་དམིགས་པ་ལ་གནས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདུ་བྱེད་དང་བཅས་པའི་སེམས་གནས་དེ་ཡི་ངང་དུ་གོམས་པ་རྒྱུན་བསྲིངས་བར་བྱས་པ་ལས་འབད་རྩོལ་གྱིས་བསྒྲིམ་མི་དགོས་པར་སེམས་ངང་གིས་དམིགས་པ་ལ་གནས་ཤིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་གྱུར་ནས་འདུ་མི་བྱེད་པ་ཐོབ་པ་ནི་སེམས་གནས་པ་དགུའི་ཐ་མ་ཡིན་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཐུན་པར་འདོད་པའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སེམས་གནས་པའི་ཐབས་དགུ་པོ་ནི། མདོ་ལས། འཇོག་པར་བྱེད། ཡང་དག་པར་འཇོག་པར་བྱེད། བསྡུས་ཏེ་འཇོག་པར་བྱེད། ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད། དུལ་བར་བྱེད། ཞི་བར་བྱེད། ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད། རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་བྱེད། ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱེད་པའམ་མཉམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་ཅེས་གསུངས་སོ། །འདུ་མི་བྱེད་པར་ངང་གིས་གནས་པའི་སེམས་ཐོབ་པ་དེ་ནས་དེའི་ངང་དུ་གོམས་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཡི་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་ལས་སུ་རུང་བ་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱང་བ་ཐོབ་སྟེ། ལུས་ཡངས་ཤིང་ཤིན་ཏུ་བདེ་བའི་རྣམ་པས་དགེ་བ་བསྒོམ་པ་ལ་ལས་སུ་རུང་བ་དང་། སེམས་གསལ་དྭངས་རྙོག་མེད་དགའ་བས་ཁྱབ་པའི་ཉམས་དང་བཅས་ཏེ་དགེ་བའི་དམིགས་པ་ལ་ལས་སུ་རུང་བ་ཤིན་སྦྱང་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་ཐོབ་ནས། གྲིབ་མ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་སྲབ་ཅིང་དྭངས་པའི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཐོབ་ནས། བསམ་གཏན་དང་པོ་འཐོབ་བྱེད་ཞི་རགས་རྣམ་ཅན་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་
2-186b
བྱའོ། །ཡིད་བྱེད་དེ་ཡིས་འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་རིམ་པར་སྤངས་པའི་སྒོ་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ནི་འཕེལ་བར་བྱས་ནས། འཕེལ་བ་དེ་ཉིད་ས་འོག་མ་ལས་རིང་དུ་འགྲོ་བ་ཡིས། བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞིའི་གནས་པ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་ཐོབ་བོ། །དེ་བཞིན་དུ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཞི་རགས་རྣམ་ཅན་གྱི་ཡིད་བྱེད་ཀྱིས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་དངོས་གཞིའི་བར་དུ་སྒྲུབ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདི་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ཏིང་འཛིན་སྒྲུབ་ཚུལ་བཤད་ནས་འདི་ནས་མར་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པའི་ཡོན་ཏན་སྟོན་ཏེ། བསམ་གཏན་བཞིའི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པ་ན། མངོན་པར་ཤེས་པ་དོན་དུ་གཉེར་བས་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པ་དེ་རང་སའི་ཉོན་མོངས་པ་སྲེད་པ་དང་ལྟ་བ་དང་ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཤས་ཆེ་བས་མ་དག་པ་སྦྱངས་ནས་ལས་སུ་རུང་བའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་ན། ལས་སུ་རུང་བ་དག་པའི་བསམ་གཏན་དེ་ལས་ཐོབ་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པོ་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པའི་སྒོ་ནས་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་སངས་རྒྱས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པའི་ཕྱིར། ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་སུ་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ། །ཚུལ་འདི་ལྟ་བུས་ནི་སངས་རྒྱས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་བསྐལ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་མཆོད་ཅིང་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིའི་སྐབས་སུ་བསྐལ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞེས་པ། གྲངས་མེད་གསུམ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའི་དོན་མ་ཡིན་པར་བགྲང་བ་ལས་འདས་པའི་བསྐལ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་དབང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པའི་དབང་གིས་སོ། །ཞིང་དམ་
2-187a
པ་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་དེ་ལ་བསྙེན་བཀུར་ཚད་མེད་པ་བྱས་པའི་ཕྱིར། བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེའི་སེམས་ནི་ལས་སུ་རུང་བའི་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ་ཇི་ལྟར་འདོད་པར་འཇུག་ནུས་སོ།

然后，持戒精进者通过勤作用心而获得由修习力自然生起的第八心住"有功用"——即借助勤作而专注时，其他分别念不能造成障碍，能安住于所缘，这称为"有功用"。通过延长这个有功用心住的修习相续，不需勤作专注，心自然安住于所缘而任运成就，获得"无功用"，这是第九种也是最后一种心住，称为"顺三摩地欲求一心"。
这九种安住心，经中说："安住、正安住、收摄安住、近安住、调伏、寂静、近寂静、一性安住、三摩地安住或等住"。
获得无功用自然安住的心后，继续在此状态中修习，瑜伽行者获得身极轻安和心极轻安。身轻安使身体轻盈极乐，适于修善；心明净无浊、喜悦遍满，适于善所缘的轻安。获得小、中轻安后，得如影般极细清明的广大极轻安，应知这是具有寂粗相作意的获得初禅的方法。
通过此作意，依次断除欲界大中小烦恼而增长禅定，通过此增长从下地远离，瑜伽行者获得初禅根本定。同样，应知通过更高的寂粗相作意可成就乃至第四禅根本定。
以上解释了获得三摩地的方法，以下说明获得三摩地的功德：获得四禅根本定后，希求神通者净化该定中未净的贪、见、疑等烦恼后成为最胜堪能，从此清净堪能禅定中成就神足等五神通后，瑜伽行者为供养无量佛陀和听闻正法，前往十方世界。
通过这种方式，供养亲近无量佛陀无量劫。此处"无量劫"不是指"三阿僧祇劫"等，而是指超越计数的无量劫，这是由于心力获得三摩地的缘故。因为对十方圣境诸佛做无量承事供养，具清净意乐的瑜伽行者的心成为最胜堪能，能随意趣入。


 །དེས་ན་བྱང་སེམས་དེ་དག་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་སྔོན་རོལ་དུ་ས་ཐོབ་པའི་མཚན་མར་གྱུར་པའི་ཕན་ཡོན་ལྔ་ནི་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་ཞེ་ན། སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་དེ་ནི། ས་དང་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཉན་རང་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་བླ་ན་མེད་པ་སྐྱེ་རུང་གི་སྣོད་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ཡི་ལུས་ལ་གནས་ངན་ལེན་དུ་གྱུར་པ་མ་བསྡམས་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྤྲེའུ་ལྟར་མཆོངས་པ་སོགས་དང་ལུས་ལྕི་ཞིང་མི་བདེ་བའི་རྣམ་པས་དགེ་བ་ལ་བཀོལ་དུ་མི་བཏུབ་པ་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ཟད་པར་འགྱུར་ཏེ་ལུས་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བའི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་བག་ཆགས་ཀུན་གཞི་ལ་ཡོད་པ་བྱང་བར་བྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་པོའོ། །ལུས་དང་སེམས་ནི་དུས་ཀུན་ཏུ་ཡང་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་གང་བར་འགྱུར་བ་ནི་གཉིས་པའོ། །དེ་གཉིས་ནི་ཁྲུས་མཁན་གྱིས་རས་སོགས་ཁྲུས་རྩིའི་ཆུས་འདག་སྦྱོང་བྱེད་པ་བཞིན་ཞི་གནས་ཀྱི་ཆུས་ལུས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་སྦྱང་བ་དང་། ལུས་སེམས་ཤིན་སྦྱངས་ཀྱི་བདེ་བས་ཁྱབ་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དམ་པའི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་ཤེས་ཁ་ཅིག་མི་ཤེས་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར་དམ་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཤེས་པའི་སྣང་བ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་གསུམ་པའོ། །ཡང་དག་པ་
2-187b
འཕགས་པའི་ས་ཐོབ་པ་ཡི་མཚན་མ་དངོས་སུ་ལུས་ལ་སྲིན་བུ་མི་འབྱུང་བ་སོགས་དང་། རྨི་ལམ་དུ་ལུས་ལ་ཁྲུས་བྱེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ལུང་སྟོན་པ་སོགས་དང་ས་བཅུ་པ་ལས་ས་བཅུ་ཐོབ་པར་རྨི་ལམ་གྱི་མཚན་མ་གསུངས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ས་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནམ་མཚན་མ་རྣམས་ནི་ཆེད་དུ་མ་བརྟགས་པ་དག་ཀྱང་རབ་ཏུ་མཐོང་བ་ནི་བཞི་པའོ། །དེ་གཉིས་ནི་ལྷག་མཐོང་ལས་བྱུང་བའི་རྟགས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་མཐར་ཐུག་གི་རྟོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རབ་ཏུ་རྫོགས་པ་དང་། སྤང་བྱ་སྒྲིབ་པ་གཉིས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བློ་དང་ལྡན་པ་དེ་མཉམ་རྗེས་གྱི་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ། དུས་རྟག་ཏུ་ཡང་སྤངས་རྟོགས་མཐར་ཐུག་གི་དེ་འདྲའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་ལྔ་པའོ། འདི་ནི་ཞི་ལྷག་གཉིས་ཀའི་ཆའོ། བློ་བརྟན་འགྲེལ་པར་ལུས་སེམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ཟད་པ་དང་། ལུས་ཤིན་སྦྱང་གི་བདེ་བས་ཁྱབ་པ་དང་། སེམས་ཤིན་སྦྱང་གི་བདེ་བས་ཁྱབ་པ་གཉིས་ཐ་དད་དུ་བགྲངས་ནས། ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྒྱུ་མཚན་མཐོང་བ་ལྔ་ལ་ཕན་ཡོན་ལྔར་བཤད། ཆོས་སྐུ་རྫོགས་པ་དང་རྣམ་དག་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་གསུངས། འདིར་ནི་ཐེག་བསྡུས་ལས་གསུངས་པ་ལྟར་ཕན་ཡོན་ལྔ་གོང་ལྟར་བཤད་དོ། །གདམས་ངག་གི་ལེའུའི་མགོ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཡོན་ཏན་ལྔ་བསྟན་པ་འདི་ཡན་ཆད་ཀྱི་བར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་ཆོས་དང་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །
修道方便
གསུམ་པ་དེ་ལས་ལམ་
2-188a
བགྲོད་ཚུལ། དེ་ནས་དེ་འདྲར་གྱུར་པ་ཡི། ཞེས་པ་ནས་གོ་འཕང་བླ་ན་མེད་པ་འཐོབ་ཅེས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ། དེ་ནས་ཚོགས་ལམ་དུ་ཞི་ལྷག་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པ་དེ་འདྲར་གྱུར་པ་ཡི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་བཞག་པས། ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པའམ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་མ་གཏོགས་པར། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཀུན་སེམས་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཡོད་པར་རབ་ཏུ་མི་མཐོང་བ་ནི་དྲོད་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་དུས་སུའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཐོབ་པ་དེ་ཉིད་ཇེ་ཆེར་རབ་ཏུ་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་ནི་བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་ཀུན་དུ་རྩོམ་པ་ནི་སྣང་བ་མཆེད་པའམ་རྒྱས་པ་རྩེ་མོའི་དུས་སོ།

因此，那些菩萨在获得初地之前，将获得五种成为得地标志的利益。是哪些呢？心堪能性成为超胜声闻缘觉的无上初地智慧生起的无上法器，因此，此菩萨身中作为恶习的未制心如猴子般跳跃等，以及身体沉重不适而不堪修善的一切，刹那刹那间灭尽，这是清净身心不堪能恶习习气阿赖耶的第一功德。
身与心恒时充满极轻安是第二功德。这两者如同浴师用浴水洗涤布等一样，以止水洗涤身不堪能，并使身心遍满轻安乐。
非如了知一些圣经而不知其他，而是恒时无间断通达正法诸义之光明，这是第三功德。
亲见真正圣地获得的标志，如身上不生虫等实相，以及梦中沐浴身体、佛授记等，如《十地经》中所说获得十地的梦相等，不经意中也能明见这些得地因相，这是第四功德。这两者是由观所生的征相。
同样，为了圆满究竟证悟法身和清净所断二障，具慧者在一切定后行相中，恒时摄持如是究竟断证的因，这是第五功德。此是止观二分。
坚慧注释中将身心恶习断尽、身遍轻安乐、心遍轻安乐分开计数，加上法光明无间断和见真实因相五种，说为五种利益。圆满法身和获得清净的因遍摄持，称为"遍摄持相"。此处按《摄大乘论》所说的五种利益如上解释。
从窍诀品开始至说明五种功德为止，是说明菩萨异生住于胜解行地的法和功德如何获得。
修道方便
第三，从中趋入道路，以"从此如是已成者"至"获得无上果位"来说明：从此在资粮道中获得殊胜止观的如是菩萨，一心专注等持于三摩地，除了意识言说或分别念外，不见一切外境离心而有，这是在获得暖相光明之时。为了使已获得的法光明更加增长，坚固精进的菩萨开始努力，这是光明增盛或广大——顶位之时。
;


 །དེ་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པས་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཤས་ཆེར་འཕེལ་བར་གྱུར་ནས་ནི། ཕྱིའི་ཡུལ་སོགས་རང་མཚན་པའི་སྣང་བ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ཏེ་སེམས་ཙམ་ལ་ནི་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་སེམས་ཙམ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ནས་དོན་དུ་སྣང་བ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྨི་ལམ་ངོ་ཤེས་པའི་དུས་ཀྱི་སྣང་བ་ལྟར་དེ་ཐམས་ཅད་རང་གི་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཙམ་ལས་ཕྱི་དོན་རང་མཚན་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཚེ་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་དོན་དེ་ཡི་གཟུང་བ་ཡི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དེ་སྤངས་ནས་མི་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ལ་སེམས་ཡོད་དོ་སྙམ་པའི་འཛིན་པ་ཡི་རྣམ་པར་རྟོག་པའམ་གཡེང་བ་འབའ་ཞིག་ལྷག་མར་ལུས་ཏེ་མ་སྤངས་པ་ནི། བཟོད་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཞུགས་པའི་
2-188b
ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དུས་སུའོ། །དེའི་ཚེ་གཟུང་བ་མེད་ན་དེ་ལ་འཛིན་པའི་སེམས་ཀྱང་ག་ལ་ཡོད་སྙམ་དུ་དེ་གཉིས་ཚུལ་འདྲ་བར་མྱུར་དུ་རྟོགས་ནས་མཐོང་ལམ་དང་བར་ཆད་མེད་པ་ཡི། དེ་མ་ཐག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་མྱུར་དུ་རེག་པས་ཆོས་མཆོག་དེ་མ་ཐག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དུས་སོ། །དེ་མ་ཐག་པ་ཞེས་པ་ཅི་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་གཟུང་བ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་བཟོད་པ་དེ་ཡི་མཇུག་ཐོགས་སུ། འཛིན་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཡང་སྤོང་བར་བྱེད་ལ་དེའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ས་དང་པོ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་མཆོག་ལ་དེ་མ་ཐག་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཤད་མ་ཐག་པ་འདི་དག་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་ནི། དྲོ་བར་འགྱུར་སོགས་སྦྱོར་ལམ་བཞི་པོ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཆོས་མཆོག་དེའི་རྗེས་ཐོག་དེ་མ་ཐག་པར་མཐོང་ལམ་ཐོབ་ཚུལ་གསུངས་པ། དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་མཆོག་ཐོབ་པ་དེས་ནི། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉན་རང་རྣམས་ལས་འཕགས་པའི་བླ་ན་མེད་པ། འཁོར་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བྱའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བས་དྲི་མ་མེད་པ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སྤངས་པས་ན་འཛིན་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་ལ་མདོ་ལས་ཆོས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་རྡུལ་མེད་ཅིང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་ཅེས་གསུངས་ཏེ། གཟུང་འཛིན་སྤངས་པས་རྡུལ་མེད་པ་དང་། མཐོང་སྤངས་དང་བྲལ་བས་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའམ། ཡང་ན་བཟོད་པ་ནི་རྡུལ་མེད་པ་སྟེ་ཉོན་ཤེས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་བར་ཆད་མེད་ལམ་དང་། ཡེ་ཤེས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་
2-189a
ལམ་ཡིན་པས་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་སོ། །ཆོས་ལ་ཞེས་པ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའི་སྤྱན་ནམ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མིག་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་པ་དེ་བྱང་སེམས་འདིའི་ཀུན་གཞི་གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་སྟེ་འཕགས་པའི་ས་ནི་དང་པོ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །ས་དང་པོ་དེ་དུས་ཅི་ཙམ་ཞིག་གིས་ཐོབ་ཅེ་ན། ད་ལྟར་གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ས་དང་པོ་ལ་གནས་པ་འདི་ནི་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་སར་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྤྱད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཕགས་པའི་ས་ཐོབ་ནས་ཕྱིན་ཆད་འཁོར་བའི་ཉེས་པ་གཏན་ནས་མི་འབྱུང་བས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།

如是精进努力，法光明更为增长后，远离外境等自相之显现，安住于唯心。如何安住于唯心呢？此时，一切显为义的色等如同认知梦境时的显现，皆仅是自心显现，而无外在义自相，如是明显显现。此时，色等外境的所取相散乱已断，不再显现。
此后，瑜伽行者仅剩"心存在"的能取分别或散乱尚未断除，这是忍位——入于真如一分的三摩地时。此时，思维"无所取则能取心亦何存"，迅速了知二者相同理趣，不久即触证见道无间的直接三摩地，这是顶加行位无间三摩地时。
什么是"无间"？即如是了悟无所取的忍位之后，立即断除能取散乱，并在紧接着进入初地，因此顶加行称为"无间"。
应知以上所述依次即是暖位等四种加行道。
顶加行后紧接着获得见道的方式：此后，获得顶加行的菩萨获得超胜声闻的无上出世间智慧，因不分别三轮而离见断烦恼，故无垢；因断除所取能取，故离二执。经中说"获得法中无尘无垢法眼"，即因断所取能取故无尘，因离见断故无垢，或者说忍为无尘，是烦恼所知障的对治——无间道，智慧是解脱道，故称无垢。"法中"是指如实见到诸法法性真如的眼目或智慧眼。
如是生起无分别智慧，即是此菩萨阿赖耶转依，是为初圣地。
初地通过多长时间获得？现在已转依住于初地者，是由于在胜解行地一阿僧祇劫中修行无量菩萨行而获得圣地，从此轮回过失永不生起，成为极其清净。



 །ས་ཐོབ་པ་དེའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་དང་འཕགས་པའི་ཆོས་སོགས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱད་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་མངོན་སུམ་དུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་ནས་ས་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ། དུས་རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་རང་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་མེད་པར་མཉམ་པའམ་མཚུངས་པའི་སེམས་ཐོབ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་མཉམ་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔ་རྟོགས་པ་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བདག་མེད་པར་མཉམ་པར་རྟོགས་པ་དང་། རྨོངས་པའི་དབང་གིས་སྡུག་བསྔལ་མྱང་བའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་སྤང་བྱར་མཉམ་པ་དང་ནི། སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་ལས་ཉོན་གྱི་ཀུན་འབྱུང་སྤང་བའི་དོན་བྱ་བར་མཉམ་པ་དང་། རང་ཉིད་ལམ་ལ་ཞུགས་ཏེ་འགོག་བདེན་ཐོབ་པས་རང་ལ་
2-189b
ཕན་བཏགས་ཀྱང་ལན་ལ་རེ་བ་མེད་པ་ལྟར་སེམས་ཅན་གཞན་འགོག་ལམ་ལ་བཀོད་པས་ཕན་བཏགས་པའང་རང་དོན་དང་འདྲེ་བར་སེམས་ཅན་དེས་ལན་ལ་མི་རེ་བར་མཉམ་པར་རྒྱལ་བའི་སྲས་འདི་དེ་ལྟར་སེམས་སྙོམས་པ་དང་། འཕགས་པའི་ས་ཐོབ་པའི་རྒྱལ་སྲས་གཞན་དང་སྤངས་རྟོགས་མཉམ་པའམ་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གཞན་དོན་དུ་འཇུག་པའི་ཚུལ་བཤད་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི། ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་ནི་འདོད་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་ལ་སོགས་པ་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཆོས་འདུས་བྱས་རྣམས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཙམ་དུ་མཐོང་སྟེ།སེམས་སེམས་བྱུང་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་སེམས་ཙམ་དུ། རྗེས་ཐོབ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཐོང་སྟེ། མདོ་སྡེ་ས་བཅུ་པ་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་དག་ཁམས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་གང་གིས་མཐོང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྒྲིབ་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ། གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་གྱིས་མཐོང་སྟེ། མཉམ་བཞག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བདག་གཞན་དང་སེམས་ཙམ་དུའང་མི་དམིགས་ཏེ་དེ་ནི་ནམ་མཁའི་ངོས་ལྟར་དག་པ་གཟུང་འཛིན་མེད་པ་ཡིན་ཀྱང་། དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་དོན་གྱིས་ཞེས་པ་དེའི་རྗེས་ཐོབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས། སེམས་ཙམ་ལས་ཆོས་གཞན་མེད་ཀྱང་
2-190a
སེམས་དེ་ཉིད་ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་རྨི་ལམ་དང་སྒྱུ་མའི་སྣང་བ་ལྟར་མཐོང་བའོ། །བྱང་སེམས་མཐོང་ལམ་ཐོབ་པ་དེ་དག་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མངོན་སུམ་མཐོང་བས་ན། མཐོང་བས་སྤང་བྱ་རྣམས་ལས་གྲོལ་བ་དེས་ན་དེ་ཡི་ཚེ་མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པ་ཞེས་སུ་ནི་ངེས་པར་བརྗོད་དོ། །གཞན་ཡང་མཐོང་ལམ་ཐོབ་པ་དེས་སྟོང་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཤེས་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ། རྗེས་ཐོབ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སམ་ཤེས་བྱ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས། ཀུན་བརྟགས་ནི་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་ལྟར་རྗེས་སུ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་ཤིང་། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དབང་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་བརྟགས་པ་ལྟར་མེད་ཀྱང་།སྣང་གཞི་གཞན་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཡོངས་གྲུབ་ཡེ་ནས་གཟུང་འཛིན་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་པས་མཐོང་ལམ་པ་དེ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།

获得圣地的特殊功德是：证悟法界于凡夫法和圣法等一切法无差别平等性后，获得圣地时，恒时对一切众生获得与自己毫无差别的平等或同等心。因此，证悟五种平等性：证悟众生无我平等，了知由愚痴力受苦的一切众生之苦皆同为所断，众生业烦恼集谛皆同为所断，如自己入道获得灭谛后虽得利益但不求回报，同样使他众安立于灭道后所得利益也如自利般不求彼众回报，王子如是心平等，以及与获得圣地的其他王子断证平等或相似。
如是说明利他行方式后，以智慧证悟的特殊性：获得初地的菩萨见欲色界五蕴和无色界四蕴等三界有为法皆是众生相续中的非真实分别心和心所而已，了知除心心所外无有其他法，以后得清净世间智见为唯心，如《十地经》中说："王子们，此三界唯是心而已。"
以何智见？以极清净无障碍、无二取义之无分别智见。虽然平等定中的无分别智不缘自他及唯心，如同虚空般清净无二取，但"如是了悟的义"是指由其后得智见唯心外无他法，虽然此心显现为种种法相，但如同梦境幻化显现。
菩萨获得见道者，因亲见无所取能取的圆成实性，从见所断中解脱，因此此时称为"获得见道"。
此外，获得见道者通达三种空性：以后得清净世间智或辨别诸所知的智慧了知遍计执如同绳上之蛇一样完全无有的空性；同样，虽然依幼稚者所执的所取相不存在，但了知有依缘之他性相的空性；圆成实本离二取，故了知自性空性，因此称此见道者为"了知空性者"。
;


 །དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཤད་ནས། མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གཞི་འམ་དམིགས་པ་ནི། གཟུགས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་དེ་དང་དེའི་མཚན་མར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་ཟད་པ་འགོག་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་སྟེ་མངོན་པ་བསྡུས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་། འགོག་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་གང་དུ་འགགས་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ། གང་གིས་འགོག་ན་ལམ་གྱི་བདེན་པས། གང་འགགས་ན་རྣམ་པར་
2-190b
རྟོག་པ་རྣམས་འགགས་པའོ་ཞེས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །སྨོན་པ་མེད་པར་གྱུར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གཞི་འམ་དམིགས་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་རྟོག་མ་དག་པའི་གཞན་དབང་དག་གོ། ཡང་དག་མིན་རྟོག་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ས་བོན་གྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་སོགས་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སྨོན་པར་བྱ་བའི་གནས་མ་ཡིན་པར་དམིགས་སོ། །རྒྱལ་བའི་སྲས་གང་གིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་སོགས་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ལམ་གྱི་ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ནི། རྟག་ཏུ་སྟེ་འབྲལ་མི་ཤེས་པར་བཟོད་ཤེས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་མཐོང་བའི་ལམ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ནི་ཐོབ་པར་འདོད་དེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཟག་མེད་གྱི་ལམ་དང་པོར་ཐོབ་པ་དེའི་དུས་སུ་སྔར་མོས་སྤྱོད་དུ་དྲན་ཉེ་སྤོང་བཞི་སོགས་བསྒོམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་ཅིང་དག་པ་དང་། སླར་བསྒོམ་བྱའི་ལམ་གོང་མ་རྣམས་ཀྱང་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་དང་པོ་པ་དེའི་ངོ་མཚར་བའི་ཡོན་ཏན་བསྔགས་པ། གང་ཞིག་བློ་ཡིས་འགྲོ་བ་འདུས་བྱས་ཙམ་སོགས་ཚིགས་བཅད་ལྔས་བསྟན་ཏེ། གང་ཞིག་བློ་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་དེ་ཡིས་འགྲོ་བ་འདི་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་ཡང་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་སོགས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་གཞན་དབང་གིས་འདུས་བྱས་པ་ཙམ་དུ་རིག་ནས། མྱོང་བ་
2-191a
པོའི་བདག་མེད་ཀྱང་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་རྒྱས་པ་ཙམ་དུ་ཤེས་ནས། དོན་མེད་པ་འཁྲུལ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་རྣམ་པར་སྤངས་ནས། བདག་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོའི་ལྟ་བ་མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་དོན་ཆེན་པོ་རྙེད་པ་གང་ཡིན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་མེད་པར་ཡང་། འགྲོ་བ་གཞན་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྟེ། བདག་གཉིས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་པར་རང་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཀྱང་། དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རང་སྣང་འཁྲུལ་པའི་དབང་གིས་བདག་གཉིས་སུ་ཡོད་པ་དང་འདྲ་བར་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་མྱོང་བ་རྣམས་བདག་གིར་བཟུང་སྟེ་འཁྲུལ་སྣང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་སེལ་བའི་ཐབས་ལ། ཕྱི་མའི་མུ་མཐར་ཐུག་གི་བར་དུ་བརྩོན་པ་མི་འདོར་བའི་ཕྱིར་ན། རང་ཉིད་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ལས་གྲོལ་བས། སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་ཡང་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བ་ནི། བུ་ན་བའི་མ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པའི་སྡུག་བསྔལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བསལ་བའི་ཁུར་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་ཉིད་ནི་ས་ཐོབ་ནས་འཇིགས་པ་ལྔ་དང་བྲལ་བས་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་བླངས་པས་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །འཇིགས་པ་ལྔ་ནི། འཚོ་བ་མེད་པའི་འཇིགས་པ་དང་། ཚིགས་བཅད་སོགས་གྲགས་པ་མེད་པའི་འཇིགས་པ་དང་། འཁོར་གྱིས་ལོག་སྒྲུབ་སོགས་ཀྱི་འཇིགས་པ་དང་། ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བའི་འཇིགས་པ་དང་། འཆི་བའི་འཇིགས་པ་ལྔ་ལས་འདས་པའོ། །
2-191b
རང་ལ་རང་གིས་ཕན་པ་བྱས་ཀྱང་བདག་ལ་ལན་དུ་རེ་བ་མེད་པ་ཇི་ལྟ་བར། སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་དོན་ཀུན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་དེ་ལ་ལན་དུ་རེ་བ་མེད་དོ།

 །དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཤད་ནས། མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གཞི་འམ་དམིགས་པ་ནི། གཟུགས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་དེ་དང་དེའི་མཚན་མར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་ཟད་པ་འགོག་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་སྟེ་མངོན་པ་བསྡུས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་། འགོག་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་གང་དུ་འགགས་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ། གང་གིས་འགོག་ན་ལམ་གྱི་བདེན་པས། གང་འགགས་ན་རྣམ་པར་
2-190b
རྟོག་པ་རྣམས་འགགས་པའོ་ཞེས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །སྨོན་པ་མེད་པར་གྱུར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གཞི་འམ་དམིགས་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་རྟོག་མ་དག་པའི་གཞན་དབང་དག་གོ། ཡང་དག་མིན་རྟོག་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ས་བོན་གྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་སོགས་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སྨོན་པར་བྱ་བའི་གནས་མ་ཡིན་པར་དམིགས་སོ། །རྒྱལ་བའི་སྲས་གང་གིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་སོགས་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ལམ་གྱི་ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ནི། རྟག་ཏུ་སྟེ་འབྲལ་མི་ཤེས་པར་བཟོད་ཤེས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་མཐོང་བའི་ལམ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ནི་ཐོབ་པར་འདོད་དེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཟག་མེད་གྱི་ལམ་དང་པོར་ཐོབ་པ་དེའི་དུས་སུ་སྔར་མོས་སྤྱོད་དུ་དྲན་ཉེ་སྤོང་བཞི་སོགས་བསྒོམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་ཅིང་དག་པ་དང་། སླར་བསྒོམ་བྱའི་ལམ་གོང་མ་རྣམས་ཀྱང་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་དང་པོ་པ་དེའི་ངོ་མཚར་བའི་ཡོན་ཏན་བསྔགས་པ། གང་ཞིག་བློ་ཡིས་འགྲོ་བ་འདུས་བྱས་ཙམ་སོགས་ཚིགས་བཅད་ལྔས་བསྟན་ཏེ། གང་ཞིག་བློ་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་དེ་ཡིས་འགྲོ་བ་འདི་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་ཡང་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་སོགས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་གཞན་དབང་གིས་འདུས་བྱས་པ་ཙམ་དུ་རིག་ནས། མྱོང་བ་
2-191a
པོའི་བདག་མེད་ཀྱང་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་རྒྱས་པ་ཙམ་དུ་ཤེས་ནས། དོན་མེད་པ་འཁྲུལ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་རྣམ་པར་སྤངས་ནས། བདག་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོའི་ལྟ་བ་མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་དོན་ཆེན་པོ་རྙེད་པ་གང་ཡིན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་མེད་པར་ཡང་། འགྲོ་བ་གཞན་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྟེ། བདག་གཉིས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་པར་རང་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཀྱང་། དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རང་སྣང་འཁྲུལ་པའི་དབང་གིས་བདག་གཉིས་སུ་ཡོད་པ་དང་འདྲ་བར་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་མྱོང་བ་རྣམས་བདག་གིར་བཟུང་སྟེ་འཁྲུལ་སྣང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་སེལ་བའི་ཐབས་ལ། ཕྱི་མའི་མུ་མཐར་ཐུག་གི་བར་དུ་བརྩོན་པ་མི་འདོར་བའི་ཕྱིར་ན། རང་ཉིད་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ལས་གྲོལ་བས། སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་ཡང་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བ་ནི། བུ་ན་བའི་མ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པའི་སྡུག་བསྔལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བསལ་བའི་ཁུར་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་ཉིད་ནི་ས་ཐོབ་ནས་འཇིགས་པ་ལྔ་དང་བྲལ་བས་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་བླངས་པས་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །འཇིགས་པ་ལྔ་ནི། འཚོ་བ་མེད་པའི་འཇིགས་པ་དང་། ཚིགས་བཅད་སོགས་གྲགས་པ་མེད་པའི་འཇིགས་པ་དང་། འཁོར་གྱིས་ལོག་སྒྲུབ་སོགས་ཀྱི་འཇིགས་པ་དང་། ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བའི་འཇིགས་པ་དང་། འཆི་བའི་འཇིགས་པ་ལྔ་ལས་འདས་པའོ། །
2-191b
རང་ལ་རང་གིས་ཕན་པ་བྱས་ཀྱང་བདག་ལ་ལན་དུ་རེ་བ་མེད་པ་ཇི་ལྟ་བར། སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་དོན་ཀུན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་དེ་ལ་ལན་དུ་རེ་བ་མེད་དོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
如此解释三种三摩地中的空性三摩地之后，无相三摩地的基础或所缘是：从色法到涅槃之间的诸法中，对其各自特征的分别念完全灭尽，这就是灭谛。如《阿毗达磨集论》中所说："灭谛的特征是：在何处灭尽？即在真如中；以何灭尽？以道谛；灭尽何物？灭尽诸分别念。"
无愿三摩地的基础或所缘是不清净的依他起性中的非真实分别。这种非真实分别是烦恼障和所知障种子的依处，是生老等各种苦的原因，因此被视为不应希求之处。
佛子通过修持三十七菩提分法等各种菩提道法，包括四念住等，恒常不离十六刹那忍智的见道，同时获得这些功德。因为在最初获得出世间无漏道时，先前在信解行位所修的四念住、四正断等全部成熟清净，并获得修习更高阶道法的一切能力。
赞叹初地菩萨的殊胜功德，以五个偈颂宣说："某位以智慧力了知一切众生虽空无二我，但由无明缘起诸行等，仅是缘起依他而有为。虽无体验者的自我，却由业与烦恼力而感受三苦之性广大。舍弃无义妄执自我见，获得自他平等的大我见，为无量众生利益而行大义之菩萨，虽无我见，却视他众如我。虽自身已现证无二我，但对未悟众生，视他们似有二我而受各种苦，将他们视为己有，为除如梦幻的迷乱痛苦，直至未来际不舍精进。虽自已脱有漏法而无苦，却因众生之苦而极受苦恼，如子病母般，自愿担负除去无量众生痛苦的重担。"
自身获得初地后，已离五种怖畏，故能忍受他人痛苦而不生厌倦。五种怖畏是：无生计怖畏、无名誉怖畏、众眷属背叛等怖畏、堕恶趣怖畏及死亡怖畏。
如同对自己行善而不期望回报一样，菩萨为众生成办一切利益也不期望回报。


 །གང་ཞིག་གྲོལ་བ་མཆོག་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རྟོག་རིགས་ཁྱད་པར་ཅན་ས་དང་པོའི་ཡེ་ཤེས་དག་གིས། དེ་ཡི་སེམས་མཐོང་སྤངས་རྣམས་ལས་གྲོལ་བར་གྱུར་ལ་གཞན་དོན་དུ་དམ་བཅའི་ཁུར་གྱི་འཆིང་བ་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པ་དང་མཉམ་པས་མི་ཟད་པ་དང་། ཕྱི་མའི་མུ་མཐར་ཐུག་གི་བར་དུ་དམ་བཅའི་ཁུར་མི་འདོར་བས་ཡུན་ཡང་མཐའ་མི་རྙེད་པས་རིང་པོར་བཅིངས་པར་བྱས་ནས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཟད་ནས་མཐར་ཐུག་པ་ནི་ནམ་ཡང་མ་མཐོང་ཡང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་ཇི་སྲིད་དུ་དེ་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བ་ལ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བའམ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དང་། དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བར་སྐྱེས་ནས་རང་ཕར་ཕྱིན་ལ་བརྩོན། གཞན་ཕར་ཕྱིན་ལ་འགོད་པའི་བྱ་བ་དངོས་སུ་བྱེད་པ་ཉིད་ནི་ཤིན་ཏུ་ངོ་མཚར་ཆེ་སྟེ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཚད་མེད་པ་སྨོས་ཅི་དགོས་ཀྱི། ཚེ་གཅིག་ལ་བྱུང་བའི་རང་གི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་དང་དུ་བླངས་ནས། ཁུར་བའམ་བཀུར་མི་ནུས་ཏེ་རང་གི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་བཟོད་པའི་མཐུ་མེད་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཇི་ཙམ་གནས་པ་སྲིད་དུ་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མ་ལུས་པ་བསྡོམས་པ་དངོས་སུ་ཁུར་མི་ནུས་པ་སྨོས་ཅི་དགོས་ཏེ་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ཙམ་དུ་དེ་ལྟར་བསམ་དུའང་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་
2-192a
ནི་དེ་ལས་ལྡོག་ཏེ་རང་གི་དོན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལེན་མ་དགོས་ཀྱང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་སྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་དུ་ལེན་པར་བཟོད་པའི་མཐུ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཕྱིར་ན་རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པ་རྣམས་ལ་རྐང་གི་ཁོང་ནས་དགའ་བ་དང་བྱམས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེའི་དོན་དུ་བརྩོན་པའམ་སྦྱོར་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། གཞན་གྱིས་ལོག་སྒྲུབ་སོགས་ཀྱིས་མི་སྐྱོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྲིད་པ་དག་ན་ཤིན་ཏུ་ངོ་མཚར་ཆེ་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་བདག་དང་མཚུངས་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ངོ་མཚར་བ་དེ་ལྟའང་མིན་ཏེ། རང་གིས་རང་གི་དོན་བྱེད་པ་ལ་ངོ་མཚར་མེད་པ་དང་ཚུལ་འདྲའོ་ཞེས་སོ། །སྒོམ་ལམ་དང་མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་བསྟན་པ། དེ་ནས་དེ་ནི་ལྷག་མ་ཡི་སོགས་ནས་གོ་འཕང་བླ་ན་མེད་པ་འཐོབ་ཅེས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ། ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་དེ་ནས་བྱང་སེམས་དེ་ནི་ལྷག་མ་ཡི་ས་གཉིས་པ་ནས་བཅུ་པའི་བར་དགུ་པོ་རྣམས་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡིན་པས་འདི་ལ་མཉམ་བཞག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། རྗེས་ཐོབ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་དག་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ན་ཉོན་མོངས་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྟོབས་བཅུ་མི་འཇིགས་བཞི་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྦྱོང་བར་བྱེད་པས་བདག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའོ། །ཡེ་ཤེས་གཞན་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་ནི་ས་བཅུའི་
2-192b
མཚན་ཉིད་དང་ཡོན་ཏན་སོགས་ཇི་སྙེད་པ་ཡི་དོན་གྱི་རྣམ་གཞག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཡིས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དེ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བ་སྟོན་པ་དང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །དེ་ཡང་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཉིས་ནི་རྫོགས་པ་ཡིས། བསྒོམ་པ་ཡི་ལམ་ནི་ཚར་ཕྱིན་པའམ་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ས་བཅུའི་མཐར་ཐུག་པ་ནས་སྒོམ་ལམ་མཐར་ཐུག་ཡིན་ལ། ས་གཉིས་པ་ནས་བདུན་པའི་བར་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པའི་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་ཞིང་། དེའི་བར་དུ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་ཐོགས་སོ། །ས་བརྒྱད་པ་ནས་བཅུ་པའི་བར་དུ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་ལ་དེའི་བར་དུ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་ཐོགས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
凡是已通过最胜解脱大乘特殊思维类型即初地智慧，从见所断烦恼中获得解脱，却为利他而背负无量众生同等的无尽誓愿重担，并且直至未来际不舍誓愿担子，因此被无终期地长久束缚。虽从未见过一切众生苦尽之时，却从内心深处精勤致力于消除众生痛苦直至苦的终结。因此，菩萨转生轮回，亲自精进六度，并引导他人安住六度之行，这确实极为稀有奇妙。世间人别说无数生中的苦，就连一生中遇到的自身痛苦也不愿承受，无力忍耐自己的痛苦，更何况无法实际担负尽虚空界一切众生的全部痛苦，甚至片刻也无法如此思维。
诸菩萨则与此相反，虽然自身不需要为己受苦，却有能力忍受为众生而承担的无量痛苦。因此，佛子们对无量众生从内心生起的欢喜与慈爱，以及为他们所作的精进努力，以及面对他人的背叛等不生厌倦之心，这在世间确实极其稀有奇妙。然而，由于视众生与自己平等一致，此种奇妙也并非如此，如同为自己做事并无奇特之处，道理相似。
修道和究竟道的教授："从此他余"等直至"获得无上果位"所说：获得初地后，菩萨修习余下的第二地至第十地这九地，此为修道，在此修习等持无分别智和后得清净世间智这两种智慧，从而净除烦恼障和所知障。其中无分别智能净化佛的十力、四无畏等佛法功德，成就自身圆满。另一智慧即后得智，则如实安立十地特征和功德等一切法义，由此令众生得到成熟，通过显示成佛和为众生说法的方式进行。
完成两个阿僧祇劫后，修道即告圆满或究竟，到达第十地终点即为修道究竟。从第二地到第七地称为"有功用修"，这期间需要一个阿僧祇劫。从第八地到第十地称为"无功用修"，这期间也需要一个阿僧祇劫。


 །སྒོམ་པ་ཡི་ལམ་གྱི་ཐ་མ་ས་བཅུ་པ་ལ་གནས་པ་ཐོབ་ནས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་འོད་ཟེར་ཆེན་པོས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་དབང་བསྐུར་བ་དེ་ལ་བརྟེན་པས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཚན་འཛིན་གྱི་རྟོག་པས་མི་ཤིགས་པ་ཐོབ་ནས། གཟུང་འཛིན་གཉིས་སྣང་གི་བག་ཆགས་ཕྲ་མོ་ཡང་དྲུང་ནས་ཕྱུང་བས་སྒྲིབ་གཉིས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་བྲལ་བའི་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་མཐར་ཐུག་པ། སྒྲིབ་པ་ཀུན་གྱི་དྲི་མ་མེད་པ་སྤངས་པ་ཆེན་པོ་དང་། ས་བཅུ་གཅིག་པ་མི་སློབ་པའི་ས་གང་ལ་གནས་ན་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཇི་སྲིད་དུ། ཕན་པའི་ཕྱིར་མཛད་པ་སྣ་ཚོགས་
2-193a
རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྲིན་ལས་ཆེན་པོའམ་སེམས་ཅན་གྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུས་གཅིག་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་མངོན་དུ་མཁྱེན་པ་རྟོགས་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། ཆེན་པོ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཡི་གོ་འཕང་བླ་ན་མེད་པ་འཐོབ་བོ། །
说窍诀功德利益
བཞི་པ་གདམས་ངག་རྗེས་བསྟན་གྱི་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་ནི། གདམས་ངག་གི་ལེའུ་ལས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་ལྟར་ཚོགས་བསགས་པ་དང་རྒྱུད་རྣམ་པར་མ་དག་པའི་སེམས་ཅན་གྱིས་ཤིན་ཏུ་མཐོང་བར་དཀའ་བའི་ཐུབ་པ་སངས་རྒྱས་རྟག་ཏུ་མཐོང་བ་དང་། དེ་ལས་ཐོས་པ་མཉམ་པ་མེད་པ་སྟེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མཉམ་པ་མེད་པའི་གདམས་ངག་ཚུལ་བཞིན་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་རབ་ཏུ་དྭངས་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་དུས་རྟག་པར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཚིམས་པར་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་ཇི་ལྟ་བུར་ན་གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ནི་དོན་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལས་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཚེགས་མེད་པར་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་དོན་ཆེ་བ་མེད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ཡི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལྟ་བུ་ལ་རྣམ་པར་གནས་པ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དུས་རྟག་ཏུ་མངོན་སུམ་དུ་གདམས་ངག་འདོམས་པར་མཛད་ཅིང་། དཔེར་ན་འདམ་དང་ཆུར་བྱིངས་ནས་རང་སྟོབས་ཀྱིས་བརྒལ་མ་ནུས་པ་དག་ཚན་པོ་ཆེ་གཞན་གྱིས་དེའི་སྐྲའམ་ཅོ་ཏོ་ནས་གཟུང་སྟེ་སྐམ་སར་བདེ་བླག་ཏུ་འདྲེན་པ་བཞིན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་དང་གདམས་ངག་བསྟན་པ་དེས། གང་ཟག་དེ་འཁོར་བའི་
2-193b
ཉེས་པའི་ཚང་ཚིང་སྟུག་པོ་ནས་ཐུགས་རྗེའི་ཚན་ནམ་ཤུགས་ཀྱིས་དྲངས་ཏེ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་འགོད་པར་མཛད་དོ། །གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཞེས་པའི་ཁྱད་པར་ནི། སྤང་བྱ་སྤང་བ་དང་འཐོབ་བྱ་ཐོབ་པའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པའི་གནོད་ཀྱི་མན་ངག་ཁྱད་པར་ཅན་གསར་དུ་སྟོན་པ་ནི། གདམས་ངག་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ནི་གདུལ་བྱའི་ཁམས་དབང་བསམ་པ་མཁྱེན་ནས་དེ་དང་མཐུན་པར་སྟོན་པས་དོན་དུ་འགྱུར་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ནི། གདམས་ངག་ཐོབ་ཟིན་ལ་ཡང་ཡང་ངེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེའི་དོན་ཞིབ་པར་སླར་ཡང་རྗེས་སུ་འདོམས་པའོ།

获得修道的最后阶段即第十地后，十方诸佛以大光明为法王灌顶传位，基于此，菩萨获得不被执着相的分别念所摧毁的金刚喻三摩地，彻底拔除能取所取二相的微细习气，完全脱离二障及其习气，转依究竟，断除一切障碍的污垢，成就大断除。安住第十一无学地时，为了利益一切众生，尽虚空界广泛成办种种事业，具足大悲心成为众生中最胜者，并于一时无碍了知一切所知之相，证得大证悟。获得具足三种殊胜（大断除、大悲心、大证悟）的无上果位。
第四，宣说教授后显的殊胜功德：如教授品中所说，积累资粮并常见难以被心相续不清净众生所见的调御者佛陀，从佛听闻无等大乘法的教授，以极为清净的力量，心相续恒时得到满足的菩萨，对他而言，教授和后教授有何等大的意义？因为必定能无勤获得大菩提，故无有比此更有意义之事。
安住于如是法门三摩地时，诸如来恒时亲自为他传授教授。譬如陷入泥水中不能靠自力渡过的人，被有力者抓住头发或发髻而轻易带到干地，同样，依靠如来的加持和教授，此人被悲心之力从轮回过患的密林中拉出，安置于无上菩提。
"教授"和"后教授"的区别是：作为断除所断、获得所得方法的殊胜口诀，新教授即为"教授"。佛陀的教法是了知所化众生的界、根、意乐后，相应于此而教授，确定有益。"后教授"则是对已获得教授者，为使其再三确定，而详细讲解其义，再次教授。


 །དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དུས་རྟག་ཏུ་རང་གི་བྱ་བའམ་བསྒྲུབ་བྱའི་དོན་ཉེས་སྤྱོད་སྡོམ་པ་དགེ་བ་ཆོས་སྡུད་སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པར་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ལ་རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལྟར་ལེགས་སོ་ཞེས་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ་བསྔགས་པའི་སྒོ་ནས་གཟེངས་བསྟོད་པར་མཛད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཞིག་རལ་དུ་གྱུར་ཏེ་ལོག་པར་སྦྱོར་བ་ལ་དེའི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་ནས་སྨོད་པར་མཛད་པ་དང་། སེམས་མི་གཡོ་བར་གནས་པ་ལྷག་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བསླབ་པ་དང་། ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལྷག་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ལྷུར་ལེན་པ་མཆོག་གི་སེམས་ཅན་མོས་སྤྱོད་པ་དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་སྐྱོན་གང་ཞིག་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དང་། མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་གང་ཞིག་བརྟེན་པས་
2-194a
བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་འདི་ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རྣལ་འབྱོར་ཡངས་ཤིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ཡི། བར་ཆད་ཀྱི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་ནི་འདི་དང་འདིའོ་ཞེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཚུལ་བཞིན་དུ་གདམས་ངག་ནོད་པའི་སྐབས་འདི་ན་སྟོན་པར་མཛད་དོ། །དེ་ལྟར་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའི་ངོ་བོ་དང་། དེ་དག་གི་བར་ཆད་དང་། དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསྟན་པའི་གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་དེ་ཡིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི། བསླབ་པ་གསུམ་ལ་ཞུགས་ཤིང་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་སྤངས། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་བསྟན་པས་ཞི་ལྷག་གི་རྣལ་འབྱོར་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཐོབ་ནས་ནི་ས་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཐོང་བ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པས་རབ་ཏུ་དག་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་འཁོར་གསུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་ལམ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉན་རང་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས། ཉོན་ཤེས་གཉིས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའི་མུན་པ་ཆེན་པོ་ཡང་། རྣམ་པ་ཀུན་དུ་བསལ་བའི་མཐུ་ཐོབ་ནས་ཇི་ལྟར་ཉི་མ་ཆེན་པོ་དག་ཤར་བ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་ལམ་མེའོ། །ཞེས་འཇིག་རྟེན་པའི་ཉི་མས་དངོས་པོ་གཞན་གྱིས་སྒྲིབ་པའི་བུ་ག་རྣམས་སྣང་བར་མི་ནུས་ཀྱང་འདིས་ཆོས་བསྟན་པས་གང་གི་མི་ཤེས་པའི་མུན་པ་སེལ་ནུས་པས་སྔོན་མེད་པའི་ཉི་མ་ཆེན་པོའམ་ཕྱོགས་
2-194b
བཅུའི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་དུ་སྣང་བའི་ཉི་མ་ཆེན་པོ་དག་ཤར་བ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ན་ལྷང་ངེ་ལྷམ་མེར་སྣང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་རྟག་ཏུ་ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་དགེ་བ་བསགས་པས་ཆུ་ཀླུང་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་མཚོ་གང་བ་བཞིན་དུ་རང་གི་རྒྱུད་རབ་ཏུ་གང་ཞིང་། ཐུབ་པ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དངོས་ལས་དུས་རྟག་ཏུ་གདམས་ངག་རྒྱ་ཆེ་བ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཆོག་དེ་ནི་ལྷག་མཐོང་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རབ་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཡངས་པ་ཐོབ་ནས་ས་དང་པོ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་དུ་ཡོན་ཏན་ཚད་མེད་པ་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་ཏུ་འགྲོ་བ་འགྱུར་རོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅོ་ལྔ་པ་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།

因此，诸佛恒常对菩萨们在自己所当作或应当成办的事业上——以防护恶行、摄集善法、利益众生为内容的增上戒学——精进修习时，以"善哉，善男子，如是"等方式显示功德，称赞而予以鼓励；对于破戒毁损而行邪行者，则显示其过患而呵斥；对于心不动摇而安住的增上定学，以及于善分别诸法的增上慧学精勤修习的胜上众生——即信解行者，[诸佛]对他们宣说应当舍弃哪些作为禅定和智慧的违品过失，应当依止哪些作为顺品的功德，由此在如来教法中令止观瑜伽广大增长，[指出]哪些是障碍法，哪些是顺应法，"此与此是"，诸佛在此正受教授的机会中如理宣说一切。
如是通过教授和后教授，无倒宣说增上戒学、定学和慧学的本质，以及它们的障碍和随顺法，菩萨由此趣入三学并断除其违品，由开示随顺法获得广大止观瑜伽，证得圣地，获得由烦恼障清净的智慧见解，以及作为三轮[能取所取作用]无分别自性、对治所知障的无上菩提道——出世间道，超胜包括声闻缘觉在内的一切世间，获得遣除烦恼障与所知障大黑暗的力量后，犹如大日升起般照耀众生。如同世间太阳无法照亮被其他物体遮蔽的洞穴，而此[菩萨]通过教法能够驱除任何人的无明黑暗，故如前所未有的大日，或如十方世界普照的大日升起，在世间中光明灿烂地照耀。
如此，恒时积累二资粮的善行，如江河注满大海般充满自心相续，从调御者圆满佛陀亲自恒时获得广大教授的殊胜菩萨，获得具足胜观的广大宽阔心三摩地后，从初地到佛地，趣向无量功德大海的彼岸。
以上为《大乘庄严经论》中教授与后教授品第十五的详细解释。


། །།
说菩提道品本质
བར་སྡོམ་ནི། མོས་པ་མང་བ་ཉིད་དང་ནི། །ཆོས་འཚོལ་བ་དང་བཤད་པ་དང་། །དེ་བཞིན་སྒྲུབ་དང་ཡང་དག་པའི། །གདམས་ངག་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན། །ཞེས་པ་ལྟར་འབྱོར་པའི་དོན་ཚུལ་ལྔ་པ་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པ་ལ། ཐོག་མར་མོས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་དེ། ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་གསུང་རབ་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་དང་དེས་བསྟན་བྱའི་དོན་བཙལ་བ་དང་། ཆོས་རྙེད་ནས་གཞན་ལ་འཆད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དོན་ཉམས་སུ་བླངས་ཏེ་སྒྲུབ་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་ཁྱད་དུ་འཕགས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ནོད་དེ་འཕགས་པའི་ས་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་གྱིས་ལེའུ་ལྔ་པོ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ཆོས་ཐབས་དང་ལྡན་པ་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། མཆོད་བསྟེན་ཚད་མེད་
2-195a
དང་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ལེའུ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་ཡི་མདོ་ཆིངས་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་འདིར་བར་སྡོམ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བཀོད་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །
菩提道品本质本
གཉིས་པ་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དངོས་ལ། གང་གིས་ཟིན་པར་བྱེད་པ་ཐབས་ལྡན་གྱི་ལེའུ་དང་། ཐབས་དེས་ཟིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་དང་བསྡུ་དངོས་ཀྱི་ལེའུ། མཆོད་བསྟེན་ཚད་མེད་ཀྱི་ལེའུ། བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ལེའུ་གསུམ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ལེའུ། དེ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་ས་ཡི་གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་གིས་རྣམ་པར་བཞག་པའི་ལེའུ་བཅས་དྲུག་ཡོད་པ་ལས།
彼所摄持具方便品
དང་པོ་ཐབས་ལྡན་གྱི་ལེའུ་འདི་ལ་ཐབས་ཀྱིས་གཟུང་བྱའི་ལས་དང་། ཟིན་བྱེད་ཀྱི་ཐབས་རྣམ་པ་གསུམ་བཤད་པ་གཉིས། ཇི་ལྟར་ནགས་ཚལ་དང་དང་ནི་ལུས་ཅན་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དང་། རི་བོ་རྣམས་དང་ཆུ་བོ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ནི་དུས་དང་རྣམ་པ་ཀུན་ནས་ས་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་ཞེས་བརྟན་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རི་དང་ནགས་ཚལ་ཆུ་བོ་སོགས་དང་། གཡོ་བ་ནང་བཅུད་ཀྱི་ལུས་ཅན་ཐམས་ཅད་ས་ལ་བརྟེན་པ། དེ་བཞིན་དུ་མཁས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་ཡང་། དུས་ཀུན་ནས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་སོགས་མདོར་ན་དགེ་བའི་ཆོས་གང་ཇི་སྙེད་པ་ཐམས་ཅད་སྒོ་གསུམ་གྱི་ལས་ལ་མ་བརྟེན་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མིན་པས། དགེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ནི་སྒོ་གསུམ་གྱི་ལས་དེ་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བ་དང་། དམན་ལམ་ཡིད་བྱེད་སྤངས་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་
2-195b
ཚིགས་བཅད་རེ་རེས་བསྟན་ཏེ། ཤིན་ཏུ་བྱ་དཀའ་བའི་ལས་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གཏོང་ཞིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པ་དང་ལོག་སྒྲུབ་བཟོད་པ་སོགས་ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྣ་ཚོགས་ཚད་མེད་པ་དང་། དེ་ཡང་བསྐལ་པ་མང་པོས་ཚར་ཕྱིན་པ་སྟེ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་བསྒྲུབ་དགོས་པས་ཡུན་རིང་པོར་མངོན་པར་བརྩོན་པའི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་རྣམས་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལས་རྣམས་དག་གིས་འཁོར་བ་འདི་ན་ཡིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མེད་དེ། །རིགས་ཀྱི་དབང་དང་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་གོམས་པའི་རྒྱུས་ནམ་ཡང་ཞུམ་པ་དང་སྐྱོ་བ་མེད་པར་མ་ཟད་བུད་ཤིང་བསྣན་པའི་མེ་བཞིན་དུ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དགེ་བའི་ཚོགས་ལ་སྒོ་གསུམ་ངང་གིས་འཇུག་ཅིང་ངོམས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །འདིས་སྐྱོ་བ་ལས་བསླང་བར་བསྟན་ཏོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
说菩提道品本质
总结：多信解、寻求法、讲说法、如是实践、以及正教授后教授。如是按照具五种义利方式，教示菩提分法的本质：首先生起广大信解，寻求深广经典法语及其所诠义理，获得法后向他人讲说，将法义付诸实践，并接受能使修行殊胜的教授与后教授，由此入于圣地。通过这种方式，这五品乃菩提分法与方便相应、波罗蜜多、供养亲近无量和菩提分诸品的总纲要，因此在此将总结放在一处。
菩提道品本质本
第二，菩提分法本质本身分六部分：一、能摄持之方便相应品；二、被此方便摄持的波罗蜜多和四摄品；三、供养亲近无量品；四、菩提分品；五、依此而有的功德品；六、行境及地位次乃至究竟安立品。
彼所摄持具方便品
第一，方便相应品中分为：方便所摄持的业，和能摄持的三种方便。
如同森林、有情众生、山脉和河流在一切时处都以大地为依处，同样，智者菩萨们的身、语、意三业，在一切时中，所有布施等及三十七菩提分法等，总之一切善法，无有丝毫不依赖三门之业而存在，故说一切善法皆以三门之业为依处。
第二，以各一偈颂宣说：不厌倦、断除劣道作意和无分别智慧三者。对极难行之业——舍弃身财、成办众生利益、忍受他人恶行等各种无量行为，且需经多劫圆满——即需经三大阿僧祇劫修持，长时精进披甲的佛子们，以身语意之业在此轮回中不生厌离。由于种性力量及善法串习的缘故，不仅从不沮丧和厌倦，反如火得薪般，三门自然投入福德智慧善资粮而无有满足。此教导从厌离中振作。
;


 །ཇི་ལྟར་བདག་ལ་ཕན་པར་འདོད་པའི་སྐྱེ་བོ་དག །དུག་མི་ཟད་པ་དང་མཚོན་དང་། གནམ་ལྕགས་ཀྱི་ཐོག་ལྕེ་འབབ་པ་དང་། དགྲ་ཡི་དཔུང་ལས་རང་གི་ལུས་བཟློག་སྟེ་དེ་དག་དང་མི་འཕྲད་པར་བྱོལ་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་ནི་ཐེག་པ་དམན་པ་ཉན་རང་གི་ཐེག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ལས། ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཐེག་དམན་ལས་ལྡོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། སྒོ་གསུམ་གྱི་ལས་རྣམས་གང་ཡང་ཐེག་པ་དམན་པའི་འབྲས་བུའི་ཆེད་དུ་མི་འཇུག་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ན་ཐེག་པ་དམན་པ་རང་དོན་ཡིད་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་བས་སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་རྗེ་དོར་བ་དང་། ཤེས་བྱའི་དེ་
2-196a
ཉིད་བདག་མེད་གཉིས་རྟོགས་ཀྱི་མཁྱེན་པ་མ་རྫོགས་པས་ལམ་དམན་པ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ལམ་དང་འགལ་བས་དེར་ཞུགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པའི་གཡང་ས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་དུས་རྟག་ཏུ་བདག་མེད་གཉིས་རྟོགས་ཀྱི་མཁྱེན་པས་ཤེས་བྱའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པའི་ཕྱིར། ཆོས་གང་ལ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་སྟེ་ཇི་ལྟར་ན་ལས་ཅན་དགེ་བ་བྱེད་པ་པོ་དང་། དེའི་ལས་སྦྱིན་སོགས་ལ་ཡང་རྟོག་པ་མིན་ཞིང་། ལས་ཀྱི་བྱ་བ་སྦྱིན་སོགས་བསྒྲུབ་པའི་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་པ་དང་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་དེ་དང་དེའི་མཚན་མར་མི་ལྟ་སྟེ། འཁོར་གསུམ་དུ་མི་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ངང་གིས་གོམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བུའི་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་ལོག་སྒྲུབ་དང་དུས་ཡུན་རིང་བ་སོགས་ཀྱིས་སྐྱོ་བའང་ནམ་ཡང་མི་སྐྱེ་ལ། མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ནས་སྲིད་ཞིར་སྐྱོན་ཡོན་གྱི་མཚན་མ་དང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་འདུ་ཤེས་རང་མཚན་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་དེ་ལྟ་བུ་ནམ་ཡང་མི་འབྱུང་ཞིང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་མཚན་མར་ཞེན་པའི་རྨོངས་པས་མ་བསླད་པས་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་ཕྱིར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འདི་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་གྱི་ཐབས་མཁས་ཚད་མེད་པ་སྙེད་ཀྱི་ནང་ན་གཙོ་བོ་དམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་འདི་ནི། སྦྱིན་སོགས་ལམ་གྱི་ཆོས་ཇི་སྙེད་པ་བསྒྲུབ་པ་དེའི་ཐབས་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཡང་དག་བཟུང་བའི་ཕྱིར་ན། སྒོ་གསུམ་ནས་སྦྱིན་སོགས་དགེ་བའི་ལས་རྣམས་གང་དང་གང་བྱས་པ་
2-196b
ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། ཚད་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་མཐའ་ཡས་པ་དེའི་ཕ་རོལ་དུ་འགྲོ་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཐོབ་བོ། །སྦྱིན་སོགས་ཚད་མེད་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་ཟབ་ཅིང་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་ནི་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་པས་དེས་ཟིན་པའི་སྦྱིན་སོགས་ལ་འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མིང་ཐོབ་ཀྱི། འཇིག་རྟེན་པ་ལྟ་ཅི་ཉན་རང་ལའང་དེ་ལྟ་བུ་མེད་དོ། །ཐབས་ལྡན་གྱི་ལེའུའི་དོན་མན་ངག་གིས་བསྡུས་ནས། རྒྱལ་བ་ཀློང་ཆེན་པས། དགེབའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་དམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཟིན་པར་བྱས་ན་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་དུ་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་པ་འདིར་འདུ་སྟེ། སྦྱོར་བ་སེམས་བསྐྱེད་དམ་པ། དངོས་གཞི་དམིགས་མེད་དམ་པ། རྗེས་བསྔོ་བ་དམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དང་ལྡན་ན། ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་ལ་མི་སྐྱོ་བ་དང་། དམན་ལམ་ཡིད་བྱེད་སྤངས་པ་དང་། མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཟིན་པ་གསུམ་གའི་དོན་འདུས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་སྦྱིན་སོགས་དགེ་བའི་ལམ་ཐམས་ཅད་གནད་འདིས་ཟིན་པར་བྱས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་ཐབས་དང་ལྡན་པའི་ལས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པ་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
如同希望自身得益的人们，会避开无尽毒药、兵器、雷电霹雳及敌军，逃离不与之相遇一样，诸佛子也以身语意三业远离二种下乘——声闻缘觉乘。三门之业不为下乘果位而趋入。为何如此？因为下乘过于强调自利作意，舍弃对众生的悲心，且因未圆满通达二无我等法性智慧，故为低劣之道，与大菩提道相违，入此乃大乘行者的堕处。
诸菩萨因恒常以通达二无我的智慧了知诸法真实性，故于任何法都无分别，既不执着于行善者，也不执着于其所行布施等，亦不执着于布施等的实行过程，对这三者不视为有相，因为自然熟习无三轮执着的智慧。具足如此无分别智慧，则众生的痛苦、背叛及长时修行等永不会生厌倦，了知平等性后，不再生起轮回涅槃过失功德之相，以及世间相续中那种实有的自他分别念，因善根不被执相之愚痴所染污而获得清净，故此无分别智慧是大乘道中无量善巧方便中的最上主要方便。
因此，此菩萨由于善巧掌握了无分别智慧这一成办一切布施等道法的方便，所以三门所作的一切布施等善业都变得清净，并趣向无量功德的彼岸而证得佛果。使布施等成为无量、广大、甚深且清净的是无分别智慧即般若波罗蜜多，被它摄持的布施等获得出世间波罗蜜多之名，世间人且不说，声闻缘觉也无如此境界。
具方便品义以口诀总结：如龙钦巴所言："一切善根若被三殊胜摄持，则成大乘道。"此含摄于此处：加行发心殊胜、正行无缘殊胜、后行回向殊胜，具此三者，则包含了不厌大乘道、断除下乘作意、由无分别智摄持三种含义，若菩萨三门的布施等一切善道以此要点摄持，则成为大乘道。
以上为《大乘经庄严论》中具方便业品第十六的详细解释。


། །།
彼方便所摄六度与四摄事品
གཉིས་པ་ཕར་ཕྱིན་དང་བསྡུ་དངོས་ཀྱི་ལེའུ་འདི་ལ་རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་། སེམས་ཅན་གཞན་སྨིན་པར་བྱེད་པ་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་བཤད་པ་དང་། དེ་གཉིས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་གསུམ་ལས།
己圆满佛功德说六度
དང་པོ་ལ་སྡོམ་གྱིས་མདོར་བསྟན། དེའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་
2-197a
གཉིས་དང་པོ།
2-197b
གཉིས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ཏུ་བསྟན་ཏེ། སྦྱིན་པས་འཁོར་བ་ན་འཁོར་བའི་ཚེ་རབས་རྣམས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ལྷ་དང་མིའི་ལུས་རྟེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བཟོད་པས་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ལས་ཀྱི་མཐའ་རྩོམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་བཞི་ནི་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་། བསམ་གཏན་གྱིས་རང་རྒྱུད་དུལ་བས་རྟག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་མགོ་གནོན་པས་དེ་ཡི་དབང་དུ་མི་འགྲོ་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་བླང་དོར་དུ་བྱ་བ་སྤྱི་དང་བདེན་པ་བཞི་དང་ཕར་ཕྱིན་གྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་རྣམས་ཤེས་པས་འཁོར་འདས་ཀྱི་བྱ་བ་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་ངེས་པར་ལེགས་པའོ། །དེས་ན་དེ་དྲུག་ལས་མང་མི་དགོས་ཤིང་ཉུང་ན་མི་འདུ་བས་གྲངས་དྲུག་ཏུ་བཞག་གོ། དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་པ་རང་གཞན་གྱི་དོན་གཉིས་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དྲུག་ཏུ་བཞག་སྟེ། དང་པོ་རང་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པའི་ཚེ། གཞན་ལ་སྦྱིན་པ་གཏོང་བས་ཕན་བཏགས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་སྲོག་མི་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པ་མི་ལེན་པ་སོགས་ཀྱིས་གཞན་ལ་མི་གནོད་པ་དང་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་དེ་ལ་ལན་མི་ལྡོན་པར་བཟོད་པས་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་གཙོ་བོར་དངོས་སུ་གཞན་དོན་དང་། གྲོལ་བའི་གནས་བསམ་གཏན་ཏེ་སེམས་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཡང་དག་པའི་དོན་མཐོང་བར་ངེས་པ་ལྟ་བུའོ། །གྲོལ་བ་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་བོ། །གཞིར་བཅས་པ་ཞེས་པ་
2-198a
དེ་གཉིས་ཀྱི་གཞི་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཏེ། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པས་སེམས་མཉམ་པར་བཞག་ཅིང་ལྷག་མཐོང་བསྒྲུབས་པས་སོ། །དེ་གསུམ་ནི་རང་དོན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པ་སྤྱོད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་གཞན་དོན་འགྲུབ་བྱེད་གསུམ་དང་རང་དོན་འགྲུབ་བྱེད་གསུམ་སྟེ་དྲུག་ཏུ་བཞག་གོ། ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རང་དོན་ལ་མི་ལྟ་བར་གཞན་དོན་གཙོ་བོར་སྤྱོད་པ་ཡིན་པས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་གཞན་དོན་བསྒྲུབ་སྟེ། སྦྱིན་པས་དབུལ་པོ་རྣམས་ལ་གང་འདོད་པ་བྱིན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་མི་ཕོངས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་དང་། བཟོད་པས་སེམས་ཅན་གཞན་གྱིས་རང་ལ་འཚེ་བ་ལ་ཁྲོ་བ་མེད་ཅིང་བཟོད་པར་གྱུར་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་གཞན་དོན་བྱ་བས་མི་སྐྱོ་བ་དང་། བསམ་གཏན་གྱིས་ལྐོག་གྱུར་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་རྫུ་འཕྲུལ་བསྟན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡིད་འདུན་ཞིང་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་དམ་པའི་ཆོས་ལེགས་པར་བརྗོད་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར། གཞན་གྱི་དོན་འགྲུབ་ལ་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པ་ནི་རང་གི་དོན་མཆོག་ཏུ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། རང་དོན་འབའ་ཞིག་ལ་ནན་ཏན་འབད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་མི་ནུས་མོད་གཞན་དོན་ལ་འབད་པས་གནས་སྐབས་སུའང་རང་དོན་ཤུགས་ཀྱིས་འགྲུབ་པ་དང་། མཐར་ཐུག་རང་ཉིད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
彼方便所摄六度与四摄事品
第二，波罗蜜多和四摄事品中分为：圆满自身佛陀功德的六波罗蜜多，成熟他众生的四摄事，以及总结这两者三部分。
己圆满佛功德说六度
首先以总偈略说，然后广解其义。
为成就两种利益而说六波罗蜜多：布施使在轮回中转生时获得圆满受用；持戒使获得殊胜的天人身体依托；忍辱使获得圆满眷属；精进使获得圆满开展事业的能力——这四者为增上生；禅定使自相续调伏，常时降伏烦恼而不为其所控制；智慧使了知一般取舍之事、四圣谛以及波罗蜜多的违品与对治，从而无错误地趣入轮涅诸事，获得决定胜义。因此，不需多于这六种，少则不能涵盖，故立为六数。
同样，第二，为成就自他二利而立为六：首先就自利而言，菩萨精进利益众生时，以布施利益他人，以持戒不杀生、不偷盗等不伤害他人，以忍辱即使他人伤害自己也不报复而利益他们，这三者主要是直接利他；解脱之基为禅定，心入等持必定能见真实义；令达解脱的是智慧。"具基"是指这二者的基础是精进，因精进努力而心入等持并成就胜观。这三者是全面自利行。如此，成就利他的三种和成就自利的三种，共立为六。
又，诸菩萨不顾自利而主修利他，以六波罗蜜多成办利他：以布施给予贫者所需，使众生不缺受用；以持戒不伤害众生；以忍辱对他人加害自己无瞋恨而能忍受；以精进对利他事业不知疲倦；以禅定显示隐蔽事物的神通和变化，使众生心生向往欢喜；以智慧善说正法。因此，成就利他即是成就最上自利，因为即使仅仅努力于自利也无法获得大菩提，而努力于利他则暂时也能自然成就自利，最终自身获得无上菩提，所以通过六波罗蜜多，自然成就二利。


 །གསུམ་པ་ཐེག་
2-198b
ཆེན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་པོ་དེར་འདུ་ཚུལ་གྱི་གྲངས་ངེས་ནི། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔའི་ལོངས་སྤྱོད་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་གང་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བ་སྟེ་མ་ཆགས་ཞིང་གཞན་ལ་མི་གཏོང་པ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་རབ་ཏུ་གུས་པས་ཉེས་བྱས་ཕྲ་མོས་ཀྱང་མ་གོས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་གནོད་པ་དང་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་གཉིས་ལ་མི་སྐྱོ་བ་ནི་བཟོད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཏེ། བཟོད་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་གྱིས་འཚེ་བ་ཐམས་ཅད་དང་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་སྣ་ཚོགས་ཤིན་ཏུ་བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་དང་དུས་ཡུན་རིང་པོར་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བའི་རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མི་སྐྱོ་ཞིང་བརྩོན་པ་ཚད་མེད་པར་འཇུག་གོ། ཡང་ན་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གཉིས་བསགས་པ་ལ་མི་སྐྱོ་བ་ནི་བཟོད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཏེ། བཟོད་པས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤོང་ཞིང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་གཉེན་པོ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གྱིས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་དམ་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཚན་མ་གང་དུ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་གཉིས་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མཐའ་དག་གི་དོན་བསྡུས་ན་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་པོ་འདིར་ཟད་དེ་དེ་ལ་མ་འདུས་པ་མེད་དོ། །བཞི་པ་ལྷག་པའི་བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཆགས་པའི་ལམ་ནི་སྦྱིན་པ་སྟེ་གང་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའོ། །འདོད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དེ་ཐོབ་པར་འདོད་ནས་
2-199a
སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་སྡོམ་པའི་ལམ་ནི་སྔ་མ་ལས་གཞན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ཏེ། དེས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལས་ཀྱིས་གཡེང་བའི་བྱ་བ་མང་པོ་ལས་མི་འཇུག་པར་སྡོམ་པར་བྱེད་པས་སོ། །སེམས་ཅན་གྱིས་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་དང་གནོད་པ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་ལམ་ནི་བཟོད་པའོ། །དགེ་བའི་ཚོགས་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བའི་ལམ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཐ་མ་བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་ནི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ལམ་གཞན་ཏེ། བསམ་གཏན་གྱིས་ཉོན་སྒྲིབ་སྦྱོང་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཤེས་སྒྲིབ་གཙོ་བོར་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའམ། ཡང་ན་བསམ་གཏན་ནི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་པོ་མགོ་མནན་ཏེ་འཇིལ་བར་བྱེད་པའི་ལམ་དང་། ཤེས་རབ་སྒྲིབ་གཉིས་དྲུང་ནས་འབྱིན་པའི་ལམ་མོ། །དེ་ལྟར་ལམ་དྲུག་ཏུ་བཤད་པ་དེ་དག །བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ནི། རྒྱལ་བའི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བཤད་མ་ཐག་པ་ལྟར་ཡང་དག་པར་བཤད་པར་མཛད་དེ། གང་ཞེ་ན་དང་པོ་སྦྱིན་ཚུལ་བཟོད་པ་གསུམ་ནི་ལྷག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་སྟེ།མ་ཆགས་པ་སྦྱིན་པའི་ལམ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ངོ་བོ་ནི་སྡོམ་པའི་ལམ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་དོ། །གྲོགས་ནི་སེམས་ཅན་མི་གཏོང་བའི་ལམ་བཟོད་པ་སྟེ། དེ་གསུམ་ལྡན་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་སྲུང་ནུས་སོ། །ཐ་མ་བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་ཀྱིས་བསླབ་པ་གཉིས་བསྟན་ཏེ། བསམ་གཏན་ནི་ལྷག་པ་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ཤེས་རབ་ནི་ལྷག་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཉིད་དོ། །གཅིག་བརྩོན་འགྲུས་ནི་བསླབ་པ་གསུམ་ཆར་ལ་ཡང་གཏོགས་ཏེ། ཕར་ཕྱིན་ལྔ་
2-199b
པོ་དེ་དག་གུས་སྦྱོར་དང་རྟག་སྦྱོར་གྱི་བརྩོན་པས་བསྒྲུབ་དགོས་པས་ཕར་ཕྱིན་དེ་དག་ལ་བརྩོན་པ་དེ་ཉིད་བསླབ་པ་གསུམ་པོ་གང་ཡིན་པ་དེར་གཏོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་གྲངས་ངེས་པར་བཞག་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
第三，大乘菩萨一切行为归纳于六波罗蜜多的数目决定方式：对五欲妙受用、内外诸物无贪著，并且无有任何物不施予他人，此为布施；对戒律学处极为恭敬，连微细罪过也不染犯；对众生的伤害和难行二者不生厌倦，即是忍辱和精进——以忍辱完全忍受一切众生伤害和各种难行，以精进对利益众生和长时极其艰难的一切事业不生厌倦而无量精进投入。或者说，对积累福德和智慧二资粮不厌倦即是忍辱和精进，因为忍辱能舍弃违品，精进则趣入对治。禅定为专注安住的殊胜瑜伽，智慧为于任何相都无分别，这二者即止观。大乘一切义若总摄则尽于此六波罗蜜多，无有不摄者。
第四，就三增上学而言：对五欲境的无贪之道即布施，施舍一切。对欲界所缘境，为获得而散乱心的约束之道，则是不同于前者的持戒波罗蜜多，因此能防护不趣入世间事务导致的诸多散乱。众生虽做各种背叛和伤害却不舍弃之道即是忍辱。善资不断增上的道路是精进。最后，禅定和智慧是清净障碍的其他道路，禅定能净除烦恼障，智慧主要净除所知障；或者说，禅定是镇压两种障碍的道路，智慧则是从根本拔除二障的道路。
如此解说的六种道路，以三学而言，胜者的六波罗蜜多即如前所述正确解说。哪六种？首先布施、持戒、忍辱三者为增上戒学：无贪布施之道是持戒之因，自体即是约束之道的持戒，助伴是不舍众生之道的忍辱，具此三者则能正持戒律。最后禅定和智慧二者宣说两种学处：禅定是增上心学，智慧即是增上慧学。其一精进属于三学，因为需以恭敬勤勉和恒常勤勉的精进来成就那五波罗蜜多，故对诸波罗蜜多的精进即归属于所对应的三学处。如此确立了六波罗蜜多的数目决定。


 །
六度定义
གཉིས་པ་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་པོ་རེ་རེ་བཞིན་དུ་ཚིགས་བཅད་རེ་རེས་བསྟན་ཏེ། རེ་རེ་ཡང་མཚན་ཉིད་བཞི་དང་ལྡན་པ་སྟེ། གང་ཞེ་ན་སྦྱིན་པ་ནི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སེར་སྣ་ཉམས་པ་སྟེ་སེར་སྣ་མེད་པ་ནི་ཀུན་སློང་། གྲོགས་འཁོར་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། གཏོང་བ་པོ་དང་སྦྱིན་བྱའི་རྫས་དང་ལེན་པ་པོ་ཡི་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱིན་ཚུལ་ལེན་པ་པོའི་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། །སྦྱིན་པ་དེའི་བྱེད་ལས་སྦྱིན་པས་བསྡུས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ་སོའི་རིགས་དང་མཐུན་པར་ཉན་ཐོས་དང་རང་རྒྱལ་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་དུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་མཐར་ཐུག་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་གསུམ་ལ་འཇོག་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྦྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་བཞི་པོ་དེ་བཞིན་དུ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་དང་། གྲོགས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཟིན་པ་དང་ལྡན་པས། སྲུང་བ་པོའི་སྐྱེས་བུ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་བྱ་བ་མི་དམིགས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་བ་དེའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་གནོད་སྦྱོར་མེད་པས་དེ་དག་གི་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་
2-200a
གཞན་སེམས་ཅན་རྣམས་མགུ་བར་བྱས་ཏེ་བསྡུས་ནས་དེ་དག་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བཀོད་དེ་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་སྨིན་བྱེད་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །བཟོད་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཁོང་ཁྲོ་བ་ཉམས་པ་དང་། བཟོད་བྱེད་བཟོད་པ་བཟོད་པ་སྒྲུབ་པའི་འཁོར་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྡན་པ་དང་། གནོད་པ་ལ་གནོད་ལེན་མ་བྱས་པས་ཕ་རོལ་གྱི་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། བཟོད་པའི་སྒོ་ནས་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་བཀོད་པས་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལེ་ལོ་ཉམས་པ་དང་། བརྩོན་པ་པོ་དང་། བརྩོན་འགྲུས། དེ་བསྒྲུབ་པའི་འཁོར་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྡན་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ལས་སུ་བྱ་བ་གང་ཡོད་པའི་གྲོགས་བྱེད་པ་སོགས་དེ་ཡི་དོན་བྱས་པས་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། བརྩོན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་པས་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །བསམ་གཏན་གྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་རྣམ་གཡེང་ཉམས་པ་དང་། སྒོམ་པ་པོ་དང་། བསྒོམ་བྱ་བསམ་གཏན། བསམ་གཏན་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་བྱ་བ་གསུམ་མི་དམིགས་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་དེའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་
2-200b
བདག་ལྟ་སོགས་འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་ཉམས་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་དང་ཤེས་རབ་སྒྲུབ་པ་གསུམ་མི་དམིགས་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྡན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གཞན་གྱི་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་པ་གསུམ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །
六度次第
གསུམ་པ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་གོ་རིམ་ནི། རྒྱུ་མཚན་གསུམ་གྱིས་ཏེ། དང་པོ་སྔ་མ་སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བའི་གོ་རིམ་ནི། ལོངས་སྤྱོད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་ཆགས་ན་ཁྱིམ་སྤངས་ཏེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལེན་མི་ནུས་ཀྱི་མ་ཆགས་ན་ནུས་པས་དང་པོར་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མ་ཆགས་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྒྱུར་སྔོན་དུ་བཤད་དོ། །ངན་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་དག་གིས་གཤེ་བ་སོགས་བཟོད་མི་ནུས་ལ། ངན་སྤྱོད་བསྡམས་པ་དག་གི་ནུས་པས་བཟོད་པའི་རྒྱུར་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སྦྱིན་པའི་རྗེས་སུ་བཤད་དོ།

六度定义
第二，波罗蜜多的定义：以每一偈颂分别宣说布施等六种，每一种各具四种特征。哪四种？布施是违品吝啬的消除，即无吝啬的动机。助伴是具足三轮无分别，因通达人法无我，故不执著施者、所施物和受者的自性。布施方式是圆满满足受者的一切愿望。布施的作用是以布施摄受众生，依照各自种性，以三种方式成熟他们于声闻、独觉和大乘道，最终安置于三种果位。
如是布施的四种特征，同样，持戒的违品毁坏恶戒，具足助伴无分别智慧摄持，不执著持戒者、戒律和修持行为，持戒时不伤害他众生从而满足他们的愿望，以持戒令其他众生欢喜，摄受后令他们住戒，成为以三方式成熟三乘之因。
忍辱的违品消除瞋恨，具足忍辱者、忍辱和修忍之三轮无分别智慧，对伤害不报复而满足他人一切愿望，通过忍辱安置于三乘而成熟众生的三方式。
精进的违品消除懈怠，具足精进者、精进和精进修持之三轮无分别智慧，做众生事务的帮助等，通过成办他们的利益而满足一切愿望，以精进成熟众生于三乘的三方式。
禅定的违品消除散乱，因不执著禅修者、所修禅定和禅修行为三者而具足无分别智慧，以神通和超自然知识满足众生愿望，通过禅定成熟众生的三方式。
智慧的违品消除我见等邪慧，由不执著士夫、智慧和修智三者而具足无分别智慧，通过断疑等满足他人一切愿望，以三种方式成熟众生于三乘。
六度次第
第三，六波罗蜜多的次第有三种理由：首先，前前为依而后后生起的次第：若贪著各种受用，则不能舍家而受持戒律，若不贪著则能，因此首先教导不贪著受用的布施为持戒因。恶习性者不能忍受谩骂等，而约束恶行者能忍，故持戒作为忍辱因在布施之后解说。
;

 །ཚ་གྲང་བཀྲེས་སྐོམ་སོགས་གནོད་པ་ཅི་ཡང་མི་བཟོད་པས་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མི་ནུས་ལ། བཟོད་པ་ཅན་གྱིས་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའི་ཕྱིར། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བཟོད་པ་བསྟན་ནོ། །དགེ་བ་རྒྱུན་དུ་བརྩོན་པ་དང་ལྡན་ན་སེམས་མཉམ་པར་བཞག་པའི་བསམ་གཏན་འགྲུབ་ནུས་པས་བཟོད་པའི་འོག་ཏུ་བརྩོན་འགྲུས་བཤད་དོ། །སེམས་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་ན་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་འབྱུང་བས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བསམ་གཏན་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་བསམ་གཏན་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། བདེན་དོན་མཐོང་
2-201a
བའི་ཤེས་རབ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་ཤེས་རབ་བཤད་དེ། འདི་དག་ནི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་སྐྱེ་བའི་གོ་རིམ་ལྟར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཕྱི་མ་ལས་སྔ་མ་དག་དམན་པ་དང་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མ་དག་མཆོག་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱིར་དམན་པ་སྔར་བརྗོད་ལ་མཆོག་ཕྱིས་བརྗོད་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་ན་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་དག་ཡོད་ཀྱང་སྒོ་གསུམ་གྱི་ཉེས་སྤྱོད་སྡོམ་པ་དེ་བས་དཀོན་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་དམན་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་མཆོག་གོ། དེ་བཞིན་དུ་ཉེས་སྤྱོད་བསྡམས་ཀྱང་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་དེ་བས་བཟོད་དཀའ་བ་དང་། བཟོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དགེ་ཆོས་རྒྱུན་དུ་བརྩོན་པ་དེ་བས་དཀའ་བ་དང་། བརྩོན་པ་ཅི་རིགས་དང་ལྡན་ཀྱང་སེམས་ཏིང་འཛིན་གྱིས་དུལ་བ་དེ་བས་དཀོན་པ་དང་། སེམས་བསམ་གཟུགས་ཀྱི་ཏིང་འཛིན་གྲུབ་ཀྱང་བདེན་དོན་མཐོང་བའི་ཤེས་རབ་དེ་བས་དཀའ་ཞིང་དཀོན་ལ། གང་སླ་བ་དེ་ཉོན་མོངས་ཆེ་ཞིང་། དཀའ་བ་དེ་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་ཉོན་མོངས་ཆུང་ཞིང་ཡོན་ཏན་ཆེ་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་དུ་གོ་རིམ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་རགས་པ་དང་ནི་ཕྲ་བའི་ཕྱིར། གང་རགས་པ་རྣམས་དང་པོར་བསྟན་ཅིང་ཕྲ་བ་རྣམས་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ནི། རགས་པ་རྣམས་འཇུག་སླ་ཞིང་སྤྱད་སླ་ལ་ཕྲ་བ་རྣམས་རགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སྔ་མ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། སྦྱིན་པ་ལ་ནི་རྒྱལ་པོ་དང་བློན་པོ་སོགས་ནས་བྲན་དང་གདོལ་པའི་བར་གྱིས་ཀྱང་ཅི་རིགས་འཇུག་ནུས་པས་ཤེས་སླ་ཞིང་རགས་པ་བྱ་སླ་བའོ། །དེ་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དེ་བས་བཟོད་པ་ནས་ཤེས་
2-201b
རབ་ཀྱི་བར་དུ་ཇེ་ཕྲ་ཇེ་ཕྲར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་སྔ་མ་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྲ་བའི་སྒོ་ནས་སྦྱིན་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་དུ་སྤྱད་སླ་ཞིང་འཇིག་སླ་བས་རགས་པ་དང་། དེ་ལས་ལྡོག་པའི་ཕྲ་བའི་རྣམ་བཞག་གི་སྒོ་ནས་གོ་རིམ་དེ་ལྟར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །
六度个别定词
བཞི་པ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་སོ་སོའི་ངེས་ཚིག་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཱ་ནའི་སྒྲ་ལས་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཱ་དབུལ་བ་དང་ན་འདོར་བའི་དོན་གྱིས། དབུལ་བ་འདོར་བར་བྱེད་པ་ལ་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་སྦྱིན་པས་ལེན་པ་པོ་ཚེ་འདིའི་དབུལ་བ་འདོར་བ་དང་། གཏོང་བ་པོ་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཅིས་ཀྱང་མི་ཕོངས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཐོབ་པས་དབུལ་བ་འདོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྐད་དོད་ཤཱི་ལ་ཞེས་པའི་ཤཱི་བསིལ་བ་དང་། ལ་ཐོབ་པའམ་ལེན་པའི་དོན་ཡིན་པས། བསིལ་བ་ཐོབ་ཅེས་པ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་ན་ཚེ་འདིར་ཡུལ་ལ་ཆགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱལ་པོའི་ཆད་པ་སོགས་ཉེས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཚ་གདུང་མེད་པ་དང་། ཕྱི་མ་ངན་སོང་དུ་མི་སྐྱེ་ཞིང་ལྷ་མིའི་བདེ་བ་དང་།མཐར་མྱང་འདས་ཀྱི་བདེ་བའི་བསིལ་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཟོད་པ་ལ་ཀྵཱནྟི་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཀྵཱན་ནི་ཟད་པ་དང་ཏི་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་པས། རང་རྒྱུད་ཀྱི་ཁྲོ་བ་ཟད་པར་བྱེད་པ་ལ་བཟོད་པ་ཞེས་བཏགས་པའོ། །དང་གི་ཚིག་རྣམས་སྡུད་སྒྲ་ཡིན་པ་གོ་སླ་བས་འདིར་འབྲུ་མ་མནན་ཏེ་སྐབས་གཞན་དུའང་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
若不能忍受寒热饥渴等伤害，则不能开始精进，而有忍耐者则能开始精进，因此在持戒之后教授忍辱。若恒时具足精进于善行，则能成就心等持的禅定，故在忍辱之后解释精进。若具足心等持的禅定，则能生起如实了知圣谛的智慧，所以在精进之后解释禅定。如此，禅定是因，见真谛的智慧是果，故在最后解释智慧。这些是按照因果方式产生的次第解释。
又，后者较前者殊胜，前者较后者低劣，故先说低劣后说殊胜：世间虽有布施者，但约束三门恶行者更为稀少，故布施低劣而持戒殊胜。同样，虽能约束恶行，但忍受他人伤害更难；虽能忍受，但恒时精进于善法更难；虽具某种程度的精进，但心被禅定调服更为稀少；虽成就欲界色界禅定，但见真谛的智慧更难更稀有。越容易者烦恼越大，越困难者相比之下烦恼越小而功德越大，故从布施到智慧的次第如此安立。
又，因粗细而先教粗后教细：粗者易入易行，细者则相反。布施是从国王大臣到奴隶贱民都能随分趣入，故容易理解且粗浅易行。比之持戒、忍辱乃至智慧，越来越微细，因此前者相比后者本质上更粗，从布施到智慧逐渐变得易行易毁为粗，反之为细，依此粗细安立而如此解说次第。
六度个别定词
第四，六波罗蜜多的个别词义：为何称为布施？从"dāna"一词而称为布施，"dā"意为赠予，"na"意为舍除，赠予舍除贫困者称为布施。施予受用使受者今生舍除贫困，施者在其他生世必定获得不贫乏的受用，从而舍除贫困。
同样，持戒的梵语"śīla"，"śī"意为清凉，"la"意为获得或取得，意为"获得清凉"。具足持戒者今生不受由贪著境界所生的国王惩罚等各种热恼，来世不生恶趣，得到天人之乐，最终获得涅槃之乐的清凉。
忍辱称为"kṣānti"，"kṣān"表示灭尽，"ti"表示作用，因此"使自相续的嗔恨灭尽"被称为忍辱。
其中"与"等词为连接词，容易理解，此处不详细解释，其他处也应如此了知。


 །བརྩོན་འགྲུས་བཱིརྱ་ཞེས་པ་བཱི་ནི་མཆོག་གམ་དམ་པའི་དོན་དང་། རྱ་ནི་སྦྱོར་བ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་བ་དམ་པ་ལ་སྦྱོར་བས་ན་མཆོག་སྦྱོར་
2-202a
ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །བསམ་གཏན་ནི་དྷྱ་ན་ཞེས་པ་ཡ་བཏགས་ར་དང་མཚུངས་པར་དྷ་ར་ན་ཞེས་པ་འཛིན་པའི་དོན་ཏེ་ཅི་ཞིག་འཛིན་ན་ཡིད་དམིགས་པ་ལ་ནང་དུ་འཛིན་ཅིང་ཕྱིར་མི་གཡེང་བར་བྱེད་པ་བསམ་གཏན་ནོ། །ཤེས་རབ་ནི་པྲཛྙཱ་ཞེས་པའི་སྒྲ་ལ་པྲ་ནི་ཉེར་བསྒྱུར་གྱི་སྒྲ་སྟེ་རབ་ཀྱི་དོན་ལ་འཇུག་ཅིང་པར་མ་ཨརྠ་ཞེས་པ་དོན་དམ་པ་ཞེས་པའི་མིང་ཐོག་པྲ་ཡིག་ཏུ་བསྡུས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན། པྲ་ནི་དོན་དམ་པ་ཛྙཱ་ཤེས་པ་ཡིན་པས་དོན་དམ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་བཤད་དོ། །འཆད་ཚུལ་འདི་དག་སྒྲའི་ཁམས་ཀྱི་ཡི་གེ་བསྡུ་བ་དང་བསྣན་པའི་འཆད་ཚུལ་ཐུན་མོང་མིན་པའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ལ། ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྒྲ་དེ་དག་བོད་སྐད་དུ་ཐད་སོར་ཇི་ལྟར་བསྒྱུར་བ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་དེ་དག་ལའང་ངེས་ཚིག་འཆད་ཚུལ་དེ་ལྟར་བུ་ཐོབ་པ་ཤེས་པར་བྱའོ། །
如何修持六度
ལྔ་པ་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ནི། ཐམས་ཅད་བསྒོམ་པ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏེ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཇི་ལྟར་གོམས་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་དུ་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཕར་ཕྱིན་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་རེ་རེ་ནས་ཀྱང་བསྒོམ་པའམ་གོམས་པར་བྱ་ཚུལ་ནི། དངོས་པོ་ལ་གནས་པའམ་བརྟེན་ཏེ་བསྒོམ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བརྟེན་ཏེ་བསྒོམ་པ་དང་། བསམ་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་བསྒོམ་པ་དང་ནི། ཐབས་དག་པ་བརྟེན་ཏེ་སྒོམ་པ་དང་། དབང་འབྱོར་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་གྲངས་ལྔར་བརྗོད་དོ། །དེ་གང་ཞེ་ན། དངོས་པོ་
2-202b
ཞེས་བྱ་བ་དོན་ནམ་རྫས་ལྟ་བུ་ལ་ཡང་བྱ་སྟེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕར་ཕྱིན་གྱི་དངོས་པོ་ལ་གནས་ཏེ་བསྒོམ་པ་ལ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རྒྱུ་ལ་གནས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་གནས་པ་དང་། སྨོན་ལམ་ལ་གནས་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ལ་གནས་པའོ། །དང་པོ་རྒྱུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་གང་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་གཞན་གྱི་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་མིན་ཡང་གཏོང་བ་སོགས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་སྒྲུབ་ཅིང་སྒོམ་པ་ལ་དགའ་སྟེ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕར་ཕྱིན་གང་ཡང་རུང་བ་བསྒྲུབ་པའོ། །གཉིས་པ་སྔོན་ཕར་ཕྱིན་བསྒྲུབ་པ་ལ་གོམས་པས་ཚེ་གཞན་དུ་དེ་ལ་ངང་གིས་འཇུག་པའི་ལུས་རྟེན་ཐོབ་པའོ། །གསུམ་པ་གང་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་ལུས་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མ་ཆགས་པའི་སྦྱིན་པ་གཏོང་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སོགས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་སྤྱོད་པར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པའི་མཐུས་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །བཞི་པ་བློ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་ལོངས་སྤྱོད་ནི་མི་བརྟན་པ་སྙིང་པོ་མེད་པར་ཤེས་ནས་སྦྱིན་པ་ལ་འཇུག་པ་སོགས་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཤེས་ནས་ཚུལ་བཞིན་བསྒྲུབ་པའོ། །གཉིས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་བསྒོམ་པ་ལ་ཡིད་བྱེད་བཞི་སྟེ། མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་སྟོན་པའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ལས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ལྟར་ཡིད་ཆེས་ཤིང་མོས་པས་ཕར་ཕྱིན་གྱི་ཁམས་བརྟས་པར་འགྱུར་རོ། །རོ་མྱོང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་བདག་གིས་སྔོན་སྦྱིན་པ་སོགས་བསྒྲུབས་པ་ལ་དེ་ལྟར་བྱས་པ་ལེགས་སོ་ཞེས་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་ཞིང་སྔོན་བྱས་པ་དྲན་ནས་མངོན་པར་དགའ་བའོ། །
2-203a
རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་སྦྱིན་སོགས་ཕར་ཕྱིན་བསྒྲུབ་པ་རྣམས་ལ་རང་གིས་བསྒྲུབ་པ་དང་འདྲ་བར་དགའ་ཞིང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའོ། །མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། རང་དང་གཞན་དག་མ་འོངས་པ་ན་གང་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་ཕར་ཕྱིན་བསྒྲུབ་པར་ཤོག་ཅིག་སྙམ་དུ་ཕར་ཕྱིན་བསྒྲུབ་པར་དགའ་བའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
精进梵语为"vīrya"，"vī"意为殊胜或圣者，"rya"意为努力，因为努力于出世间殊胜善行，所以也称为"殊胜努力"。
禅定梵语为"dhyāna"，其中附加的"ya"与"ra"相同，即"dhraṇa"，意为"执持"。执持什么呢？执持心于内在所缘境，使之不向外散乱，这就是禅定。
智慧梵语为"prajñā"，其中"pra"是前缀，表示"殊胜"之义，或者根据"parama artha"（胜义）之名，首字母缩写为"pra"，则"pra"为胜义，"jñā"为了知，因此解释为"了知胜义"。
这些解释方法是基于特殊的语素合成与分析原理，这些梵语词汇直译为藏语即为广为人知的布施等，应知这些词也有类似的词源解释。
如何修持六度
第五，如何修习诸波罗蜜多，以一偈颂宣说：从布施波罗蜜多如何熟习到智慧波罗蜜多如何修习，六波罗蜜多每一种的修习或熟习方式有：依于事物而修习，依于作意而修习，依于意乐而修习，依于清净方便而修习，依于自在成就而修习，共五种方式。
这些是什么呢？"事物"指的是内容或实体，依于布施等波罗蜜多事物而修习有四种：依于因而住，依于异熟而住，依于愿而住，依于择力而住。
首先，因是菩萨种姓力，无论投生何处，即使不受他人指使，也乐于行持布施等六波罗蜜多，依此而修持任何波罗蜜多。第二，因先前熟习修持波罗蜜多，在其他生世自然获得趋入它的身体依托。第三，无论投生何处，以"愿我无著于身财而行布施"等愿力修持六波罗蜜多。第四，以智慧抉择，了知受用无常无实质，而趋入布施等，知晓诸波罗蜜多的功德而如法修持。
第二，依作意而修习有四种作意：信解作意，即如大乘经中所说般信解六波罗蜜多，使波罗蜜多的种子增长。品尝作意，忆念自己先前修持布施等，视之为功德，想"做得好啊"，忆念过去所做而欢喜。
随喜作意，对十方世界中修持布施等波罗蜜多者，如同自己修持般欢喜随喜。胜解作意，愿自己与他人未来无论投生何处，都能修持波罗蜜多，心生欢喜于修持波罗蜜多。
;


 །གསུམ་པ་བསམ་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་བསྒྲུབ་པ་ལ་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། ཆོག་མི་ཤེས་པའམ་ངོམས་མི་ཤེས་པའི་བསམ་པ། རྒྱ་ཆེན་པོའི་བསམ་པ་དགའ་བའི་བསམ་པ་ཕན་པའི་བསམ་པ། མ་གོས་པའི་བསམ་པ། དགེ་བའི་བསམ་པའོ། །དང་པོ་ངོམས་མི་ཤེས་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་པ་སྦྱིན་པ་ལ་མཚོན་ན། དངོས་པོ་གཏོང་བ་ལ་ཆོག་མི་ཤེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གཅིག་ལ་ཕན་བཏགས་ཤིང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱིས་བཀང་ནས་སེམས་ཅན་གཅིག་པུ་དེ་ལ་གཏོང་བར་བྱས་ཀྱང་བདག་གིས་འདི་ལ་འདི་སྙེད་ཅིག་བྱིན་པས་ད་ནི་ཆོག་གོ་སྙམ་པའི་བསམ་པ་མི་སྐྱེད་པའོ། །ལུས་གཏོང་ལ་ཆོག་མི་ཤེས་པ་ནི། དུས་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་སེམས་ཅན་གཅིག་གི་ཆེད་དུ་རང་གི་ལུས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཅིག་བཏང་ཡང་ལུས་འདི་སྙེད་ཅིག་བྱིན་པས་ད་ནི་ཆོག་གོ་སྙམ་པའི་སེམས་མི་བསྐྱེད་པ་ཆོག་མི་ཤེས་ལ་བློ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའོ། །དུས་ཆོག་མི་ཤེས་པ་ནི། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གཏོང་བ་དེ་ལྟ་བུ་སེམས་ཅན་གཅིག་གི་ཆེད་དུ་བསྐལ་པ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དུ་སྐད་ཅིག་ཡུད་ཙམ་གཅིག་ཏུ་ཡང་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་
2-203b
བཏང་བར་བྱས་ཀྱང་། བདག་གིས་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་འདི་སྙེད་ཅིག་བསྐལ་པ་འདི་སྙེད་ཅིག་ཏུ་བཏང་བས་ད་ནི་ཆོག་གོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་པར་ཆོག་མི་ཤེས་པའི་བསམ་པ་བསྐྱེད་པའོ། །བཞི་པ་སེམས་ཅན་ཆོག་མི་ཤེས་པ་ནི། དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་གཅིག་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱིས་བཀང་བ་དང་དེ་སྙེད་ཀྱི་ལུས། བསྐལ་པ་དེ་སྙེད་དུ་བཏང་སྟེ་སེམས་ཅན་གཅིག་པོ་དེ་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བཀོད་དེ་སྨིན་པར་བྱས་པ་དེ་བཞིན་དུ། སེམས་ཅན་གཉིས་དང་གསུམ་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐའ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་དེ་ལྟར་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ལ་བཀོད་དེ་བརྟག་པ་མཐར་གཟུང་གི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་པར་བྱས་ཀྱང་ད་ནི་ཆོག་གོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་པ་ལྟ་བུའི་ངོམས་པ་མེད་པའི་བསམ་པ་སྐྱེ་བ་དེ་ཙམ་དུ་བློ་སྦྱངས་ནས་ཆོག་མི་ཤེས་པའི་བསམ་པ་བསྐྱེད་པའོ། །གཉིས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོའི་བསམ་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་སྦྱིན་པ་སོགས་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཙམ་དུ་མི་བྱེད་པའི་དུས་མེད་པར་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོ་ལ་འདུག་གི་བར་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བྱེད་པར་འདོད་པའི་བསམ་པའོ། །གསུམ་པ་དགའ་བའི་བསམ་པ་ནི་དེ་ལྟར་སྦྱིན་སོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱས་པ་དེ་དག་ལ་འདི་རྣམས་བདག་གི་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་གྲོགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགའ་བའི་བསམ་པ་སྐྱེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཕན་བཏགས་ཡུལ་གྱི་སེམས་ཅན་དེ་དག་དགའ་བ་སྐྱེ་བ་མིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞིང་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་ཤིན་ཏུ་དྲིན་དུ་བརྩི་ཞིང་དགའ་བའོ། །བཞི་པ་ཕན་པའི་བསམ་པ་ནི་བྱང་
2-204a
ཆུབ་སེམས་དཔས་ཕན་བཏགས་པ་དེ་ལྟ་བུས་སེམས་ཅན་ལ་བདག་གིས་ཕན་བཏགས་སོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་ཀྱི། ཕན་བཏགས་ཡུལ་སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་ལ་ཕན་བཏགས་སོ་སྙམ་དུ་བསམ་པར་བྱེད་དེ། ཕན་བཏགས་ཡུལ་གྱི་སེམས་ཅན་མེད་ན་བདག་གིས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་ལ། དེ་དག་ལ་ཕན་བཏགས་པས་བདག་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དེས་བདག་ལ་ཕན་ཆེན་པོ་བཏགས་སོ་ཞེས་སེམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྔ་པ་མ་གོས་པའི་བསམ་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་སོགས་ཀྱིས་གཞན་ལ་དེ་ལྟར་ཕན་བཏགས་ཀྱང་། དེའི་ལན་དུ་རེ་བ་དང་མཐོ་རིས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་རྣམ་སྨིན་ལ་རེ་བ་མེད་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ཅིང་རང་དོན་ལ་མ་ཆགས་པའོ།

第三，依意乐而修持有六种：不满足或不知足的意乐、广大意乐、欢喜意乐、利益意乐、无染意乐和善意乐。
首先，不知足有四种，以布施为例：对施物不知足，为利益并成熟一个众生，即使以七宝充满恒河沙数世界后施予这一个众生，也不会生起"我已经给了他这么多，现在足够了"的想法。对施身不知足，即使为一个众生每一刹那都舍弃恒河沙数身体，也不会生起"已施如此多身，现在足够了"的想法，这样修习不知足的心。对时间不知足，即使为一个众生在恒河沙数劫中每一刹那都不间断地施舍内外一切物，也不会想"我已经施舍了这么多内外物这么多劫，现在足够了"，而是生起不知足的意乐。
第四，对众生不知足，如前所述，以七宝充满恒河沙数世界、舍弃那么多身体、历经那么多劫而施舍，使那一个众生安立于无上菩提而成熟，同样，对二个、三个乃至一切众生边际都如此安立于无上菩提，假设极限情况，即使使一切众生都成佛，也不会想"现在足够了"，要训练自己的心达到这样不满足的意乐，生起不知足的意乐。
第二，广大意乐是希望如此布施等不只是一刹那，而是无有间断时，一直到菩提座为止相续不断地行持的意乐。
第三，欢喜意乐是对如此以布施等摄受而成熟的众生，生起"他们是我获得无上菩提的助伴"的欢喜意乐，以这种方式，不是被利益众生欢喜，而是自己以非常感恩和欢喜的态度看待这些众生和国土。
第四，利益意乐是菩萨这样利益众生时，不认为"我利益了众生"，而是想"这些被利益的众生利益了我"。因为若无被利益的众生，自己无法圆满无上菩提资粮，而通过利益他们，自己将获得无上菩提，所以认为他们对自己有很大的恩惠。
第五，无染意乐是菩萨虽以布施等如此利益他人，但不期望回报，也不期望异熟果报的天界果位，为众生利益而行持，不贪著自利。
;

 །དྲུག་པ་དགེ་བའི་བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་ལྟར་སྦྱིན་སོགས་རྒྱ་ཆེན་པོ་བྱས་པ་དེའི་འབྲས་བུ་རང་གཅིག་པུས་མྱོང་བར་མི་འདོད་ཀྱིས། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའོ། །སྦྱིན་པའི་བསམ་པ་དྲུག་པོ་དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་ལ་སྦྱང་བ་ནི། གང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མེས་རབ་ཏུ་གང་བ། མེའི་གཉེན་པོ་ཆུ་ལ་སོགས་པ་བདེ་བར་བྱེད་པའི་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་ཕོངས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་གནས་སུ། བདག་གི་ལུས་གཅིག་གི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་ཙམ་མིན་པར་ལུས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དང་མཉམ་པས། དུས་བསྐལ་
2-204b
པ་ཚད་ཡོད་བརྒྱ་དང་སྟོང་སོགས་བགྲང་རུང་མིན་པར་བསྐལ་པ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དང་མཉམ་པའི་ཚེའི་ཚད་དུ། སྤྱོད་ལམ་སྣ་གཅིག་གིས་མ་ཡིན་གྱི། འགྲོ་འདུག་ཉལ་འཆག་གི་སྤྱོད་ལམ་བཞི་སྤྱོད་པས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྒྲུབ་པ་ནས་མཐར་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཀྱང་། དེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྫོགས་པས་ཆོག་གོ་སྙམ་དུ་མི་བསམ་པ་དང་། ཤེས་རབ་ལ་ཡང་དེ་དང་ཚུལ་འདྲ་བར་སྦྱར་ཏེ་ཆོག་མི་ཤེས་པ་དང་། རྒྱ་ཆེ་བ་སོགས་གོང་དང་ཐུན་མོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །བཞི་པ་ཐབས་ལ་བརྟེན་ཏེ་བསྒོམ་པ་ནི། ཕར་ཕྱིན་རྣམས་གང་དང་གང་སྤྱོད་ཀྱང་དེ་དང་དེའི་འཁོར་གསུམ་དུ་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཆ་ནས་ཐབས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བཤད་ཀྱང་དོན་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་སྟེ་འདིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་ཅིང་དག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཐབས་ཞེས་བྱའོ། །ལྔ་པ་དབང་འབྱོར་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པ་ནི། དག་པའི་ས་གསུམ་དུ་དབང་ཐོབ་པའི་དུས་ན་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་ལ་རྩོལ་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་སྤྱོད་པ་སྟེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མཐར་ཐུག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བརྙེས་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇུག་པའོ། །དེ་ལ་སྐུ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་། སྟོན་པ་ལ་དབང་འབྱོར་པ་གསུམ་གྱི་དང་པོ་ཆོས་སྐུ་དང་ལོངས་སྐུ་གཉིས། གཉིས་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང་། གསུམ་པ་གསུང་གིས་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་དབང་འབྱོར་པའོ། །
说六度类别
དྲུག་པ་
2-205a
ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་ནི། ཕར་ཕྱིན་རྣམས་ལ་ནང་གི་དབྱེ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི། མདོར་བསྡུས་ཏེ་དབྱེ་བ་བྱས་ན་ཕར་ཕྱིན་རེ་རེ་ལ་ཡང་། རང་བཞིན་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་རེ་དྲུག་རེ་ཡོད་པས་ཕར་ཕྱིན་རེ་རེ་ཡང་ཚིགས་བཅད་གཉིས་རེས་བསྟན་པ་ནི། དོན་རྣམས་གཏོང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཞེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་གྱི་རབ་དབྱེ་ལ། སྦྱིན་པའི་རང་བཞིན་ནམ་ངོ་བོ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་དང་།ཕན་འདོགས་པའི་ཞིང་དང་སྡུག་བསྔལ་ཅན་གྱི་ཞིང་ལ་ཕྱི་དང་ནང་གི་དོན་ནམ་དངོས་པོ་རྣམས་གཏོང་བར་བྱེད་པའོ། །རྒྱུའམ་གནས་ནི་མ་ཆགས་པ་སོགས་དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་སེམས་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་འབྲས་བུ་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་པ་དང་། བྱེད་ལས་གཞན་ལ་ཕན་བཏགས་པ་དང་རང་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཐོབ་པས་རང་གཞན་གཉིས་ཀ་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་དང་། ཟང་ཟིང་དང་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། ལྡན་པ་ནི་སྦྱིན་པ་དེ་ཡང་སེར་སྣ་མེད་པ་དང་ཐ་མི་དད་དུ་ལྡན་པར་ནི། དབྱེ་བ་གསུང་རབ་ཀྱི་ཚིག་དོན་མ་ནོར་བར་འཆད་པ་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་དང་། ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་གཏོང་བ་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་དང་རྐུན་པོ་མེ་ཆུའི་འཇིགས་པ་སོགས་ལས་བསྐྱབས་པ་མི་འཇིགས་པ་གཏོང་བའམ་སྦྱིན་པ་སྟེ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ།

 །དྲུག་པ་དགེ་བའི་བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་ལྟར་སྦྱིན་སོགས་རྒྱ་ཆེན་པོ་བྱས་པ་དེའི་འབྲས་བུ་རང་གཅིག་པུས་མྱོང་བར་མི་འདོད་ཀྱིས། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའོ། །སྦྱིན་པའི་བསམ་པ་དྲུག་པོ་དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་ལ་སྦྱང་བ་ནི། གང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མེས་རབ་ཏུ་གང་བ། མེའི་གཉེན་པོ་ཆུ་ལ་སོགས་པ་བདེ་བར་བྱེད་པའི་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་ཕོངས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་གནས་སུ། བདག་གི་ལུས་གཅིག་གི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་ཙམ་མིན་པར་ལུས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དང་མཉམ་པས། དུས་བསྐལ་
2-204b
པ་ཚད་ཡོད་བརྒྱ་དང་སྟོང་སོགས་བགྲང་རུང་མིན་པར་བསྐལ་པ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དང་མཉམ་པའི་ཚེའི་ཚད་དུ། སྤྱོད་ལམ་སྣ་གཅིག་གིས་མ་ཡིན་གྱི། འགྲོ་འདུག་ཉལ་འཆག་གི་སྤྱོད་ལམ་བཞི་སྤྱོད་པས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྒྲུབ་པ་ནས་མཐར་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཀྱང་། དེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྫོགས་པས་ཆོག་གོ་སྙམ་དུ་མི་བསམ་པ་དང་། ཤེས་རབ་ལ་ཡང་དེ་དང་ཚུལ་འདྲ་བར་སྦྱར་ཏེ་ཆོག་མི་ཤེས་པ་དང་། རྒྱ་ཆེ་བ་སོགས་གོང་དང་ཐུན་མོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །བཞི་པ་ཐབས་ལ་བརྟེན་ཏེ་བསྒོམ་པ་ནི། ཕར་ཕྱིན་རྣམས་གང་དང་གང་སྤྱོད་ཀྱང་དེ་དང་དེའི་འཁོར་གསུམ་དུ་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཆ་ནས་ཐབས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བཤད་ཀྱང་དོན་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་སྟེ་འདིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་ཅིང་དག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཐབས་ཞེས་བྱའོ། །ལྔ་པ་དབང་འབྱོར་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པ་ནི། དག་པའི་ས་གསུམ་དུ་དབང་ཐོབ་པའི་དུས་ན་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་ལ་རྩོལ་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་སྤྱོད་པ་སྟེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མཐར་ཐུག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བརྙེས་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇུག་པའོ། །དེ་ལ་སྐུ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་། སྟོན་པ་ལ་དབང་འབྱོར་པ་གསུམ་གྱི་དང་པོ་ཆོས་སྐུ་དང་ལོངས་སྐུ་གཉིས། གཉིས་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང་། གསུམ་པ་གསུང་གིས་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་དབང་འབྱོར་པའོ། །
说六度类别
དྲུག་པ་
2-205a
ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་ནི། ཕར་ཕྱིན་རྣམས་ལ་ནང་གི་དབྱེ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི། མདོར་བསྡུས་ཏེ་དབྱེ་བ་བྱས་ན་ཕར་ཕྱིན་རེ་རེ་ལ་ཡང་། རང་བཞིན་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་རེ་དྲུག་རེ་ཡོད་པས་ཕར་ཕྱིན་རེ་རེ་ཡང་ཚིགས་བཅད་གཉིས་རེས་བསྟན་པ་ནི། དོན་རྣམས་གཏོང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཞེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་གྱི་རབ་དབྱེ་ལ། སྦྱིན་པའི་རང་བཞིན་ནམ་ངོ་བོ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་དང་།ཕན་འདོགས་པའི་ཞིང་དང་སྡུག་བསྔལ་ཅན་གྱི་ཞིང་ལ་ཕྱི་དང་ནང་གི་དོན་ནམ་དངོས་པོ་རྣམས་གཏོང་བར་བྱེད་པའོ། །རྒྱུའམ་གནས་ནི་མ་ཆགས་པ་སོགས་དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་སེམས་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་འབྲས་བུ་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་པ་དང་། བྱེད་ལས་གཞན་ལ་ཕན་བཏགས་པ་དང་རང་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཐོབ་པས་རང་གཞན་གཉིས་ཀ་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་དང་། ཟང་ཟིང་དང་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། ལྡན་པ་ནི་སྦྱིན་པ་དེ་ཡང་སེར་སྣ་མེད་པ་དང་ཐ་མི་དད་དུ་ལྡན་པར་ནི། དབྱེ་བ་གསུང་རབ་ཀྱི་ཚིག་དོན་མ་ནོར་བར་འཆད་པ་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་དང་། ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་གཏོང་བ་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་དང་རྐུན་པོ་མེ་ཆུའི་འཇིགས་པ་སོགས་ལས་བསྐྱབས་པ་མི་འཇིགས་པ་གཏོང་བའམ་སྦྱིན་པ་སྟེ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
第六，善的意念
菩萨以这种方式行广大的布施等，不愿独自享受其果报。而是将这些善根回向于让一切众生获得无上菩提果。
就像这六种布施的意念一样，从持戒到智慧也应如此修习：譬如三千大千世界充满烈火，缺乏水等一切能带来安乐的资具，在这样的环境中，不仅仅是一个身体体验苦难，而是以恒河沙数那么多的身体，在不仅仅是可数的百千等劫而是恒河沙数劫那么长的时间里，不只以一种威仪，而是以行、住、卧、立四种威仪，从修持刹那间的戒律直到最终圆满成就无上菩提的戒律蕴。即便如此，也不应认为圆满戒律蕴就足够了。
对于智慧也应以类似方式修习，不知满足，广大等特性与前述共同解释相同。
四、依靠方便而修：无论修习哪一波罗蜜，都要从不执著三轮（主体、对象和行为）的角度修持，虽说方便有三种形式，实际上就是被无分别智所摄持。这能成就一切意念和清净一切佛法，故称为方便。
五、依靠获得自在力：在三清净地获得自在力时，对诸波罗蜜无需刻意而自然成就。依此最终在佛地获得圆满的身语意后，为利益众生而自然成就六波罗蜜。这包括三种自在：身自在（法身和报身）、行为自在（化身）以及教法自在（以语言宣讲法）。
说六度类别
第六、宣说六波罗蜜的分类：虽然诸波罗蜜有无量内在分类，但简要而言，每一波罗蜜都有自性等六种分类，每一波罗蜜都用两个偈颂来说明，共十二个偈颂。
布施波罗蜜的分类：
布施的自性或本质：向功德田、恩田和苦田布施外内诸物。
因或基础：依靠无贪等三种善根心所。
果报：获得圆满的身体和受用。
作用：利益他人，自己在来世获得大受用，从而摄受自他二者；通过财施和法施圆满福德和智慧二资粮。
相应：布施与无悭吝不可分离地相应。
分类：如理解释经典文义的法施，布施外内诸物的财施，以及救护国王、盗贼、水火等危险的无畏施，共三种。


 །སྦྱིན་པ་ཡི་ངོ་བོ་དང་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་དེ་འདྲ་བར་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་མཁས་པ་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་
2-205b
སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་ཡན་ལག་དྲུག་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་གནས་པ། ཆོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་པ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་ལྟ་བ། བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་སློབ་པའོ། །དེ་ཡང་དང་པོ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་སྲུང་བའོ། །གཉིས་པ་ཆོས་གོས་སོགས་ལུང་བཞིན་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པས་དམ་པས་མ་སྨད་པའོ། །གསུམ་པ་སྨད་འཚོང་དང་ཤན་པ་ཆང་འཚོང་སོགས་སྤྱོད་ཡུལ་མ་མིན་པའི་གནས་ལྔར་འཇུག་པ་སྤངས་པའོ། །བཞི་པ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །ལྔ་པ་ཉེས་པ་ཕྲ་མོས་ཀྱང་མ་གོས་པར་བྱེད་པའོ། །དྲུག་པ་བསླབ་བཞི་མཐའ་དག་ལ་རྫོགས་པར་སློབ་པའོ། །རྒྱུ་ནི་ཞི་བ་ངེས་འབྱུང་གི་བསམ་པས་ཟིན་པའོ། །འབྲས་བུ་བདེ་འགྲོ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་འགྱོད་པ་མེད་པར་མཐོང་ཆོས་བདེ་བ་རེག་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་གནས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འགྲུབ་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་ལས་ས་ཆེན་པོ་ལོ་ཏོག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པ་ལྟར་དགེ་བའི་ཆོས་ཀུན་གྱི་གཞི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་གདུང་བ་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། ཚེ་འདིར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་ཤ་འཁོན་གཉེར་བ་སོགས་ཀྱི་འཇིགས་པ་དང་། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ངན་སོང་གསུམ་གྱི་འཇིགས་པ་མེད་པ་དང་གསུམ་མོ། །ལྡན་པ་ནི་སྒོ་གསུམ་དགེ་བ་ལ་གནས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་དང་། འཇུག་པའམ་དབྱེ་བ་ནི་གསོལ་ཞིང་ཞུ་བའི་ལས་
2-206a
ཀྱིས་མཁན་སློབ་ལས་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ནོད་པ་ནི་བརྡར་བཏགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་གཉིས་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཐོབ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དག་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་རྟེན་གྱི་གང་ཟག་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ལ་ཡོད་ཀྱི་གཞན་ལ་མ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་འདྲར་ཡོངས་ཤེས་ནས། མཁས་པས་ཡང་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད། བཟོད་པའི་ངོ་བོ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་གནོད་པས་མི་མཇེད་པའི་བཟོད་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཅི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ཟབ་མོའི་དོན་ལ་མི་སྐྲག་པའི་བཟོད་པ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའོ། །རྒྱུ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་རྗེ་བས་གནོད་པས་མི་མཇེད་པའམ་མི་འཁྲུགས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་དང་ཐོས་པའི་ཆོས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར། བཟོད་པ་གཞན་གཉིས་འབྱུང་ངོ་། །འབྲས་བུ་ཕན་ཡོན་ལྔར་ནི་ཡང་དག་པར་བཤད་དེ། འཐབ་རྩོད་མེད་པས་འཁོན་མི་མེད་པ་དང་། མཛའ་བོ་མང་བས་དབྱེན་མི་མང་བ་དང་། མཐོང་ཆོས་ལ་ལུས་སེམས་བདེ་བ་དང་། དགའ་བཞིན་དུ་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པ་དང་། ཤི་འཕོས་ནས་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ཕན་ཡོན་ལྔའོ། །བཟོད་པ་དེ་ནི་རང་བདེ་བར་གནས་པ་དང་གཞན་ལ་ཟུག་རྔུ་མི་འབྱིན་པས་རང་དང་གཞན་གཉིས་ཀྱི་དོན་བྱེད་དེ་ཞེས་པ་བྱེད་ལས་སོ། །དཀའ་ཐུབ་ཀུན་གྱི་ནང་ན་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ཀུན་ཏུ་ལྡན་པ་ནི་དོན་ཏོ། །བཟོད་པ་དེ་ལ་སྔར་ངོ་བོའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་དེ་ནི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འདོད་དོ།

布施的自性及其因等，智者菩萨们当全面了解并如实修持。
持戒的自性具有六支：
住于持戒
具足妙法
具足行境
别解脱戒摄护
于微细罪亦见畏惧
受持学处而学习
对这六支的解释：
第一是善护持戒律
第二是依照规定使用法衣等，不被圣者呵责
第三是远离不当行为处所，如妓女、屠夫、售酒之处等五种不当处所
第四是关于出离戒律
第五是不被微细过失染污
第六是圆满学习一切学处
持戒的因是由寂静出离心所摄持。
持戒的果报是获得善趣，以及由无悔心而生现世安乐，从而成就心住的禅定。
持戒的作用如大地是一切庄稼的依处，它是一切善法的基础；能息灭烦恼的热恼；现世无有过失和结怨等恐惧，来世无有三恶趣的恐惧。
持戒的相应是与三门（身语意）住于善法的福德资粮相应。
持戒的分类是：通过请白羯磨从亲教师和轨范师那里受得别解脱戒的"假立戒"，以及禅定和无漏律仪两种"法尔得戒"。这些戒律唯有住于律仪的补特伽罗才有，其他人则没有。
如此了知持戒后，智者当如实修持。
忍辱的自性是以三种忍辱为自性：不因众生伤害而动摇的忍辱、对苦不以为意的忍辱、对甚深法义不畏惧的忍辱。
忍辱的因是由于对众生的悲悯而不因伤害动摇或不发怒，以及住于戒律和依靠所闻法而生起其余两种忍辱。
忍辱的果报或利益有五种：无争端故无怨敌，朋友众多故分裂少，现世身心安乐，欢喜而死，死后往生善趣。
忍辱的作用是自己安住于快乐，不伤害他人，因此能成办自他二利。
忍辱与一切苦行中最殊胜的功德相应。
前面在本质部分所说的忍辱分为三类。


 །བཟོད་པ་དེ་འདྲར་ཡོངས་ཤེས་
2-206b
ནས། མཁས་པས་ཡང་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་ཡང་དག་པར་སྤྲོ་བ་དང་། རྒྱུ་དགེ་ཆོས་ལ་མོས་ཤིང་དད་པ་དང་། དེ་བསྒྲུབ་པར་འདུན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། འབྲས་བུ་དྲན་པ་སོགས་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་ལས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་བྱེད་པ་དང་། ལྡན་པ་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་པའི་ཡོན་ཏན་ཀུན་དང་ལྡན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དེ་དག་ལ་ནི་དབྱེ་བ་དེ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། ཡུལ་གྱིས་ཕྱེས་ན་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་བརྩོན་པའི་སྒོ་ནས་གསུམ། ངོ་བོས་ཕྱེས་ན་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་གཉིས། སྦྱོར་བས་ཕྱེས་ན་གུས་སྦྱོར་དང་རྟག་སྦྱོར་གཉིས་ཏེ་བདུན་ནམ། ཡང་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་དབྱེ་སྒོ་གཞན་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལུས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སྒོ་ལྔའི་འཁོར་དུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་བྱུང་བརྩོན་འགྲུས་ལྔ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིད་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་དུ་བྱུང་བ་གཉིས་ནི་སེམས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ཏེ་རྣམ་པ་བདུན་དུ་ཡང་གསུངས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་དེ་འདྲར་ཡོངས་ཤེས་ནས། མཁས་པས་ཡང་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད། བསམ་གཏན་གྱི་ངོ་བོ་སེམས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ལ་མི་གཡེང་བར་ནང་དུ་རྩེ་གཅིག་གནས་པ་དང་། རྒྱུ་ནི་དམིགས་པ་མ་བརྗེད་པར་དྲན་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་བརྟེན་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལུས་སེམས་ལ་ཤིན་ཏུ་སྦྱང་བའི་བདེ་བ་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བྲལ་བའི་
2-207a
ཁམས་གོང་མ་གཟུགས་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བས་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་ལས་རྫུ་འཕྲུལ་སོགས་མངོན་པར་ཤེས་པ་དབང་བསྒྱུར་བ་དང་། ལྷ་དང་ཚངས་པ་འཕགས་པའི་གནས་པ་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་ཉིད་བྱེད་དོ། །ལྷའི་གནས་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་བཞིའོ། །ཚངས་པའི་གནས་པ་ནི་ཚད་མེད་པ་བཞིའོ། །རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པའི་གནས་པའོ། །ལྡན་པ་ནི་དཀར་པོའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་སྟེ་སེམས་ཀྱི་དབང་ཐོབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པ་ཅན་འགྲུབ་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞིའི་འཇུག་པ་ནི་བསམ་གཏན་བསྒོམ་པའི་གང་ཟག་དེ་དག་ལ་ཡོད་ཀྱི་གཞན་ལ་མེད་ཅིང་དེ་ནི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་གིས་དབྱེ་ན། རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་བཅས། རྟོག་མེད་དཔྱོད་བཅས། རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་ཀ་མེད་པ་གསུམ་སྟེ་དོན་གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །ཡོན་ཏན་གྱི་ཡན་ལག་གིས་ཕྱེས་ན། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་མན་ཆད་དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། གསུམ་པ་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ། བཞི་པ་ཡན་ཆད་བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པ་སྟེ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །བསམ་གཏན་དེ་འདྲར་ཡོངས་ཤེས་ནས། མཁས་པས་ཡང་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད། ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་ཀྱི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། །བདེན་དོན་མཐོང་བའི་ཤེས་རབ་དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་ནི་
2-207b
ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས་གྲོལ་བར་བྱེད་དེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་རེ་ཞིག་གཞིལ་བར་བྱེད། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཉན་རང་གི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་བག་ལ་ཉལ་སྤོང་བར་བྱེད། བདག་མེད་གཉིས་རྟོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ།

如是了知忍辱，智者应如实修持。
精进的自性是对善法真正欢喜，因是依靠信仰善法并乐意修持，果是使正念等一切功德不断增长，作用是对治一切烦恼，相应是与无贪等清净功德相应。
精进的分类有七种：按对象分，对三学精进有三种；按本质分，有身精进和心精进两种；按加行分，有恭敬加行和恒常加行两种，共七种。或者，按另一种分类方式：增上戒学的身精进包括在五门中生起的五种精进心所，增上心学和增上慧学的意识相应精进是心精进，这样也是七种。
如是了知精进，智者应如实修持。
禅定的自性是心不散乱于外境而内心专一安住，因是不忘失所缘的正念和持续修习的精进，果是生起身心极为轻安的安乐，以及通过投生欲界之上的色界而远离欲界痛苦所产生的快乐。
禅定的作用是调伏神通等神通力，以及掌控天、梵、圣住。天住是指四种禅定和四种无色定，梵住是指四无量心，三解脱门等是圣住。
禅定的相应是与白法中最胜功德相应，因为通过获得心的自在力而成就殊胜功德，成为解脱和解脱智慧的所依。
禅定的所依是修习禅定的人，而非其他人，分为三类：
按对治分支分，有有寻有伺、无寻有伺、无寻无伺三种，义如前述。
按功德分支分，有初二禅以下具喜、第三禅具乐、第四禅以上具舍三种。
如是了知禅定，智者应如实修持。
智慧的自性是对真如和尽所有的一切所知无颠倒、如实地详细分别。
见到真理的智慧之因是依靠禅定，果是从一切烦恼中解脱：世间智慧暂时降伏烦恼，出世间声闻缘觉的智慧断除烦恼障的随眠，通达二无我的大乘智慧断除二障的随眠。
;


 །བྱེད་ལས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཚོང་དང་ཞིང་རྨོ་སོགས་འཚོ་ཚིས་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྲོག་གནས་སྐབས་སུ་འཚོ་བ་ཙམ་བྱེད་མོད་ཀྱང་། དེ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ། ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་འཚོ་བས་དགེ་བའི་རྩ་བའི་སྲོག་མི་འཆད་པར་མཐར་ཐུག་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་རྟག་པའི་གོ་འཕང་འགྲུབ་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་འཚོ་བ་དམ་པ་དང་གཞན་ལ་ལེགས་པར་བཤད་པས་དགེ་བའི་འཚོ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྡན་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྣོད་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། ཡུམ་རྣམས་ལས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་དམ་པའོ། །གཙོ་བོའོ། །ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །གཞིའི་འཇུག་པ་ནི་རྟེན་གྱི་གང་ཟག་ཤེས་རབ་ཅན་རྣམས་ལ་ཡོད་ཀྱི་གཞན་ལ་མེད་པའི་ཁྱད་པར་དང་ཤེས་རབ་དེ་ལ་འཇུག་པའི་དབྱེ་བ་ནི། སྐབས་འདིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་གཙོ་བོའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་རབ་ཆོས་མཆོག་མན་ཆད་དང་འཇིག་རྟེན་འདས་པ་ཆུང་ངུའི་ཉན་རང་གི་ཤེས་རབ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་
2-208a
པ་ཆེན་པོ། བྱང་སེམས་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་དང་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །ཤེས་རབ་དེ་འདྲར་ཡོངས་ཤེས་ནས། །མཁས་པས་ཡང་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །ཅེས་སོ། །
六度摄诸善法
བདུན་པ་དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ནང་དུ་བསྡུ་བ་ནི། དཀར་པོའི་ཆོས་ཀུན་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏེ། ས་དང་ཕར་ཕྱིན་བྱང་ཕྱོགས་དགེ་བསྡུ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ནང་དུ་འདུ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ན་དཀར་པོའི་ཆོས་ཀུན་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཡི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དགེ་བ་ཇི་སྙེད་པ་དང་། མཉམ་པར་བཞག་པའི་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དགེ་བ་ཇི་སྙེད་པ་དང་། མཉམ་པར་བཞག་པ་ཡང་ཡིན་ལ་མ་བཞག་པ་ཡང་ཡིན་པས་གཉིས་ཀར་ཤེས་པར་བྱ་བ་བཟོད་བརྩོན་ལྟ་བུ་སྟེ་ཆ་གསུམ་དུ་འདུ་བ་ལས། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་དགེ་བའམ་དཀར་པོའི་ཆོས་ཀུན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏེ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། སྦྱིན་པ་ཡང་ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་གཏོང་བས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཞིང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་། སོ་ཐར་དང་། བསམ་གཏན། ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་གསུམ་ལས། སོ་ཐར་གྱི་ལུས་ངག་གི་སྤོང་བ་བདུན་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་སྟེ། སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་མིན་པས་སོ། །བསམ་གཏན་ཤེས་རབ་གཉིས་ཀྱིས་མཉམ་པར་བཞག་པའི་
2-208b
དཀར་ཆོས་རྣམས་བསྡུས་ཏེ། བསམ་གཏན་ནི་དངོས་སུ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། དེའི་ནང་དུ་བསམ་གཏན་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་བསྡུའོ། །ཤེས་རབ་ལ་ཐོས་བསམ་གྱི་ཤེས་རབ་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ནང་དུ་བསྡུ་ལ། བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ནི་མཉམ་བཞག་ཏུ་འདུ་སྟེ། ལྷག་མཐོང་ཡིན་པས་སོ། །བཟོད་པ་བརྩོན་འགྲུས་གཉིས་ནི། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་འཇུག་པའི་དུས་ན་ཡོད་པས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པར་གཏོགས་ལ། ཞི་ལྷག་སྒོམ་པའི་དུས་ན་ཡང་བཟོད་བརྩོན་ཡོད་པ་ནི་མཉམ་པར་བཞག་པར་གཏོགས་པ་ཡིན་པས། དེ་གཉིས་ཀྱིས་དེ་དག་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའོ། །
断六度违缘
བརྒྱད་པ་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་ཀྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤོང་བ་ནི། ཕྱིན་དྲུག་རེ་རེར་ཚིགས་བཅད་རེ་རེས་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་ནི། མི་མཐུན་ཕྱོགས་བདུན་དང་བྲལ་བ་སྟེ། གང་ཞེ་ན་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་ཆགས་ནས་གཏོང་མི་ཕོད་པ་ནི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཡིན་ལ།དེ་སྤང་བས་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མ་ཆགས་པའོ།

智慧的作用是：虽然世间的商业、耕种等谋生智慧仅能维持生命，但比这更殊胜的是，通过深广法的滋养使善根不断，最终成就永恒的大菩提果位，因此是殊胜的智慧生活，并通过向他人善说而成就善法生活。
智慧的相应是与一切法的最胜法器——般若波罗蜜多的功德相应。如诸《般若经》所说："般若波罗蜜多是诸波罗蜜多中最殊胜、最上首、最为特别的。"
智慧的所依是具有智慧的人，其他人则没有这种特性。智慧的分类，从此处智慧的主要方面来看，分为三种：世间智慧（至法胜位以下），小出世间智慧（声闻缘觉的智慧），以及大出世间智慧（诸菩萨圣者的智慧）。
如是了知智慧，智者应如实修持。
六度摄诸善法
第七，一切白法摄于六波罗蜜多，以一颂宣说："诸白法..."等。
诸地、波罗蜜多、菩提分、四摄等一切法都摄于六波罗蜜多中。如何摄呢？一切白法简要而言分为三部分：非等持散乱状态所摄的一切善法，等持心所摄的一切善法，以及既是等持又是非等持的双重性质（如忍辱、精进）。
在这三部分中，非等持的善法或白法都被布施和持戒两种波罗蜜多所摄：布施是通过身体行为的布舍，因此属于非等持性质；持戒中的三种律仪（别解脱、禅定、无漏律仪）中，别解脱的七种身语断除属于非等持，因为不被心所摄。
禅定和智慧二者摄持等持状态的白法：禅定本质上就是等持状态，其中也包括禅定律仪和无漏律仪。智慧中的闻思智慧属于非等持，修慧则属于等持，因为是观。
忍辱和精进二者，在行持非等持的布施和持戒时存在，故属于非等持；在修习止观时的忍辱和精进则属于等持。因此这两者摄持了上述诸法。
断六度违缘
第八，断除波罗蜜多的违缘，每种波罗蜜多用一个偈颂来说明。
菩萨的布施远离七种违缘。哪七种呢？对财物执着而无法舍弃是违缘，断除它就是不执着于财物。
;


 །སློང་བ་འོང་ན་དེ་མ་ཐག་ཏུ་མི་སྦྱིན་པར་དུས་བརྒྱངས་ཏེ་ཕྱི་བཤོལ་བྱེད་པ་སྤངས་པས། ཕྱི་བཤོལ་ལ་མི་ཆགས་པ་དང་། སྦྱིན་པ་འདི་ཙམ་བཏང་བས་ཆོག་ཅེའམ། གང་ཟག་འདི་ཙམ་ལ་སྦྱིན་ཞེས་སམ། ཕྱོགས་འདིར་སྦྱིན་དུས་འདི་ཙམ་ཞིག་སྦྱིན་ཞེས་ཕྱོགས་ལྷུང་རིས་ཆད་ལྟ་བུས་ཆོག་འཛིན་མེད་པར། དངོས་པོ་དང་ཡུལ་དུས་གང་ཟག་ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པར་བྱེད་པས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། སྦྱིན་
2-209a
པ་བྱིན་པའི་ལན་ལ་རེ་བས་ཆགས་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། སྦྱིན་པ་བྱིན་པས་མ་འོངས་པ་ན་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོའི་རྣམ་སྨིན་འདོད་པ་ལ་མ་ཆགས་པ་དང་། མི་མཐུན་ཕྱོགས་སེར་སྣ་དང་ཆགས་པའི་བག་ཉལ་ལ་མི་ཆགས་པ་སྟེ། སེར་སྣས་བསླད་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པར་གཏོང་བའོ། །ཡིད་བྱེད་དང་རྣམ་རྟོག་གི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཉན་རང་གི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བའི་ཡིད་བྱེད་དང་། འཁོར་གསུམ་དུ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི། འཆལ་ཚུལ་ལ་མ་ཆགས། ཕྱི་བཤོལ་ལ་མི་ཆགས། ཕྱོགས་རེའི་ཆོག་འཛིན་ལ་ཆགས་པ་མེད། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་གཞན་གནོད་མ་བྱས་པ་སོགས་ཀྱིས་ལན་དུ་རེ་བ་ལ་ཆགས་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ཟག་བཅས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་ལ་མ་ཆགས། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཉལ་ལ་མི་ཆགས། དམན་ལམ་ཡིད་བྱེད་དང་འཁོར་གསུམ་དངོས་ཞེན་གྱི་རྣམ་རྟོག་ལ་ཆགས་པ་མེད་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟོད་པ་ནི་ཞེ་སྡང་གིས་རྒྱུད་འཁྲུགས་ནས་གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་མ་ཆགས་པ་དང་། དེ་མ་ཐག་ཏུ་བཟོད་པར་མི་བྱེད་པར་ཕྱི་བཤོལ་ལ་མི་ཆགས་པ་དང་། བཟོད་པ་ཉི་ཚེ་བ་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། འདི་ལ་བཟོད་པར་བྱས་ན་ཚུར་རང་ལ་ལན་དུ་ཕན་འདོགས་པ་ལ་ཆགས་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། བཟོད་པ་བསྒོམས་ན་མ་འོངས་པར་གཟུགས་བྱད་བཟང་ཞིང་འཁོར་མང་པོར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་རྣམ་སྨིན་ལ་མ་ཆགས་པ་དང་། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཞེ་སྡང་གི་བག་ཉལ་ལ་མི་ཆགས་པ་དང་། ཡིད་བྱེད་
2-209b
དང་རྣམ་རྟོག་གི་གཡེང་བ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་ནི། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལེ་ལོ་མངོན་གྱུར་ལ་མ་ཆགས་པ་དང་། དགེ་ཕྱོགས་ལ་མྱུར་དུ་མི་འཇུག་པར་ཕྱི་བཤོལ་ལ་མི་ཆགས་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཉི་ཚེ་བས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། གཞན་དོན་ལ་བརྩོན་པས་དེས་བདག་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ལན་ལ་ཆགས་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། མ་འོངས་པར་ལས་ཀྱི་མཐའ་རྣམས་འགྲུབ་པ་སོགས་རྣམ་སྨིན་ལ་མ་ཆགས་པ་དང་། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལེ་ལོའི་བག་ཉལ་ལ་མི་ཆགས་པ་དང་། དམན་ལམ་ཡིད་བྱེད་དང་འཁོར་གསུམ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་གཏན་ནི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་རྣམ་གཡེང་མངོན་གྱུར་ལ་མ་ཆགས་པ་དང་། ནམ་ཞིག་བསྒོམ་སྙམ་དུ་ཕྱི་བཤོལ་ལ་མི་ཆགས་པ་དང་། བསམ་གཏན་ཉི་ཚེ་བ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་འཛིན་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱིས་གཞན་ལ་ཕན་བཏགས་པའི་ལན་ལ་ཆགས་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ལ་ནད་མེད་པ་དང་ཁམས་གོང་མར་སྐྱེ་བའི་རྣམ་སྨིན་ལ་མ་ཆགས་པ་དང་། མི་མཐུན་ཕྱོགས་རྣམ་གཡེང་གི་བག་ཉལ་ལ་མི་ཆགས་པ་དང་། དམན་ལམ་ཡིད་བྱེད་དང་འཁོར་གསུམ་དུ་རྟོག་པའི་གཡེང་བ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པའོ།

当乞求者来时不立即布施而延迟推辞，断除这种行为，即是不执着于推辞；不认为"施舍这么多就足够了"，或"只施给这样的人"，或"在这个地方这个时候施舍这些"等带有偏向性的满足感，而是对物品、地点、时间、人物方面无偏执地行施，即是不执着于满足感；
也不因期望布施的回报而执着，即不期望未来因布施而得大受用的果报，即是不执着；不执着于违缘悭吝和执着的随眠，即施舍时丝毫不被悭吝所染污；
不执着于意念和分别念的散乱，即不以回向声闻缘觉菩提的意念，以及不执着于三轮（施者、受者、施物）的分别念。
同样地，菩萨的持戒是：不执着于破戒，不执着于推辞，不执着于片面的满足感，也不执着于因持戒而不伤害他人等而期望回报，不执着于有漏的果报，不执着于烦恼的随眠，不执着于小乘道的意念和三轮实执的分别念。
菩萨的忍辱是：不执着于因愤怒扰乱心而伤害他人，不执着于不立即忍辱的推辞，不执着于认为少许忍辱就足够的满足感，也不执着于"对此人忍辱则他会回报自己利益"的想法，不执着于修忍辱后未来会获得相貌庄严众多眷属等果报，不执着于违缘嗔恨的随眠，不执着于意念和分别念的散乱。
菩萨的精进是：不执着于违缘显现的懈怠，不执着于不立即行善的推辞，不执着于认为少许精进就足够的满足感，也不执着于为利他而精进后对方会回报自己的想法，不执着于未来事业成就等果报，不执着于违缘懈怠的随眠，不执着于小乘道意念和三轮分别念。
菩萨的禅定是：不执着于违缘显现的散乱，不执着于"什么时候才修禅"的推辞，不执着于认为少许禅定就足够的满足感，也不执着于以禅定利益他人后的回报，不执着于身无病痛和投生上界等果报，不执着于违缘散乱的随眠，不执着于小乘道意念和三轮分别的散乱。


 །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ནི། རྟག་ཆད་ཀྱི་ལྟ་བ་སོགས་ཤེས་རབ་འཆལ་བ་མངོན་གྱུར་ལ་མ་ཆགས་པ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བཀུར་སྟིས་བསྟེན་པ་དང་ཐོས་བསམ་སོགས་ལ་ཕྱི་བཤོལ་བྱེད་པ་ལ་མི་ཆགས་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། བདག་
2-210a
གིས་ཆོས་བཤད་པ་ན་གཞན་གྱིས་བདག་ལ་ཕན་འདོགས་སུ་རེ་བས་ལན་ལ་ཆགས་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་ཤེས་རབ་སྦྱངས་ན་མ་འོངས་པ་ན་མཁས་པར་འགྱུར་སྙམ་དུ་རྣམ་སྨིན་ལ་མ་ཆགས་པ་དང་། འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་ལ་མི་ཆགས་པ་དང་། དམན་པའི་མྱང་འདས་སུ་བསྔོ་བ་དང་འཁོར་གསུམ་དངོས་ཞེན་གྱི་རྣམ་རྟོག་གི་གཡེང་བ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པའོ། །
说六度功德
དགུ་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སངས་རྒྱས་སྲས་རྣམས་སློང་དང་འཕྲད་ན་སོགས་ཚིགས་བཅད་ཉེར་གསུམ་གྱིས་བསྟན་པ་ལས། དང་པོ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་པོ་རེ་རེ་ཡང་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་ཟང་ཟིང་མེད་པ་དང་དོན་ཆེ་བ་དང་། མི་ཟད་པའི་ཡོན་ཏན་བཞི་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སློང་བ་པོ་དང་འཕྲད་ན་རང་གི་སྲོག་ཀྱང་གཏོང་ན་དངོས་པོ་གཞན་ལྟ་ཅི་སྨོས་སོ། །གཏོང་བ་དེ་ཡང་དུས་རེས་འགའ་བ་མ་ཡིན་པར་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་རྟག་ཏུ་གཏོང་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །སྙིང་རྗེས་ཀུན་ནས་བསླངས་ཏེ་གཞན་ལ་ཕན་འདོད་ཁོ་ནས་སྦྱིན་པ་ཡིན་པས། གཞན་ལ་ཕན་བཏགས་པ་དེའི་ལན་ཀྱང་མི་རེ་ལ་ཕྱི་མར་སྦྱིན་པ་དེའི་རྣམ་སྨིན་ཡིད་འོང་འདོད་པའི་འབྲས་བུའང་དོན་དུ་མི་གཉེར་བ་ནི་ཟང་ཟིང་མེད་པའོ། །སྦྱིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་ནས་ཀྱང་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་རང་རང་མོས་པའི་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་བཀོད་པ་ནི་དོན་ཆེ་བའོ། །སྦྱིན་པ་དེ་ཉིད་འཁོར་གསུམ་མི་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པས་འཇིག་རྟེན་པ་ལྟར་འཁོར་བའི་
2-210b
འབྲས་བུ་སྨིན་ནས་ཟད་པ་དང་། ཉན་རང་ལྟར་མྱང་འདས་ཐོབ་ནས་ཟད་པ་མིན་པར། འཁོར་འདས་ཀྱི་མཐའ་ལ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་དག་ན་ཕྱི་མའི་མཐའི་བར་དུ་མི་ཟད་པར་བཞག་པ་ནི་མི་ཟད་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །སངས་རྒྱས་སྲས་རྣམས་ཉེས་སྤྱོད་སྡོམ་པ་དང་། དགེ་ཆོས་སྡུད་པ་དང་། གཞན་དོན་ལ་བརྩོན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་གསུམ་པོ་མ་ཚང་བ་མེད་པ་དུས་རྟག་པ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་བར་དུ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་སོགས་ལ་མེད་པའི་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དེའི་འབྲས་བུ་མཐོ་རིས་མངོན་པར་མི་འདོད་ལ་མཐོ་རིས་ཡང་དག་པར་ཐོབ་ཀྱང་དེའི་བདེ་བ་ལ་ཆགས་པ་མི་སྐྱེད་པ་ཟང་ཟིང་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་བཀོད་པ་ནི་དོན་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པས་འཇིག་རྟེན་དག་ན་ནམ་ཡང་མི་ཟད་པའི་གཏེར་དུ་བཞག་པ་ནི་མི་ཟད་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་ཤིན་ཏུ་བྱ་དཀའ་བ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡུན་རིང་པོར་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་བསམ་བཞིན་འཛིན་ཅིང་ཚ་གྲང་བཀྲེས་སྐོམ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཅི་མི་སྙམ་པ་དང་། དེ་བཞིན་མི་ཡི་གནོད་པ་ཀུན་བཟོད་པས་རྒྱ་ཆེ་བའོ། །བཟོད་པ་བསྒོམ་པ་དེ་ཡང་རང་གིས་མཐོ་རིས་ཀྱི་བདེ་བ་དོན་དུ་གཉེར་བ་མིན་ལ། མངོན་པར་ཤེས་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པས་ཕ་རོལ་ལ་གནོད་ལན་བྱེད་མ་ནུས་པས་མིན་ཞིང་
2-211a
སེམས་ཅན་དེ་ལ་འཇིགས་པས་བཟོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་འཇིགས་པ་ལྔ་དང་བྲལ་བས་སོ། །ཚུལ་རང་ལ་ཕན་པར་ལྟ་བས་མ་ཡིན་པས་ཟང་ཟིང་མེད་པའོ། །བཟོད་པ་བླ་ན་མེད་པས་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་བཀོད་པ་ནི་དོན་ཆེ་བའོ།

菩萨的智慧是：不执着于常见断见等显现的邪智慧，不执着于推辞承侍善知识和闻思等，不执着于认为少许智慧就足够的满足感，也不执着于"我讲法时别人会回报利益我"的想法，不执着于"如此修习智慧将来会成为智者"等果报，不执着于邪智慧的随眠，不执着于回向小乘涅槃和三轮实执分别念的散乱。
说六度功德
第九，宣说波罗蜜多的功德，以"诸佛子遇乞丐"等二十三个偈颂来说明。
首先，六波罗蜜多每一种都具有广大、无染、大义和不竭四种功德：
诸佛子菩萨遇到乞求者时，连自己的生命都能布施，更何况其他物品。这种布施不是偶尔为之，而是直到轮回终尽都恒时布施，这是布施广大的功德。
由悲心所引发，只为利益他人而布施，既不期望他人回报，也不为了来世获得布施的悦意果报，这是无染的功德。
通过这种布施所摄受，将一切有情安立在各自所喜好的三种菩提中，这是大义的功德。
这种布施被无缘三轮的智慧所摄持，不像世间人那样轮回果报成熟后就耗尽，也不像声闻缘觉那样获得涅槃后就结束，而是获得不住轮涅二边的大涅槃，在世间中直至未来际而不竭尽，这是不竭的功德。
诸佛子具有防止恶行、摄集善法、精进利他性质的三种戒律，圆满无缺且恒常，即从正确受持直至获得大菩提，这是声闻等所没有的广大功德。
不希求持戒果报的善趣，即使正得善趣也不对其安乐生起执着，这是无染的功德。
通过这种持戒也将一切有情安立在三菩提中，这是大义的功德。
这种持戒被无分别智所摄持，在世间中安立为永不穷尽的宝藏，这是不竭的功德。
诸佛子为了极其难行的令一切众生成熟和自己圆满佛法，而长时间内在轮回中主动受生，对寒热饥渴等痛苦无所在意，同样忍受人类的一切伤害，这是广大的功德。
修习这种忍辱不是为了追求善趣安乐，也不是因为具有神通力而无法报复他人，也不是因为害怕众生而忍辱，因为已离五种怖畏。也不是出于对自己有利的考虑，所以是无染的。
通过无上的忍辱将一切有情安立在三菩提中，这是大义的功德。
;


 །བཟོད་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་ཟིན་པས་འཇིག་རྟེན་དག་ན་མི་ཟད་བཞག་པ་མི་ཟད་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་བསམ་པ་གོ་ཆ་དང་རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་པའི་སྦྱོར་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མ་འདྲེས་པས་འཇིག་རྟེན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ལས་འཕགས་ཤིང་། བདག་མེད་གཉིས་རྟོགས་པ་དང་རང་གཞན་དོན་གཉིས་སྒྲུབ་པས་ཉན་རང་གི་བརྩོན་འགྲུས་ལས་འཕགས་ཤིང་། ཕྱོགས་དང་དུས་ཀྱི་ཚད་དཔག་པར་དཀའ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཡིན་པས་དཔེ་མེད་པ་བརྩམས་པར་བྱས་པ་ནི་རྒྱ་ཆེ་བའོ། །དེས་རང་དང་གཞན་གྱི་ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་གཞོམ་པར་བྱས་ནས་བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཟང་ཟིང་མེད་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་བཀོད་པ་ནི་དོན་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་ཟིན་པས་འཇིག་རྟེན་དག་ན་མི་ཟད་བཞག་པ་མི་ཟད་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པ་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་དང་ལྡན་ཞིང་བསམ་གཏན་བཞི་སོགས་དང་རྣམ་ཐར་ཟད་པར་ཟིལ་གནོན་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པ་ནི་རྒྱ་ཆེ་བའོ། །བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཅན་གྱིས་གནས་ཤིང་དེ་ཡི་རོ་མི་མྱོང་བར་སྙིང་རྗེས་སྐྱེ་བ་དམན་པ་
2-211b
འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་ཟང་ཟིང་མེད་པའོ། །བསམ་གཏན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་བཀོད་པ་དོན་ཆེ་བའོ། །བསམ་གཏན་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་ཟིན་པས་འཇིག་རྟེན་དག་ན་མི་ཟད་བཞག་པ་མི་ཟད་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་དང་། ཤེས་བྱ་གང་ཡིན་པ་ཇི་སྙེད་པ་མཐའ་དག་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ཤེས་པ་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལའང་བློ་ཡི་ཆགས་པ་རབ་ཏུ་མི་སྐྱེད་ན་འཁོར་བར་སྨོས་ཅི་དགོས་ཏེ་འཁོར་འདས་ཀྱི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་། དོན་དམ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་ཟང་ཟིང་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་བཀོད་པར་བྱེད་པ་ནི་དོན་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་དེ་སྲིད་བཞིའི་མཐའ་ལ་མི་གནས་པ་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་འདུ་འབྲལ་མེད་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་གཟུང་བས་འཇིག་རྟེན་དག་ན་ནམ་ཡང་མི་ཟད་པ་ཉིད་དུ་བཞག་པ་ནི་ནམ་ཡང་རྒྱུན་མི་འཆད་ཅིང་ཁྱབ་པས་མི་ཟད་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་ཟང་ཟིང་མེད་པ་དང་། དོན་ཆེ་བ་དང་། མི་ཟད་པ་སྟེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བཞིར་ནི་ཤེས་པར་བྱའོ།

忍辱被智慧所摄持，故在世间中安立为不竭，这是不竭的功德。
诸佛子具有发心铠甲和实行加行的精进，因不杂烦恼而胜过世间精进，因通达二无我和成就自他二利而胜过声闻缘觉的精进，是方向和时间上难以测量的精进，所以是无与伦比的发心，这是广大的功德。
通过摧毁自他烦恼群而获得殊胜菩提，这是无染的功德。
通过这种精进也将一切有情安立在三菩提中，这是大义的功德。
精进被智慧所摄持，故在世间中安立为不竭，这是不竭的功德。
诸佛子具有勇进等极其众多的禅定，成就四禅等以及解脱、遍处、胜处等一切相，这是广大的功德。
虽安住于殊胜的禅定乐，但不贪著其味，而是因悲心依靠下劣的欲界受生，这是无染的功德。
通过这种禅定也将一切有情安立在三菩提中，这是大义的功德。
禅定被智慧所摄持，故在世间中安立为不竭，这是不竭的功德。
诸佛子完全了知真如实相和一切所知事物，这是广大的功德。
对涅槃也不生起心的贪著，更何况轮回，因为了知轮涅一切显现都是如幻的世俗谛，及平等性的胜义谛。这是无染的功德。
通过这种智慧也将一切有情安立在三菩提中，这是大义的功德。
这种智慧不住于四边（有无常断），因此本性上与大悲不可分离，通过摄受众生而在世间中永远不竭地安立，这是永不断绝且遍及一切的不竭功德。
如是广大、无染、大义、不竭，应知是布施等一切（波罗蜜多）的四种功德。


 །སླར་ཡང་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པར་དག་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཚུལ་དང་། མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་དང་། སྦྱིན་པའི་བསྔགས་པས་མཚོན་ནས་བསྟན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བཞི་
2-212a
ལས། དང་པོ་སློང་བ་མཐོང་རྫོགས་སོགས་ནས། ཉི་མའི་ཟེར་བཞིན་མཚུངས་པ་མེད་ཅེས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ། དང་པོ་སྦྱིན་པའི་བསྔགས་པ་ནི། སློང་བ་པོ་དེས་གཏོང་བ་པོ་མཐོང་ན་དགའ་བ་དང་། མཐོང་ནས་རང་གིས་འདོད་པ་བཞིན་སྦྱིན་པ་རྫོགས་པར་བྱས་པའི་གནས་སྐབས་ན་དགའ་བ་དང་གཏོང་བ་པོ་མ་མཐོང་བ་དང་སྦྱིན་པ་མ་རྫོགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་མི་དགའ་བ་དང་། གཏོང་ལྡན་མཐོང་བ་དང་དེས་རང་ལ་སྦྱིན་པའི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ལ་རྟག་ཏུ་ཡིད་ཀྱིས་སྨོན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་། སྦྱིན་པ་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བརྩེ་བ་ལྡན་པས་ནི། སློང་པ་པོ་མཐོང་ཞིང་སྦྱིན་པ་རྫོགས་ན་དགའ་བ་དང་དེ་གཉིས་བྲལ་བ་ལ་མི་དགའ་བ་དང་སློང་བ་མཐོང་བ་དང་དེ་ལ་སྦྱིན་པ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ལ་སྨོན་པ་དེ་གསུམ་སློང་བ་པོའི་དགའ་བ་སོགས་ལས་ལྷག་པར་ལྡན་པས། སློང་བ་པོའི་དེ་གསུམ་རྟག་ཏུ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏེ། སློང་བ་པོས་སྦྱིན་པ་བྱེད་པ་དེ་མཐོང་བས་དགའ་བ་དེ་བས་ཆེས་ལྷག་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སློང་བ་པོ་མཐོང་བས་དགའ་བ་དང་། སློང་བ་པོས་སྦྱིན་པ་ཐོབ་ནས་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དགའ་བ་དེ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་ལ་གཏོང་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དགའ་བ་ལྷག་པར་ཆེ་བ་སོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡོན་ཏན་ནི། སྙིང་བརྩེ་བས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ནི། རང་གི་སྲོག་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་ཆུང་མ་དག་
2-212b
རྟག་ཏུ་བཏང་བ་ལ་མི་དགའ་བ་ཅུང་ཟད་མེད་པར་ཤིན་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས། རང་གི་དོན་དུ་གཞན་གྱིས་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པ་ལེན་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དེ་སྤོང་བ་ཇི་ལྟར་སྲུང་བར་མི་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་མི་དགེ་བ་གསུམ་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་སེམས་འཕགས་པ་རང་གི་ལུས་དང་སྲོག་ལའང་མི་ལྟ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་སེམས་སྙོམས་ཤིང་། འཇིགས་པ་ལྔ་དང་བྲལ་བས་རྒྱལ་པོའི་ཆད་པ་སོགས་ཀྱིས་མི་འཇིགས་པ་དང་། ལུས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་བརྩེ་བའི་ཕྱིར་རང་ལ་བདོག་པ་ཀུན་སྟེར་བ་དེ་ཡིས་གཞན་ལ་བསླུ་ཞིང་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡིས། མི་བདེན་པ་ལོག་པའི་ཚིག་རྫུན་ནི་ཇི་ལྟར་སྨྲ་སྟེ། རྫུན་སྨྲ་བ་ནི་རང་གི་ལུས་དང་སྲོག་གི་ཕྱིར་སྨྲ་བའམ། ཡང་ན་ཉེ་དུ་སོགས་འགའ་ཞིག་བྱམས་པས་དེའི་ཆེད་དུའམ། དགྲ་སོགས་གཅིག་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་སེམས་མི་སྙོམས་པའི་དབང་གིས་རྫུན་སྨྲ་ལ། ཡང་ན་རྒྱལ་པོ་དང་རྐུན་པོ་སོགས་ཀྱི་འཇིགས་པས་རྫུན་སྨྲ་བ་དང་། ཡང་ན་རང་གི་ཆུང་མ་དང་ནོར་སོགས་བྲལ་བར་དོགས་ནས་མི་བདེན་པ་སྨྲ་ནའང་། རྒྱུ་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྫུན་སྨྲ་བ་མི་སྲིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་སྙོམས་པར་ཕན་འདོགས་པར་འདོད་པའི་བརྩེ་བ་ཅན་ཡིན་པ་དང་། གང་ཟག་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བས་རང་ཉིད་ཤིན་ཏུ་འཇིགས་ཤིང་དེ་ལ་དེ་མི་འབྱུང་བར་འདོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་འདུལ་བ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་
2-213a
བརྩོན་པ་ཡིན་པས། གོང་གི་རིམ་པ་བཞིན་ངག་གི་ཉེས་པ་མཛའ་བ་དང་མི་མཛའ་བའི་སེམས་མི་སྙོམས་པའི་དབང་གིས་ཕྲ་མ་སྨྲ་བ་དང་། གཞན་སྡུག་བསྔལ་བར་འདོད་པས་ཚིག་རྩུབ་མོ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་འཕེལ་བའི་ངག་འཁྱལ་བ་ཡི་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་ཤིན་ཏུ་རིང་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།

再者，通过六波罗蜜多的清净功德而超胜的方式，最胜的方式，以赞叹布施为例来说明，以及详细解释精进的功德四部分。
首先，从"见乞者欢喜..."到"如同阳光无与伦比"展示了第一部分。首先是赞叹布施：当乞者见到施主时生欢喜，见后如愿获得完满布施时欢喜，在未见施主和未得圆满布施时不喜，见到慷慨者并心中常常希望他圆满布施给自己，这样的情形，菩萨布施者因慈悲众生而：见乞者及圆满布施时欢喜，缺乏这两者时不喜，见乞者并希望圆满布施给他们，菩萨的这三种心态比乞者更为强烈，因此超过乞者的三种心态：菩萨见乞者的欢喜远胜乞者见施主的欢喜，菩萨布施圆满的欢喜远胜乞者获得布施的欢喜等。因此，菩萨的清净布施特别殊胜。
持戒清净的功德是：因悲悯众生，对恒常舍弃自己的生命、财物和妻子毫无不悦，而极为欢喜的菩萨，怎么会不为自己而断除杀生、不与取和邪淫呢？因此，他们具足断除三种身不善业的清净持戒。
圣菩萨不顾惜自身性命，对众生心平等，远离五种怖畏而不惧王法等惩罚，因悲悯一切有情而施予自己的一切，他如何会欺骗伤害他人而说不实妄语呢？妄语通常是为了自身性命而说，或因爱某些亲友而为其利益，或因对敌人等不平等心而想伤害对方，或因惧怕国王和盗贼等，或因担忧失去自己的妻子和财物而说不实语。因为菩萨没有这些因素，所以不可能说妄语。
同样，菩萨对一切众生平等欲作利益而具慈悲心，对他人的痛苦生极大恐惧并希望不发生，一心专注于调伏众生的烦恼，所以，按照前述顺序，他们远离因对亲非亲不平等心而生的离间语，因欲令他人痛苦而生的粗恶语，以及增长烦恼的绮语这三种语过。


 །བདོག་པ་ཐམས་ཅད་གཏང་བ་དང་གཞན་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཅན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ལ་རབ་ཏུ་མཁས་པ་དེ་ནི་ཡིད་གྱི་ཉོན་མོངས་པ། བརྣབ་སེམས་དང་གནོད་སེམས་དང་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆགས་སྡང་རྨོངས་གསུམ་ལས་སྐྱེས་པ་ཀུན་ཇི་ལྟ་བུར་ན་དང་དུ་ལེན་རིགས་ཏེ་རང་གི་བདོག་པ་ཀུན་གཞན་ལ་གཏོང་བས་གཞན་གྱི་བདོག་པ་ལ་བརྣབ་སེམས་མི་རིགས་པ་སོགས་སུ་རིམ་པར་སྦྱར་ནས་ཤེས་པར་བྱའོ། །བཟོད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་བརྩེ་ལྡན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་གང་གི་ཚེ། གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱེད་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་རང་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་རྒྱུ་བཟོད་པ་རྫོགས་པའི་ཐབས་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་གནོད་བྱེད་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་འདུ་ཤེས་མི་སྐྱེ་བར་ཕན་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་དང་བདེ་བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་དགའ་བ་རྙེད་པར་གྱུར་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡིས་མི་བཟོད་པའི་ཡུལ་གང་ལ་བཟོད་པར་བྱ་དཀའ་བ་ཅི་ཞིག་བཟོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་མི་བཟོད་པའི་འདུ་ཤེས་མེད་པས་ན་དཔེར་ན་ཉ་ཆུ་ལ་འཇུག་པ་དང་རི་དྭགས་མེའི་གཙང་སྒྲ་ཅན་མེ་ལ་འཇུག་པ་ལ་མི་བཟོད་པ་ཅི་ཡང་མེད་པ་ལྟ་བུའོ། །བརྩོན་འགྲུས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་
2-213b
གཞན་ལ་གཞན་གྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་ཏེ་བདག་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་དང་། བདག་གིས་བདག་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་ཀྱང་དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་པའི་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་དམིགས་ནས། བདག་བས་ཆེས་ལྷག་པར་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་རྟག་ཏུ་བྱམས་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་དཀའ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྤྱོད་ཕྱིར་བརྩེ་བ་ཆེན་པོ་དང་བཅས་པ་དེ་ལ་གཞན་དོན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་རླབས་པོ་ཆེ་སྤྱོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དཀའ་བ་ཅུང་ཟད་མིན་ལ། བདག་བས་གཞན་གཅེས་ཀྱི་བློས་གཞན་དོན་དུ་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་འདི་ནི་གཞན་འཇིག་རྟེན་དང་ཉན་རང་རྣམས་ཀྱིས་བགྱི་བར་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཉན་ཐོས་དང་རང་རྒྱལ་གསུམ་གྱི་བསམ་གཏན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་གཏན་ལ་ལྟོས་ན་བདེ་བ་ཆུང་བ་སྟེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཟག་བཅས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་། ཉན་རང་གི་བསམ་གཏན་ཟག་པ་མེད་པས་རང་རྒྱུད་འབའ་ཞིག་ཚིམ་པར་བྱེད་ཀྱི་གཞན་ལ་སིམ་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་དབང་གིས་འཁོར་བའི་བདེ་བ་འདོད་པ་དང་། ཉན་རང་རྣམས་བདག་གཅིག་པུ་མྱང་འདས་ཀྱི་བདེ་བ་འདོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་འཁོར་བ་ལ་ཞེན་པ་དང་། ཉན་རང་རྣམས་ཞི་བ་ལ་ཞེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཉན་རང་གི་བསམ་གཏན་ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་དུ་ཟད་པར་འགྱུར་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་པས་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀ་མ་སྤངས་པ་དང་། ཉན་རང་གིས་ཤེས་སྒྲིབ་མ་སྤངས་པས་རྨོངས་པ་
2-214a
དང་བཅས་པར་འདོད་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་པའི་བསམ་གཏན་ནི་དེ་ལས་ལྡོག་པ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བསམ་གཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་བདེ་བ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་མང་བ་དང་། གཞན་དོན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྲིད་ཞིར་ཞེན་པ་མེད་པ་དང་། ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་བས་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ཡང་མི་ཟད་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀ་སྤོང་བས་མ་རྨོངས་པའི་ཁྱད་པར་དྲུག་དང་ལྡན་པའོ། །ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡོན་ཏན་ནི། དཔེ་ཇི་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐོས་བསམ་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ནི་མཚན་མོ་སྣང་བ་མེད་པར་དངོས་པོ་ལ་ལག་པས་ནོམ་ཞིང་ཉུག་སྟེ་བཙལ་བ་དང་འདྲ་བར་མི་རྟག་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་སོགས་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མ་ཤེས་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྒོ་ནས་འཇལ་བ་ཙམ་མོ།

施予一切所有并对他人具有大悲心，通达缘起法的菩萨，怎会容许意的烦恼——贪心、害心和邪见等由贪嗔痴三毒所生的一切烦恼呢？因为施舍自己所有的一切给他人，所以不应对他人财物生起贪心等，应按此顺序理解。
清净的忍辱是：当慈悲具足的菩萨遭受他人伤害，或为利益他人而自己忍受痛苦时，他不生起"这是加害者"或"这是痛苦"的想法，而是想："这是成就无上菩提的因，是圆满忍辱的方法"，因此获得"这是最胜利益"和"这是安乐"的想法而感到欢喜。对这样的菩萨来说，还有什么难忍之境，何处难以忍受呢？因为他没有不忍的想法，就像鱼入水中，或如火鹿（燃尾鹿）入火中毫无不适感一样。
清净的精进是：诸菩萨对他人不生他者之想，了知自他平等性，虽然自己已经了解自他平等的意义，但看到其他未了解此义的众生，对他们生起比对自己更胜的恒常慈爱，并为众生的利益而行无量难行，具足大悲心的菩萨，对他们而言，为利他而行大精进并非些微困难。而这种视他比自己更为珍贵而为利他行难行的做法，是其他世间人和声闻缘觉极难做到的。
清净的禅定是：世间人、声闻和独觉三者的禅定与菩萨禅定相比安乐较小，因为世间人的有漏安乐和声闻缘觉的禅定虽无漏，但只满足自相续而不能使他人安乐。世间人因执我而欲求轮回安乐，声闻缘觉只求自己的涅槃安乐；世间人执着轮回，声闻缘觉执着寂灭；世间人的禅定安乐会衰损，声闻缘觉的禅定会在无余灭尽中穷尽；世间人认为未断二障，声闻缘觉未断所知障而有愚痴。
菩萨的禅定与此相反，具有六种特殊性：大乘禅定具足广大众多的无量安乐，为利他而入定，以无分别智而不执着于轮涅，在一切生世中生起而无衰损，即使在无余涅槃界中也不穷尽，断除二障故无愚痴。
清净智慧的功德是：譬如世间人的闻思修智慧，如同在黑暗无光时用手摸索触碰寻找事物，只是对无常、苦等诸法实相未能现见而仅通过比量推测而已。


 །ཉན་རང་གི་ཤེས་རབ་ནི། ཁེབས་ཀྱི་ནང་གི་སྒྲོན་མེ་འདྲ་སྟེ། སྒྲོམ་མམ་ཁང་བུའམ་ཕུག་ཏུ་མར་མེ་བཞག་ན་དེའི་ནང་ཙམ་ཞིག་གསལ་བ་བཞིན་དུ་རང་རྒྱུད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ཙམ་རྟོགས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བསལ་བའི་ཤེས་རབ་ཙམ་མོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་གསུམ་པ་སྙིང་རྗེ་ཅན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་པ་ནི་ཉི་མའི་ཟེར་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་སྣང་བར་བྱེད་པས་མཚུངས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟ་བ་བདག་མེད་གཉིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་རྟོགས་པ་དང་། ཇི་སྙེད་པ་ཀུན་ཉོན་རྣམ་བྱང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་འདྲེས་པར་ཤེས་པས། སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤོང་བ་དང་བདེན་པ་གཉིས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་སྦྱིན་པ་སོགས་མཆོག་ཏུ་
2-214b
གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་ནི། སྦྱིན་པ་རྟེན་དང་གཞི་དང་ནི་སོགས་ཚིགས་བཅད་དྲུག་གིས་བསྟན་ཏེ། སྦྱིན་སོགས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་པོ་རེ་རེ་ཡང་མཆོག་རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པས་ན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །མཆོག་རྣམ་པ་བརྒྱད་ནི། རྟེན་མཆོག་དང་། གཞི་འམ་དངོས་པོ་མཆོག་དང་། རྒྱུ་མཚན་མཆོག་དང་། ཡོངས་བསྔོ་མཆོག་དང་། རྒྱུ་མཆོག་དང་། ཡེ་ཤེས་མཆོག་དང་། ཞིང་མཆོག་དང་། གནས་པ་མཆོག་གོ། དེ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པས་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། དམ་པ་དང་། མཆོག་གི་ཡོན་ཏན་ལྡན་པའོ། །དེ་ཡང་སྦྱིན་པ་ནི། སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་པོ་སོ་སྐྱེ་དང་ཉན་རང་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པས་རྟེན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །སྦྱིན་པ་བྱ་རྒྱུའི་གཞི་འམ་དངོས་པོ་ནི་ཉན་ཐོས་པས་ཟས་གོས་སོགས་ཟང་ཟིང་གི་དངོས་པོ་ཅུང་ཟད་སྦྱིན་པ་དང་། ཆོས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་སྦྱིན་པ། ཚེ་འདིའི་གནོད་པ་ལ་སྐྱབས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ལྟ་བུ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཤིན་ཏུ་བཏང་བར་དཀའ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་། མགོ་དང་ཡན་ལག་སོགས་གཏོང་བ་དང་། ཆོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྐྱབས་སྲིད་ཞིའི་མཐའ་ལས་འདས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ལ་འགོད་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་སྦྱིན་པ་ཚད་མེད་པ་བྱེད་པའོ། །རྒྱུ་མཚན་ནི་ཀུན་སློང་ཏེ་ཉན་ཐོས་ལྟར་འདོད་པའི་དད་པས་མ་ཡིན་ཏེ་གཙོ་ཆེར་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་མཐོང་ནས་སྙིང་རྗེས་གཏོང་བ་དང་ནི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་མཆོག་ནི་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ལྷ་མིའི་བདེ་འབྲས་ཀྱི་ཆེད་དང་། ཉན་རང་གི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མི་བསྔོ་ཞིང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་བླ་མེད་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བསྔོ་བ་དང་། རྒྱུ་ནི་ཚེ་རབས་
2-215a
སྔར་མར་མ་ཆགས་པ་སོགས་དགེ་རྩ་གསུམ་གྱིས་ཟིན་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་ཡང་དག་པར་གོམས་པའི་བག་ཆགས་ཀུན་གཞི་ལ་ཡོད་པའི་དབང་གིས་གང་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་ལ་བརྒྱུད་མར་འཇུག་པའོ། །འདི་ནི་ཉེར་ལེན་གྱི་རྒྱུ་ས་བོན་ལྟ་བུ་དང་། རྒྱུ་མཚན་ནམ་ཀུན་སློང་སྙིང་རྗེ་ནི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་ཆུ་དང་ས་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་གྲོགས་ཡིན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་མཆོག་སྦྱིན་པའི་འཁོར་གསུམ་མི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཟིན་པའོ། །ཞིང་ནི་ལྔ་ཏེ། བྲམ་ཟེ་དང་ཚོང་པ་སོགས་རང་ལ་ནོར་ཅུང་ཟད་ཡོད་ཀྱང་སློང་བར་བྱེད་པ་ནི་སློང་བའི་ཞིང་དང་། ནད་པ་སོགས་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཞིང་། བཟའ་བ་དང་བགོ་བ་སོགས་དང་བྲལ་བ་མགོན་མེད་པའི་ཞིང་། ཟང་ཟིང་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྡིག་པ་སྤྱོད་པ་ལོག་པར་སྤྱོད་པའི་ཞིང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཤེས་རབ་སོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་ཞེས་བཤད་ལ། ཉན་ཐོས་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཚུལ་ལུགས་ཀྱིས་ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་གཙོ་བོར་བྱེད་ཀྱང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཞིང་གཙོ་བོར་བྱེད་ཅིང་། སྡུག་བསྔལ་བསལ་བ་དང་། ལྷག་པར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ལས་བཟློག་པའི་ཆེད་དུ་སྦྱིན་ཞིང་། ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་སོགས་ལའང་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་སྦྱིན་ནོ།

 །ཉན་རང་གི་ཤེས་རབ་ནི། ཁེབས་ཀྱི་ནང་གི་སྒྲོན་མེ་འདྲ་སྟེ། སྒྲོམ་མམ་ཁང་བུའམ་ཕུག་ཏུ་མར་མེ་བཞག་ན་དེའི་ནང་ཙམ་ཞིག་གསལ་བ་བཞིན་དུ་རང་རྒྱུད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ཙམ་རྟོགས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བསལ་བའི་ཤེས་རབ་ཙམ་མོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་གསུམ་པ་སྙིང་རྗེ་ཅན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་པ་ནི་ཉི་མའི་ཟེར་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་སྣང་བར་བྱེད་པས་མཚུངས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟ་བ་བདག་མེད་གཉིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་རྟོགས་པ་དང་། ཇི་སྙེད་པ་ཀུན་ཉོན་རྣམ་བྱང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་འདྲེས་པར་ཤེས་པས། སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤོང་བ་དང་བདེན་པ་གཉིས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་སྦྱིན་པ་སོགས་མཆོག་ཏུ་
2-214b
གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་ནི། སྦྱིན་པ་རྟེན་དང་གཞི་དང་ནི་སོགས་ཚིགས་བཅད་དྲུག་གིས་བསྟན་ཏེ། སྦྱིན་སོགས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་པོ་རེ་རེ་ཡང་མཆོག་རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པས་ན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །མཆོག་རྣམ་པ་བརྒྱད་ནི། རྟེན་མཆོག་དང་། གཞི་འམ་དངོས་པོ་མཆོག་དང་། རྒྱུ་མཚན་མཆོག་དང་། ཡོངས་བསྔོ་མཆོག་དང་། རྒྱུ་མཆོག་དང་། ཡེ་ཤེས་མཆོག་དང་། ཞིང་མཆོག་དང་། གནས་པ་མཆོག་གོ། དེ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པས་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། དམ་པ་དང་། མཆོག་གི་ཡོན་ཏན་ལྡན་པའོ། །དེ་ཡང་སྦྱིན་པ་ནི། སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་པོ་སོ་སྐྱེ་དང་ཉན་རང་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པས་རྟེན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །སྦྱིན་པ་བྱ་རྒྱུའི་གཞི་འམ་དངོས་པོ་ནི་ཉན་ཐོས་པས་ཟས་གོས་སོགས་ཟང་ཟིང་གི་དངོས་པོ་ཅུང་ཟད་སྦྱིན་པ་དང་། ཆོས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་སྦྱིན་པ། ཚེ་འདིའི་གནོད་པ་ལ་སྐྱབས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ལྟ་བུ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཤིན་ཏུ་བཏང་བར་དཀའ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་། མགོ་དང་ཡན་ལག་སོགས་གཏོང་བ་དང་། ཆོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྐྱབས་སྲིད་ཞིའི་མཐའ་ལས་འདས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ལ་འགོད་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་སྦྱིན་པ་ཚད་མེད་པ་བྱེད་པའོ། །རྒྱུ་མཚན་ནི་ཀུན་སློང་ཏེ་ཉན་ཐོས་ལྟར་འདོད་པའི་དད་པས་མ་ཡིན་ཏེ་གཙོ་ཆེར་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་མཐོང་ནས་སྙིང་རྗེས་གཏོང་བ་དང་ནི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་མཆོག་ནི་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ལྷ་མིའི་བདེ་འབྲས་ཀྱི་ཆེད་དང་། ཉན་རང་གི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མི་བསྔོ་ཞིང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་བླ་མེད་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བསྔོ་བ་དང་། རྒྱུ་ནི་ཚེ་རབས་
2-215a
སྔར་མར་མ་ཆགས་པ་སོགས་དགེ་རྩ་གསུམ་གྱིས་ཟིན་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་ཡང་དག་པར་གོམས་པའི་བག་ཆགས་ཀུན་གཞི་ལ་ཡོད་པའི་དབང་གིས་གང་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་ལ་བརྒྱུད་མར་འཇུག་པའོ། །འདི་ནི་ཉེར་ལེན་གྱི་རྒྱུ་ས་བོན་ལྟ་བུ་དང་། རྒྱུ་མཚན་ནམ་ཀུན་སློང་སྙིང་རྗེ་ནི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་ཆུ་དང་ས་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་གྲོགས་ཡིན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་མཆོག་སྦྱིན་པའི་འཁོར་གསུམ་མི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཟིན་པའོ། །ཞིང་ནི་ལྔ་ཏེ། བྲམ་ཟེ་དང་ཚོང་པ་སོགས་རང་ལ་ནོར་ཅུང་ཟད་ཡོད་ཀྱང་སློང་བར་བྱེད་པ་ནི་སློང་བའི་ཞིང་དང་། ནད་པ་སོགས་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཞིང་། བཟའ་བ་དང་བགོ་བ་སོགས་དང་བྲལ་བ་མགོན་མེད་པའི་ཞིང་། ཟང་ཟིང་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྡིག་པ་སྤྱོད་པ་ལོག་པར་སྤྱོད་པའི་ཞིང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཤེས་རབ་སོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་ཞེས་བཤད་ལ། ཉན་ཐོས་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཚུལ་ལུགས་ཀྱིས་ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་གཙོ་བོར་བྱེད་ཀྱང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཞིང་གཙོ་བོར་བྱེད་ཅིང་། སྡུག་བསྔལ་བསལ་བ་དང་། ལྷག་པར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ལས་བཟློག་པའི་ཆེད་དུ་སྦྱིན་ཞིང་། ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་སོགས་ལའང་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་སྦྱིན་ནོ།

 །ཉན་རང་གི་ཤེས་རབ་ནི། ཁེབས་ཀྱི་ནང་གི་སྒྲོན་མེ་འདྲ་སྟེ། སྒྲོམ་མམ་ཁང་བུའམ་ཕུག་ཏུ་མར་མེ་བཞག་ན་དེའི་ནང་ཙམ་ཞིག་གསལ་བ་བཞིན་དུ་རང་རྒྱུད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ཙམ་རྟོགས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བསལ་བའི་ཤེས་རབ་ཙམ་མོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་གསུམ་པ་སྙིང་རྗེ་ཅན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་པ་ནི་ཉི་མའི་ཟེར་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་སྣང་བར་བྱེད་པས་མཚུངས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟ་བ་བདག་མེད་གཉིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་རྟོགས་པ་དང་། ཇི་སྙེད་པ་ཀུན་ཉོན་རྣམ་བྱང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་འདྲེས་པར་ཤེས་པས། སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤོང་བ་དང་བདེན་པ་གཉིས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་སྦྱིན་པ་སོགས་མཆོག་ཏུ་
2-214b
གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་ནི། སྦྱིན་པ་རྟེན་དང་གཞི་དང་ནི་སོགས་ཚིགས་བཅད་དྲུག་གིས་བསྟན་ཏེ། སྦྱིན་སོགས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་པོ་རེ་རེ་ཡང་མཆོག་རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པས་ན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །མཆོག་རྣམ་པ་བརྒྱད་ནི། རྟེན་མཆོག་དང་། གཞི་འམ་དངོས་པོ་མཆོག་དང་། རྒྱུ་མཚན་མཆོག་དང་། ཡོངས་བསྔོ་མཆོག་དང་། རྒྱུ་མཆོག་དང་། ཡེ་ཤེས་མཆོག་དང་། ཞིང་མཆོག་དང་། གནས་པ་མཆོག་གོ། དེ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པས་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། དམ་པ་དང་། མཆོག་གི་ཡོན་ཏན་ལྡན་པའོ། །དེ་ཡང་སྦྱིན་པ་ནི། སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་པོ་སོ་སྐྱེ་དང་ཉན་རང་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པས་རྟེན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །སྦྱིན་པ་བྱ་རྒྱུའི་གཞི་འམ་དངོས་པོ་ནི་ཉན་ཐོས་པས་ཟས་གོས་སོགས་ཟང་ཟིང་གི་དངོས་པོ་ཅུང་ཟད་སྦྱིན་པ་དང་། ཆོས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་སྦྱིན་པ། ཚེ་འདིའི་གནོད་པ་ལ་སྐྱབས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ལྟ་བུ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཤིན་ཏུ་བཏང་བར་དཀའ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་། མགོ་དང་ཡན་ལག་སོགས་གཏོང་བ་དང་། ཆོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྐྱབས་སྲིད་ཞིའི་མཐའ་ལས་འདས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ལ་འགོད་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་སྦྱིན་པ་ཚད་མེད་པ་བྱེད་པའོ། །རྒྱུ་མཚན་ནི་ཀུན་སློང་ཏེ་ཉན་ཐོས་ལྟར་འདོད་པའི་དད་པས་མ་ཡིན་ཏེ་གཙོ་ཆེར་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་མཐོང་ནས་སྙིང་རྗེས་གཏོང་བ་དང་ནི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་མཆོག་ནི་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ལྷ་མིའི་བདེ་འབྲས་ཀྱི་ཆེད་དང་། ཉན་རང་གི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མི་བསྔོ་ཞིང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་བླ་མེད་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བསྔོ་བ་དང་། རྒྱུ་ནི་ཚེ་རབས་
2-215a
སྔར་མར་མ་ཆགས་པ་སོགས་དགེ་རྩ་གསུམ་གྱིས་ཟིན་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་ཡང་དག་པར་གོམས་པའི་བག་ཆགས་ཀུན་གཞི་ལ་ཡོད་པའི་དབང་གིས་གང་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་ལ་བརྒྱུད་མར་འཇུག་པའོ། །འདི་ནི་ཉེར་ལེན་གྱི་རྒྱུ་ས་བོན་ལྟ་བུ་དང་། རྒྱུ་མཚན་ནམ་ཀུན་སློང་སྙིང་རྗེ་ནི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་ཆུ་དང་ས་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་གྲོགས་ཡིན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་མཆོག་སྦྱིན་པའི་འཁོར་གསུམ་མི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཟིན་པའོ། །ཞིང་ནི་ལྔ་ཏེ། བྲམ་ཟེ་དང་ཚོང་པ་སོགས་རང་ལ་ནོར་ཅུང་ཟད་ཡོད་ཀྱང་སློང་བར་བྱེད་པ་ནི་སློང་བའི་ཞིང་དང་། ནད་པ་སོགས་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཞིང་། བཟའ་བ་དང་བགོ་བ་སོགས་དང་བྲལ་བ་མགོན་མེད་པའི་ཞིང་། ཟང་ཟིང་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྡིག་པ་སྤྱོད་པ་ལོག་པར་སྤྱོད་པའི་ཞིང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཤེས་རབ་སོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་ཞེས་བཤད་ལ། ཉན་ཐོས་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཚུལ་ལུགས་ཀྱིས་ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་གཙོ་བོར་བྱེད་ཀྱང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཞིང་གཙོ་བོར་བྱེད་ཅིང་། སྡུག་བསྔལ་བསལ་བ་དང་། ལྷག་པར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ལས་བཟློག་པའི་ཆེད་དུ་སྦྱིན་ཞིང་། ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་སོགས་ལའང་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་སྦྱིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些声闻缘觉的智慧如同盖子里的灯火，就像在箱子或房间或洞穴中放置油灯，只能照亮其内部一样，他们只能了知自己五蕴中人无我，从而断除烦恼的智慧而已。同样，第三种智慧——具有慈悲心的菩萨智慧，如同阳光照亮一切方向而无与伦比，这是因为他们完全了知胜义谛的二无我，以及世俗谛中一切染净诸法的无混杂智慧，因此能断除二障，证悟二谛。
第二，布施等殊胜功德：以"布施依止与基础"等六颂来说明。布施等六波罗蜜每一种都具有八种殊胜，因此成为殊胜。八种殊胜是：殊胜依止、殊胜基础（或事物）、殊胜理由、殊胜回向、殊胜因、殊胜智慧、殊胜福田和殊胜安住。由于具备这八种，所以是波罗蜜多，是殊胜，是具有最胜功德。
关于布施：布施者不是凡夫或声闻缘觉，而是菩萨，所以依止殊胜。布施的基础或事物不同于声闻只布施少量饮食衣物等资具，或布施声闻藏经，或提供今生灾难的庇护，而是极难舍弃的广大受用、头部和肢体等，以及以大乘法为主的教法，引导众生超越轮回涅槃的边际而成就大菩提的无量布施。理由即动机，不像声闻以希求心的信心为动机，而主要是见到众生痛苦而以慈悲心布施。殊胜回向不是为了天人安乐果报，也不是为了声闻缘觉菩提而回向，而是为了一切众生获得无上圆满菩提而回向。
因是由于前世无贪等三善根摄持的布施，由于在阿赖耶识中有完全熟习的习气，无论转生何处都能相续不断地行持布施波罗蜜。这是如种子般的能生因，而理由或动机的慈悲则是如水土等的助缘。殊胜智慧是以不执著布施的三轮（施者、受者、所施物）的无分别智慧摄持。福田有五种：虽有少许财富但仍乞求的婆罗门商人等是乞求福田；病人等是痛苦福田；缺乏食物衣物等的无依福田；为获得财物而行恶的邪行福田；具戒、智慧等功德的功德福田。虽然声闻和世间人主要重视功德福田，但菩萨们因慈悲而主要重视苦难福田，为了消除苦难尤其是为了遮止苦因而行布施，对功德福田等也随宜布施。


 །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཞིང་ནི། ཇི་ཙམ་དུ་དམན་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་ཆེ་བ་དེ་ཙམ་དུ་སྦྱིན་ཡུལ་མཆོག་ཡིན་ཏེ། མི་ཕྱུག་པོ་མང་པོར་སྦྱིན་པ་བས་དབུལ་པོ་དང་། དབུལ་པོ་ལས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ཉམ་ཐག་པ་དང་། དེ་ལས་ཡི་དྭགས་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། དེ་ལས་འཇུར་གེགས་ཀྱི་ཡི་དྭགས་ལ་སྦྱིན་པ་ཕན་ཡོན་ཆེས་ཆེ་
2-215b
བ་ལྟ་བུའོ། །ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་ནི་ཅི་ཙམ་མཐོ་བ་དེ་ཙམ་དུ་ཕན་ཡོན་ཆེ་སྟེ། གང་ཟག་ཕལ་པ་ཚད་མེད་པ་ལས། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཉན་རང་བྱང་སེམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་ཞིང་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་རང་དོན་ལས་གཞན་དོན་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པའི་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་འབྲས་ཅན་ལ་ལྷག་པར་སྟེར་བ་ནི་ཞིང་གི་སྒོ་ནས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་དག་དང་། གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཞེས་པའི་གནས་ནི་གང་ལ་གནས་ནས་གཏོང་བའི་གནས་ཏེ། འདི་ལ་མོས་པ་དང་གནས་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་གནས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་གསུམ་ནི། གོང་དུ་ཆོས་འཚོལ་གྱི་སྐབས་ཀྱི་དེ་གསུམ་དང་འདྲ་སྟེ། མོས་པ་ཡིད་བྱེད་ནི་ཕར་ཕྱིན་སྟོན་པའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཆེས་པའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སྦྱིན་པ་སོགས་དེ་དང་དེ་ནི་སྔར་གྱི་སྦྱིན་པ་ལེགས་སོ་སྙམ་དུ་རོ་མྱང་བ། གཞན་གྱི་སྦྱིན་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ། རང་གཞན་གྱི་མ་འོངས་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ནམ་མཁའ་མཛོད་ལ་སོགས་པ་ལ་དབང་འབྱོར་བའི་སྒོ་ནས་སྦྱིན་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་སྐུ་གསུམ་བརྙེས་ནས་གཞན་དོན་དུ་དབང་འབྱོར་བའོ། །དེ་ལྟར་རྟེན་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཉན་རང་གི་སྦྱིན་པ་ལས་མཆོག་ཏུ་འདོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་དུ་དངོས་པོ་སོ་སོའི་དབྱེ་བ་དང་། ཞིང་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ལ་དམིགས་ནས་གཞན་དེར་འགོད་པ་མཆོག་ཡིན་གྱི་ཉན་རང་ལ་བཀོད་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ་གཞན་དྲུག་ལ་
2-216a
ཁྱད་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་རྟེན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བསྲུང་བ་དང་། གཞི་ནི་དངོས་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཉེས་སྤྱོད་སྡོམ་པ་དགེ་བ་ཆོས་སྡུད་སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་གསུམ་དང་ནི། རྒྱུ་མཚན་སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་རྗེ་དང་ནི་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དང་། རྒྱུ་ཚེ་རབས་སྔ་མར་ཚུལ་ཁྲིམས་གོམས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་ཟིན་པ་དང་ཞིང་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་དམིགས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་དེ་ལ་འགོད་པ་དག་དང་། གནས་གསུམ་པོ་མོས་པ་དང་ཡིད་བྱེད་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་བའོ། །བཟོད་པའི་གཞི་ནི་གནོད་པ་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཅི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པའོ། །གཞན་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱས་ནས་། བཟོད་པ་རྟེན་དང་གཞི་དང་ནི། །རྒྱུ་མཚན་དང་ནི་ཡོངས་བསྔོ་དང་། །རྒྱུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཞིང་དག་དང་། །གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཆོག་ཏུ་འདོད། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་གཞི་ནི། གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་སོ།

苦难福田：越是低下且痛苦越大的对象，越是殊胜的布施对象。比起布施给许多富人，布施给贫穷者更为殊胜；比起布施给贫穷者，布施给极度困苦者更为殊胜；比起布施给极度困苦者，布施给饿鬼更为殊胜；比起布施给一般饿鬼，布施给受障碍的饿鬼功德更为广大。
功德福田：越是高尚的对象，功德越大。比如，胜过无数普通人的是持戒者，然后依次是声闻、缘觉、菩萨、佛陀等殊胜福田。这样，以利他为主而非自利的菩萨们，特别布施给具有苦苦因果的福田，这是从福田方面成为殊胜的特点。
从"安住方面"而言，安住是指从何处布施的基础。这包括三种：安住于胜解、安住于作意和安住于禅定。这三者与前述求法时的三者相似。胜解作意是对宣说波罗蜜多的大乘法同样地深信。作意是对布施等各自思维"之前的布施很好"而品味，随喜他人的布施，欢喜自他未来的布施。禅定是通过掌握虚空藏等三昧而布施，或在佛地获得三身后为利他而自在运用。
如此，从依止等八个方面来看，菩萨的布施被认为胜过世间人和声闻缘觉的布施。同样，从持戒到智慧，除了"事物各自的分类"和"福田是以大乘法为所缘而引导他人趣入其中为殊胜，而非引导至声闻缘觉"这两点不同外，其余六点是相同的。
持戒是由菩萨作为依止而守护，事物基础是菩萨的三种戒律：断除恶行戒、摄集善法戒和利益有情戒。理由是对众生的慈悲心，回向是为了无上菩提而回向。因是前世串习持戒，智慧是以无分别智摄持，福田是以大乘法为所缘而引导众生趣入其中，安住是通过三种方式——胜解、作意和禅定来持戒。
忍辱的事物基础是：忍受伤害的忍辱、对苦不在意的忍辱、对法确定思维的忍辱。其余如前所述，可知"忍辱的依止、事物基础、理由、回向、因、智慧、福田和安住等方面被认为是殊胜的"。精进的事物基础是：铠甲精进、加行精进和利益众生的精进。


 །བརྩོན་འགྲུས་རྟེན་དང་གཞི་དང་ནི། །རྒྱུ་མཚན་དང་ནི་ཡོངས་བསྔོ་དང་། །རྒྱུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཞིང་དག་དང་། །གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཆོག་ཏུ་འདོད། །བསམ་གཏན་གྱི་གཞི། མཐོང་ཆོས་བདེར་གནས་ཀྱི་བསམ་གཏན། མངོན་པར་ཤེས་པ་བསྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན། སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་ཀྱི་བསམ་གཏན་གསུམ་ཡིན་ལ། བསམ་གཏན་རྟེན་དང་གཞི་དང་ནི། །རྒྱུ་མཚན་དང་ནི་ཡོངས་བསྔོ་དང་། །རྒྱུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཞིང་དག་དང་། །གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཆོག་
2-216b
ཏུ་འདོད། །ཤེས་རབ་ཀྱི་གཞི་ནི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ། དོན་དམ་བདེན་པ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་གསུམ་མོ། །ཤེས་རབ་རྟེན་དང་གཞི་དང་ནི། །རྒྱུ་མཚན་དང་ནི་ཡོངས་བསྔོ་དང་། །རྒྱུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཞིང་དག་དང་། །གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཆོག་ཏུ་འདོད། །ཅེས་སོ། །གཞི་འམ་དངོས་པོའི་ནང་ནས་ཀྱང་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་དམན་འབྲིང་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་སྦྱིན་པའི་ཡོན་ཏན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་ནི། ཞེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་བདུན་གྱིས་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་ནི་གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་གཅིག་གི་བདེ་བའི་སླད་དུ་བདག་གི་བདོག་པ་ཐམས་ཅད་བཏང་བས། བདག་ཉིད་ལ་བསྐལ་པ་མང་པོའི་བར་དུ་བྲེལ་བ་དང་ཕོངས་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གནོད་པ་བྱེད་ཀྱང་སེམས་མི་དགའ་བ་མེད་པར་ཤིན་ཏུ་དགའ་བར་འགྱུར་ན། དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་བཏང་བས་སེམས་ཅན་མང་པོ་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། བདག་ཉིད་ཀྱང་ཡུན་དུ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་བ་ལ་ཐུགས་དགྱེས་པ་སྨོས་ཅི་དགོས་ཏེ། འདི་ལྟ་བུ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བའི་དབང་གིས་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཅན་རྣམས་ནི་གང་ཕངས་པ་དང་གང་གཅེས་པ་གང་གི་ཕྱིར་ནོར་འདོད་པས་བཙལ་ཞིང་གཅེས་སྤྲས་ཀྱིས་འཆང་བར་བྱེད་ཀྱང་། བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་གང་གཅེས་པ་དང་ཕངས་པའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ལུས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕར་གཏོང་བར་བྱེད་ཀྱི་རང་གིས་འཆང་བར་མི་མཛད་པ་ནི་མ་ཆགས་པའི་ཡོན་ཏན་
2-217a
ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་ལུས་དང་སྲོག་གི་ཕྱིར་ནོར་འདོད་ནས་འཚོལ་ཞིང་གསོག་པར་བྱེད་དེ། ལུས་དེ་ཉིད་བརྟན་པ་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ལན་བརྒྱ་ཕྲག་རྣམས་སུ་གཞན་ལ་གཏོང་བར་མཛད་དོ། །གང་ཚེ་རང་གི་ལུས་དང་སྲོག་ཉིད་གཏོང་ཡང་ཡིད་སྡུག་མི་བསྔལ་བ་དེ་ཡི་ཚེ་ལུས་ལ་ལྟོས་ན་བཏང་སླ་བ་རྫས་ངན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ལྟ་བུ་ལ་གཏོང་ཞིང་མི་སྐྱོ་བ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་ཞིག་དགོས་ཏེ་འདི་ནི་མི་སྐྱོ་བའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །དེ་ལྟར་ལུས་སྲོག་གཏོང་བ་ལ་མི་སྐྱོ་ཞིང་ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་དེ་ནི་བྱང་སེམས་འདིའི་འཇིག་རྟེན་པ་ཀུན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཡི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་ལུས་བཏང་བ་དེས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། འཇིག་རྟེན་འདས་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་རྒྱལ་འཕགས་པ་དེ་ཡི་ཡང་ནི་བླ་མ་ཡིན་ཏེ་བྱང་སེམས་ཀྱི་དགའ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཉན་རང་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་སེམས་འདི་ནི་གཏོང་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་དགའ་བས་སྦྱིན་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བྱེད་ཀྱི་ནམ་ཡང་སྐྱོ་བ་མེད་པར་མ་ཟད་དེ་ལ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བློ་ལྡན་འདི་ནི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀུན་གཏོང་བས། དེ་དག་དོན་དུ་གཉེར་བའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་སྦྱིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པས་དགའ་བར་གྱུར་པ་དང་དེ་ལ་ཕན་ཐོགས་པ་མཐོང་ནས་བྱང་སེམས་རང་ཉིད་དེ་ལ་དགའ་བ་ལྟར། དེ་ལྟར་སློང་མོ་བ་དག་གིས་བྱང་སེམས་དེ་ལས་བསླང་བར་བྱ་བ་འདོད་དགུ་ཐོབ་པ་དག་གིས་དགའ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། བྱང་སེམས་རྣམས་ཞིང་དེ་ལ་དེ་ལྟར་བྱམས་པ་ཡིན་ནོ།

精进的依止、事物基础、理由、回向、因、智慧、福田和安住等方面被认为是殊胜的。禅定的事物基础是：现法乐住禅定、成就神通禅定和利益众生禅定这三种。禅定的依止、事物基础、理由、回向、因、智慧、福田和安住等方面被认为是殊胜的。
智慧的事物基础是：了知世俗谛的智慧、了知胜义谛的智慧和了知如何成办众生利益的智慧这三种。智慧的依止、事物基础、理由、回向、因、智慧、福田和安住等方面被认为是殊胜的。
关于事物基础的殊胜性，应了解是以下、中、上的方式成为殊胜的。
第三，布施的功德：通过七颂来说明"菩萨的布施..."等。菩萨的布施若为一个众生的安乐而舍弃自己的一切所有，即使自身因此在多劫中遭受贫穷困乏的痛苦，也不会不欢喜，反而极其欢喜。更何况与此相反，通过法布施和财物布施使许多众生获益安乐，自己也长久获益安乐，更加欢喜，这是由于对众生的慈悲所致。
有情众生对自己珍爱和珍视的事物，为获得财物而寻求并珍惜地持有，而坚定的菩萨们却将这些珍爱和珍视的事物施予众生，而不自己持有，这是无贪著的功德。
众人为身体和生命而寻求并积聚财物，而坚定的菩萨们则百次将身体布施他人。当连自己的身体和生命都能舍弃而心不痛苦时，更何必说舍弃与身体相比容易舍弃的外在物品而不厌倦呢？这是不厌倦的功德。
如此，对舍弃身命不厌倦且极欢喜，这是菩萨超越一切世间人行境的功德。菩萨因舍身而生起最大欢喜，这甚至超越出世间的声闻缘觉圣者，因为声闻缘觉圣者没有菩萨这样的欢喜。
菩萨对如此布施不但永不厌倦，而且极为欢喜。正如这位有智者舍弃身体和一切受用，看到因此获得布施的众生欢喜且获益而自己也欢喜一样，乞讨者从菩萨那里获得所求之物时的欢喜却不如菩萨的欢喜，菩萨对福田有如此的慈爱。


 །
2-217b
བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཅན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདིས་རང་ལ་བདོག་དགུ་ཐམས་ཅད་བཏང་བས་གནས་སྐབས་དེ་ན་རང་ལ་ནོར་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ཀྱང་། བདག་གི་ནོར་རྣམས་སྦྱིན་པའི་གཏེར་དུ་བྱས་སོ་སྙམ་དུ་བདག་ཉིད་ནོར་དང་ལྡན་པར་སེམས་པར་ཇི་ལྟ་བར། སློང་བ་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལས་ཐོབ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཀུན་ཏུ་རྫོགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་བྱང་སེམས་དེའི་བསམ་པ་དེ་ལྟར་བདག་ནོར་དང་ལྡན་པར་མི་སེམས་ཏེ་ད་དུང་ནོར་ལ་སེར་སྣ་དང་བཅས་ཏེ་འཇུངས་པའི་ངང་ཚུལ་ལ་གནས་སོ། །འདི་ནི་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ཆེས་ཆེར་འཛིན་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བློ་ལྡན་འདི་ནི་གུས་ཤིང་བསམ་པ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅིང་རློམ་པ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་བཟང་པོས་ཚུལ་བཞིན་དུ། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གང་འདོད་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་རྣམས་རང་རང་གིས་འདོད་པ་བཞིན་ཚིམས་པར་བྱས་པ་ཡི་ཡུལ་སེམས་ཅན་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ནི་བདག་གི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་པ་དང་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པའི་གྲོགས་སུ་གྱུར་ཏོ་སྙམ་དུ་རང་ལ་དེས་ཕན་ཆེན་འདོགས་པར་སེམས་པ་ལྟར། དེ་བཞིན་ནམ་དེ་དང་འདྲ་བར་སློང་མོ་བ་དག་གིས་ནི་ཤིན་ཏུ་ནོར་མང་པོ་བས་ཆེ་བ་ཐོབ་ནས་ནི། སྦྱིན་པ་པོ་ལ་འདིས་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱིན་ནོ་སྙམ་དུ་རྙེད་པའི་རྒྱུ་ཡིས་དྲིན་དུ་མི་བརྩིའོ། །སྐྱེ་བོ་མང་པོ་འགྲོ་བའི་ལམ་ཁའི་འབྲས་བུ་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་ཤིང་ཆེན་པོ་ལས་མི་རྣམས་ཀྱིས་དོགས་པ་དང་འཇིགས་པ་མེད་པར་རང་གིས་ཅི་འདོད་དུ་ཤིང་དེའི་འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཇི་ལྟར་བར། ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གི་ནོར་རྫས་རྒྱ་ཆེར་དགོས་པ་མེད་པར་རང་གིས་བླངས་ནས་ནི། འདི་ལ་མི་སྦྱིན་པ་སུ་ཡང་མེད་དོ་
2-218a
སྙམ་དུ་བདག་ཉིད་དོགས་པ་དང་བྲལ་བར་རང་ཉམས་ཇི་དགའ་བར་སྤྱད་པར་བྱེད་པ་ལ་དགྱེས་ཤིང་། ནོར་རྫས་འཆང་ན་མི་དགྱེས་པར་བཏང་བས་དགའ་བ་དང་ལྡན་ལ་ལོངས་སྤྱོད་མི་ཟད་པ་ཅན་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་གཞན་དུ་དེ་ལྟ་བུ་སུ་ཡང་ཡོད་པ་མིན་ནོ། །ཚིགས་བཅད་ཕྱི་མ་འདི་གཉིས་ངེས་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །ཇི་ལྟར་སྙིང་རྗེས་གཞན་དོན་དུ་སྦྱིན་པ་བྱེད་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་འདིས་མཚོན་ནས། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ཕར་ཕྱིན་གཞན་བསྒྲུབ་པའང་འདི་དང་ཚུལ་མཚུངས་པར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་གཞན་དོན་དུ་གཙོ་བོར་རྩོམ་པ་དོན་གྱིས་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །བཞི་པ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་གྱི་ཡོན་ཏན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ་མདོར་བསྟན་རྒྱས་བཤད་གཉིས། དང་པོ་གཙོ་དང་དེའི་རྒྱུ་སོགས་ཚིགས་གཅིག་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་ནི་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་ལས་གཙོ་བོའི་མཆོག་ཡིན་པ་དང་། དེའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ལ་ལས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་། རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་དང་། རྟེན་གྱི་དབྱེ་བ་དང་། བར་ཆད་རྣམ་པ་བཞིའི་གཉེན་པོའི་དབྱེ་བ་ཡིས། བརྩོན་འགྲུས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །གཉིས་པ་རྒྱས་བཤད་ནི། དང་པོ། བསོད་ནམས་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་བརྩོན་འགྲུས་ནི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་བཀོད་པ་ནི། མཆོག་ཡིན་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་འདི་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་དེ་དག་རྗེས་སུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་མེད་ན་དཀར་པོའི་ཆོས་སམ་དགེ་བའི་ཚོགས་གང་ཡང་མི་ཐོབ་ལ། ཚོགས་ཆེ་ཆུང་ཇི་ཡོད་ཀྱང་དེ་བརྩོན་འགྲུས་ཆེ་ཆུང་ལ་རག་ལས་ཏེ་དེས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་འཇོམས་
2-218b
པས་དེ་དག་མཆོག་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་ཡིན་མོད་ཀྱི་དེ་དག་ཀྱང་བརྩོན་འགྲུས་མ་རྩོམ་པར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དགེ་ཆོས་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་མཆོག་ཡིན་ནོ།

这位具有大智慧的菩萨虽然舍弃自己的一切所有，在当时成为自己无财物者，但他想"我已将我的财物变成布施宝藏"，认为自己拥有财富；相反，从这位菩萨那里获得广大圆满受用的乞者却不这样认为自己拥有财富，仍然处于对财物吝啬和吝惜的状态。这是菩萨极为珍视布施果报的功德。
正如这位智者以恭敬、具足意乐且无傲慢的善布施恰当地满足了寻求身体和受用的众生各自所愿，菩萨认为这些众生是成就自己波罗蜜多和获得无上菩提的助伴，觉得他们对自己有很大帮助；而乞者们即使获得了比极大财富更多的东西，也不会因获得的缘故而感恩施主"他给了我这样的东西"。
如同许多人在大路旁结有最佳果实的大树下，人们无忧无惧地随意享用那树的果实一样，众生从菩萨那里无须请求就能获取广大财物，想着"这里没有谁不给予"，自己毫无顾虑地随心所欲地受用，菩萨对此欢喜，不喜欢持有财物而乐于布施，具有不竭的受用，如此之人除菩萨外无有他人。这后两偈颂说明的是决定的功德。
如同以这种慈悲为利他而行布施的特殊方式为例，也应当了解修持持戒等其他波罗蜜多也是以相似的方式，主要以大慈悲心为利他而开始的，这是从义理上可以理解的。
第四，特别解释精进波罗蜜多的功德有略说和广说两部分。首先略说主要功德及其原因等一偈："精进是波罗蜜多中最为主要的，以及其原因，精进的业分类、方式分类、依止分类和对治四种障碍的分类，应当完全了知精进"，诸如来如是宣说。
第二，广说：首先，在一切福德善法中，精进是最胜的。第二，说明其原因：为什么是最胜呢？因为依靠精进而获得那些善法资粮，若无精进则无法获得任何白法或善法资粮，无论资粮大小都取决于精进的大小，因为由此获得。若问：由于禅定和智慧能摧毁烦恼，难道它们不是最胜的吗？虽然是的，但它们若不精进修持也不会生起，因此从精进是一切善法之因的角度来说是最胜的。


 །གསུམ་པ་བྱེད་ལས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དེའི་མོད་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་མཆོག་འགྲུབ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ཐ་མལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ནད་ཞི་བ་དང་དབུལ་བ་སེལ་བ་སོགས་ཀྱིས་ཐབས་ལ་བརྩོན་པས་ཚེ་འདི་ལ་དེའི་འབྲས་བུ་མཐོང་བ་དང་། ཞི་ལྷག་ལ་བརྩོན་པས་ཚེ་འདིར་མཐོང་ཆོས་སུ་བསམ་གཏན་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པ་བཞིན་ནོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མ་ལ་འཇིག་རྟེན་འདས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་དུ་གཏོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་བོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བ་བཅུ་ལ་སྤྱོད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་སྲིད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འདོད་པ་ཡིད་འོང་ལྷ་མིའི་བདེ་འབྲས་ཐོབ་བོ། །བསམ་གཟུགས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི། ཁམས་འོག་མ་འདོད་ཁམས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་པ་གཏན་དུ་བ་མིན་པས་རབ་ཏུ་འགྱུར་བ་དང་ལྡན་པ་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པ་བཞི་ཡི་རིས་སུ་སྐྱེ་བ་ཐོབ་བོ། །བདེན་པ་བཞི་དང་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་དོན་བསྒོམ་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལྟ་བ་ལས་འདས་ནས་ཉན་རང་གི་མྱང་འདས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་བོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པ་རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་ནི། གཞན་ཡང་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་མི་དགེ་བ་སྐྱེས་པ་ཞི་བ་དང་མ་སྐྱེས་པ་མི་སྐྱེ་བར་བྱེད་པས་ཉེས་པ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་དང་། དགེ་བ་མ་སྐྱེས་པ་
2-219a
སྐྱེད་པ་དང་སྐྱེས་པ་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་པའོ། །དབང་པོ་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་ཐར་པའི་དབང་སྟེ་ཐར་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། སྟོབས་ལྔའི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤངས་པར་བརྩོན་འགྲུས་གཞན་དང་། ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྐབས་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། འཕགས་ལམ་བརྒྱད་ཀྱི་སྐབས་སུ་རྩོལ་བ་ཡང་དག་པ་འཕགས་པའི་ལམ་ནི་གནས་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པ་དང་སྤྱོད་པ་ཕར་ཕྱིན་ལ་བརྩོན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ནི། སངས་རྒྱས་ཐོབ་པའི་དོན་ཆེན་པོའི་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་ཉན་རང་གི་བརྩོན་འགྲུས་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་ཕྱིར་ངེས་ཚིག་གཞན་དོན་ཆེན་པོ་ཞེས་པའི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པར་འདོད་དོ། །གཞན་ཡང་ཐོག་མར་བསམ་པ་དགེ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་གུས་སྦྱོར་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། དེ་ནས་དམ་བཅས་པ་ལྟར་དགེ་བ་ལ་ཚུལ་བཞིན་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་རྟག་སྦྱོར་གྱི་བརྩོན་འགྲུས་ཏེ་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་གཉིས་དང་། ལམ་འབྲས་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྒྲུབ་པ་མ་ཞུམ་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱིས་མི་འགོང་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། གཉེན་པོ་ལ་ཆོག་མི་ཤེས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཏེ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབྱེ་བའི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་གསུངས་སོ། །བཞི་པ་རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ལམ་ལ་བརྩོན་པ་ཉན་རང་བྱང་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བོ་ལ་བརྟེན་ནས། རིམ་པ་ལྟར་བསམ་པ་དང་བློ་ཤེས་རབ་ཞན་པ་དང་
2-219b
འབྲིང་དང་། རྒྱ་རབ་ཏུ་ཆེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། བརྩོན་འགྲུས་ཐ་མ་དང་འབྲིང་དང་མཆོག་གི་དབྱེ་བ་གསུམ་ཡང་གཞན་རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་སོ། །དེ་གསུམ་གྱི་དང་པོ་གཉིས་ནི་རང་དོན་ཙམ་ལ་ཞུགས་པས་དོན་ཆུང་བ་དང་། ཕྱི་མ་རང་གཞན་དོན་གཉིས་སྒྲུབ་པར་ཞུགས་པས་དོན་ཆེན་པོའི་བརྩོན་འགྲུས་སུ་འདོད་དོ།

第三，业的分类：精进一旦发起，当下即能成就现法乐住的殊胜成就。就如一般世间人通过致力于治病和消除贫穷等方法，在此生中见到其果报，以及致力于修习止观，在今生获得禅定和胜观功德一样。通过精进，能成就此生来世的出世间和世间一切功德。
通过修持世间十善业的精进，能获得轮回中可爱的天人安乐果报。通过致力于修持欲界和色界的禅定，能获得清净上界烦恼但非永久性而是变化的四禅和四无色界的转生。通过修持四谛和缘起义的精进，能超越萨迦耶见，获得声闻缘觉涅槃的解脱。通过致力于大乘法的精进，能证得无上佛果。
第三，方式的分类：另外，具足四正断的精进能息灭已生不善和防止未生不善，从而断除过失，能生起未生善法和增长已生善法的精进是资粮道。具足五根的精进是解脱之力，即能主导解脱的精进；五力中的精进是为断除违缘而修的精进；在七觉支时是深入真实义的精进；在八圣道时的正精进是能转变处所的因；修行六波罗蜜的精进，因超越声闻缘觉的精进而被称为获得佛果的大义精进，因此术语上特别称为"大利他"的特殊精进。
此外，初始发善心的精进是恭敬加行的精进；之后如誓言般如理精进于善法的精进是恒常加行的精进，这是从本质方面分为两种；为成就广大道果而不退怯的精进、不被违缘所屈的精进和对治法不知足的精进，佛陀宣说了精进的各种多样分类。
第四，依止方面的分类：依据修持三乘道的声闻、缘觉、菩萨根机，按照发心和智慧弱、中、极广大的次第，精进也有下、中、上三种分类。前两种因仅求自利而为小义，后者因求自他二利而为大义精进。


 །དྲུག་པ་བར་ཆད་བཞིའི་གཉེན་པོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། ལོངས་སྤྱོད་ཉམས་པའི་བར་ཆད་དང་། ཉོན་མོངས་པས་བར་དུ་གཅོད་པ་དང་། སྐྱོ་བས་བར་ཆད་བྱེད་པ་དང་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པ་ལས་ཉམས་པའི་བར་ཆད་བཞི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སྤོང་བར་བསྟན་པ་ནི། བརྩོན་འགྲུས་ལྡན་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་ཕམ་པ་མེད་དེ། དེའི་རྒྱུ་བསྒྲུབ་པས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་ལྡན་པ་ཉོན་མོངས་པས་ཕམ་པ་མེད་དེ་དེའི་གཉེན་པོ་བསྐྱེད་པས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་ལྡན་པ་སྦྱིན་སོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལ་སྐྱེ་བས་ཕམ་པ་མེད་དེ། ཆོག་མི་ཤེས་པའི་བརྩོན་པ་དང་ལྡན་པས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་ལྡན་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་གང་ཡང་ཐོབ་པས་ཕམ་པ་མེད་དེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་དུ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །
六度彼此贯通
བཅུ་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་གཅིག་གི་ནང་དུའང་གཞན་རྣམས་འདུས་པས་ཕན་ཚུན་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི། ཕན་ཚུན་བསྡུས་ཕྱིར་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏེ། སྦྱིན་པ་སོགས་རང་རང་གི་ལྡོག་པ་ནས་ཐ་དད་ཀྱང་ངོ་བོ་གཅིག་གི་ནང་དུ་གཞན་ཀུན་ཀྱང་དོན་གྱིས་ཚང་པས་ཕན་ཚུན་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དང་། གཅིག་ལའང་དྲུག་ཏུ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་གང་ན་སྦྱིན་སོགས་
2-220a
ཕར་ཕྱིན་རེ་རེ་ཡོད་ན་དེ་ན་གཞན་ཀུན་ཀྱང་ཅི་རིགས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྦྱིན་སོགས་ཀྱིས་ཕར་ཕྱིན་གཞན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ནམ་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་མཚན་རྣམ་པ་དེ་བཞིའི་སྒོ་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ཕན་ཚུན་རྣམ་པར་ངེས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཕན་ཚུན་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། སྦྱིན་པ་ལ་ཡང་སེར་སྣ་སྤོང་བ་དང་། སྦྱིན་པ་ཉིད་དང་དུ་ལེན་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཚང་ལ། སྦྱིན་པའི་ཚེ་ལོག་སྒྲུབ་བཟོད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་གཏོང་བར་བཟོད་པ་བཟོད་པའི་ཆ་ཡིན་ཞིང་། གཏོང་བ་ལ་མོས་ཤིང་རྟག་ཏུ་བརྩོན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇུག་ཅིང་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་གཡེང་བའི་དབང་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཆ་ནས་བསམ་གཏན། སྦྱིན་པ་དག་པ་དང་མ་དག་པ་སོགས་སྦྱིན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཡིན་ལ། ནམ་མཁའ་མཛོད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ནས་སྦྱིན་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་། དེས་བསྡུས་ནས་ཆོས་སྦྱིན་པ་ཤེས་རབ་བོ། །གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་ནི་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཟིན་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་ཏེ་ཕར་ཕྱིན་ལྷག་མ་ཀུན་ལའང་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་དགེ་བ་ཆོས་སྡུད་ཀྱི་ནང་དུ་ཕར་ཕྱིན་ཐམས་ཅད་འདུ་སྟེ། དེ་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་གཞན་དོན་དུ་སྲུང་བར་དོན་གྱིས་སྦྱིན་པ་ཡང་ཡིན། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་ཕྱིར་ངང་གིས་གཞན་གནོད་ལ་བཟོད་པའང་ཡིན། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ལ་དེ་བརྩོན་
2-220b
པའི་བརྩོན་འགྲུས་ངང་གིས་ཚང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་དམིགས་པ་བསམ་གཏན་གྱི་ཆ་དང་། ལྟུང་དང་ལྟུང་མིན་སོགས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཇི་སྙེད་པའི་ཤེས་རབ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་འཁོར་གསུམ་མི་དམིགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་བོ། །བཟོད་པ་ཉིད་གཞན་དོན་དུ་བྱེད་པ་དང་། བཟོད་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་ལ་ཕན་བཏགས་པ་དང་། གཏོང་བ་ལ་བཟོད་པའི་སྦྱིན་པའང་ཚང་ལ། བཟོད་པ་ཉིད་ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཉེས་སྤྱོད་སྡོམ་པ་དང་། དཀའ་ཐུབ་ཀྱི་གཙོ་བོའི་དགེ་བ་སྡུད་པའང་ཡིན། བཟོད་པ་ལ་བརྩོན་པ་ཉིད་བརྩོན་འགྲུས། ཕར་ཕྱིན་རྣམས་སྤྱོད་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པར་ཡང་གཞན་ཀུན་འདུ་ལ། སེམས་མི་འཁྲུགས་པར་རྩེ་གཅིག་གནས་པའི་ཆ་ནས་བསམ་གཏན་ཆོས་ལ་ངེས་སེམས་དང་བཟོད་པ་སྒོམ་ཚུལ་ཤེས་པ་དང་རང་བཞིན་མེད་རྟོགས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱང་ཡིན་ནོ།

第六，从对治四种障碍方面的分类：精进能断除受用损减障碍、烦恼障碍、厌倦障碍和功德退失障碍这四种障碍，如下所示：具有精进者不会被受用所败，因为能成就其因。具有精进者不会被烦恼所败，因为能生起其对治。具有精进者不会在布施等修行中被厌倦所败，因为具有不知足的精进。具有精进者不会从所获功德法中退失，因为直至佛地都是通过精进力而成就的。
六度彼此贯通
第十，波罗蜜多相互决定，因为一者中包含其他诸波罗蜜：以"相互摄故"等一偈来说明。虽然布施等从各自的分类上有所不同，但在一个体性中实质上包含所有其他波罗蜜多，因为相互摄持的缘故，因为一者也可分为六种的缘故，因为按照法性，凡有布施等一波罗蜜多处也相应有所有其他波罗蜜多的缘故，因为布施等为其他波罗蜜多的理由或因的缘故。通过这四种理由，应知六波罗蜜多在一切方面相互决定。
那么，相互如何摄持呢？布施中也包含断除吝啬、忍受布施本身和利益众生的持戒；布施时忍受恶行和忍受舍弃受用是忍辱的部分；对布施有信解并常时精勤是精进；心一境性而不受违缘散乱控制的部分是禅定；了知净与不净布施等布施法的特征是智慧；获得虚空藏三昧而布施是禅定，由此摄持的法布施是智慧。此外，菩萨布施波罗蜜多由无分别智慧摄持，具有通达真实义的智慧，其余波罗蜜多也应如此了知。
持戒也在摄善法戒中包含所有波罗蜜多，因为它能成就一切；为利他而持戒实质上也是布施；因具持戒而自然忍受他人加害也是忍辱；对持戒精勤的精进自然具足；对持戒一心专注是禅定的部分；了知堕罪与非堕罪等持戒安立的如所有智慧，以及不执著持戒三轮的如所有智慧。
忍辱本身即为利他，以忍辱方式利益他人和忍受布施也具足布施；忍辱本身即是断除嗔恚恶行和修持苦行为主的摄善；精勤于忍辱即是精进；修习诸波罗蜜多时忍受痛苦也包含所有其他波罗蜜多；心不动乱而一境安住的部分是禅定，对法确定思维和了知修忍方法以及通达无自性的部分也是智慧。
;


 །བརྩོན་འགྲུས་ནི་གཞན་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་ལྡན་དུ་འཇུག་པས་ཀུན་གྱི་ཆ་ཡོད་དོ། །བསམ་གཏན་གྱི་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་དུ་གཞན་ཀུན་འདུ་ལ། བསམ་གཏན་གྱིས་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཆ་ནས་སྦྱིན་པ། བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས། རྣམ་གཡེང་གིས་མི་འཕྲོག་པའི་བཟོད་པ། བསམ་གཏན་ལ་གུས་རྟག་ཏུ་སྦྱོར་བས་བརྩོན་འགྲུས། རྫུ་འཕྲུལ་རྐང་བཞིའི་དཔྱོད་པ་ཤེས་རབ་དང་། གཞན་ཡང་ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཡོད་པ་གོང་བཞིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ནང་དུ་ཕར་ཕྱིན་གཞན་
2-221a
ཐམས་ཅད་འདུ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྦྱིན་ཚུལ་བཟོད་བརྩོན་བསམ་གཏན་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་གྱི་དེ་མེད་ན་མི་འགྲུབ་བོ། །རབ་དབྱེ་ནི་སྦྱིན་པའི་སྦྱིན་པ་སོགས་རེ་རེ་ལའང་དྲུག་ཏུ་ཕྱེ་བས་སོ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ཚུལ་གོང་དུ་ཆོས་འཚོལ་སྐབས་སུའང་བཤད་པ་བཞིན། རང་ཕྱིན་དྲུག་ལ་གནས་ནས་གཞན་དེ་ལ་འགོད་པ་དྲུག་སྦྱིན་པ། སེར་སྣ་སོགས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དྲུག་བྲལ་བ་ཚུལ་ཁྲིམས། སྦྱོར་བ་དཀའ་བ་བཟོད་པ་དྲུག་བཟོད་པ། སྤྲོ་བ་དྲུག་བརྩོན་འགྲུས། དམིགས་པ་ལས་གཞན་དུ་མི་གཡེང་བ་དྲུག་བསམ་གཏན། འཁོར་གསུམ་དུ་མི་རྟོག་པ་དྲུག་ཤེས་རབ་བོ། །ཡང་ན་སྦྱིན་པའི་གཏོང་སེམས་སྣ་གཅིག་ལ་ཡང་། མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤང་བ། གཉེན་པོ་ལ་སྦྱོར་པ། སྤྲོ་བ་མི་གཡེང་བ། རབ་ཏུ་འབྱེད་པའི་ཆ་ཡོད་པས་དྲུག་པོ་འབྲལ་མེད་དུ་ཚང་། ཚུལ་ཁྲིམས་སོགས་གཞན་ལའང་གཞན་དོན་དུ་གཏོང་བའི་སེམས་དཔའ་སོགས་ཀུན་ཚང་བའོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ཕར་ཕྱིན་སྟོན་པའི་རྗོད་བྱེད་གསུང་རབ་ཀྱི་ཆོས་ཀྱིས་ཕར་ཕྱིན་ཀུན་བརྗོད་བྱར་བསྡུས་པ་དང་། བརྗོད་བྱ་ཕར་ཕྱིན་གྱིས་རྗོད་བྱེད་ཐེག་ཆེན་གྱི་གསུང་རབ་ཀུན་བསྡུས་ཚུལ་དུ་འཆད་པའང་སྣང་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུ་ཚུལ། འབྱུང་གྱུར་གཟུགས་ཀྱི་གོང་བུ་གཅིག་ལ་རྒྱུ་འབྱུང་བ་བཞི་ཚང་བ་ལྟར། ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་ནང་ནས་གང་རུང་གཅིག་ཡོད་ན་གཞན་ཀུན་གྱི་ཆ་ཤས་ཀྱང་ཚང་བ་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། དོན་དམ་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཟིན་ཚེ། ཕར་ཕྱིན་གཞན་ཐམས་ཅད་
2-221b
རྣམ་ཀུན་མཆོག་ལྡན་གྱི་སྟོང་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པས་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་ཏེ། ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེ་སྡུད་པ་ལས། དཔེར་ན་འཛམ་བུའི་གླིང་ཤིང་རྣམས་བྱེ་བ་སྟོང་སོགས། གྲིབ་མའི་དཔེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་རོ་མཉམ་དུ་འབྱུང་ཚུལ་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །རྒྱུ་མཚན་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མ་ཆགས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་ནུས་ཤིང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་ན་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བཟོད་ནུས་པ་དང་། བཟོད་པ་དང་ལྡན་ན་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ཞིང་དེས་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་ལ། མཉམ་པར་བཞག་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཐོང་བར་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་དང་། དེར་མ་ཟད་སྦྱིན་པ་ལྟ་བུ་ཕར་ཕྱིན་གང་རུང་གཅིག་ལ་ཞུགས་ན་ཡང་། དེས་གཞན་ཀུན་འགྲུབ་པ་ལ་ཕན་འདོགས་པར་ངེས་ཀྱི་མི་ཕན་པ་སྣ་གཅིག་མེད་དོ། །
说度众四摄持
གཉིས་པ་བསྡུ་དངོས་བཞི་བཤད་པ་ལ། རྣམ་གྲངས་ལྔ་ལས་དང་པོ། ངོ་བོ་ནི་སྦྱིན་པ་ཡི་བསྡུ་བ་ནི་སྔར་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་བཤད་པ་དང་མཚུངས་ཏེ་གཞན་དུ་མེད་དོ། །ཕར་ཕྱིན་དྲུག་པོ་དེ་ཡི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་འཆད་ཅིང་སྟོན་པ་ནི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ཉམས་སུ་ལེན་ཏུ་འཇུག་ཅིང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་བཀོད་པ་ནི་དོན་སྤྱོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གཞན་ལ་སྒྲུབ་ཏུ་བཅུག་པའི་ཕར་ཕྱིན་དེ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་བདག་ཉིད་རྗེས་སུ་འཇུག་ཅིང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་དོན་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་དེ་སྟོན་ལེན་འཇུག་དང་། བདག་ཉིད་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་གསུམ་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་
2-222a
སྙན་སྨྲ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་དངོས་ཕྱི་མ་གསུམ་བསྟན་པའོ།

精进与所有其他波罗蜜多相应而修行，因此具有一切的部分。在成就禅定事业的禅定中，包含所有其他波罗蜜多；禅定从利益他人的方面是布施；获得禅定律仪是持戒；不被散乱夺走是忍辱；对禅定恭敬并常时修习是精进；神足四法的观察是智慧，此外还具有如上所述的如实和如所有的智慧。
智慧在方便善巧智慧中包含所有其他波罗蜜多，因为通过智慧方式来成就布施、持戒、忍辱、精进、禅定，若无智慧则无法成就。分类是指布施的布施等每一项又各分为六种，成为三十六种，如前求法时所说的那样，自住六波罗蜜多而引导他人趣入其中的六种是布施；远离吝啬等六种违缘是持戒；忍受六种难行是忍辱；六种欢喜心是精进；不散乱于六种所缘是禅定；不执著六种三轮是智慧。
或者说，仅在布施的一种舍心中也具有：断除违缘、修习对治、欢喜心、不散乱和分别抉择的部分，因此六波罗蜜多不相分离而圆满；持戒等其他波罗蜜多中也完全具足为利他而舍的勇气等一切。
"因法性故"是指宣说波罗蜜多的能诠圣教之法包含所有波罗蜜多作为所诠，或者所诠波罗蜜多涵摄能诠的一切大乘圣教。世俗法性的摄持方式：如同一个色聚中具足四大种因，同样，六波罗蜜多中只要有其中任何一种，也必定具足所有其他波罗蜜多的部分，这是法性；胜义法性是当由无分别智慧摄持时，所有其他波罗蜜多在具足一切相的殊胜空性中同一味，因此由法性摄持。如《宝积经》所说："譬如瞻部洲林木亿千万"等，以阴影比喻在般若波罗蜜多中平等生起的方式。
"因理由故"是指不贪著受用则能持戒，具足持戒则能忍受他人加害，具足忍辱则能发起精进，由精进能使心安住于平等，由平等安住则能如实见道，如是所说。不仅如此，若修习布施等任一波罗蜜多，必定有助于成就所有其他波罗蜜多，没有一项不会有所帮助。
说度众四摄持
第二，解释四摄事有五个方面。第一，本质：布施摄事与前述布施波罗蜜多相同，没有不同。如理如实向他人解说宣示六波罗蜜多的自相和共相，这是爱语；如是引导众生修持六波罗蜜多并使之实践，这是利行；自己跟随并实践已令他众实践的波罗蜜多，这被认为是同事。如此，通过向他人教示、接受、引导和自己随行，这三者分别表示爱语等后三种摄事。


 །གཉིས་པ་གྲངས་ངེས་པ་ནི། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་དང་པོ་སྦྱིན་པ་ནི་གཞན་ལ་ཚ་གྲང་བཀྲེས་སྐོམ་སོགས་སེལ་བས་ལུས་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་དང་ནི། སྙན་པར་སྨྲ་བས་ཕར་ཕྱིན་གྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཤེས་པའམ་ལོག་ཤེས་སམ་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པ་བསལ་ནས་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་མ་ནོར་བར་ཡིད་ལ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་དང་། དོན་སྤྱོད་པ་ནི་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དོན་མཐུན་པར་སྤྱོད་པ་ནི་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་ལ་ཡང་ཡང་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཡིན་ཏེ། ཆོས་སྨྲ་བ་པོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་དེ་ལ་སྤྱོད་ན་གཞན་དེ་ལ་བཀོད་པ་རྣམས་ཀྱང་ནན་ཏན་གྱིས་ཆོས་དེ་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན། གདུལ་བྱ་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་དུ་བསྡུས་ནས་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ནི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་དེ་ལས་མང་མི་དགོས་ལ་ཉུང་ན་མི་འདུ་བས་སོ། །གསུམ་པ་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིའི་བྱེད་ལས་ནི། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་དང་པོས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་སྣོད་དུ་འགྱུར་བར་བྱེད་དེ། ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པས་ཕན་བཏགས་པར་བྱས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་ཡིད་དགའ་ནས་དེའི་ངག་ཉན་པའི་སྣོད་དུ་འགྱུར་བའི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ཡིན་པ་སྟེ། གཉིས་པ་སྙན་པར་སྨྲ་བ་ཡིས་ནི་ཕར་ཕྱིན་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་ལ་མོས་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་དོན་སྤྱོད་པ་ཡིས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་སྒྲུབ་ཏུ་
2-222b
བཅུག་པ་སྟེ། བཞི་པ་དོན་མཐུན་པས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་སྤྱོད་ཅིང་དྲི་མ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དུ་སྦྱོང་བ་ཉིད་དུ་བྱེད་པའོ། །བཞི་པ་བསྡུ་བཞིའི་དབྱེ་བ་ལ། གཉིས་སུ་བསྡུས་པའི་དབྱེ་བ་དང་། གསུམ་དུ་དབྱེ་བ་གཉིས་ལས་དང་པོ། ཟང་ཟིང་གི་བསྡུ་བ་དང་ནི། ཆོས་ཀྱི་བསྡུ་བ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་བསྡུ་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པ་ཡིས། སྦྱིན་པ་ནི་ཟང་ཟིང་གི་བསྡུ་བ་ཡིན་ལ། གཞན་གསུམ་ཆོས་ཀྱི་བསྡུ་བ་ཡིན་པས། དེ་ལྟར་བསྡུ་བ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི། ཆོས་ཀྱི་བསྡུ་བ་ལ་གསུམ་ཏུ་ཕྱེས་ནས་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིར་འདོད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་བསྡུ་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་གསུམ་དུ་ཡོད་པའི་དང་པོ་ནི་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་མདོ་སོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པས་དེ་ནི་སྙན་པར་སྨྲ་བས་འཆད་པར་བྱེད་དོ། །སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ནི་དོན་སྤྱོད་པས་ཉམས་སུ་ལེན་པར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ནི་དོན་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་སེར་སྣ་སོགས་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བར་སྤྱོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་བ་ནི། རྣམ་པའི་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ནི་བསྡུ་བ་དམན་པ་སྟེ་གཞན་དོན་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རང་རྒྱལ་གྱི་བསྡུ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ལས་དབང་པོ་མཆོག་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་དམན་པའི་ཕྱིར་འབྲིང་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསྡུ་དངོས་བཞི་ནི། མཆོག་གི་བསྡུ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ཞུགས་
2-223a
པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་ཉན་རང་བྱང་སེམས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་བཀོད་པ་དེ་གསུམ་དམན་འབྲིང་མཆོག་གི་བསྡུ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་བསྡུ་བ་པོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱང་བསྡུ་དངོས་བཞིས་སེམས་ཅན་བསྡུས་ཤིང་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི། ཉུང་ཤས་ཞིག་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་ལས་ཕལ་ཆེར་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་མཐོང་བ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་སོགས་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།

第二，数量决定：第一摄事布施是通过消除寒热饥渴等而利益他人身体的方法；爱语是通过消除对波罗蜜多特征的无知、错误了解或疑惑，使波罗蜜多无误地记在心中的方法；利行是引导修习波罗蜜多的方法；同样，同事是使人再三随学波罗蜜多的方法。因为说法者自己若修行彼法，则所引导的他人也会精进实践彼法，所以摄受所化众生并使之成熟的方法就是四摄事，应当了知不需更多，若更少则不足。
第三，四摄事的作用：第一摄事使众生成为法器，因为通过财物布施而获益的众生对菩萨心生欢喜，成为听闻其言教的器物，这是摄事；第二爱语使其信解具足波罗蜜多的正法；第三利行令其修行波罗蜜多的意义；第四同事使其再三修习波罗蜜多并清净垢染。
第四，四摄事的分类：分为两类摄事和三类摄事两部分。首先，物质摄事和法摄事：由于法摄事有所缘之法等三种，布施是物质摄事，其余三者是法摄事，因此通过二摄事的方式，将法摄事分为三种，共成四摄事。法摄事中有所缘之法、修行之法和清净之法三种：第一是与六波罗蜜多相应的经典等法，通过爱语来解说；修行之法通过利行而修习；清净之法是通过同事方式修行远离吝啬等波罗蜜多违品垢染的法。
第二，三种分类：从种类方面，声闻的四摄事是下等摄事，因为不行利他；独觉的摄事比声闻根器胜而比菩萨差，故为中等；菩萨的四摄事称为最胜摄事，因为为自他二利而修行。菩萨引导众生入声闻、独觉、菩萨三乘也成为下、中、上摄事。
此外，从能摄者方面分类：位于信解行地的菩萨虽通过四摄事摄受并成熟众生，但只有少数众生能成熟，大部分无效，因为未见法性真实义，不了解众生意乐等。
;



 །ས་དང་པོ་ནས་བདུན་པའི་བར་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བསྡུ་དངོས་བཞིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཕལ་ཆེར་སྨིན་པར་འགྱུར་བས་དོན་ཡོད་པ་ཡིན་ཡང་། ཉུང་ཤས་ཙམ་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་པ་དང་།ས་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པ་བཅུ་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་སེམས་ཅན་རྣམས་བསྡུས་ཤིང་སྨིན་པར་བྱས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྨིན་པར་འགྱུར་ཏེ་གཅིག་ཀྱང་ཆུད་མི་ཟ་བས་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་དོན་ཡོད་པ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལྔ་པ་བསྡུ་དངོས་བཞིའི་ཕན་ཡོན་ནི་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཏེ། འཁོར་སྡུད་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་སེམས་རྣམས། ཚུལ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ནི་ཡང་དག་པར་རྟེན་པ་དེ་ནི། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དོན་མཐའ་དག་ཀུན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་། དེའི་ཐབས་བཟང་པོ་འདི་ལས་གཞན་དུ་མེད་པ་ཡིན་པར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། །དེ་ཕྱིར་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱིས་སྔར་སེམས་ཅན་རྣམས་བསྡུས་པ་དང་། དེ་བཞིན་
2-223b
མ་འོངས་པ་ན་སྡུད་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་དག་ད་ལྟར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་དེ་ཀུན་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་པོ་ཡིས་སྡུད་པ་དེ་འདྲ་བར་གྱུར་པ་དེ་བས་ན། བསྡུ་དངོས་བཞི་པོ་འདི་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ལམ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །
彼二品竟义
གསུམ་པ་ལེའུའི་མཇུག་སྡུད་པ། དེ་ལྟར་རྟག་ཏུ་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མ་ཆགས་པའི་བློ་ཡིས་སྦྱིན་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཆགས་སོགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་མི་དགེ་བའི་ལས་ལམ་རྣམས་ཞི་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པའི་སྒོ་ནས་ཞེ་སྡང་གིས་རྒྱུད་མི་འཁྲུགས་པ་སྡོམ་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། སེམས་ཕྱི་རོལ་དུ་མི་གཡེང་བར་ནང་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའི་བདག་ཉིད། ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྲིད་པ་ནང་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། ཡུལ་གཟུགས་སོགས་ཕྱིའི་ཆོས་དང་དེ་གཉིས་ཀའི་མཚན་མར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་སྨིན་པར་གྱུར་པ་དེས་ནི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་སེམས་ཅན་ཀྱི་ཚོགས་སྡུད་ཅིང་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་བསྡུ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་བདུན་པ་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།། །།
供·依·无量品
གསུམ་པ་མཆོད་བསྟེན་ཚད་མེད་ཀྱི་ལེའུ་འདི་ལ། སངས་རྒྱས་མཆོད་པ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ། ཚད་མེད་བཞི་བསྒོམ་པ་དེ་དག་གི་མཇུག་བསྡུ་བ་བཞི་ལས་
供养佛陀
དང་པོ་ལ་མཆོད་པའི་རང་བཞིན་བསྟན་པ་རབ་དང་སེམས་དང་ལྡན་སོགས་ཚིགས་བཅད་བདུན་གྱིས་བསྟན་ཏེ། ཀུན་སློང་རབ་ཏུ་དང་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཡིས། དགོས་པ་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཞིང་སངས་རྒྱས་རྣམས་
2-224a
ལ་མཆོད་པའི་རྫས་ཆོས་གོས་དང་ལྷུང་བཟེད་དང་གདུགས་དང་རྒྱལ་མཚན་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པས་ཞེས་བཀུར་སྟི་དང་ཆོས་ཉན་པ་སོགས་ཀྱང་བསྡུ་སྟེ། མདོར་ན་མཆོད་པའི་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སོ། །ཚུལ་ཇི་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་མཆོག་གི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་པའི་དུས་ཡིན་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ་མཆོད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་མི་བཞུགས་པའི་དུས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་ཡིད་ཀྱིས་དམིགས་ཏེ་སྐུ་གཟུགས་རི་མོ་མཆོད་རྟེན་ལ་སོགས་པ་མདུན་དུ་བྱས་ཏེ་མཆོད་པ་བྱེད་པ་ནི་མངོན་སུམ་མིན་པར་མཆོད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ།

从初地到七地的菩萨通过四摄事使众生成熟，大部分能得以成熟，因此有益，但也有少数不能成熟者。住于八地、九地、十地的诸菩萨以四摄事摄受并成熟众生时，所有众生都能成熟，无一失坏，应知在一切方面都有益。
第五，四摄事的功德：两偈颂说：摄受眷属的诸菩萨依止这样的方法，成就一切众生的一切利益，诸佛赞叹这是最善巧的方法，别无他法。因此，过去诸佛菩萨所摄众生，以及未来将要摄受者，和现在正在摄受者，皆以四摄事而摄受，故四摄事是令一切众生成熟的唯一确定之道。
彼二品竟义
第三，章节总结：如是常以不贪著受用之心而行布施，以戒律息灭由贪等因所生的不善业道，以忍辱方式不让嗔恨扰乱心续，具足精进波罗蜜多，心不外散而安住于内在禅定，以智慧不分别三有内五蕴、外色等法及彼二者的相，如是自身成熟的菩萨以四摄事摄受并成熟众生群体。《大乘经庄严论》波罗蜜多与摄事品第十七解释完毕。
供·依·无量品
第三，供养、依止和无量品分为：供养佛陀、亲近善知识、修习四无量及其总结四部分。
供养佛陀
首先，以七偈显示供养的本质："具足净信心"等。以极为净信之心为发心，为成就二资粮为目的，以法衣、钵盂、伞盖、胜幢、鲜花等供养诸佛，这也包括恭敬和听法等，总之，以各种供养物。方式如何呢？若在佛陀殊胜化身降临世间时，现前供养佛陀本身；若在佛陀不住世时，以意缘想如来，对着佛像、画像、佛塔等进行供养，这是现前和非现前两种供养方式。


 །སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བ་དང་ཕྲད་ནས་མཆོད་པ་བྱེད་ཅིང་མཉེས་པར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་བདག་དང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དོན་ཡོད་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་དང་ནི་ལྡན་པ་ཡི། ཞིང་སངས་རྒྱས་དང་མཆོད་པ་པོ་བདག་དང་། མཆོད་པའི་རྫས་གསུམ་པོ་དེ་དང་དེའི་མཚན་མར་དམིགས་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་མཆོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་མངོན་སུམ་བྱས་ནས་མཆོད་པ་ཚད་མེད་པས་དུས་རྟག་ཏུ་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་མཆོད་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་པ་དང་། དོན་དམ་པར་མཆོད་པའི་འཁོར་གསུམ་མི་དམིགས་པའི་ངང་ནས་མཆོད་ན་མཆོད་པ་ཉིད་ཚུལ་བཞིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཆོད་པའི་དབྱེ་བ་ལ་སེམས་ཅན་དག་ནི་ཚད་མེད་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་མཆོད་པའི་རྣམ་གྲངས་གཅིག་
2-224b
སྟེ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་བཏགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྱེས་པའི་མཆོད་པ་མཆོག་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སངས་རྒྱས་མཆོད་པའི་བསམ་པ་བསྐྱེད་ཅིང་མཆོད་པའི་ལས་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་སོགས་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཆོས་བཤད་དེ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅིང་དེ་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྱེས་པའི་མཆོད་པར་དམིགས་ཏེ་ཕུལ་བའོ། །ཡང་རྫས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཆོད་པ་ཆོས་གོས་དང་མེ་ཏོག་སོགས་ཀྱི་དངོས་པོའི་རྫས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་མཆོད་པ་དང་། རྫས་ལ་མི་ལྟོས་པར་སེམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཆོད་པ་ཡང་གཞན་དེ་རྣམ་གྲངས་གཉིས་སོ། །སེམས་ཀྱི་མཆོད་པ་དེ་ལ་དབྱེ་ན་མོས་པ་ནས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་བར་དགུ་སྟེ། དང་པོ་མོས་པ་ནི་སེམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ལ་དམིགས་ནས་དང་བ་བསྐྱེད་དེ་བདག་པོས་མ་བཟུང་བ་དང་བཟུང་བའི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མཆོད་པ་ཐམས་ཅད་ཕུལ་བར་མོས་པ་སེམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཆོད་པ་ཡིན་མོད་ཀྱང་། སྐབས་འདིར། མོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། དབང་འབྱོར་པ་གསུམ་དུ་གསུངས་པའི། དང་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཆོད་པའི་ཆོས་སྟོན་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ཡི་དོན་ལ་མོས་པ་དེ་ཡང་སེམས་ཀྱི་མཆོད་པ་ཡིན་ལ། བསམ་པ་ནི། རོ་མྱོང་བ་དང་། རྗེས་སུ་ཡི་རངས་པ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། ཆོག་མི་ཤེས་པ་དང་། རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། དགའ་བ་དང་། ཕན་འདོགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། དགེ་བའི་བསམ་པ་དགུ་སྟེ། འདི་དག་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་མཆོད་པའོ། །དེ་ཡང་རང་གི་སྔོན་མཆོད་པ་བྱས་པ་དྲན་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་མཆོད་པ་ལེགས་
2-225a
སྙམ་དུ་རོ་མྱང་བྱ་དང་། གཞན་གྱི་མཆོད་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། རང་གཞན་གཉིས་ཀས་མ་འོངས་པར་མཆོད་པ་བྱེད་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། མཆོད་པའི་དངོས་པོ་དང་། མཆོད་ཡུལ་དང་དུས་ཉི་ཚེ་བ་མིན་པ་ཚད་མེད་པས་ཆོག་མི་ཤེས་པ་དང་། མཆོད་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོ་ལ་འདུག་གི་བར་དུ་བྱེད་འདོད་པ་དུས་ཆད་པ་མེད་པ་རྒྱ་ཆེ་བའི་བསམ་པ་དང་མཆོད་པས་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཞིང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བྱམས་ཤིང་དགའ་བ་དང་། མཆོད་པ་དེས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་བཏགས་པར་འདོད་པ་དང་ཆགས་པ་ང་རྒྱལ་སོགས་མེད་ཅིང་ཟག་བཅས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མི་འདོད་པས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ། མཆོད་པ་དེས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བསྔོ་བ་དགེ་བའི་བསམ་པའོ། །གསུམ་པ་དབང་འབྱོར་བ་ནི་ནམ་མཁའ་མཛོད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མཆོད་པ་སྟེ་འདི་ཡང་སེམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཆོད་པའོ། །སྨོན་པ་ནི་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ཚེ་རབས་གར་སྐྱེས་ཀྱང་རང་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མཆོད་པ་ཚད་མེད་པས་མཆོད་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་འདི་ཡང་སེམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཆོད་པའོ། །འདི་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར་རོ།

与佛陀在世间出现相遇而供养，通过使佛欢喜的方式，以"愿对我和众生有益"这样的愿望，不执著于佛净土、供养者自身和供养物这三者及其相，这是圆满的佛陀供养。面对十方诸佛而以无量供养，恒常为自己和一切众生圆满二资粮而供养的发愿，以及从胜义不执著供养三轮的状态中供养，称为如法圆满的供养。
在供养分类中，令无量众生成熟是供养佛陀的一种方式，利益众生是最胜的令如来欢喜的供养。也就是在众生相续中生起供养佛陀的意乐，引导他们行供养等事，主要是宣说佛法使之成熟，并以此作为令如来欢喜的供养而奉献。
又有通过物品供养，如以法衣、鲜花等各种物品供养，以及不依靠物品而通过心意供养这两种方式。心意供养若分类则有从胜解到真如九种：首先，胜解是以心缘佛生起净信，胜解供养一切有主或无主的世间和出世间供品，虽然是心意供养，但在此处说胜解、意乐和自在三种。其中第一种是对宣说供养如来法门的大乘经义生起胜解，这也是心意供养；意乐包括：体味、随喜、欢喜、不知足、广大、喜爱、利益、无烦恼和善意等九种意乐，这些也是心意供养。
这包括忆念自己过去所做供养和思考现在供养之美好而体味，随喜他人的供养，欢喜自他二者未来将做的供养，对供养物品、供养对象和时间不局限而不知足，愿不间断供养直至菩提道场的无时限广大意乐，对所有成熟供养田的众生生起慈爱喜悦，希望通过供养利益一切众生，无贪无慢等烦恼且不希求有漏果报的无烦恼心，回向一切众生获得无上菩提果位的善意。第三，自在是依靠虚空藏等三昧而供养如来，这也是心意供养。发愿是发起无上菩提心后，无论转生何处都成就自他利益，愿以无量供养供奉如来的发愿，这也是心意供养。这也称为依靠。


 །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བར་འདོད་པའི་སྙིང་བརྩེ་བར་བྱས་པ་དེས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཆོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། བདག་དང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཕྱིར་ཚ་གྲང་བཀྲེས་
2-225b
སྐོམ་ངལ་དུབ་སོགས་སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་ཡིན་པ་དག་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་ཡང་དག་པར་སྤྱོད་པའི་སྒོ་ནི་སངས་རྒྱས་མཆོད་པ་ཡིན་པ་དང་ནི། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གཞི་མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་སྟོང་པ་བདག་མེད་ཀྱི་དོན་ལ་ཡིད་གཏོད་དེ་དངོས་པོ་རྣམས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ཡང་སངས་རྒྱས་མཆོད་པ་ཡིན་པ་དང་། ས་དང་པོ་ཐོབ་ནས་དངོས་པོའི་ཆོས་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་བདག་མེད་གཉིས་མངོན་སུམ་རྟོགས་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྐྱེས་པ་ཡང་སངས་རྒྱས་མཆོད་པ་ཡིན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཉོན་སྒྲིབ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པ་ཡིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ས་དང་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་རིམ་གྱིས་གྲུབ་པས་སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པ་བྱས་པའི་མཐར་སྒྲིབ་གཉིས་སྤངས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ཡང་སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པ་སྟེ་དེ་ལྟར་སེམས་ཀྱི་མཆོད་པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་དགུའོ། །ཡང་མཆོད་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ནི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་སངས་རྒྱས་ནི་མཆོད་པའི་ཞིང་གི་དམ་པར་དམིགས་པའི་རབ་ཏུ་དང་བའི་དད་པ་དང་། མཆོད་པའི་རྣམ་སྨིན་ཚོགས་གཉིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཏེ་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དང་། རྟེན་ནམ་གཞི་ནི་མཆོད་པའི་ཡུལ་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། མཆོད་པའི་དངོས་པོ་རྫས་དང་སེམས་ཀྱི་མཆོད་པ་སྣ་ཚོགས་པའོ། །རྒྱུ་ནི་སངས་
2-226a
རྒྱས་འབྱུང་བ་དང་ཕྲད་ནས་མཆོད་པ་བྱེད་པར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ནི་མཆོད་པའི་འཁོར་གསུམ་མི་དམིགས་པ་དང་ནི། གང་གི་ཆེད་དུ་བྱབ་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཆོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ཞིང་ནི་སེམས་ཅན་དག་དང་། གནས་ཀྱི་མཆོད་པ་ནི་རྫས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་གནས་ནས་མཆོད་པ། སེམས་ལ་གནས་ནས་མཆོད་པ་སྟེ་དེ་གཉིས་ཀ་གནས་སུ་བཤད། འོ་ན་དངོས་པོ་དང་གནས་གཉིས་ལ་ཁྱད་ཅི་ཡོད་སྙམ་ན། སེམས་ལ་གནས་པའི་མོས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ཀྱང་ཤུགས་ཀྱིས་བསྟན་པས་ཁྱད་པར་ཡོད་དམ་སྙམ། དེ་ལྟར་རྣམ་གྲངས་བརྒྱད་པོ་འདིས་གོང་གི་ཚིགས་བཅད་བཞི་པོའི་དོན་བསྡུས་ནས་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་དེར་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་མཆོད་པའི་དབྱེ་བ་ལ། སྔོན་མཆོད་པ་བྱས་པ་རྒྱུ་དང་ད་ལྟར་མཆོད་པ་བྱེད་པ་འབྲས་བུ་དང་། ད་ལྟ་མཆོད་པ་རྒྱུ། མ་འོངས་པར་མཆོད་པ་བྱེད་པ་འབྲས་བུ་སྟེ། རྒྱུ་མཐུན་པའི་དབང་གིས་དེ་ལྟར་རྒྱུ་འབྲས་སུ་གྱུར་པ་དུས་གསུམ་གྱི་མཆོད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་བཞག་པ་དང་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་དང་ཡན་ལག་འབུལ་བ་དང་། ཆོས་ཉན་པ་དང་སེམས་པ་སོགས་བདག་ཉིད་ཀྱི་མཆོད་པའམ་ནང་གི་མཆོད་པ་དང་། གཞན་དག་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་དང་། རང་གི་རྫས་ཆོས་གོས་སོགས་མཆོད་པ་ནི་གཞན་གྱི་མཆོད་པའམ་ཕྱིའི་མཆོད་པ་དག་དང་། རྙེད་པ་ཆོས་གོས་དང་བསོད་སྙོམས་མལ་ཆ་སོགས་ཀྱིས་མཆོད་པ་དང་། ཕྱག་བྱ་བ་དང་ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་དང་། བསུ་ཞིང་ལྡང་བ་དང་བསྟོད་པ་བྱེད་པ་སོགས་བཀུར་སྟིའི་མཆོད་པ་དེ་གཉིས་ནི་མཆོད་པ་ཆུང་ངུའམ་རགས་པ་ཉིད་
2-226b
དང་ནི། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་བསམ་བསྒོམ་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་མཆོད་པ་ནི་མཆོད་པ་ཆེན་པོའམ་ཕྲ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །སྒྲུབ་པ་དེ་ལའང་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་སྒྲུབ་པ་ནི་མཆོད་པ་ཆུང་བའམ་དམན་པ་དང་། ཐེག་ཆེན་སྒྲུབ་པ་ནི་མཆོད་པ་ཆེན་པོའམ་གྱ་ནོམ་པ་དེ་གཉིས་སོ།

以悲悯心渴望解除众生痛苦也成为对如来的供养；为了成熟自己和众生而忍受寒热、饥渴、疲惫等痛苦的忍辱也是对如来的供养；如法修行六波罗蜜多的方式是供养佛陀；如理作意的基础，即专注于无常、苦、空、无我的义理而分析诸法，也是供养佛陀；获得初地后通达诸法法性、现证二无我的正见生起也是供养佛陀；声闻从烦恼障解脱，这也是声闻对佛陀的供养；菩萨们逐渐成就地和波罗蜜多而对佛陀供养，最终断除二障获得无上菩提的真如也是对佛陀的供养。如此，心意供养的其他九种方式。
又有供养义的八种分类：因缘是将一切功德究竟的佛陀视为殊胜供养田的清净信心；供养的异熟是回向圆满二资粮获得无上菩提；所依或基础是供养对象诸佛和各种物质与心意供养物；因是遇见佛陀出世而发供养愿；智慧是不执著供养三轮；所为目的是为成熟无量众生而供养，因此众生是田；处所供养是依靠物品而供养和依靠心意而供养，这两者都被称为处所。若问物品和处所有何差别，或许是因为通过心意依处的胜解等，也间接展示了具有这种素质的人的差异。如此，这八种分类总结了上述四偈的内容，将其详细显示为八种方面。
此外，供养的分类还有：过去所作供养为因，现在所作供养为果；现在供养为因，未来供养为果。如此，依据同类因果关系，安立为三世供养；以自身身体和肢体奉献，听闻佛法、思惟等为自身供养或内供养；令他人供养和用自己的法衣等物品供养为他人供养或外供养；以获得的法衣、饮食、卧具等供养和顶礼、合掌、起身迎接、赞颂等恭敬供养这两种为小供养或粗供养；以听闻、思维、修习正法的方式修行而供养为大供养或细供养，如此有两种供养。
在修行中，小乘修行是小供养或劣供养，大乘修行是大供养或妙供养，这是两种区分。


 །ཚིག་རྐང་འདི་ཚིག་རྐང་སྔ་མའི་དོན་དང་སྦྱར་བ་ལས་སྒེར་དུ་བཤད་པ་མེད་པའང་སྣང་། མཆོད་པའི་འཁོར་གསུམ་མི་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མི་ཟིན་པའི་མཆོད་པ་ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པ་དང་། མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཟིན་པ་ང་རྒྱལ་མེད་པའི་མཆོད་པའོ། །དེ་གཉིས་ལ་མཆོད་པ་ཐ་མ་དང་མཆོག་གི་ཐ་སྙད་ཀྱང་བྱེད་དོ། །སྦྱོར་དང་ཞེས་སྦྱོར་བས་མཆོད་པ་ལའང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དུས་གཞན་ཕྱིས་ཞིག་ན་མཆོད་པ་སྦྱོར་བ་ནི་ཐག་རིང་བའི་མཆོད་པ་དང་། དུས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེའམ་དྲན་པ་ན་མཆོད་པར་སྦྱོར་བ་ནི། ཉེ་བའི་མཆོད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བས་མཆོད་པའང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འགྲོ་བ་ཆད་ནས་མཆོད་པ་ཚེ་རབས་གཉིས་སམ་མང་པོས་བར་དུ་མཆོད་པ་ཆད་ནས་ཕྱིས་མཆོད་པ་དང་། དེ་མ་ཐག་ཏུ་མཆོད་པ་ནི་གང་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་དེ་མ་ཐག་ནས་མཆོད་པ་སྟེ་ཉེ་རིང་གཉིས་དང་། སྨོན་པའི་སྒོ་ནས་ཚེ་འདི་ལ་མཆོད་པར་སྨོན་པ་དང་། ཚེ་རབས་ཀུན་ཏུ་མཆོད་པར་སྨོན་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཉེ་རིང་གཉིས་པོ་དེར་འདོད་དོ། །མཆོད་པ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ནི། དམིགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་མོས་པ་དང་། བསམ་པ་རོ་མྱང་བ་དང་། རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ནས། དགེབའི་བར་དགུ་ལ་གནས་པ་དང་། ནམ་མཁའ་མཛོད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པས་
2-227a
མཆོད་པ་ལ་དབང་འབྱོར་པ་དང་། འཁོར་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཐབས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དང་། ས་བརྒྱད་པ་ནས་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་རྩོལ་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་དེའི་ཚེ་བྱང་སེམས་གཅིག་གིས་མཆོད་པ་བྱས་པ་དེར་ས་དེར་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་དོན་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཆོད་པ་དེ་བྱས་པ་ཡིན་པས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ཀུན་དང་དོན་གཅིག་ལ་འཇུག་པས་འཇིག་རྟེན་ཉན་རང་དང་བཅས་པའི་མཆོད་པ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །
依止善知识
གཉིས་པ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་ལ། བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པའི་ཚུལ། དེ་ཡི་དབྱེ་བ། མཆོག་གི་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་གསུམ་ལས་དང་པོ་ལ། མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད་གཉིས། དང་པོ་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་ལ། རྟེན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་། གཞི་འམ་དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་བུས་བརྟེན་པ་དང་ནི། བསྟེན་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་ནི། གང་གི་ཆེད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་དང་། དེ་ལས་ཡེ་ཤེས་ལ་མཁས་པ་དང་། ཞིང་སྣོད་བཅུད་དག་པར་བྱ་བ་དག་དང་། ཅི་ལ་གནས་ནས་བརྟེན་པའི་གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་བརྒྱད་དོ། །དང་པོ་རྟེན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ནི། ལྷག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པས་རྒྱུད་བསྡམས་པས་དབང་པོ་དུལ་བ། ལྷག་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བསླབ་པས་ཉོན་མོངས་དང་རྣམ་གཡེང་ཞི་ཞིང་། ལྷག་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པས་ཉོན་མོངས་དང་རྣམ་རྟོག་ཉེ་བར་ཞི་བ་གང་ཞིག་བསྟེན་པ་པོ་རང་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་མང་
2-227b
ཐོས་སོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལྷག་པ་བསྟེན་ན་དགེ་བའི་སྐྱེད་འདོན་གྱི་རང་དང་མཉམ་པ་དང་། དམན་པ་བསྟེན་ཀྱང་དགོས་པ་ཆུང་ངོ་། །བཤེས་གཉེན་དེ་ཡང་གཞན་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་སོགས་ཀྱི་བརྩོན་པ་དང་བཅས་པ་དང་དམ་པའི་ཆོས་མང་དུ་ཐོས་པས་ལུང་གིས་ཕྱུག་པ། རྟོགས་པའི་ཆོས་བདེན་བཞི་དང་རྟེན་འབྲེལ་སྟོང་པ་ཉིད་སོགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རབ་ཏུ་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་རྟོགས་པ་དང་། མིང་ཚིག་ཡི་གེ་འབྲེལ་ཞིང་གསལ་པོར་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་སྨྲ་བ་ལ་མཁས་པ་དང་ལྡན་པ། གདུལ་བྱ་སློབ་མ་རྣམས་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ། ཆོས་སྟོན་པ་ལ་མི་མོས་པ་དང་། ལེགས་པར་མི་སྟོན་པ་དང་། ཅུང་ཟད་སྟོན་པ་ལས་རྒྱུན་དུ་ནན་ཏན་གྱིས་མི་སྟོན་པ་ལྟ་བུའི་སྐྱོ་ངལ་སྤངས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་པར་བྱའོ།

 །ཚིག་རྐང་འདི་ཚིག་རྐང་སྔ་མའི་དོན་དང་སྦྱར་བ་ལས་སྒེར་དུ་བཤད་པ་མེད་པའང་སྣང་། མཆོད་པའི་འཁོར་གསུམ་མི་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མི་ཟིན་པའི་མཆོད་པ་ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པ་དང་། མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཟིན་པ་ང་རྒྱལ་མེད་པའི་མཆོད་པའོ། །དེ་གཉིས་ལ་མཆོད་པ་ཐ་མ་དང་མཆོག་གི་ཐ་སྙད་ཀྱང་བྱེད་དོ། །སྦྱོར་དང་ཞེས་སྦྱོར་བས་མཆོད་པ་ལའང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དུས་གཞན་ཕྱིས་ཞིག་ན་མཆོད་པ་སྦྱོར་བ་ནི་ཐག་རིང་བའི་མཆོད་པ་དང་། དུས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེའམ་དྲན་པ་ན་མཆོད་པར་སྦྱོར་བ་ནི། ཉེ་བའི་མཆོད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བས་མཆོད་པའང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འགྲོ་བ་ཆད་ནས་མཆོད་པ་ཚེ་རབས་གཉིས་སམ་མང་པོས་བར་དུ་མཆོད་པ་ཆད་ནས་ཕྱིས་མཆོད་པ་དང་། དེ་མ་ཐག་ཏུ་མཆོད་པ་ནི་གང་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་དེ་མ་ཐག་ནས་མཆོད་པ་སྟེ་ཉེ་རིང་གཉིས་དང་། སྨོན་པའི་སྒོ་ནས་ཚེ་འདི་ལ་མཆོད་པར་སྨོན་པ་དང་། ཚེ་རབས་ཀུན་ཏུ་མཆོད་པར་སྨོན་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཉེ་རིང་གཉིས་པོ་དེར་འདོད་དོ། །མཆོད་པ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ནི། དམིགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་མོས་པ་དང་། བསམ་པ་རོ་མྱང་བ་དང་། རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ནས། དགེབའི་བར་དགུ་ལ་གནས་པ་དང་། ནམ་མཁའ་མཛོད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པས་
2-227a
མཆོད་པ་ལ་དབང་འབྱོར་པ་དང་། འཁོར་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཐབས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དང་། ས་བརྒྱད་པ་ནས་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་རྩོལ་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་དེའི་ཚེ་བྱང་སེམས་གཅིག་གིས་མཆོད་པ་བྱས་པ་དེར་ས་དེར་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་དོན་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཆོད་པ་དེ་བྱས་པ་ཡིན་པས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ཀུན་དང་དོན་གཅིག་ལ་འཇུག་པས་འཇིག་རྟེན་ཉན་རང་དང་བཅས་པའི་མཆོད་པ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །
依止善知识
གཉིས་པ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་ལ། བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པའི་ཚུལ། དེ་ཡི་དབྱེ་བ། མཆོག་གི་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་གསུམ་ལས་དང་པོ་ལ། མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད་གཉིས། དང་པོ་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་ལ། རྟེན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་། གཞི་འམ་དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་བུས་བརྟེན་པ་དང་ནི། བསྟེན་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་ནི། གང་གི་ཆེད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་དང་། དེ་ལས་ཡེ་ཤེས་ལ་མཁས་པ་དང་། ཞིང་སྣོད་བཅུད་དག་པར་བྱ་བ་དག་དང་། ཅི་ལ་གནས་ནས་བརྟེན་པའི་གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་བརྒྱད་དོ། །དང་པོ་རྟེན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ནི། ལྷག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པས་རྒྱུད་བསྡམས་པས་དབང་པོ་དུལ་བ། ལྷག་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བསླབ་པས་ཉོན་མོངས་དང་རྣམ་གཡེང་ཞི་ཞིང་། ལྷག་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པས་ཉོན་མོངས་དང་རྣམ་རྟོག་ཉེ་བར་ཞི་བ་གང་ཞིག་བསྟེན་པ་པོ་རང་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་མང་
2-227b
ཐོས་སོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལྷག་པ་བསྟེན་ན་དགེ་བའི་སྐྱེད་འདོན་གྱི་རང་དང་མཉམ་པ་དང་། དམན་པ་བསྟེན་ཀྱང་དགོས་པ་ཆུང་ངོ་། །བཤེས་གཉེན་དེ་ཡང་གཞན་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་སོགས་ཀྱི་བརྩོན་པ་དང་བཅས་པ་དང་དམ་པའི་ཆོས་མང་དུ་ཐོས་པས་ལུང་གིས་ཕྱུག་པ། རྟོགས་པའི་ཆོས་བདེན་བཞི་དང་རྟེན་འབྲེལ་སྟོང་པ་ཉིད་སོགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རབ་ཏུ་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་རྟོགས་པ་དང་། མིང་ཚིག་ཡི་གེ་འབྲེལ་ཞིང་གསལ་པོར་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་སྨྲ་བ་ལ་མཁས་པ་དང་ལྡན་པ། གདུལ་བྱ་སློབ་མ་རྣམས་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ། ཆོས་སྟོན་པ་ལ་མི་མོས་པ་དང་། ལེགས་པར་མི་སྟོན་པ་དང་། ཅུང་ཟད་སྟོན་པ་ལས་རྒྱུན་དུ་ནན་ཏན་གྱིས་མི་སྟོན་པ་ལྟ་བུའི་སྐྱོ་ངལ་སྤངས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་པར་བྱའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是简体中文直译：
这句话与前句意思相关，没有单独解释的部分也存在。供养的三轮不执着的智慧所不摄持的供养是带有我慢的，而被无分别智慧摄持的是没有我慢的供养。这两种也分别被称为下等供养和最胜供养。"以修习"意味着通过修习进行的供养也有两种：在未来某个时间进行供养的修习是远距离的供养，而在当下时刻或忆念时进行供养的修习是近距离的供养。同样，以行动供养也有两种：行动中断后的供养，即隔了两世或多世才供养的，以及立即供养，即无论投生何处都立即供养，这分为远近两种。从愿望的角度，有愿在今生供养和愿在一切生世中供养，也被视为远近两种。
最胜供养的特点是：缘于大乘法的信解，意乐为品尝滋味和随喜，安住于九种善法，通过获得虚空藏等三昧而对供养得自在，完全掌握了不分别三轮的方法，从第八地开始，无分别智慧无需努力自然成就，此时一位菩萨进行的供养，与所有进入该地的菩萨融为一体的方式进行，因此这些菩萨共同参与同一事业，超胜世间声闻缘觉的供养。
依止善知识
第二、依止善知识分为：依止善知识的方法，其分类，最胜的特点三部分。第一部分又分为略说和广说两部分。首先，依止善知识有八个方面：所依善知识的特征，通过什么样的基础或事物来依止，依止的理由，为了什么目的而回向，成就善知识的因，从中获得智慧，净化器世间和有情世间，以及依何而依止的所依处。
首先，所依的善知识是：通过增上戒学约束自心而调伏诸根，通过增上定学平息烦恼和散乱，通过增上慧学息灭烦恼和妄念。依止者若依止比自己戒律和多闻等功德更胜者，则能增长善法；依止与自己相等或低下者，利益较小。这位善知识应当精进于为他人说法等，通过多闻正法而在教法上富足，证悟法是通过确立四谛、缘起、空性等真相而获得的，精通以连贯且明晰的名词句子来宣说正法，以慈悲心对待所教化的弟子，摒除对说法不欢喜、不善说、略说而不精勤长时说法等厌烦懈怠，应当依止这样的善知识。


 །གཉིས་པ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྙེད་ནས་བསྟེན་པའི་གཞི་ཇི་ལྟ་བུས་བསྟན་པར་བྱ་ན་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་བསུ་སྐྱེལ་དང་སྟན་ལས་ལྡང་བ་དང་། འཛུམ་པའི་བཞིན་གྱིས་དགའ་བའི་མིག་གིས་བལྟ་བ་སོགས་ལུས་ཀྱི་བཀུར་སྟི་དང་། བསྟོད་པ་བྱེད་པ་དང་། ཅི་གསུངས་དང་མཐུན་པར་སྨྲ་བ་དང་། བྱམས་ཤིང་གུས་པའི་ཚིག་བརྗོད་པ་སོགས་ངག་གིས་བཀུར་སྟི་དང་། སེམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དང་ཞིང་དང་པ་བྱེད་པ་སྟེ། སྒོ་གསུམ་གྱི་བཀུར་སྟིའི་སྒོ་ནས་ལེགས་པར་བསྟན་པའོ། །རྙེད་པ་ནི་ཆོས་གོས་དང་མལ་ཆ་ལ་སོགས་པ་རྫས་གང་མཁོ་བ་ཕུལ་ཏེ་བསྟེན་པ་དག་དང་། རིམ་གྲོ་བྱེད་པ་ནི། ལུས་བཀྲུ་བ་དང་མཉེ་བ་སོགས་གཡོག་བྱེད་པ་དང་ཇི་ལྟར་འོས་པའི་ལས་སུ་བྱ་བ་
2-228a
ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ནི་ཕྱིའི་དངོས་པོས་བསྟེན་ཚུལ་ལོ། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དེས་ཆོས་བསྟན་པ་བཞིན་མཉན་པ་དང་བསམ་པ་བསྒོམ་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པར་བྱ་སྟེ་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་འདི་ནང་གི་དངོས་པོས་བསྟེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོས་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པར་བྱ་བ་དེ་རྟེན་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་རྒྱུ་མཚན་ནམ་མཚན་མ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཤེས་པ་སྟེ། དགེ་བའི་བཤེས་ལ་དད་པས་བསྟེན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བློ་ལྡན་སློབ་མ་དེས་མཉན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ལ་ནི། བརྙེས་པ་དང་ཆོས་རྐུ་བའི་བསམ་པ་དང་ཀླན་ཀ་བཙལ་བ་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་ངན་པ་སྤངས་ཏེ།ཆོས་དེ་ཉིད་ཀུན་ནས་ཤེས་པར་འདོད་པའི་བསམ་པ་བཞག་པ་དང་། དུས་དུས་སུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་དྲུང་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཆོས་ཉན་པར་བྱ་བ་ནི་བཤེས་གཉེན་དེས་བསམ་གཏན་བྱེད་པ་དང་། ཟས་ཟ་བ་སོགས་སྐབས་སུ་མ་བབ་པའི་ཚེ་ན་འགྲོ་བར་མི་བྱ་ལ་སྐབས་སུ་བབ་པའི་དུས་དུས་སུ་འགྲོ་ཞིང་ཆོས་ཉན་པར་བྱའོ། །དེའི་ཚེ་ལུས་སེམས་དུལ་བའི་སྤྱོད་ལམ་གྱིས་གུས་ཤིང་འདུད་པས་བཤེས་གཉེན་གྱི་དྲུང་དུ་འགྲོ་བའམ་བགྲོད་པར་བྱའི། མ་གུས་པ་དང་ང་རྒྱལ་གྱི་སྤྱོད་ལམ་གྱིས་ནམ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ཡོངས་བསྔོ་ནི། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་དེ་དོན་གང་གི་ཕྱིར་བསྔོ་བའམ། གང་གི་ཆེད་དུ་བསམས་ནས་འཇུག་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་དགེ་
2-228b
བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་ནི། མཁས་པའམ་གྲགས་པར་གྱུར་པའི་གང་ཟག་འདི་ལ་བསྟེན་ན་རང་ཡང་མཁས་པ་དང་གྲགས་པར་གྱུར་ནས་གཞན་གྱིས་བསྙེན་བཀུར་དང་རྙེད་པ་འབྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་བསམ་པས་ཡོངས་སུ་བཅད་པའམ་དེའི་དོན་དུ་བསྔོ་བ་ལ་འདོད་པ་མེད་པར། བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་ཆོས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ལྟར་སྙིང་ཐག་པ་ནས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་དེ། བདག་གིས་འདི་བརྟེན་ནས་ཆོས་ཉན་སེམས་བསྒོམ་པས་འཕགས་པའི་ལམ་བསྒྲུབ་ཅིང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བློའི་འཕེན་པ་དེས་དོན་དེའི་ཆེད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱེད་དོ། །ལྔ་པ་རྒྱུ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་ཐུགས་མགུ་བ་ནི་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་ཅིང་བསྟན་པ་དོན་ཡོད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས། བློའི་ངང་ཚུལ་བརྟན་པ་སློབ་མ་བཟང་པོ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་ཉམས་སུ་ལེན་ཞིང་སྒྲུབ་པ་དེས། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དེ་ཡི་སེམས་ནི་ཡང་དག་པར་མགུ་བར་བྱེད་དོ། །དྲུག་པ་ཡེ་ཤེས་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལས་ཆོས་ཐོས་པས་ཉན་རང་བྱང་སེམས་ཀྱི་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་མཁས་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ནས་རང་གི་བློས་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རྟོགས་པ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་ནས་ཡེ་ཤེས་རྙེད་པའོ།

以下是简体中文直译：
第二、关于善知识寻找后以什么为基础依止，应当通过顶礼、迎送、起座、面带微笑以欢喜的眼睛观看等身体恭敬，以及赞叹、随顺所言而说、表达慈爱恭敬之语等语言恭敬，以及发自内心清净诚实等，以三门恭敬的方式善加依止。供养是指提供法衣、卧具等任何所需物品而依止，承事则是洗身、按摩等服侍和适当完成一切事务的方式依止，这是以外在事物依止的方法。如善知识所教导那样听闻、思考、修习，以法随法行的方式依止善知识，这种通过修行而依止称为以内在事物依止。这样以外在和内在事物依止善知识，称为依止的基础。
第三、理由或特征是知晓理由，即以信心依止善知识，同样，具智慧的弟子对所听闻的法，应舍弃贪求、偷法的心态和寻找过失等恶意，而怀有希望完全了解法义的心态，经常前往善知识处听法，这是指善知识在禅修或进食等不适宜时不应前往，而在适当的时候前往听法。此时应以调伏身心的行为方式，恭敬谦卑地前往善知识处，绝不以不敬和傲慢的行为前往。
第四、回向是指，依止善知识为了什么目的而回向或基于什么动机而行动呢？这样依止善知识，并非认为"依止这位有学识或有名望的人，自己也会变得有学识有名望，从而得到他人的恭敬和供养"的想法所决定或为此目的而回向，而是为了按照善知识所教导的三学法义真心实践，想着"我依靠这位善知识听法修心，愿成就圣道并了悟法性义理"，以这样的心意为该目的而回向。
第五、因是使善知识心悦是说法并使所教有意义的因，具有稳定心性的良好弟子，如善知识所教导的那样实践和修行，这会使善知识的心真正满意。
第六、智慧是从善知识处听闻法义后，对声闻、缘觉、菩萨三乘精通，通过自己的智慧获得三乘的证悟，这是依靠善知识而获得智慧。


 །དེ་ལྟར་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་མཁས་པར་གྱུར་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཉན་རང་གི་ཐེག་པ་མི་སྒྲུབ་ཀྱི། རང་གི་ཐེག་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། རང་གཞན་གཉིས་ཀྱི་དོན་སྒྲུབ་ཅིང་འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་
2-229a
པོ་འཐོབ་པ་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པར་བྱེད་དོ། །བདུན་པ་ཞིང་དག་པ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་ནས་ནང་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉན་པ་སོགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རིན་པོ་ཆེའི་ས་གཞི་དང་དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་དང་བདུད་རྩིའི་ཆུ་ཀླུང་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པའི། ཞིང་རྣམ་པར་དག་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་ཏེ་ཆོས་ཉན་པ་ཡིན་ནོ། །བརྒྱད་པ་གནས་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ལ་གནས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཕ་མའམ་ཕུ་ནུ་སོགས་ཀྱི་སྤྱི་ནོར་དེ་སོ་སོར་བགོས་པའི་ཚེ་སོ་སོ་རང་གི་སྐལ་བ་ང་ལ་འདི་མཁོ་ཞེས་ཆེད་དུ་ལེན་པ་ལྟར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་བགོ་སྐལ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བཤེས་གཉེན་རབ་ཏུ་བསྟེན་པར་བྱ་ཡི། ཟང་ཟིང་གི་བགོ་སྐལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་མིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཟང་ཟིང་གིས་བསྡུས་པ་ཡང་ཁ་ཅིག་ཆོས་གཙོ་བོར་མི་བྱེད་ཀྱི་ཟང་ཟིང་ངོར་ཆོས་ཉན་པ་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པ་ནི་གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སོ། །གཉིས་པ་བསྟེན་པ་དེའི་དབྱེ་བ་ནི། བློ་དང་ལྡན་པ་དེས་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་ལ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་གི་དབྱེ་བ་ནི། ཚེ་རབས་སྔ་མ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ད་ལྟར་བསྟེན་པ་འབྲས་བུ་དང་། ད་ལྟར་བསྟེན་པ་རྒྱུ་མ་འོངས་པའི་ཚེ་རབས་
2-229b
རྣམས་སུ་བསྟེན་པ་འབྲས་བུ་སྟེ། དེ་ལྟར་འདས་པ་དང་ད་ལྟ་དང་མ་འོངས་པར་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་གསུམ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་ནས་དེའི་གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་བཞིན་བསྒྲུབས་པས་ཆོས་ཀྱི་སྒོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ནས་དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའམ། དེ་རྟོགས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྟེན་པ་ནི་ནང་གི་བསྟེན་པའོ། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྙེད་པ་སོགས་ཀྱིས་བསྟེན་པ་ནི་ཕྱི་ཡི་བསྟེན་པ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལས་ཆོས་ཐོས་པའི་སྒྲ་ལ་མཉན་པ་ཙམ་གྱིས་སྒོ་ནས་བསྟེན་པ་ནི་རགས་པའམ་རྩིང་བ་སྟེ། གཞན་གྱི་སྒྲ་ཙམ་ལ་སེམས་ཕྱི་རོལ་དུ་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་པ་དང་བསྒོམ་བྱུང་གི་སེམས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་དང་བཅས་པ་ནི་ཕྲ་བའམ་ཞིབ་པ་སྟེ། དོན་ལ་ནང་དུ་སེམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་འདི་ལ་བདག་གིས་བཀུར་སྟི་སོགས་ཀྱིས་བསྙན་ཏོ་དངོས་ཞེན་དང་བཅས་པ་ནི་ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པ་དམན་པའོ། །བདག་དང་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པའི་བྱ་བ་གསུམ་གྱི་མཚན་མར་མི་འཛིན་པ་ནི་ང་རྒྱལ་མེད་པའི་ཡིད་དང་ལྡན་པས་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་མཆོག་གོ། བློ་ལྡན་དེས་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་ལ་འགྲོ་བའི་སྒོ་ནས་ཐག་ཉེ་རིང་གཉིས་ལ་སྦྱོར་བའི་སྒོ་ནས་དེ་གཉིས་དང་། སྨོན་པའི་སྒོ་ནས་དེ་གཉིས་ཏེ་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པའི་དབྱེ་བ་དྲུག་ཡོད་དོ། །དེ་གང་ཞེ་ན། ཚེ་འདིའི་འགྲོ་བས་བསྟེན་པ་ནི་ཐག་ཉེ་བའོ། །ཚེ་རབས་དུ་མས་འགྲོ་བས་བར་ཆོད་ནས་གཟོད་བསྟེན་པ་རིང་བའོ། །
2-230a
སྦྱོར་བས་ནི་ཚེ་འདི་ལའང་དུས་གཞན་ཕྱིས་ཞིག་ན་བསྟེན་པའམ་ཚེ་རབས་གཞན་དུའང་དེ་མ་ཐག་པར་བསྟན་པ་མིན་པར་ཚེ་རབས་དུ་མས་བར་ཆོད་ནས་བསྟེན་པར་སྦྱོར་བ་ཐག་རིང་ལ་ཚེ་འདི་ལ་ད་ལྟ་ཉིད་དུ་བསྟེན་པར་སྦྱོར་བ་དང་ཚེ་རབས་ཕྱི་མ་ཉིད་དུ་བསྟེན་པར་སྦྱོར་བ་ནི་ཐག་ཉེ་བའོ།

以下是简体中文直译：
这样精通三乘后，菩萨们不修声闻缘觉乘，而自己的乘是大乘，为了成就自他二利并获得大菩提果而精进。第七、净化刹土是依止善知识，为了净化内有情世间而通过听法等使无量众生得以成熟，为了净化外器世间，为了清净具有宝地基、如意树、甘露河流等圆满流续的净土而依止善知识听闻法要。第八、所依是所安住的作意，就像父母或兄弟等的共同财产分配时，各自领取自己所需的份额一样，菩萨具有受用正法分配的功德，因此应当依止善知识，而非为了享用物质财富，虽然有些菩萨也以物质摄受，但不是那种不以法为主而为物质而听法的，这是从所依方面而言。
第二、依止的分类是，具慧者依止善知识有因果的区分：前世依止善知识是因，现在依止是果，现在依止是因，未来世中依止是果，这样过去、现在、未来依止善知识三种；依止善知识后依照其教诫和教导修行，获得法门三昧后随之而行，或依照所证悟相应地依止佛陀和菩萨善知识，这是内在依止。以供养等依止善知识是外在依止，从善知识处仅仅听闻法音的方式依止是粗略的，因为心随外在之声而流转。伴随思维和修所生的心瑜伽是细微的，因为内心思维义理。
另外，"我以恭敬等事奉"这种执着实有的想法是带有我慢的低劣依止。不执著自己、善知识和依止行为三者相的，具有无我慢心依止善知识，是最胜依止。具慧者依止善知识，从行动方面有远近二种，从修习方面有远近二种，从发愿方面有远近二种，共有六种依止善知识的分类。
这些是什么呢？以今生行动依止是近的。以多生行动间隔后才依止是远的。以修习而言，今生中在未来某时依止或在其他生中非立即依止而是经过多生间隔后依止的修习是远的，而在今生立即依止的修习和在下一世依止的修习是近的。
;


 །སྨོན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བསྟེན་པར་སྨོན་ལམ་འདེབས་ཤིང་བསྟེན་པ་ཐག་ཉེ་ལ། ཚེ་རབས་ཕྱི་མར་བསྟེན་པར་སྨོན་པ་ནི་ཐག་རིང་བའོ། །འདི་གསུམ་རྟེན་དང་སྦྱོར་བ་ལག་ལེན་དང་བསམ་པས་སྨོན་པ་ཤུགས་དྲག་ཞན་གྱི་དབྱེ་བ་ཙམ་མོ། །གསུམ་པ་བསྟེན་པ་མཆོག་ནི། རང་གི་སེམས་ཀྱིས་བཤེས་གཉེན་མཆོག་བསྟེན་པ་ལ་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་མོས་པའི་སྒོ་ནས་བསྟེན་པ་དང་། བསམ་པ་དགུ་གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་བསྟེན་པ་ལ་སྦྱར་ཏེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། དབང་འབྱོར་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་སྒོ་ནས་བསྟེན་པ་སྟེ། ནམ་མཁའ་མཛོད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ལོངས་སྤྱོད་ཚད་མེད་པ་ཕུལ་ཏེ་བསྟེན་པ་དང་། གཟུངས་ཀྱིས་ཚིག་དང་དོན་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཐབས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དང་། ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཀུན་མཛད་པ་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་ནས་ཀུན་དང་དོན་གཅིག་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་སྟེ་རྣམ་གྲངས་ལྔ་པོ་འདིའི་གང་ཡང་རུང་བ་དང་ལྡན་པ་ན་ཡང་བསྟེན་པ་གཞན་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །
修四无量心
གསུམ་པ་ཚད་མེད་བཞི་ལ། ཚད་མེད་བཞི་བཤད་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས།
2-230b
说四无量心
དང་པོ་ལ་ངོ་བོ་དང་། དམིགས་པ་དང་། དབྱེ་བ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་། ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ་རྣམ་གྲངས་དྲུག་གིས་བསྟན་པ་ལས། དང་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚད་མེད་པ་བཞི་ནི་མཚན་ཉིད་བཞི་དང་ལྡན་པ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྟན་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཚངས་པ་ཡི་གནས་པ་བྱམས་སྙིང་རྗེ་དགའ་བ་བཏང་སྙོམས་བཞི་ནི་རིམ་པ་ལྟར་བྱམས་སོགས་རང་གི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་གནོད་སེམས་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང་། མི་དགའ་བ་མང་བ་དང་། ཆགས་སྡང་གིས་སེམས་མི་སྙོམས་པ་བཞི་སྤངས་པ་དང་། གྲོགས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་དང་། དམིགས་པ་སེམས་ཅན་དང་ཆོས་དང་དམིགས་པ་མེད་པ་གསུམ་ལ་འཇུག་པ་དང་། བྱེད་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་སྟེ་མཚན་ཉིད་བཞི་དང་ལྡན་ནོ། །དེ་ཡང་བྱམས་པའི་སེམས་ཀྱིས་གནོད་སེམས་སྤངས་ནས་བདེ་བ་དང་ཕྲད་འདོད་དང་པོ། བྱམས་པ་སྒོམ་པ་པོ་དང་། ཡུལ་སེམས་ཅན། བསྒོམ་བྱ་བྱམས་པ་ལྟ་བུ་དེ་དག་གི་འཁོར་གསུམ་མི་དམིགས་པ་གཉིས་པ། དམིགས་པ་གསུམ་ལ་འཇུག་པ་ཁྱད་པར་གསུམ་པ་སྟེ། སོ་སྐྱེ་དང་མུ་སྟེགས་རྣམས་ཀྱིས་བྱམས་པ་ནི་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཡོད་པར་དམིགས་པའི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཉན་རང་གི་བྱམས་པ་ནི། བདག་དང་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡང་མེད་ཀྱང་ཕུང་པོ་ལྔ་དུ་མ་དང་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་དུ་མའི་ཆོས་ཙམ་ལ་དམིགས་ནས་བྱམས་པར་འབྱུང་བའོ། །བྱང་སེམས་ས་ལ་ཞུགས་
2-231a
པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱམས་པ་ནི་དོན་དམ་པར་སེམས་ཅན་དང་ཆོས་སུ་ཡང་མི་དམིགས་པ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་རང་སྣང་འཁྲུལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་མྱོང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ངོ་བོ་སྟོང་པར་རྟོགས་ནས་དམིགས་པ་མེད་བཞིན་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་མཛད་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་ཙམ་ལ་དམིགས་པའི་ཚད་མེད་བཞི་ནི། སོ་སྐྱེ་དང་མུ་སྟེགས་ཉན་རང་བྱང་སེམས་སངས་རྒྱས་ལྔའི་ཐུན་མོང་ངོ་། །ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་བྱམས་སོགས་ནི། ཉན་རང་བྱང་སེམས་སངས་རྒྱས་བཞིའི་ཐུན་མོང་ངོ་། །མི་དམིགས་པའི་བྱམས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་བཤད་དོ།

以下是简体中文直译：
发愿也是同样，愿在今生依止的发愿是近的，愿在来世依止的发愿是远的。这三种依靠所依、修习实践和意乐发愿的强弱差别而分类。第三、最胜依止是，以自己的心依止上师善知识，通过对大乘法的信解而依止，以前面所说的九种意乐而依止，应当了解；自在成就是通过获得三昧力而依止，以虚空藏三昧供养无量受用而依止，通过总持不忘句义等方式；完全掌握无分别方便，以及从第八地以上诸菩萨行为融为一体而入于同一事业，具足这五种任何一种，即为超胜于其他依止的最胜依止。
修四无量心
第三、四无量心分为：解释四无量心和特别解释悲心两部分。
说四无量心
第一部分通过六个方面来说明：自性、所缘、分类、果报、违品、功德。首先，菩萨的四无量具足四种特征：菩萨稳固相续中的四梵住——慈、悲、喜、舍，分别远离各自的对治——害心、损恼、不喜、贪嗔心不平等这四种，伴随无分别智慧，趣入众生、法和无所缘三种所缘，以及事业是不舍弃众生并使其成熟，具足这四种特征。
这其中，慈心远离害心而希望众生得到快乐是第一，修慈者、所缘众生和所修慈心这三轮无所执着是第二，趣入三种所缘是第三特征，即：凡夫和外道的慈心缘于执着有我和有情的众生，声闻缘觉的慈心虽然无我和众生，但缘于五蕴多种无常苦性的诸法而生起慈心。
入地菩萨和佛陀的慈心于胜义中既不缘众生也不缘法，虽然本性空，但了知如幻经受迷乱苦的众生本性为空，无所缘而为众生作无量利益。其中仅缘众生的四无量是凡夫、外道、声闻、缘觉、菩萨和佛五者共有的。缘法的慈等是声闻、缘觉、菩萨、佛四者共有的。无所缘的慈心是佛陀和菩萨们所独有的，如《瑜伽师地论》中所说。
;


 །འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས། ཐོག་མར་སེམས་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བྱམས་པ་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། བདག་མེད་གཉིས་མངོན་སུམ་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། ས་དང་པོ་ནས་བདུན་པའི་བར་གྱི་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་བྱམས་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་མངོན་སུམ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱམས་པ་དམིགས་པ་མེད་པ་སྟེ། མི་རྟོག་བཞིན་དུ་འབད་རྩོལ་མེད་པར་བྱམས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་བྱམས་སོགས་བཞིའི་དམིགས་པ་
2-231b
ནི། བརྟན་པ་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱི་བྱམས་སོགས་བཞི་པོ་དེ་དག་གི་དམིགས་པ་ནི་བདེ་བ་འདོད་པའི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་ཏེ། བྱམས་པ་ནི་སེམས་ཅན་བདེ་བ་དང་ཕྲད་པར་འདོད་པའི་རྣམ་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཉམ་ཐག་པ་ལ་དམིགས་ནས་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། །དགའ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་ཏེ་དེ་དག་བདེ་བ་དང་མི་འབྲལ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་དང་། བཏང་སྙོམས་ནི་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་འཕྲད་པ་དང་། མཛའ་བ་སོགས་དང་ཕྲད་ནས་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བ་དང་། ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་དང་དགྲ་སོགས་གང་འཕྲད་ནས་ཞེ་སྡང་ལྡང་བར་གྱུར་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་ཏེ་དེ་དག་ལ་ཆགས་སྡང་སྐྱེ་བར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་ཆགས་སྡང་མེད་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་འགྱུར་བར་འདོད་པའི་རྣམ་པར་ཅན་ནོ། །དེ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་གང་དང་གང་ལ་དམིགས་པ་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་བྱམས་པས་ནི། ཚད་མེད་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་སྟོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ཡང་དག་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ལ་དམིགས་ནས་དམིགས་ཡུལ་དེ་དག་འདུ་བྱེད་པའི་ཆོས་ཙམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་དམིགས་སོ། །དམིགས་བྱེད་ཀྱི་བྱམས་པས་ནི། དམིགས་ཡུལ་སེམས་ཅན་བཞི་དང་ཐེག་ཆེན་ཆོས་དེ་ཡི་དེ་བཞིན་ཉིད་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ལ་དམིགས་ནས་རབ་ཏུ་འཇུག་གོ། དམིགས་པ་མེད་པའི་བྱམས་སོགས་དེ་ལ་དོན་གྱི་དབྱེ་བ་བཞི་སྟེ་སེམས་ཅན་དང་ཆོས་རྣམས་
2-232a
ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པའི་བྱམས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་བདག་དང་ཆོས་སུ་དམིགས་པའམ་ཕྱི་དང་ནང་དུ་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ས་བརྒྱད་པར་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་རྣམ་རྟོག་དང་འབད་རྩོལ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཐོབ་པས་ཚད་མེད་བཞི་ཡི་ས་བོན་བརྟས་པ་མཐར་ཕྱིན་ནས་འབད་རྩོལ་དང་རྟོག་དཔྱོད་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པའི་བྱམས་པ་སོགས་སུ་བཞག་པ་དང་། བྱམས་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་ངག་གི་ལས་གཉིས་ནི་བྱམས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོར་གཏོགས་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་རྟོག་པ་མེད་པས་མི་དམིགས་པའི་བྱམས་པར་བཞག་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཟད་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱམས་པ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡུལ་ལ་ལྷག་པར་དམིགས་ནས་དམ་དུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་ཀྱང་། སེམས་ཀྱི་མདུད་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ཆད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུའི་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་བྱམས་སོགས་དམིགས་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་མཚན་བཞི་པོ་དེའི་སྒོ་ནས་བྱམས་པ་དམིགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།

以下是简体中文直译：
《圣无尽慧经》中说：初发心菩萨的慈心缘于众生，因为尚未现证二无我；从初地到七地的修行菩萨们的慈心缘于法，因为现前缘于清净法界；八地以上获得无生法忍的菩萨们的慈心无所缘，因为在无分别的状态下无需努力自然生起慈心，如是所说。第二、慈等四种的所缘是，坚固菩萨们的慈等四种的所缘是希求安乐的众生，慈心是希望众生与乐相遇的行相，悲心是缘于苦难众生希望他们脱离痛苦的行相。
喜心是缘于具乐的众生，希望他们不离乐的行相，舍心是缘于遇到乐受和亲友等而生贪欲，以及遇到苦受和敌人等而生嗔恨的烦恼众生，希望"愿他们不生贪嗔"，以无贪嗔平等心的行相。这些表明了缘于哪些种类的众生。
缘法的慈心是，四无量缘于宣说它们的正确论典大乘经典，了知所缘仅为有为法的自性。能缘的慈心则缘于四类众生和大乘法的真如——空离能取所取二相而趣入。无所缘慈等有四种意义：缘于众生和诸法的真如故称无所缘慈，因为不缘于我和法或内外；在八地获得无生法忍时，息灭分别和努力，四无量的种子成熟究竟，无需努力分别而自然成就，因极为清净而安立为无所缘慈等；慈心的身业和语业虽源于慈心的等流，但因属于色蕴而无分别，故安立为无所缘慈；因贪嗔等烦恼已尽，圣者的慈心称为无所缘，因为所谓心的执着是对境过度执取，经中也说："断除心结故断除执着"，因为没有这样的执着，所以慈等无所缘。如此通过这四个理由，慈心是无所缘的。
;


 །གསུམ་པ་དབྱེ་བ་ནི། བྱམས་སོགས་བཞི་པོ་དེ་དག་ལ་ཕྱིས་ཉམས་པའམ་འབྲི་བར་འགྱུར་བའི་ཆ་ཅན་ནི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གནས་པ་དང་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བའི་ཆ་
2-232b
ཅན་ནི་མི་གཡོ་བ་སྟེ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཚད་མེད་བཞིའི་ཏིང་འཛིན་ཐོབ་ཀྱང་ཏིང་འཛིན་དེ་ལ་ཆགས་པས་རོ་མྱང་ཤིང་དེས་ཆོག་པར་འཛིན་པས་གོང་མའི་ཡོན་ཏན་མི་འཚོལ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རོ་མྱང་བ་དང་ཆོག་འཛིན་བྱེད་པ་མིན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཚད་མེད་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ལྟར་དབྱེ་བ་བཞི་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཚད་མེད་པ་བཞི་པོ་ནི་མི་གཡོ་བ་དང་། རོ་མྱང་བ་དང་ཆོག་འཛིན་གྱི་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བར་རབ་ཏུ་གནས་ཀྱི་གཡོ་བ་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་གཉིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཚད་མེད་པ་དེའི་དབྱེ་བ་ལ། མཉམ་པར་བཞག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མིན་པ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ལ་བརྟེན་པའི་ཚད་མེད་བཞི་ནི་ཆུང་ངུའོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནི་མཉམ་པར་བཞག་པ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་གནས་རིས་གསུམ་སྟེ། ཚངས་རིས་དང་། ཚངས་ལྷ་ཉེ་བའམ་ཚངས་པ་མདུན་ན་འདོན་དང་། ཚངས་ཆེན་གསུམ་ཡོད་ལ། བསམ་གཏན་གཉིས་པར་འོད་ཆུང་སོགས་གསུམ། བསམ་གཏན་གསུམ་པར་དགེ་ཆུང་སོགས་གསུམ། བསམ་གཏན་བཞི་པར་སྤྲིན་མེད་འོད་སོགས་གསུམ་དང་། མི་ཆེ་བ་སོགས་གནས་གཙང་ལྔ་སྟེ་བརྒྱད་ཡོད་པ་ལས། ཚངས་རིས་ཀྱི་ཚད་མེད་བཞི་ནི་ཆུང་ངུ་། ཚངས་ལྷ་ཉེ་ལྡན་གྱི་དེ་བཞི་འབྲིང་དང་། ཚངས་ཆེན་གྱི་ཚད་མེད་བཞི་ནི་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་ལ་ཚད་མེད་ཆུང་འབྲིང་ཆེ་གསུམ་དུ་བཞག་པ་ལས་ཆུང་ངུ་
2-233a
དང་འབྲིང་གཉིས་ཀ་ཆུང་ངུར་བསྡུ་ཞིང་། ཆེན་པོ་དང་དེ་གཉིས་སུ་ཕྱེའོ། །ཡང་དམན་པའི་ས་པ་ཞེས་པ་ས་འོག་མ་འོག་མ་དམན་པ་དང་། གོང་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཚད་མེད་ལྷག་པ་སྟེ། མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་པའི་ཚད་མེད་བཞི་བསྒོམ་པ་དམན་ཞིང་ཆུང་ལ། ས་དང་པོ་པའི་ལྷག་ཅིང་ཆེ་བ་དང་། ས་དང་པོ་པའི་དེ་དག་དམན་ལ་ས་གཉིས་པའི་དེ་བཞི་ལྷག་པའི་ཚུལ་གྱི་ས་དང་ས་ལ་ལྟོས་ནས་ཆེ་ཆུང་དུ་བཞག་པའོ། །བསམ་པ་དམན་དང་ཞེས་པ་གཞན་དོན་མི་བྱེད་པས་ཉན་རང་གི་ཚད་མེད་བཞི་ནི་ཆུང་ངུ་དང་། ས་དང་པོ་ནས་བདུན་པའི་བར་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་འབད་རྩོལ་དང་བཅས་པའི་ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་ཆུང་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་མཉམ་བཞག་མིན་པ་དང་། མཉམ་བཞག་གི་ཡང་ཆུང་དང་འབྲིང་གཉིས་དང་། དམན་པའི་ས་འོག་མ་འོག་མ་དང་། བསམ་པ་དམན་པ་པའི་དང་། ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དམན་པས་ཆུང་ལ། དེ་ལས་གཞན་མཉམ་བཞག་གི་སྐབས་ཀྱི་ཆེན་པོ་དང་། དམན་པའི་ས་མིན་པ་གོང་མ་གོང་མ་དང་། བསམ་པ་དམན་མིན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དང་། ས་བརྒྱད་པ་སོགས་དག་པའི་ས་གསུམ་ན་རྣམ་རྟོག་གི་འབད་རྩོལ་མི་མངའ་བས་ང་རྒྱལ་མེད་པ་དེ་དག་གི་ཚད་མེད་བཞི་ཉིད་ལྷག་པའམ་ཆེན་པོར་ཤེས་པར་བྱའོ། །བཞི་པ་འབྲས་བུ་ནི། སྤྱིར་ཚད་མེད་བཞི་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་གཟུགས་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན་ཡང་། བྱམས་སོགས་ཚངས་པའི་གནས་པས་རྟག་ཏུ་གནས་པའི། བློ་ལྡན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སེམས་
2-233b
ཤིན་ཏུ་ལས་སུ་རུང་ཞིང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པས་རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་གང་ཡིན་པར་སྐྱེ་བ་ནི་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཚད་མེད་པའི་བསྒོམ་པ་དེས་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དབང་བྱེད་པའམ་བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ། །ཚད་མེད་བཞི་དང་ལྡན་པའི་བྱང་སེམས་རྣམས་སེམས་ཅན་བསྟན་པ་འདི་ལ་མ་ཞུགས་པ་རྣམས་བསྟན་པ་ལ་གཞུག་པ་དང་། ཞུགས་པ་དག་ཀྱང་གོང་ནས་གོང་དུ་རིམ་པར་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྐྱེས་བུའི་རྩལ་གྱི་འབྲས་བུའམ་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པའི་འབྲས་བུའོ།

 །གསུམ་པ་དབྱེ་བ་ནི། བྱམས་སོགས་བཞི་པོ་དེ་དག་ལ་ཕྱིས་ཉམས་པའམ་འབྲི་བར་འགྱུར་བའི་ཆ་ཅན་ནི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གནས་པ་དང་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བའི་ཆ་
2-232b
ཅན་ནི་མི་གཡོ་བ་སྟེ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཚད་མེད་བཞིའི་ཏིང་འཛིན་ཐོབ་ཀྱང་ཏིང་འཛིན་དེ་ལ་ཆགས་པས་རོ་མྱང་ཤིང་དེས་ཆོག་པར་འཛིན་པས་གོང་མའི་ཡོན་ཏན་མི་འཚོལ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རོ་མྱང་བ་དང་ཆོག་འཛིན་བྱེད་པ་མིན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཚད་མེད་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ལྟར་དབྱེ་བ་བཞི་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཚད་མེད་པ་བཞི་པོ་ནི་མི་གཡོ་བ་དང་། རོ་མྱང་བ་དང་ཆོག་འཛིན་གྱི་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བར་རབ་ཏུ་གནས་ཀྱི་གཡོ་བ་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་གཉིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཚད་མེད་པ་དེའི་དབྱེ་བ་ལ། མཉམ་པར་བཞག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མིན་པ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ལ་བརྟེན་པའི་ཚད་མེད་བཞི་ནི་ཆུང་ངུའོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནི་མཉམ་པར་བཞག་པ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་གནས་རིས་གསུམ་སྟེ། ཚངས་རིས་དང་། ཚངས་ལྷ་ཉེ་བའམ་ཚངས་པ་མདུན་ན་འདོན་དང་། ཚངས་ཆེན་གསུམ་ཡོད་ལ། བསམ་གཏན་གཉིས་པར་འོད་ཆུང་སོགས་གསུམ། བསམ་གཏན་གསུམ་པར་དགེ་ཆུང་སོགས་གསུམ། བསམ་གཏན་བཞི་པར་སྤྲིན་མེད་འོད་སོགས་གསུམ་དང་། མི་ཆེ་བ་སོགས་གནས་གཙང་ལྔ་སྟེ་བརྒྱད་ཡོད་པ་ལས། ཚངས་རིས་ཀྱི་ཚད་མེད་བཞི་ནི་ཆུང་ངུ་། ཚངས་ལྷ་ཉེ་ལྡན་གྱི་དེ་བཞི་འབྲིང་དང་། ཚངས་ཆེན་གྱི་ཚད་མེད་བཞི་ནི་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་ལ་ཚད་མེད་ཆུང་འབྲིང་ཆེ་གསུམ་དུ་བཞག་པ་ལས་ཆུང་ངུ་
2-233a
དང་འབྲིང་གཉིས་ཀ་ཆུང་ངུར་བསྡུ་ཞིང་། ཆེན་པོ་དང་དེ་གཉིས་སུ་ཕྱེའོ། །ཡང་དམན་པའི་ས་པ་ཞེས་པ་ས་འོག་མ་འོག་མ་དམན་པ་དང་། གོང་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཚད་མེད་ལྷག་པ་སྟེ། མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་པའི་ཚད་མེད་བཞི་བསྒོམ་པ་དམན་ཞིང་ཆུང་ལ། ས་དང་པོ་པའི་ལྷག་ཅིང་ཆེ་བ་དང་། ས་དང་པོ་པའི་དེ་དག་དམན་ལ་ས་གཉིས་པའི་དེ་བཞི་ལྷག་པའི་ཚུལ་གྱི་ས་དང་ས་ལ་ལྟོས་ནས་ཆེ་ཆུང་དུ་བཞག་པའོ། །བསམ་པ་དམན་དང་ཞེས་པ་གཞན་དོན་མི་བྱེད་པས་ཉན་རང་གི་ཚད་མེད་བཞི་ནི་ཆུང་ངུ་དང་། ས་དང་པོ་ནས་བདུན་པའི་བར་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་འབད་རྩོལ་དང་བཅས་པའི་ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་ཆུང་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་མཉམ་བཞག་མིན་པ་དང་། མཉམ་བཞག་གི་ཡང་ཆུང་དང་འབྲིང་གཉིས་དང་། དམན་པའི་ས་འོག་མ་འོག་མ་དང་། བསམ་པ་དམན་པ་པའི་དང་། ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དམན་པས་ཆུང་ལ། དེ་ལས་གཞན་མཉམ་བཞག་གི་སྐབས་ཀྱི་ཆེན་པོ་དང་། དམན་པའི་ས་མིན་པ་གོང་མ་གོང་མ་དང་། བསམ་པ་དམན་མིན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དང་། ས་བརྒྱད་པ་སོགས་དག་པའི་ས་གསུམ་ན་རྣམ་རྟོག་གི་འབད་རྩོལ་མི་མངའ་བས་ང་རྒྱལ་མེད་པ་དེ་དག་གི་ཚད་མེད་བཞི་ཉིད་ལྷག་པའམ་ཆེན་པོར་ཤེས་པར་བྱའོ། །བཞི་པ་འབྲས་བུ་ནི། སྤྱིར་ཚད་མེད་བཞི་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་གཟུགས་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན་ཡང་། བྱམས་སོགས་ཚངས་པའི་གནས་པས་རྟག་ཏུ་གནས་པའི། བློ་ལྡན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སེམས་
2-233b
ཤིན་ཏུ་ལས་སུ་རུང་ཞིང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པས་རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་གང་ཡིན་པར་སྐྱེ་བ་ནི་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཚད་མེད་པའི་བསྒོམ་པ་དེས་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དབང་བྱེད་པའམ་བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ། །ཚད་མེད་བཞི་དང་ལྡན་པའི་བྱང་སེམས་རྣམས་སེམས་ཅན་བསྟན་པ་འདི་ལ་མ་ཞུགས་པ་རྣམས་བསྟན་པ་ལ་གཞུག་པ་དང་། ཞུགས་པ་དག་ཀྱང་གོང་ནས་གོང་དུ་རིམ་པར་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྐྱེས་བུའི་རྩལ་གྱི་འབྲས་བུའམ་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པའི་འབྲས་བུའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
第三、分类。
慈悲等四种，若有后来减损或减弱的部分，称为"动"的四无量心；稳固且特别增强的部分，是"不动"的四无量心，即不会减损的。虽已获得四无量心的禅定，但因对此禅定的贪著而享受其味，并因此而满足，不寻求更高境界的功德，这称为"有烦恼"的四无量心；不享受其味也不执著满足，这称为"无烦恼"的四无量心。如此分为四种：菩萨的四无量心是不动的，远离享味和满足的贪著，而不是动摇的和有烦恼的两种。
另外，四无量心的分类还有：非等持本性，依靠欲界心的四无量心是小的。色界和无色界称为等持，其中初禅有三个居处：梵众、梵辅（或梵辅音）、大梵，共三处；第二禅有少光等三处；第三禅有少净等三处；第四禅有无云光等三处和无热等五净居处，共八处。其中，梵众天的四无量心是小的，梵辅天的四无量心是中等，大梵天的四无量心是大的。如此，在等持地中将四无量心分为小、中、大三种，其中小的和中等都归为小，大的则与这二者分开。
又"劣地"是指下下地为劣，上地相续的四无量心为殊胜。修习信解行地的四无量心是劣小的，初地的则更殊胜更大；初地的四无量心是劣的，而二地的四无量心是殊胜的，如此依地位而定大小。"劣意乐"是指不为他人利益的声闻缘觉的四无量心是小的；从初地到七地之间，带有分别的勤勉和我慢的是小的。这样，非等持的、等持中的小和中两种、劣地的下下地、劣意乐者的、带我慢的，凡是这些都因劣而小；而除此之外的等持中的大种、非劣地的上上地、非劣意乐的菩萨如来的、第八地等三净地因无分别勤勉而无我慢的四无量心，这些都应知为殊胜或大的四无量心。
第四、果报。一般来说，修四无量心的果报是生于色界，但具有智慧的菩萨们常住于慈悲等梵住，心极调柔，具不可思议禅定，为了众生利益而生于欲界的任何地方，这是异熟果。菩萨通过修习四无量心圆满福德和智慧资粮，这是增上果。具足四无量心的菩萨使未入此教法的众生入教法，已入教者也逐渐成熟，这是由精进门所成的士用果或士作果。


 །ཚེ་འདིར་གོམས་པས་ཕྱི་མའི་སྐྱེ་བ་ཀུན་དུ་ཚངས་གནས་དང་མི་འབྲལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུའོ། །ཚངས་གནས་བཞི་པོ་དེ་ཡི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་གནོད་སེམས་སོགས་བཞི་དང་བྲལ་བ་ནི་བྲལ་བའི་འབྲས་བུའོ། །ཚངས་གནས་གོམས་པ་ཚད་དུ་གྱུར་པའི་རྟགས་ནི། གནོད་སེམས་སོགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་བྱམས་སོགས་ཆེད་དུ་མ་བསྒོམ་པར་རང་གར་གནས་པའམ་བག་ཟོན་བྱས་པ་མེད་པར་གྱུར་ཀྱང་། གནོད་སེམས་སོགས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡི་རྐྱེན་མི་བཟད་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པས་ཀྱང་བྱམས་སོགས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་ཚངས་གནས་གོམས་ཤིང་མི་མཐུན་ཕྱོགས་བྲལ་བར་གྱུར་པའི་རྟགས་དང་མཚན་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་འབྲས་བུའི་ཞར་ལ་བསྟན་པ་ལྟར་བྱས་ན་དེའི་ས་བཅད་ཀྱི་ཁོངས་དང་། ལོགས་སུ་ཕྱེ་ན་ཚད་མེད་གོམས་པའི་རྟགས་ལྔ་པར་བྱས་ཏེ་
2-234a
ས་བཅད་བདུན་དུ་བྱའོ། །ལྔ་པ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་བཤད་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚད་མེད་བཞི་དང་མི་ལྡན་པའི་ཉེས་པ་ནི། སེམས་ཅན་བདེ་བ་དང་མ་འཕྲད་ན་སྙམ་པས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྦྱོར་ཕྱིར་བསད་པ་དང་བརྡེག་པ་སོགས་གནོད་པ་བྱ་བར་སེམས་པ་ནི་བྱམས་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་། ལུས་ཀྱིས་བརྡུང་བརྡེག་སོགས་རྣམ་པར་འཚེ་བར་བྱེད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པ་སྙིང་རྗེའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་། སེམས་ཅན་བདེ་བ་དང་ལྡན་པར་མཐོང་བ་ལ་ཕྲག་དོག་གི་སེམས་ཀྱིས་དེ་ལ་མི་མོས་མི་དགའ་བ་ནི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་། ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་དགྲ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་མཐོང་ན་གནོད་སེམས་སྐྱེ་བ་དང་། ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་མཛའ་བ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་ན་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སོ། །དེ་ལྟར་ཚད་མེད་པ་བཞིའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་ལྡན་ན། ལུས་དང་སེམས་ལ་གནོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཉེས་དམིགས་རྣམ་པ་མང་པོ་ལ་རེག་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཉེས་དམིགས་མང་པོ་འབྱུང་ཞེ་ན་གནོད་སེམས་རྣམ་འཚེ་སོགས་ཉོན་མོངས་ཀྱིས་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་སོགས་སྡིག་པ་བྱས་པས་བདག་ཉིད་ཚེ་འདི་ལ་བསད་པ་བཅིངས་པ་སོགས་དང་། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་དམྱལ་བ་སོགས་སུ་སྐྱེ་བས་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །ཉོན་མོངས་དེ་དག་གིས་གཞན་གྱི་སྲོག་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཆུང་མ་སོགས་ལ་གནོད་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་འཇོམས་ཤིང་དེ་ལྟར་ཞུགས་པ་དེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལས་ཉམས་
2-234b
པར་འགྱུར་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་འཇོམས་སོ།

直译：
今生熟习，则于后世所有转生中都不离梵住，这是等流果。远离四种梵住的违品——害心等四种，是离系果。熟习梵住达到极致的标志是：即使未特意修习慈等害心等的对治，自然安住或无须警戒，纵遇能生害心等的难忍因缘显现，慈等也不会退减，这是熟习梵住且远离违品的标志和特征。若将此作为果报附带说明，则归入前面科判；若单独分开，则作为"熟习无量心的标志"第五点，使科判共有七项。
第五、违品的解释。菩萨不具足四无量心的过患是：想着"众生若未得乐"而令其遭受痛苦，因而生起杀害、殴打等伤害之念，这是慈心的违品；身体上进行殴打等伤害行为，是希望众生离苦的悲心的违品；见到众生具有快乐而生起嫉妒心，对此不欣赏不喜悦，是喜心的违品；见到有痛苦感受的众生或敌人等而生起害心，见到有乐受的众生或亲友等而生起欲贪，这是舍心的违品。如此具有四无量心的违品，将会遭遇各种损害身心的痛苦过患。
为何会产生诸多过患呢？由于害心、伤害等烦恼而造作杀生等罪业，今生会遭受杀害、囚禁等，来世会生于地狱等处而被痛苦摧毁。这些烦恼通过损害他人的生命、财物、妻子等摧毁众生，如此行事则从已受持的清净戒律中退失，也就摧毁了戒律。


 །དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་དང་བཅས་པ་དེ་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟོད་པའི་ལམ་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བ་ནི་བོར་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་སྡིག་ཅན་གྱིས་བསྟན་པའི་ལམ་ངན་སོང་གི་ལམ་དུ་ཞུགས་པས་བདག་ནི་བརླག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སེམས་ལ་གདུང་བ་དང་བཅས་པའམ་འགྱོད་པ་དང་བཅས་ཤིང་སེམས་མཉམ་ཤིང་ཞུམ་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་དེ་ལ་སྔོན་སྦྱིན་བདག་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་གང་ཟག་འདི་ནི་སྡིག་པ་བྱེད་པ་ཡིན་པས་སྦྱིན་པའི་གནས་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཅི་ཡང་འབུལ་བར་མི་བྱེད་ཅིང་། དེ་བཞིན་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་བརྙེས་ཤིང་མཆོད་པའི་གནས་སུ་མི་འཇོག་པས་ཆོས་གོས་དང་བཟའ་བཏུང་ཡོ་བྱད་ཀྱི་རྙེད་པས་དམན་ཞིང་། སྔར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་དུས་ན་ལྷ་ལ་སོགས་པས་སྲུང་བར་བྱེད་པ་ཡང་དེ་ལ་སྣོད་ཅིང་ཕྱིན་ཆད་སྲུང་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྟོན་པས་ཀྱང་དགེ་སློང་འདི་ནི་དགེ་སློང་དུ་མི་རུང་བ་དགེ་སྤྱོད་གི་ཆོས་ལས་ཉམས་པ། བོང་བུ་ལྟར་སྤྱོད་པ། ཤི་བའི་རོ་དང་འདྲ་བ་ཞེས་འདུལ་བ་སོགས་ལས་རྣམ་པ་དུ་མར་སྨད་པ་མཛད་པ་དེ་ཡང་དེ་ལ་ཐོབ་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་དེ་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཚངས་པར་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས། འདི་དང་ལྷན་གཅིག་གནས་སུ་མི་རུང་ཞེས་ཚིག་གིས་སྨ་འབེབས་ཤིང་རྩོད་པར་བྱེད་དེ། ཆད་པས་གཅོད་པ་དང་། སྐྲོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱེད་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཟག་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་གིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་ཤིང་སྡིག་པའི་ལས་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་བྱས་
2-235a
ཞེས་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་སུ་མི་སྙན་པ་སྒྲོག་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་ཟག་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞིག་པ་དེ་ནི་ཚེ་འདིར་སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་ཐོབ་པ་དེ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་ཁོམས་པའི་གནས་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་། སྔར་རང་རྒྱུད་ལ་ཐོབ་ཟིན་པའི་ཐོས་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཚད་མེད་བཞི་སོགས་ལས་ཀྱང་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དང་། སླར་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་མ་ཐོབ་པ་ཡང་ཐོབ་མི་ནུས་པས་མ་ཐོབ་པ་ལས་ཀྱང་ཉམས་པས་ཡིད་ལ་འགྱོད་པ་དང་གདུང་བ་མི་བཟོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་དག་ནི་གཉེན་པོ་བྱམས་སོགས་དང་མི་ལྡན་པའི་དབང་གིས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཉོན་མོངས་རྣམས་འཕེལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་སོ། །དྲུག་པ་ཡོན་ཏན་ནི། ཇི་སྐད་བཤད་མ་ཐག་པའི་ཉེས་པ་འདི་ཀུན་བྱམས་པ་སོགས་ཚད་མེད་བཞི་ལ་ཚུལ་བཞིན་ལེགས་པར་གནས་པ་རྣམས་ལ་ནམ་ཡང་མི་འབྱུང་སྟེ། ཚད་མེད་བཞི་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས། ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་པས་མི་གོས་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་ཡང་། སྙིང་རྗེས་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་དོན་དུ་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་སྟེ་འཁོར་བ་སྐྱེ་བ་བཟུང་ནས་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚད་མེད་བཞིའི་སེམས་པ་ཡིས་ཕན་བདེ་བྱེད་པ་འདི་ལྟ་བུ་འབྱུང་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཕལ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་མེད་ལ་ཕ་མ་གཉིས་ཀྱིས། ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡི། བུ་གཅིག་པུ་སྡུག་ཅིང་ཕོངས་
2-235b
པ་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱམས་པ་དེ་ལྟ་བུ་བསྐྱེད་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །
悲心各别说
གཉིས་པ་སྙིང་རྗེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་རྣམ་གྲངས་དགུ་ལས།
悲心所缘境
དང་པོ་སྙིང་རྗེའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། འདོད་ཁམས་པ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་འདོད་ཆགས་རབ་ཏུ་འབར་བ་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱེ་མ་སེམས་ཅན་འདི་རྣམས་ཚིམ་པ་མེད་པར་འདོད་ཆགས་ཀྱི་མེ་རབ་ཏུ་འབར་བས་རང་དབང་མེད་པར་བྱས་སོ་ཞེས་སྙིང་རྗེ་རབ་ཏུ་སྐྱེའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བ་བྱེད་པ་ལ་ཞུགས་ཀྱང་དེ་ཡི་དགྲ་བདུད་ཀྱིས་བར་ཆད་བྱས་པ་ཡི་དབང་དུ་སོང་ནས་དགེ་བ་བྱེད་པ་བཏང་བ་རྣམས་ལ་ཡང་སྙིང་རྗེ་བ་སྐྱེའོ།

直译：
这样戒律已失坏的人，心想："我已舍弃了诸圣者所赞叹的通往善趣的道路，而步入了凡夫恶人所示的恶趣之道，我已毁灭了。"内心充满悲痛或后悔，心不安宁且沮丧。对于戒律已失坏的人，曾经的施主也会想："此人造恶，不是布施的对象。"而不再供养；同样，其他人也不将他视为受尊敬和供养的对象，因此衣服、饮食等资具匮乏。以前持戒时，诸天等会守护他，但现在他们认为此人不堪守护，今后不再保护他。同样，佛陀也会以多种方式呵斥这样的比丘："这不是合格的比丘，已失坏善行之法，行为如驴，如同死尸。"正如律藏等多处所斥责的那样。
失坏戒律的人，同修清净行的人们自然会说："不宜与此人同住。"以言语贬低并与之争论，对其进行处罚、驱逐等行为。人们会到各处宣传某某人破戒并做了如此这般的恶业，使其名声不佳。破戒者不仅今生获得诸多痛苦，来世还将生于地狱等无暇之处；不仅失去已获得的闻法、戒律和四无量心等功德，而且也无法获得尚未获得的功德，因失去未得而生起无法忍受的后悔与痛苦煎熬。这些都是由于不具对治——慈等而导致违品烦恼增长的过患。
第六、功德。刚才所说的这些过失，对于善住于慈等四无量心的人绝不会发生。具足四无量心的人以智慧力不为贪等烦恼所染，虽无烦恼但因悲心而不舍弃轮回，转生轮回中使众生成熟。如此佛子们以慈等四无量心对一切众生行利乐之事，这样的心连普通众生都没有，即使是父母对自己唯一的、具德的、可爱而贫困的儿子，也无法生起菩萨那样的慈心。
第二、悲心的特别解释分为九个方面：
第一、悲心的所缘对境有十种：菩萨们对欲界中对五欲境贪欲炽盛的众生生起悲心，想："哀哉！这些众生无法满足，被炽燃的贪欲之火控制而无自主。"同样，对于虽已行善却被魔障所制而放弃行善的人们也生起悲心。
;


 །ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྐྱེས་ནས་ཚོར་བ་མི་བཟོད་པ་མྱོང་བ་དང་། མཐོ་རིས་ན་ཡང་སྐྱེ་རྒ་ན་འཆི་སོགས་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ནོན་པར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་སྙིང་རྗེ་རབ་ཏུ་སྐྱེའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྲོག་གཅོད་པ་སོགས་ལ་ཞུགས་ནས་དེའི་འབྲས་བུ་དམྱལ་སོགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་མི་ཤེས་པའི་མུན་པས་བསྒྲིབས་པ་ཤན་པ་དང་རྔོན་པ་དང་རྐུན་པོ་སོགས་སེམས་ཅན་སྡིག་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་བ་དང་། གང་དག་ཐར་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡིད་གཏན་ནས་མི་འཇུག་པ་རིགས་ཆད་པའི་གང་ཟག་རྣམས། སྐྱེ་བ་མཐའ་མེད་པར་འཁོར་བར་འཁྱམས་པས་བགྲོད་དཀའི་ལམ་ལ་ཀུན་ཏུ་ཞུགས་པ་ཡིན་པས་དེ་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེའོ། །བསྟན་པ་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པའི་མུ་སྟེགས་ཅན་བདག་དང་བདག་གིར་ལྟ་བ་
2-236a
སོགས་ལྟ་བ་ངན་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འཆིང་བ་ཆེ་དང་ཡང་དག་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེའོ། །བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་ཙམ་ལ་ཐར་པ་དང་བདེ་བར་འདུ་ཤེས་པས་རོ་མྱང་ཞིང་ཆགས་པ་ནི་དཔེར་ན་ཟས་ཆེན་པོ་ཡིད་འོང་དུག་དང་འདྲེས་པ་ལ་ཞེན་ནས་ཟ་བ་དང་འདྲ་བར་གནས་སྐབས་དེར་བདེ་ཡང་མཐར་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་འཁོར་བ་ལས་མ་འདས་པས་དེ་འདྲའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་སྙིང་རྗེ་སྐྱེའོ། །མུ་སྟེགས་པ་དག་ཐར་པའི་ཆེད་དུ་མེད་ལྔས་གདུང་བ་དང་བྲག་ཁ་ནས་ལྕེབས་པ་སོགས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་ལམ་དུ་མཐོང་ནས་ཐར་པ་འཚོལ་བ་ནི། ཡང་དག་པའི་ལམ་ནི་རབ་ཏུ་སྟོར་བ་གྱུར་པ་ཡིན་པས་དེ་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་སྙིང་རྗེ་རབ་ཏུ་སྐྱེའོ། །ཉན་ཐོས་དང་བྱང་སེམས་ཀྱི་རིགས་མ་ངེས་པ་དག་ཉན་རང་གི་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་ནི་ཐར་པའི་ལམ་ལ་ཞུགས་ཀྱང་རང་བཞིན་དོན་གཉིས་སྒྲུབ་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་ལས་གོལ་བ་དམན་ལམ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་ལ་ཞུགས་ཀྱང་མཐུན་རྐྱེན་ཚོགས་མ་རྫོགས་པ་དང་། འགལ་རྐྱེན་གྱིས་ཟིན་པས་ལམ་ཚུལ་བཞིན་སྒྲུབ་མི་ནུས་པར་སྟོབས་ཆུང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེའོ། །དེ་ལྟར་དམིགས་ཡུལ་བཅུ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའི་སྙིང་རྗེ་དེ་ཡང་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཅུར་འགྱུར་རོ། །
悲心缘于有情果报
གཉིས་པ་སྙིང་རྗེས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དམིགས་པའི་འབྲས་བུ་ཅི་ཞིག་འཐོབ་ན། སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བརྡེག་བཙོག་སོགས་ཀྱི་
2-236b
འཚེ་བ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ནི་བྲལ་བའི་འབྲས་བུའོ། །བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པའི་ཚོགས་གཉིས་གསོག་པ་ནི་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དང་། སེམས་ཅན་གཞན་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བའི་བདེ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། དེའི་ཆེད་དུ་རང་གིས་ཚ་གྲང་ངལ་དུབ་སོགས་གདུང་བ་སྣ་ཚོགས་དང་དུ་ལེན་པར་བྱེད་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུའོ། །སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་གང་དང་གང་དུ་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་དེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པ་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུའོ། །ཚེ་རབས་སྔ་མ་རྣམས་སུ་སྙིང་རྗེ་གོམས་པས་ཚེ་རབས་ཕྱི་མ་རྣམས་སུ་ཡང་སྙིང་རྗེ་གོང་དུ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་བ་ནི་སྙིང་རྗེའི་རང་བཞིན་ནམ་ངོ་བོ་ཉིད་སྦྱིན་པ་ནི་རྒྱུན་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སྙིང་རྗེའི་ཆོས་ལྔ་པོ་དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཡི་རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་ཐག་མི་རིང་སྟེ་མྱུར་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།

直译：
对于投生三恶趣而感受难忍苦受的众生，以及即使在善趣中也被生老病死等苦所压迫的众生，菩萨缘于他们而生起极大的悲心。对于沉浸在苦因——身语意恶行如杀生等，而被无明黑暗所蒙蔽，不知这将导致地狱等苦果的众生，如屠夫、猎人、盗贼等造恶的有情，生起悲心。对于那些心完全不趋向解脱、断种姓的众生，因在无尽轮回中流转而入于难行之道，对他们生起悲心。对于此教法以外的外道，为大缚结及种种恶见如我见、我所见等所束缚的人们，生起悲心。对于那些将禅定、无色定仅视为解脱和安乐，因而贪著享受，如同贪食混有毒药的美味大餐一般，虽暂时安乐但终将退失，未超出轮回的众生，缘于他们生起悲心。对于外道为求解脱而以五火焚身、从岩石跳下等，将颠倒的戒律和苦行视为道路而寻求解脱的人，因他们已失去真正的道路，缘于他们生起极大悲心。对于种性不定的声闻和菩萨，虽已入解脱之道却偏离了自性成办二利的大乘道路，进入下劣道的众生，生起悲心。对于虽已入大乘道但因顺缘资粮不圆满和违缘干扰而无法如法修道的弱小众生，生起悲心。如此，依靠十种所缘境而生起的悲心也分为十种。
第二、悲心缘于有情的果报是什么？具有悲心的人们远离对众生的殴打、侮辱等伤害，这是离系果。积集成为无上菩提种子的二资粮，这是增上果。使他众离苦得乐，并为此自己忍受各种寒热疲劳等痛苦，这是士用果。具悲心者能随愿往生任何想去的地方，如愿作因，这是异熟果。因前世修习悲心，后世的悲心更增长并相续不断，这种给予自然或本性的悲心，是等流果。依靠这五种悲心法，佛子们将不久、迅速获得无上菩提。


 །
具慧悲心
གསུམ་པ་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་སྙིང་རྗེའི་བྱེད་ལས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་བློ་གྲོས་མཆོག་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་འཁོར་བར་གཏོགས་པ་ཡི་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་གསུམ་དང་ནང་གསེས་སུ་ཕྱེ་བས་རྣམ་གྲངས་ཤིན་ཏུ་མང་པོའི་སྡུག་བསྔལ་བའི་བདག་ཉིད་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ཆོས་དེ་དག་སྟོང་བ་དང་བདག་མེད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་ནས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་སྙིང་རྗེས་གཞན་དོན་བྱེད་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཁོར་བ་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བའི་ཉེས་པ་སྐྱེ་རྒ་ན་འཆི་སོགས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་
2-237a
སྡང་སོགས་ཉོན་མོངས་པས་རབ་ཏུ་གནོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་མཐའ་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ལ་བདག་རང་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་འདྲ་བར་ལྟ་བ་ཡི། གཞན་ལ་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཚུལ་དེ་དང་ནི། སྡུག་བསྔལ་དེ་སྤོང་བའི་ཐབས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་ཡིན་པར་མཁྱེན་ནས་དེའི་གཉེན་པོ་ལམ་དང་འགོག་པ་དང་བཅས་བདག་ཀྱང་ཇི་ལྟ་བཞིན་དུ་རིག་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར། གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་བཏང་སྙོམས་སུ་མི་བྱེད་པར་སྙིང་རྗེ་ཞིང་ཉམ་ང་བར་བྱེད་ཀྱང་། དེ་བསལ་བའི་ཐབས་ཤེས་པས་སྡུག་བསྔལ་དེས་སེམས་སྐྱོ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །
悲心支分
བཞི་པ་སྙིང་རྗེའི་དབྱེ་བ་ནི་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཅན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩེ་བ་འདི་ལ་རང་བཞིན་ཏེ་རིགས་ཀྱི་དབང་གིས་སྙིང་རྗེའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དང་ནི། སྙིང་རྗེའི་ཡོན་ཏན་དང་སྙིང་རྗེ་མེད་པའི་སྐྱོན་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་རང་དབང་མེད་པར་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ལ་འཕྱན་པའི་ཚུལ་དང་དེ་རྣམས་རང་གི་གཉེན་དང་བཤེས་སུ་གྱུར་པ་གྲངས་མེད་པ་དང་། བདེ་བ་འདོད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པ་ལ་ཐམས་ཅད་འདྲ་ཡང་། ཞེ་འདོད་དང་ལག་ལེན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སོང་བ་སོགས་སྙིང་རྗེའི་བློ་སྦྱང་བའི་ཚུལ་རྣམས་སོ་སོར་བརྟགས་པ་བྱས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་དེ་སྔོན་གོམས་པར་བྱས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། མི་མཐུན་ཕྱོགས་གནོད་སེམས་རྣམ་འཚེ་སོགས་ཉམས་པར་གྱུར་པའི་སྙིང་རྗེ་རྣམ་དག་ཐོབ་པ་བཞིའོ། །ཕྱི་མ་འདི་ནི་གང་ལ་ཡང་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་མི་སྐྱེ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྙིང་རྗེ་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལྟར་རང་བཞིན་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་བཞིའོ། །
说大悲心殊胜
ལྔ་པ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་ཁྱད་པར་བཤད་པ་ལ་དངོས་
2-237b
དང་། དེའི་ཆེ་བ་དཔེས་བསྟན་པ་གཉིས། དང་པོ་མཉམ་པའི་སྙིང་རྗེ་མེད་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་ཞིང་། སོ་སྐྱེ་དང་ཉན་ཐོས། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ལྟ་བུ་འགྱུར་ཏེ་ཇི་ལྟར་ན། སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་ཡང་། བདེ་ཚོར་དང་ལྡན་པ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཚོར་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་སྙིང་རྗེ་མི་སྐྱེ་བ་ནི་མི་ཉམས་པའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་ཅི་མྱོང་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ལས་མ་འདས་པར་གཟིགས་ནས། ཇི་ལྟར་མནར་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་བ་ལྟར། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་མཉམ་པར་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་བས་ན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བར་འགའ་སྙིང་རྗེ་འབྱུང་རེས་འགའ་མི་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་སོ་སྐྱེའི་སྙིང་རྗེ་དང་། ཉན་རང་རྣམས་ལ་ཡང་སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་རྗེ་བ་ཙམ་ཡོད་ཀྱང་ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་ཀྱི་དུས་ན་ཟད་ཅིང་རྒྱུན་ཆད་པས་རྟག་པ་མིན་པས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་མི་བྱའོ།

直译：
具慧悲心
第三、具慧悲心的作用是：菩萨以大悲心和殊胜智慧之力，了知三界轮回中内外一切法无常、苦，细分之下有极多种苦的本性，并认识这些法是空性无我的。因此，不会厌倦轮回的痛苦，而以悲心行利他事业；以智慧了知轮回无自性，故不为轮回的过患——生老病死等苦以及贪嗔等烦恼所严重损害。菩萨将世间一切三苦视为如同自身痛苦一般，具有这种对他人的慈爱方式，并了知痛苦的消除方法是断除痛苦之因——集谛，及其对治——道谛与灭谛，如实通达理解，因此不对他人的痛苦漠不关心，而是生起悲心与忧虑，但因知晓除苦方法，故不会因此痛苦而心生厌倦。
悲心支分
第四、悲心的分类：具有悲心本性的菩萨之慈爱分为四种：一、因自性即种性之力而具有悲心本性；二、分别思维悲心的功德、无悲的过患、众生无自主而飘荡于三苦的情况、无数众生曾为己亲友、一切众生同样希求乐而不欲苦却行为与愿望相反等修习悲心方法；三、具有往昔所熟习的悲心；四、违品害心、伤害等已减退而获得清净悲心。最后一种是获得远离贪著、对任何人都不生贪嗔的离贪悲心。如此分为四种：自性、分别思维、修习和获得离贪。
说大悲心殊胜
第五、解释大悲心的殊胜有两点：正文和以比喻说明其殊胜。首先，没有平等悲心就不是大悲心，而是如同凡夫、声闻、缘觉的悲心。怎么说呢？他们只对正在遭受苦苦的众生生起悲心，而对具有乐受和舍受的众生不生悲心，因此不普遍，所以不是大悲心。菩萨们则观见不论众生感受何种有漏乐受、苦受或舍受，都未超出三苦，因此如同对无间地狱众生生悲心一样，对有顶众生也同样平等生起悲心，这称为平等性大悲心。有时生起悲心，有时不生起的是凡夫的悲心；声闻缘觉虽也有对众生的悲心，但在无余涅槃时消尽断绝，非恒常，故不称为大悲心。
;


 །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་ནི་སློབ་པ་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཀུན་ཏུ་རྒྱུན་ཆགས་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཞུགས་ཀྱང་ནམ་ཡང་མི་ཟད་པའི་རྟག་པའི་སྙིང་རྗེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའོ། །གཞན་དོན་ཁུར་དུ་འཁྱེར་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པས་མིན་པའི་སྙིང་རྗེ་ནི། འཇིག་རྟེན་པས་རང་དོན་དང་འདྲེས་ནས་མཛའ་བཤེས་སོགས་བདག་གིར་འཛིན་པ་ལ་སྙིང་རྗེ་བ་དང་། རང་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ལ་སྙིང་རྗེ་བ་ཙམ་དང་། ཉན་རང་རྣམས་ལ་བདག་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་རྟོགས་པས་གཞན་
2-238a
དོན་ཁུར་དུ་འཁྱེར་བའི་བསམ་པ་མེད་པས་དེ་དག་གི་སྙིང་རྗེ་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་མི་བྱ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དང་པོ་ཐོབ་ནས་བདག་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་རྟོགས་པས་བསམ་པའི་སྒོ་ནས་རང་དོན་དང་གཞན་དོན་ཁྱད་མེད་པ་གཞན་དོན་ཁུར་དུ་འཁྱེར་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པའི་སྙིང་རྗེ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའོ། །གང་ལ་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བར་མཐོང་ནས་སྙིང་བརྩེ་བ་ཙམ་ཡོད་ཀྱང་། སྡུག་བསྔལ་ལས་སྐྱོབ་པའི་བྱ་བ་དངོས་སུ་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་དང་བྲལ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉན་རང་རྣམས་ལ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སྙིང་རྗེ་བ་ཙམ་ཡོད་ཀྱང་། སྡུག་བསྔལ་བསྐྱབ་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་བདེ་སྒྲུབ་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཅན་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་མཛའ་བ་ལ་སྙིང་རྗེ་ཡོད་ཀྱང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་མ་ཡིན་པར་བར་འགའ་ཞེ་སྡང་འབྱུང་བ་དང་། དགྲ་ལ་ཞེ་སྡང་ཡོད་པས་ཉོན་མོངས་དང་མ་བྲལ་བ་དང་། ཉན་རང་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ཞེ་སྡང་དངོས་སུ་མེད་ཀྱང་དེའི་བག་ཆགས་ཕྲ་མོ་མ་སྤངས་པས་དེ་དག་གི་སྙིང་རྗེ་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་མི་བྱ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི། སྙིང་རྗེའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཞེ་སྡང་དང་འཚེ་བའི་བག་ལ་ཉལ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཡོད་ཀྱང་སྙིང་རྗེའི་འཁོར་གསུམ་གྱི་མཚན་མར་མི་དམིགས་པས་མིན་པ་དེ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མིན་ལ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་
2-238b
དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའོ། །འདི་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་གནས་སྐབས་ལ་བཞེད་པ་ཡོད་ཀྱང་། བྱང་སེམས་འཕགས་པ་སྤྱི་ལ་སྦྱར་ཀྱང་མི་འགྲིག་པ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བཤད་པ་དེ་ལྟ་བུ་མཐར་ཕྱིན་པ་དམིགས་མེད་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྙིང་རྗེ་དང་ཐུགས་རྗེ་ནི་སྐད་དོད་གཅིག་ལ་ཞེ་ས་སྦྱར་མ་སྦྱར་ཙམ་ལས་དོན་འདྲ་ཡང་ཆེན་པོའི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ནི་སྐབས་འདིར་བཤད་མ་ཐག་པ་ལྟར་གོ་དགོས་སོ། །དེ་ལྟར་མཉམ་པ་མིན་པ་དང་། རྟག་པ་མིན་པ་སོགས་རྣམ་པ་དྲུག་བཤད་པ་གང་དེ་བརྩེ་བ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མིན་ཏེ། དེ་ལས་བཟློག་པ་དྲུག་པོའི་ཁྱད་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའོ། །བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་བཞིན་དུ་བརྩེ་བ་ཆེན་པོ་མེད་པ་གང་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་མིན་ནོ།

直译：
菩萨的悲心在学道阶段的一切时期都相续不断地生起，即使入于无余涅槃之界也永不穷尽，是恒常的悲心，因此称为大悲心。没有以为他利担负重担的增上意乐的悲心，如世间人混合自利而对亲友等生起我所执的悲心，仅仅对对自己有益的人生起悲心，以及声闻缘觉虽了知自他平等性但没有为他人担负重担的意乐，这些悲心都不称为大悲心。菩萨获得初地后，亲证自他平等性的法性，从意乐方面无分别自利和他利，具有为他利担负重担的增上意乐的悲心，是大悲心。
虽然对看到众生痛苦而生起同情，但缺乏实际救护痛苦的方法，这不是大悲心。就像声闻缘觉虽然对一切众生的痛苦有悲心，但不实行解救痛苦的事业一样。菩萨们直至轮回终尽都为众生成办利乐，因此他们具有大悲心。
对亲爱者有悲心但不是在一切情况下都有，有时会生起嗔恨，对敌人有嗔恨而未离烦恼，声闻缘觉圣者虽没有直接的嗔恨但未断其细微习气，这些悲心不称为大悲心。菩萨们已远离悲心的违品——嗔恨和伤害的随眠，故其悲心是大悲心。虽有悲心但未离悲心三轮相执著的不是大悲心，具有无分别智慧的才是大悲心。有人认为这是指第八地以上无分别智完全成熟的阶段，但应用于所有菩萨圣者也无不妥。
如此所说的菩萨大悲心，当圆满成为无缘大悲心并自然成就时，在佛地被称为佛陀的大悲心。"悲心"和"悲"在梵语中是同一词，只是加不加敬语的差别，意义相同，而"大"的特殊含义应如此处刚刚所说的理解。
如此解释了六种不是大悲心的情况：非平等、非恒常等，与之相反的六种特性是大悲心的特征。如上所述，没有大悲的人不称为具有大悲心的菩萨。
;


 །གཉིས་པ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་ཆེ་བ་དཔེས་བསྟན་པ་སྙིང་རྗེ་དང་ནི་བཟོད་དང་སོགས་ཚིགས་བཅད་ལྔ་སྟེ།དཔེ་ལྗོན་ཤིང་བཟང་པོ་ལ་རྩ་བ་དང་། སྡོང་པོ་དང་། ཡལ་ག་དང་། འདབ་མ་དང་། མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་བུ་དྲུག་ཡོད་པ་བཞིན་དུ། དཔེ་ཅན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ལས་སྐྱོབས་པར་འདོད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ནི། དེ་ལས་གཞན་དོན་དུ་དཀའ་བ་སྣ་ཚོགས་སྤྱད་པ་ལ་བཟོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཐབས་སྣ་ཚོགས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལ་སེམས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་དང་གནས་
2-239a
ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་དང་། སྨོན་ལམ་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་ཚེ་རབས་གར་སྐྱེས་ཀྱང་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བ་མང་པོ་ལེན་པ་དང་། དེའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། དང་པོ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་ཕྱི་མ་ལྔ་པོའི་རྩ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ལྟ་བུར་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་སྟེ། བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས། བཙུན་པ་ཤ་ར་དཱ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་དབུགས་ཕྱིར་འབུད་པ་དང་རྔུབ་པ་ནི་སྐྱེས་བུའི་སྲོག་གི་དབང་པོའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའོ་ཞེས་དང་། འཕགས་པ་ག་ཡའི་རིའི་མདོ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའོ། །སེམས་ཅན་ནི་དམིགས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །ཐ་མ་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཤིང་ལས་འབྲས་བུ་མཆོག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་ལྡན་པ་འདི་ནི་སྙིང་རྗེའི་ལྗོན་ཤིང་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས། རྩ་བ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་བཟོད་པའི་སྡོང་པོ་འབྱུང་ལ། བཟོད་པའི་སྡོང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ལས་བསྒྲལ་བའི་ཐབས་ལ་སེམས་པ་ཡལ་ག་ལྟ་བུ་འབྱུང་ངོ་། །ཐབས་སེམས་པའི་ཡལ་ག་ལས་སྐྱེ་བ་གཅིག་ཙམ་གྱིས་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པའི་དོན་བྱེད་མི་ནུས་པས་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་རིམ་གྱིས་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པའི་སྐྱེ་བ་འཛིན་པར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་ལོ་མ་ལྟ་བུ་འབྱུང་ངོ་། །སྨོན་
2-239b
ལམ་གྱི་ལོ་མ་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཇི་ལྟར་འདོད་པར་སྐྱེ་བའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་འབྱུང་ངོ་། །སྐྱེ་བའི་མེ་ཏོག་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་ལྗོན་ཤིང་བཟང་པོ་དང་འདྲ་བར་བསྔགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་དང་པོ་རྩ་བ་མེད་ན་གཞན་རྣམས་ལྡོག་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྟན་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ཤིང་གི་རྩ་བ་མེད་ན་སྡོང་པོ་ནས་འབྲས་བུའི་བར་དུ་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རྩ་བ་ལྟ་བུའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མེད་པར་གྱུར་ན། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་དང་དུ་ལེན་པ་ལ་བློས་བཟོད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་དག་ཀྱང་ཉེ་དུ་སོགས་གང་ལ་བརྩེ་བ་ཡོད་པ་དེའི་ཆེད་དུ་དཀའ་ཡང་འབད་ཀྱི་གཞན་གྱི་དོན་དུ་མི་འབད་པ་དང་། ཉན་རང་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་དཀའ་སྤྱད་མི་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ནམ་ཡང་མི་འདོར་བ་ཡིན་ནོ། །བློ་ལྡན་དེས་གཞན་གྱི་ཆེད་དུ་རང་སྡུག་བསྔལ་བ་མི་བཟོད་པ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་ཐབས་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་བྱའོ་ཞེས་སེམས་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། ཐབས་ཡོད་ཀྱང་རང་གིས་སྒྲུབ་པར་མི་ནུས་པས་དེ་ལ་བསམ་པ་ཡང་མི་བྱེད་དོ།

直译：
第二、以比喻说明大悲心的殊胜有五首偈颂："悲心与忍耐"等。比如良树有根、干、枝、叶、花、果六部分，所比喻的大悲心也有：希望救护一切众生脱离痛苦的大悲心；由此为利他而忍受各种艰难的忍耐；思考众生利益的各种方法；愿生生世世中获得为众生利益而生的身体、受用、眷属和圆满住处的发愿；以愿力不论投生何处都能利益自他而多次转生；由此令众生完全成熟。
第一大悲心如同后五者的根本，如同菩萨一切功德的根本前行。《无尽慧经》中说："尊者舍利弗，譬如呼吸是人命根的前行，同样，为了真正成就大乘，菩萨大悲心是前行。"《圣伽耶山经》中说："菩萨菩提心的根本是大悲心，众生是所缘。"最后的令众生成熟，就如"树上最殊胜的果实完全成熟，这就是大悲树"所说。
依靠大悲心这一根本，为众生而忍受各种痛苦的树干生起；依靠忍耐的树干，思考救度众生脱离痛苦方法的枝条生起。从思考方法的枝条上，因为仅凭一世无法利益无边众生，所以发愿生生世世逐渐度化无量众生，这如同树叶。从愿力的树叶中，如花朵般生起为众生利益随意转生的能力。从转生的花朵中生起令众生完全成熟的果实。这样，大悲心被赞誉为如同良树。
详细解释：首先通过没有根本则其他都会消失的方式来说明，如同没有树根就不会从树干到果实一样，若没有作为根本的大悲心，就不会以心忍受为众生利益而行难行之事。世间人也只为亲友等所爱之人而努力，不会为他人努力；声闻缘觉也不为众生利益而行难行之事。菩萨因大悲心的力量，从不放弃为众生利益而行难行之事。
当智者无法忍受自身为他人而受苦时，就不会思考"应该用这种方法利益众生"，因即使有方法也无法自己实行，所以也不会思考此事。
;


 །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བྱ་བ་སེམས་པ་དང་ནི་བྲལ་བའི་བློ་ཅན་དེས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་སྐྱེ་བ་སྡིག་པ་དང་མ་འདྲེས་པའི་དཀར་པོ། རང་དོན་ཡིད་བྱེད་ཀྱིས་མ་སྦགས་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་དག་ཏུ་སྨོན་ལམ་འདེབས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨོན་ལམ་དེ་ནི་སེམས་
2-240a
ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བར་འདོད་པས་དེ་ལྟར་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་འཛིན་པ་ཡིན་གྱི། འཇིག་རྟེན་པ་དག་མཐོ་རིས་ཀྱི་བདེ་བ་ཐོབ་འདོད་ཀྱི་བསམ་པས་དགེ་བ་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ལ། ཉན་རང་རྣམས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་སྤངས་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སྲིད་པ་འདི་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་སྐྱེ་བ་བཟང་པོ་མ་ཐོབ་ན། ཚུལ་དེས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཡང་ན་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་སྐྱེ་བ་ཐོབ་པ་ལྟ་བུ་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་མི་ནུས་པ་དང་། ཡང་ན་ཉན་རང་ལྟར་སྐྱེ་བ་རྒྱུན་ཆད་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མི་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྩ་བ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མེད་ན། སྡོང་པོ་ལྟ་བུའི་བཟོད་པ་ནས། འབྲས་བུ་ལྟ་བུ་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་བར་ལྔ་པོ་དེ་འབྱུང་མི་སྲིད་དོ། །རྩ་བ་ཡོད་ན་གཞན་རྣམས་ཀྱང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་བཤད་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ལྗོན་ཤིང་གི་རྩ་བ་ཆུས་བརླན་ན་རྩ་བ་བརྟན་པ་དང་རྒྱས་པར་གྱུར་ནས། དེ་ལས་སྡོང་པོ་ནས་འབྲས་བུའི་བར་རྒྱ་ཆེན་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ལྟར། རྩ་བ་སྙིང་རྗེའི་ཆུ་བའམ་ཆུས་འཆུ་བ་སྟེ་ཆུས་བརླན་པ་ལ་བློ་བརྟན་འགྲེལ་དུ་གསུངས་ཏེ་འཆུ་བ་ནི་བྱམས་པའོ། །འགྲེལ་བ་ལ་ལས་འཆུ་བ་ཞེས་པ་ཤིང་གི་རྩ་བའི་རྩད་ཕྲ་མོ་དག་གིས་སའི་ཆུ་འཐུང་བས་ཤིང་རྒྱས་པས་རྐང་པས་འཐུང་པ་ཞེས་གྲགས་པ་ལྟར་རྩ་བའི་ཡང་རྩ་བ་ལྟ་བུར་བཤད་པའང་སྣང་ཡང་། དེ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡིན་མོད་ཀྱི་དེ་ནི་རྩ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་རྩ་བ་སྙིང་རྗེ་རང་ལ་བཤད་པ་ནི་སྐབས་འདིའི་དོན་ཡིན་ལ། 
2-240b
བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་གཅིག་ཡོད་ན་གཅིག་ཤུགས་ཀྱིས་ཚང་བ་ཡིན་པས། སྙིང་རྗེ་ཉིད་རྩ་བ་མ་ཡིན་པར་ད་དུང་རྩ་བ་གཞན་བྱམས་པ་ལ་ངོས་འཛིན་པ་ལྟར་མ་བྱས་པར། རྩ་བ་དེ་ཉིད་འཕེལ་བའི་གྲོགས་སུ་བྱམས་པ་ནི་ཆུས་འཆུ་བའམ་ཆུས་བརླན་པ་ལྟ་བུར་འགྲེལ་བས་བཤད་པ་ལྟར་གོ་བ་བླངས་ན་ལེགས་འདྲ་སྟེ། སྙིང་རྗེའི་ཆུ་ནི་བྱམས་པ་སྟེ། །ཞེས་རྩ་བར་ཡོད་པ་དང་འགྲེལ་པས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བཤད་པས། འཆུ་བ་ཞེས་པ་རྩ་བའི་རྩད་རྣམས་ཀྱིས་ཆུ་འཐུང་བའམ་འཆུ་བའམ་རྩ་བ་ལ་ཆུས་འགྱེད་པའམ་བླུགས་པ་ལ་ཆུས་འཆུ་བའམ་བརླན་པའི་དོན་གྱིས་བྱེད་ཚིག་ཞུགས་པ་ཉིད་ཡིན་པ་འདྲའོ།

直译：
失去为众生利益而思虑的智者，不会为众生福利而发愿投生为纯净无罪的白业，不受自利动机污染的清净转世。菩萨的发愿是因欲行众生利益而如此转生轮回，不同于世间人为获得善趣安乐的发心而行善，也不同于声闻缘觉断除轮回转生的做法。
若没有以愿力获得今世有益于众生的善妙投生，就无法以此方式令众生完全成熟。或如世间人由业力成熟而投生，无法令众生成熟；或如声闻缘觉断绝转生，不行众生之利。如此，若无大悲心这一根本，从如树干的忍耐到如果实的令众生成熟这五者都不可能产生。
若有根本则其他也随之产生的解释：就如树根被水润湿后，根基稳固增长，由此从树干到果实都广大增长一样，根本悲心之水或被水润泽，在《智慧稳固释》中解释为被水润湿，"泽"是指慈爱。有些注释中解释"泽"是指树根的微细根须饮地中水使树增长，因此被称为"脚饮"，将其解释为根的根本。虽然也是这样，但这应归属于根本本身，将根本悲心本身解释为此处的含义。
慈与悲本就是一者具足则另一者必然随之而全，因此不应将悲心视为非根本而另指慈爱为根本，而应如注释所解释的那样理解：慈爱是根本增长的助伴，如同水泽或润湿一般。因为根本颂中有"悲水即慈爱"，注释也如此解释，所以"泽"字应是以动词形式表达根须饮水或泽润，或者水灌注根部，是被水泽润或润湿的意思。
;


 །དེའི་ཕྱིར་ན་སྙིང་རྗེའི་རྩ་བ་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཆུས་འཆུ་བ་ལྟ་བུ་ནི་བྱམས་པ་སྟེ། བྱམས་པའི་སེམས་ཆུ་དང་འདྲ་བས་སྙིང་རྗེའི་རྩ་བ་བརླན་པར་བྱས་ན་སྙིང་རྗེ་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་འདོད་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ཡོད་པ་དེ་ལས་ཡུལ་དེ་དག་བདེ་བ་ལྡན་འདོད་ཀྱི་བྱམས་པས་དེའི་ཕན་བདེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་འདོད་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཤིན་ཏུ་གཅེས་པའི་བུ་སྡུག་གུ་བཞིན་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར་ཞིང་། ཇི་ལྟ་བུ་ན་བ་ལ་ཕ་མ་སྡུག་བསྔལ་ཞིང་དེ་ནད་དང་བྲལ་བའི་བདེ་བ་ཐོབ་པའི་ཐབས་ལ་བརྩོན་པའི་དཀའ་ཚེགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་འདུ་ཤེས་མི་སྐྱེད་པར། སྨན་སོགས་ཐབས་འདི་ནི་འདི་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དེ་ལ་བརྩོན་པ་ལ་དགའ་བའི་འདུ་ཤེས་སྐྱེ་བ་ལྟར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ལ་བྱམས་པ་ཅན་དེ་ནི་
2-241a
གཞན་དོན་དུ་ལུས་དང་སེམས་ཅན་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་ཡང་། གཞན་ལ་ཕན་འདོད་ཀྱི་བྱམས་པས་འདིའི་ཆེད་དུ་འགྱུར་བས་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་མ་ཡིན་གྱི་དང་དུ་བླང་བར་བྱ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བདེ་བ་ཡི་འདུ་ཤེས་རྙེད་པ་ཡིས། དེས་ཅི་ལ་ཡང་མི་བཟོད་པ་མེད་པའི་བཟོད་པའི་སྡོང་པོ་ཡངས་ཤིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་བཟོད་པའི་སྡོང་པོ་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བ་རྒྱས་པའི་རྒྱུ་ལས། གཞན་དོན་བྱ་བའི་ཐབས་ཀྱི་སྒོ་བདག་མེད་གཉིས་དང་མངོན་ཤེས་དང་གཟུགས་སོགས་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་དང་ཐབས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་གཞན་དོན་སེམས་དཔའི་ཡལ་ག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་དུ་མ་འཕེལ་བ་དང་། རྒྱུ་དེ་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཕན་བདེ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བྱེད་པའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོའི་རྒྱུན་ནི་མ་བཅད་པར་ཚེ་རབས་གྲངས་མེད་པར་བཏབ་པས། སྨོན་པའི་ལོ་མ་སྔ་མ་སྔ་མ་རྒྱ་ཆུང་ངུ་རྙིང་པ་རྣམས་འདོར་བ་དང་སྔ་མ་ལས་རྒྱ་ཇེ་ཆེར་འཕེལ་བའི་སྨོན་ལམ་གྱི་ལོ་མ་གསར་པ་རྣམས་གོང་ནས་གོང་དུ་ལེན་པ་སྟེ་སྐྱེ་བ་དང་གཞན་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་མེ་འབྲས་འགྲུབ་པའི་རྐྱེན་རྣམ་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་གྲུབ་པ་དེ་ཡི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་མེ་ཏོག་མངོན་དུ་འགྲུབ་པ་དང་། སྐྱེ་བ་བླང་བའི་རྟེན་དེ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ་མེ་འབྲས་དེ་གཉིས་དོན་ཡོད་པའམ་འབྱུང་བར་ཤེས་པ་བྱ་སྟེ། ལྗོན་ཤིང་ལ་ཡང་རང་གི་ཉེར་ལེན་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། ས་ཆུ་སོགས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་གཉིས་ཀྱིས་མེ་ཏོག་དང་
2-241b
འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེ་བ་དང་གཞན་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རང་གི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་དང་། ཡུལ་སེམས་ཅན་གཉིས་ཀའི་དབང་གིས་འགྲུབ་བོ། །
赞颂悲心功德
དྲུག་པ་སྙིང་རྗེའི་ཡོན་ཏན་བསྔགས་པ་ལ་རྣམ་གྲངས་གསུམ་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། རྟོགས་དཀའ་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ཡོན་ཏན་ཆེན་པོ་འབྱུང་བ་ནི། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་མཐར་ཐུག་གི་འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་ཡོན་ཏན་སྟོབས་བཅུ་དང་མི་འཇིགས་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་ཚད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་འབྱུང་གནས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་བར་བློ་དང་ལྡན་པ་སུ་ཞིག་མི་བྱེད་དེ་བྱེད་རིགས་སོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་བྱས་ན་དེ་དག་གི་དོན་དུ་རང་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བས་བཟོད་དཀའོ་སྙམ་ན་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་འདི་དག་གི་དོན་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་ཞེས་སོ། །འདི་ལྟར་བྱང་སེམས་འདི་དག་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གཞན་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། བརྩེ་བའི་དབང་གིས་བསྐྱེད་པའམ་སྡུག་བསྔལ་དེ་ལས་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་རིམ་གྱིས་འཛད་ཅིང་། ཉན་རང་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལས་འཕགས་པའི་བདེ་བ་གཞལ་དུ་མེད་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

直译：
因此，为了增长悲心根本，如水泽润般的是慈爱。当以如水般的慈心润泽悲心根本时，悲心便会增长。对于痛苦众生生起希望其离苦的悲心，由此又以希望他们具乐的慈心而欲实现其利乐，从而视众生如极为珍爱的爱子。就像父母对生病的孩子感到痛苦，为使孩子脱离疾病获得安乐而付出努力时，不视之为辛劳痛苦，而是想着"这些药物等方法对他有益"，对这种努力生起欢喜之想。同样，具有慈心的菩萨，即使为利他而亲身体验身心痛苦，也因对他人的利益慈心而想："这是为了他人，这不是痛苦，而是应当接受的最殊胜事。"由此获得安乐之想，从而发展广大增长对一切无不能忍的忍耐树干。
如此由忍耐树干广大增长的因缘，以如法作意利他方法之门——二无我、神通以及由二谛所摄的色等各种法与方便，由此增长广大多种思考利他的枝条。因此，为了众生利益而不断行利乐的大愿之流不间断地在无数世中发起，舍弃前前较小陈旧的愿叶，逐渐增长比前更大的新愿叶，因为这二种缘——投生和令他成熟的因缘愿力成就，花朵般的投生得以现前成就。通过这些投生所依，使无量众生完全成熟的果实，二者皆具意义或得以生起。就像树木也是通过自身的直接因和土壤、水等共同作用因缘二者而生花结果一样，菩萨的投生和令他成熟也是通过菩萨自身的愿力和所缘众生二者的力量而成就的。
赞颂悲心功德
第六、赞颂悲心功德分为三点总说和解释难解的特殊内容两部分。首先，生起大功德：大悲心是究竟果位佛地功德——十力、四无畏等无量功德的源泉本性，因此，有智慧者谁不对众生生起悲心？应当生起悲心。
若想："对众生生悲心，为他们而自己忍受痛苦太难了"，并非如此。因为这些菩萨虽因悲心而为众生利益受苦，但此苦与其他苦不同，是由慈心所生，或从此苦中逐渐止息一切苦，并因此生起超胜一切世间及声闻缘觉的无量安乐。
;


 །གཉིས་པ་མ་ཆགས་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་སྙིང་རྗེ་བསྐྱེད་ན་སེམས་ཅན་ལ་ཆགས་ནས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་འཆིང་བར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། སྙིང་རྗེས་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་བརྩེ་ལྡན་བྱང་སེམས་རྣམས་ནི་ཉན་རང་
2-242a
ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་མྱང་འདས་ལའང་ཡིད་ནི་མི་ཆགས་ཤིང་མི་གནས་ན་འཇིག་རྟེན་པ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ཟག་བཅས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་རང་གི་ལུས་དང་སྲོག་ལ་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་སྨོས་ཅི་དགོས་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་གང་ལའང་མ་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་ཡོན་ཏན་ནི། འཇིག་རྟེན་ན་མས་བུ་ལ་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བྱམས་པ་གང་དེ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བུ་སོགས་ལ་ཆགས་ནས་དེའི་དོན་དུ་སྡིག་པ་བྱེད་པ་དང་། དེ་དང་མི་མཐུན་པ་རྣམས་ལ་ཞེ་སྡང་བ་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་དང་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་གཏན་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ། ཆོས་དང་གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་རྨོངས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་མེད་དོ། །བློ་ལྡན་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ལ་བརྩེ་བའི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་བྱམས་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱི་རྦ་ཀློང་དྲག་ཏུ་རྡོལ་བའམ་བསྐྱོད་པའི་འཁོར་བའི་ཆུ་བོ་ཆེ་ལ་འཕྱན་པ་དང་། དེའི་རྒྱུ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་མི་ཤེས་པའི་མུན་པ་ཆེ་ལ་བརྟེན་པར་གྱུར་པ་ཡི། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཐར་པར་འདྲེན་པའི་ཐབས་ཆེན་པོ་བཤམས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་དང་བྱམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་མཆོག་ཏུ་ཡིད་
2-242b
ཆེས་པ་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་འདི་ན་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་བྱང་ཆུབ་པ་ཉིད་དུ་རང་སངས་རྒྱས་པའམ་རང་གིས་རྟོགས་པའི། རང་རྒྱལ་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་བྱམས་པ་དེ་ལྟ་བུ་མེད་ན་དེ་ལས་གཞན་ཉན་ཐོས་དང་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བརྩེ་བ་དང་བྱམས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཉན་རང་ལས་ཀྱང་འདས་ན་འཇིག་རྟེན་པ་ལས་འདས་པ་ཡིན་པ་སྨོས་མ་དགོས་སོ། །གཉིས་པ་གང་དུ་གཞན་དོན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་བདེ་བ་འབྱུང་ཞེས་གསུངས་པའི་རྒྱས་བཤད་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྡུག་བསྔལ་མེད་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་གནས་སྐབས་དེར་རང་ལ་སྡུག་བསྔལ་མེད་ཀྱང་ཞེས་སམ་ཡང་ན་འགྲེལ་བ་ལྟར། གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་བྱ་བའི་སླད་དུ། བརྩེ་བས་གཞན་གྱིས་དོན་དུ་རང་གི་སེམས་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཙམ་སྐྲག་པའི་གནས་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ནི། བློ་ཆུང་བ་རྣམས་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཞིབ་ཏུ་བསམས་ན་ཤིན་ཏུ་སྐྲག་ཅིང་བཟོད་དཀའ་ལ་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་བཞིན་སྡུག་བསྔལ་ཀྱང་ཚད་མེད་པ་ཡོད་པས་དེ་སུ་ཞིག་གིས་བསལ་ནུས་སྙམ་པ་དང་། མགོ་དང་ཡན་ལག་གཏོང་བ་དང་སེམས་ཅན་བྱས་པ་ལོག་པར་གཟོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ལོག་སྒྲུབ་ཀྱང་བཟོད་དཀའ་བ་དང་། འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་བཟུང་ན་སྐྱེ་རྒ་ན་འཆི་དང་གནས་སྐབས་དེར་ཡང་སྡུག་བསྔལ་སྣ་
2-243a
ཚོགས་མྱོང་དགོས་པ་དང་། སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ཅན་མང་པས་དེའི་སྡུག་བསྔལ་རང་གི་ཁུར་དུ་བླངས་ན་རང་སྡུག་བསྔལ་ལས་ནམ་ཡང་ག་ལ་ཐར་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་སེམས་ཞུམ་པར་མི་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ན་སེམས་ཅན་ལ་བརྩེ་བས་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་དང་པོར་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་ན་ཀུན་ཏུ་སྐྲག་པ་སྐྱེ་བ་ཙམ་ཡོད་དེ། བདག་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་མ་ཐོབ་པ་དང་། འཁོར་བ་དང་དེའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ།

直译：
第二、无贪著的功德，若担心生起悲心会对众生贪著而成为执持的束缚，并非如此。悲心完全摄持相续的具慈菩萨，连声闻缘觉那样寂灭痛苦的涅槃也不贪著不安住，更何况如世间人般对有漏世间乐和自己的身命生贪著？因此对轮回涅槃的任何法都无贪著。
第三、殊胜超越的功德：世间中如母亲对儿子的爱等，那样的慈爱并非完全无过失，也非出世间的。因为对儿子等贪著而为他们造罪，对与他们不和的人生嗔恨等，与烦恼混杂，所以并非完全无过失；由于具有执著法和补特伽罗为我的无明，所以不是出世间的。有智菩萨因对众生慈悲而生起的慈爱，则是无过失且出世间的。
怎样是无过失的呢？对于果报为三苦汹涌激荡的轮回大河中漂泊，以及依靠其因——不知四圣谛的大黑暗的世间众生，为引导他们趋向解脱而安排大方便的因——菩萨的悲心和慈爱，怎能不是无过失的？确信这是无上无过失。
怎样是出世间的呢？在这世间中，即使是利根、具有无漏无生智慧、独自觉悟或自证的独觉阿罗汉，也没有如此慈爱，更不用说声闻和世间人了，这样的慈悲与慈爱怎能不是出世间的呢？若连超越出世间的声闻缘觉都超胜，更不用说超越世间人了。
第二、详细解释"为利他而痛苦也生起安乐"之说：以"菩萨无痛苦"等文表示。菩萨们在当时自身无痛苦，或者如注释所言，为除他人痛苦，由慈悲而为他人利益使自心痛苦的情况并非恐惧的因由，这是为了表明：小心量者若细思众生痛苦会极为恐惧难忍，众生无量，痛苦也无量，谁能除尽？舍弃头部、四肢，以及众生忘恩负义者的反报也难以忍受；若投生轮回则要经历生老病死，在那期间也要感受各种痛苦；众生痛苦者众多，若把他们的痛苦当做自己的担子，自己何时能解脱痛苦？这样思虑会使心畏缩，不应如此。
为什么呢？刚才所说的因对众生慈悲而生起痛苦的情况，在最初的胜解行地阶段会生起恐惧，因为尚未获得自他平等性的心，也未通达轮回及其一切痛苦都是空性。
;


 །དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ལ་ཐོག་མར་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་སྐྱོ་བ་ཤས་ཆེ་བའི་གཏམ་འབའ་ཞིག་གཙོ་བོར་མི་སྟོན་པར་སྙིང་རྗེ་དང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཆོས་དང་། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་བསྔགས་པ་སྟོན་དགོས་པར་མདོ་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །རེག་ནས་ཞེས་པའི་འཕགས་པའི་ས་དང་པོ་ལ་རེག་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པ་ན་བདག་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཐོབ་པས་བརྩེ་བའི་དབང་གིས་གཞན་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱོབ་པའི་ཕྱིར་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དངོས་སུ་དང་དུ་བླངས་པ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་ཉིད་གཞན་སྐྱོབ་པའི་དོན་དུ་སོང་བ་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་རྒྱུ་དེ་ཉིད་བདེ་བ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། བདེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལྷ་དང་མི་དང་ཉན་རང་རྣམས་ལ་མེད་པས་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ཕུལ་དུ་འགྱུར་བས་ན། དེ་ལྟར་བརྩེ་བས་བསྐྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དེས་ལྷ་
2-243b
དང་མི་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་འགྱུར་ཞིང་། རང་དོན་བྱས་པ་ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱང་བདེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་དང་མི་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་ས་ཐོབ་ཕན་ཆད་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མི་འཇིགས་པ་ཡིན་ཡང་། མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་ནས་འཁོར་བའི་རང་བཞིན་འབའ་ཞིག་ལ་བསམས་ན་སྡུག་བསྔལ་ཆེ་བ་ཤེས་ཀྱང་རིགས་ཀྱི་སྟོབས་དང་། སྨོན་ལམ་སོགས་ཀྱི་སྟོབས་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སོ་སྐྱེའི་གནས་སྐབས་སུ་ཡང་། འཁོར་བའི་ཐོག་མཐའ་སོགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་བསམས་ནས་སེམས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྔོན་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ད་ལྟའི་བར་རང་གཞན་ཀུན་སྲིད་པ་འདིར་སྡུག་བསྔལ་ཡང་ཅི་རིགས་པ་མྱོང་། རེས་བདེ་བའང་ཅི་རིགས་མྱོང་ཡང་ད་ལྟ་དེའི་ཕན་གནོད་ཅི་ཡང་མེད་ལ། མ་འོངས་པའི་མཐའ་ཐུག་པ་མེད་ཀྱང་དེ་སྙེད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཀྱང་མི་འཛད་མོད། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་སེམས་གསར་དུ་འབྱུང་བའང་དེ་སྙེད་དུ་མི་འཛད་པས། དུས་ཀྱི་མཐའ་དང་ནམ་མཁའི་མཐའ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་མཐའ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་རྣམས་ཀྱང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཡང་། རང་བཞིན་མེད་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཕྱོགས་དུས་ཀྱི་མཐའ་མེད་པ་དེ་སྙེད་དུ་བདག་གིས་ཀྱང་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བསླབ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་བས་པོ་ཆེ་སྤྱད་པར་བགྱིའོ་སྙམ་དུ་གོ་ཆའི་
2-244a
སེམས་བསྐྱེད་པར་བྱས་ནས་སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་རྣམས་ལ་དེ་ལྟར་འགྲུབ་པའི་གསོལ་བ་བཏབ་ཅིང་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་དེ་ལྟ་བུའི་ཆེད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་བྱས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཞིང་མྱུར་དུ་འཇིགས་པ་མེད་པར་དབུགས་དབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གཞན་ལ་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པའི་སྦྱིན་པ་ལེན་དང་རྣམ་སྨིན་ལ་རེ་བ་མེད་པར་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཁོ་ནའི་ཆེད་དུ་བྱིན་པ་ཡིས། དངོས་པོ་རང་གིས་མི་འཆང་བར། ཕར་གཏོང་བའམ་བྱིན་པ་ན་དེ་ལྟར་གཞན་ལ་ཕན་ཐོགས་པའི་སྦྱིན་པའི་བྱ་བ་རྫོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཁམས་གསུམ་གྱི་བདེ་བ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་བདེ་བ་དེ་ཡིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐུགས་རྒྱུད་ལ་སྦྱིན་པ་བྱིན་པའི་བདེ་བ་སྐྱེས་པ་དེའི་བརྒྱ་དང་སྟོང་ལ་སོགས་པའི་ཆ་ལ་མི་ཕོད་དོ།

直译：
因此，对于具有菩萨种性的人，最初不应主要教导仅关于轮回苦和厌离为主的言说，而应如经中所说，教导悲心和如幻法，以及赞叹佛和菩萨的功德。"接触"是指接触圣者初地，了悟遍行法界的特性时，获得自他平等性的心，由慈悲之力为救护众生的痛苦，即使直接接受地狱痛苦，由于此为救护他人，因此对菩萨而言，这个因成为唯一的大乐。这种安乐世间天人和声闻缘觉所没有，是一切乐中最殊胜最超越的，因此，由慈悲所生的痛苦能胜过天人等世间的一切安乐，而为自利而行的声闻缘觉阿罗汉也不具有如此安乐，还有什么比这更为奇妙的呢？
这样，虽然获得圣地后不再畏惧轮回的痛苦，但在胜解行地阶段，仅观察轮回的本性虽然知道其痛苦巨大，但因种姓之力和愿力等力量，菩萨在凡夫阶段也不会思维轮回的始末等不可思议处而心生气馁。从无始以来直至现在，自他一切众生在此轮回中都经历了各种痛苦，也享受了各种安乐，但现在这些利害都毫无影响，虽然未来无有尽头，但众生界也不会耗尽，新出现的佛和菩萨也不会耗尽。时间的边际、虚空的边际、众生的边际和痛苦的边际虽然都不可思议，但由于是无自性如幻的，所以思维："无量无边的众生界我也将随学三世诸佛菩萨，修行广大菩萨行。"发起盔甲般的发心，向诸佛菩萨祈求如此成就，并将一切善根回向这样的目的，就不会从大乘道中退转，并迅速获得无畏的安慰。
坚固的菩萨以对他人的慈悲而行施舍，无求接受与果报，纯为利他而施予，不自己占有物品而施舍给他人时，完成这样利他的布施行为所生的安乐，三界享受所生的安乐对比菩萨相续中生起的布施之乐，连百分之一、千分之一都比不上。
;


 །དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་གཞན་གྱི་དོན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ལྟར་སྣང་ཡང་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་རྒྱུད་ལ་སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་མ་ཟད་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་སོགས་བཏང་བའི་དགའ་བ་འཇིག་རྟེན་པའི་བདེ་བ་གང་གིས་ཀྱང་མཚོན་དུ་མི་ནུས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་བླང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཇི་ལྟར་ཡོད་དེ་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཐུགས་བརྩེ་བས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་འཁོར་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་
2-244b
པ་ཡིན་ན་སྙིང་རྗེ་ཅན་དེ་རྣམས་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་ཅི་སྟེ་དང་དུ་ལེན་པའམ་ཁས་ལེན་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མཐའ་དག་དང་དུ་ལེན་པ་ཉིད་དོ། །བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེའི་སྦྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་ནི་ཞེས་པ་འོག་གི་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཞེས་པའི་ཚིག་འདི་མཐའི་གསལ་བྱེད་ཡིན་པས་འདི་གསུམ་རེ་རེ་བཞིན་དུ་ཡར་སྦྱར་ཏེ་བརྩེ་བའི་སྦྱིན་པ་བྱས་པ་ལས་སྙིང་རྗེ་འཕེལ་བ་དང་། སྦྱིན་པ་འཕེལ་བ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་འཕེལ་བ་སྟེ། རྒྱུ་འཕེལ་བ་གསུམ་ནི། སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ལས་སྦྱིན་པ་བྱིན་པས་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་སྙིང་རྗེ་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བ་དང་། སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་ཚེ་རབས་ཀུན་དུ་སྦྱིན་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བ་དང་། སྦྱིན་པའི་སྟོབས་ཀྱི་ཚེ་རབས་ཀུན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བའོ། །དེ་ལས་འབྲས་བུ་བདེ་བ་གསུམ་འཕེལ་བ་ནི། བསམ་པ་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་ལོ་སྙམ་པའི་སྙིང་རྗེ་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་བདེ་བ་ལ་བཞག་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བྱམས་པའི་སེམས་སྐྱེ་བས་སྦྱིན་པ་བྱེད་པའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་བསམ་པ་བྱམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བ་འཕེལ་ཏེ། དཔེར་ན་མས་བུ་ལ་ཟས་ནོར་སྦྱིན་པའི་ཚེ་བྱམས་པའི་དབང་གིས་མ་དེ་ལ་སེམས་དགའ་བ་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནས་སྦྱིན་པ་དེས་སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་བཟུང་བས་བསྐྱེད་པའི་བདེ་བ་འཕེལ་བ་ནི། སྦྱིན་པ་དེས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་ཐོགས་པར་མཐོང་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐུགས་རྒྱུད་ལ་བདེ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་
2-245a
འཕེལ་བ་དང་སྦྱིན་པ་དེ་ཡི་མཐུས་བྱས་པའི་བདེ་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་དབང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལོངས་སྤྱོད་ཕོངས་པ་མེད་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ནས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་མཐུ་ཡོད་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། དེའི་མཐུས་བྱས་པའི་བདེ་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་མེད་ན་སྦྱིན་པར་འདོད་ཀྱང་ཕ་རོལ་གྱི་རེ་བ་རྫོགས་པར་བྱ་མི་ནུས་ཀྱང་། ལོངས་སྤྱོད་ཡོད་པས་དེའི་རེ་བ་སྐོང་ནུས་པར་མཐོང་ནས་དགའ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་འཕེལ་བའོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་གཞན་ལ་ཕན་ཐོགས་པ་ཇི་ཙམ་པ་དེ་ཉིད་དེའི་དགའ་བདེར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བ་དང་དུ་བླངས་བས་རང་ཉིད་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་བཏང་ཡང་སྡུག་བསྔལ་མ་ཡིན་ཏེ་བདེ་བར་འཆར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་གཏོང་བའི་ཚུལ་འདི་ནི། དཔེར་ན་མི་ལེ་ལོ་ཅན་ཞིག་ལ་མཛའ་བཤེས་ཆེན་པོ་ཞིག་གིས་ཁྱོད་འདི་ལྟར་ལེ་ལོ་མ་བྱེད་པར་འདི་ལྟར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་སློབ་པ་དང་འདྲ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སྙིང་རྗེས་སྦྱིན་པ་བྱེད་པའི་ཚེ་ན། འདི་ལྟར་སྙིང་རྗེས་སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བས་ཆེན་པོ་རྒྱས་པར་བྱ་ཞིང་། དེའི་རྣམ་སྨིན་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱང་འདི་ལྟར་འཕེལ་བར་བྱའོ།

直译：
如此，菩萨们虽为他人利益而显现受苦，但其相续中不仅无痛苦，还因舍弃身体、受用等而生起世间任何安乐都无法比拟的喜悦，因此应知菩萨们怎么会有轮回之苦和忍受痛苦的苦呢？在一切方面都无痛苦。为了众生利益，由慈悲而不舍弃具有痛苦本性的轮回，那么这些具慈悲者为利益其他众生，怎能不忍受或承担他们的痛苦？他们必定全然接受众生的一切痛苦。
具慈悲菩萨的悲悯布施和受用，这下面的"增长"一词是修饰前三者的，因此将三者各自向上联系：因慈悲布施而悲心增长，布施增长，受用增长，这三种因的增长是：因悲心力而行布施，使生生世世悲心逐渐增长；因悲心之力在一切生世中布施不断，逐渐增长；因布施力在一切生世中受用逐渐增长。
由此生起三种安乐的增长：发心欲除众生痛苦的悲心，生起愿众生安置于安乐的慈心，因此布施时，菩萨的慈心所生安乐增长。如同母亲给孩子食物财物时，因慈爱而生喜悦一样。然后，由布施摄受众生而生起的安乐增长：看到布施利益众生后，菩萨相续中生起殊胜安乐；由布施力所生安乐是指：因布施力菩萨具足无匮乏的受用，能够利益众生，因其力量所生的安乐在菩萨们中增长。若无受用，虽欲布施也不能满足对方的期望，但有受用则能满足其希望，见此而生起特殊喜悦。
这样，菩萨们利益他人的程度即成为其喜乐，因为除去他人痛苦而自身获得安乐，所以即使舍弃身体财物也非痛苦，而是显现为安乐。菩萨们的布施方式，就像一个好友对懒惰的人说："你不要这样懒惰，应当这样做"的教导一样。菩萨们以悲心布施时，这样以悲心行各种广大布施，其异熟果报的受用也如此增长。


 །སྦྱིན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་ཞིང་ལེན་པ་པོ་ཡང་སེམས་རབ་ཏུ་ཚིམ་པའི་བདེ་བ་དང་། གཏོང་བ་པོ་ཡང་སྦྱིན་པ་རྫོགས་པས་བདེ་བའི་ཕྱིར་རང་གཞན་གཉིས་ཀ་བདེ་བར་བྱ་བ་དང་། གཞན་སེམས་ཅན་རྣམས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བྱེད་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་
2-245b
དྲང་བར་བྱ་ཞིང་། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གོ་འཕང་ལ་རིམ་པར་བཀྲི་བའམ་འཁྲིད་པར་བྱ་ཞེས། སེམས་ཅན་གཏོང་བ་ལ་གོམས་པའི་ཤུགས་ཞེན་པ་རྣམས་ལ་བསྐུལ་ཞིང་རབ་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་འདྲའོ། །སེམས་ཅན་ཕྲག་དོག་ཅན་རྣམས་ཕ་རོལ་བདེ་བར་མཐོང་ན་མི་དགའ་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་བར་མཐོང་ན་དགའ་བར་འགྱུར་ཡང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་རྣམས་དེ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། སྙིང་རྗེས་གཞན་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་རང་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་པས། སྡུག་བསྔལ་ཅན་དེའི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་ནས་བདེ་བ་མ་བསྐྱེད་པར་རང་ཉིད་གང་གིས་བདེ་བར་འགྱུར་ཏེ་དཔེར་ན་བུ་གཅེས་པ་ཤིན་ཏུ་ནད་ཀྱིས་གཟིར་བའི་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཕྱིར་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པས་གཞན་སེམས་ཅན་ལ་རང་གིས་བདེ་བ་བསྐྱེད་ནས་དེ་ཉིད་བདེ་བར་བྱས་པའི་བདེ་བ་དེས་བདག་རང་ཉིད་བདེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། མས་བུ་ལ་སྨན་བཙལ་ཏེ་བྱིན་ནས་བུ་ནད་ལས་གྲོལ་ཏེ་བདེ་བ་ན་མ་དེ་ཉིད་སེམས་བདེ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དྲི་མེད་གྲགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནད་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་བདག་གི་ནད་ཀྱང་དེ་སྲིད་དུ་མི་འཚོའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །གོང་དུ་མ་ཆགས་པ་གསུངས་པའི་རྒྱས་བཤད་ནི། སྙིང་རྗེ་ཅན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི། སྙིང་རྗེ་སློབ་དཔོན་ལྟ་བུ་དེས། དུས་རྟག་ཏུ་རང་གི་སྦྱིན་པ་གང་དང་གང་བྱ་བ་ལ། འདི་དང་འདི་ལྟར་གྱིས་ཞེས་བསླབ་བྱ་སྟོན་པ་དང་འདྲ་སྟེ་ཇི་ལྟར་སྟོན་ན་དངོས་པོ་འདི་དང་འདི་དག་རང་གིས་འཆང་བའི་བདེ་བ་མི་འདོད་པ་དང་། རང་གི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་དག་བདེ་བར་གྱིས་ཞེས་འདོམས་ཤིང་རྗེས་སུ་སྟོན་ཏོ། །སྐབས་འདིར་སྙིང་རྗེ་སློབ་དཔོན་ལྟ་བུས་སྦྱིན་པ་
2-246a
སློབ་མ་ལྟ་བུ་ལ་འདོམས་པ་དང་འདྲ་བའི་ཚུལ་དུ་འགྲེལ་པ་ལས་གསུངས་ཀྱང་། དོན་འདྲ་ལ་གོ་བདེ་བས་འདི་ལྟར་བཤད་ཀྱང་ཆོག་པར་མཐོང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་བདེ་བར་བྱས་ཀྱང་། དེའི་འབྲས་བུ་རང་འབའ་ཞིག་ལ་ཐོབ་པར་རེ་བས་སྦྱིན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རང་དོན་དང་གཞན་དོན་ཐ་དད་དུ་མི་འདོད་པར་གཞན་སྡུག་བསྔལ་ལ་རང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་གཞན་བདེ་བས་རང་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་ཡིན་པས་ལོངས་སྤྱོད་བྱིན་པ་དེའི་འབྲས་བུ་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྨིན་ནས་བདེ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་གཞན་ལ་གཏོང་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡང་ན་གཞན་ལ་མི་སྨིན་པ་ཞིག་ན། བདག་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཐ་དད་མིན་པས་འབྲས་བུའི་བདེ་བ་དེ་བདག་རང་ཉིད་ལ་འབྱུང་བའང་འདོད་པ་མིན་ནོ། །སེམས་ཅན་དེ་དག་བདེ་བས་བདག་ཀྱང་བདེ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་བདག་ནི། རང་གཅེས་འཛིན་དུག་དང་འདྲ་བར་སྤངས་ནས་གཞན་གཅེས་པར་འཛིན་པ་ཆེས་ཆེར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ཡིན་པས། བདག་གིས་སྦྱིན་པ་བྱས་པ་ནི། སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་དང་བཅས་ཏེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བྱིན་ཅིག་ཅེས་འདོམས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་སྦྱིན་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་བདག་ལ་ལོངས་སྤྱོད་འབྱུང་བ་སོགས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡོད་ན། གཞན་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཤིན་ཏུ་འབྲས་བུར་འགྱུར་བར་བྱོས་ཤིག་དང་དེས་བདག་ལ་ཕན་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྙིང་རྗེས་སྦྱིན་པ་ལ་འདོམས་པའི་ཚུལ་དུ་སྦྱིན་པ་དང་འབྲས་བུ་བཅས་པ་གཞན་ལ་གཏོང་བར་བྱེད་དོ།

直译：
以布施令众生完全成熟，令受者得心满足之乐，施者也因布施圆满而得安乐，因此使自他二者都安乐；引导其他众生积集福德和智慧资粮，逐步引导至无上菩提果位。这就像是对那些习惯于布施、具有强大倾向力的人们进行劝勉和详细宣说。
众生中有嫉妒心者见他人安乐则不喜悦，见他人受苦则欢喜，而菩萨则与此相反：由于悲心，他人的痛苦即是自己的痛苦，所以若不除去那痛苦者的痛苦使其安乐，自己怎能安乐？就像慈母见爱子重病煎熬一样。因此具慈悲者为他众生带来安乐，通过使他人安乐的那种安乐使自己安乐。就如母亲为子寻药给予，儿子病愈安乐时，母亲也心生安乐一样。正如无垢称菩萨也说："一切众生的病未愈之前，我的病也不会痊愈。"
上面所说"无贪著"的详细解释：具有悲心的菩萨们，悲心如同老师，常时对于自己所做的任何布施，教导"应当这样这样做"，如何教导呢？"这些这些物品自己不求持有之乐，应以自己的受用使他人快乐"，如此教导并指引。虽然在此处注释中说悲心如老师教导布施这一学生的方式，但意义相近且易懂，因此这样解释也可。
若用财物令他人安乐，而期望其果报仅为自己所得，这种布施不是菩萨的行为。因为菩萨不认为自利与他利有别，而是他人痛苦则自己痛苦，他人安乐则自己生起安乐，所以布施的果报也回向众生："愿成熟于众生使他们安乐"，这样施与他人。如果不成熟于他人，因为自己与众生的利益无别，所以也不希望安乐果报仅生于自身。
因为众生安乐则自己也成为安乐，所以我舍弃如毒般的自我珍爱，更加珍爱他人，随学菩萨们的行为，所以教导："我的布施连同其果报都施与众生们。"因此，如果布施你对我有带来受用等的作用，请让这些结果极大地利益众生们，这对我就是帮助。这样，以悲心教导布施的方式，将布施及其果报都施与他人。


 །དེ་ལྟར་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་སེམས་ཅན་
2-246b
གཞན་ལ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་བཏང་བར་བྱས་ཏེ་སྦྱིན་པ་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རང་དོན་ལ་མ་ཆགས་པ་རྣམས་ལོངས་སྤྱོད་མི་འདོད་ཀྱང་རུང་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་ཤིན་ཏུ་མང་ལ་དངོས་པོ་བཟང་པོ་དང་འཕྲད་པ་རྒྱུ་འབྲས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཚེ་ན་ཡང་བདག་ནི་ཟག་བཅས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་པའི་བདེ་བ་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་འབྱོར་པ་དེའི་སྒོ་ནས་འདི་ལྟར་བདག་གི་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་སྦྱིན་པ་བྱེད་པ་ལ་ཚེ་རབས་བརྒྱུད་མར་འཇུག་པ་དང་ལྡན་པ་ཙམ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་ནི་རྟག་ཏུ་བརྩེ་བས་རང་གི་བདོག་པ་ཀུན་རང་ཉིད་ཉམས་དགའ་བའི་ཆེད་དུ་མི་སྤྱོད་པར། གཞན་ལ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟོས་ལ་དེས་ན་སྦྱིན་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་བདག་ནི་སྦྱིན་པ་དེའི་འབྲས་བུ་ལ་དོན་དུ་གཉེར་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཁྱོད་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཙམ་གཞན་ལ་གཏོང་གི་སྦྱིན་པ་ཁྱོད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཐོབ་པ་མི་གཏོང་བ་ཞིག་ན། ཚེ་ཕྱི་མའི་ལོངས་སྤྱོད་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཆགས་པར་གཏོང་བའི་སྦྱིན་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཚེ་འདིར་ཡང་སྐད་ཅིག་ཙམ་དུ་ཡང་སྦྱིན་པ་ལ་མོས་པ་མེད་ཅིང་སྦྱིན་པ་མི་འདོད་པའི་བློ་ཡོད་ན་སྙིང་རྗེས་གཞན་དོན་དུ་སྦྱིན་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱིན་པ་ཁྱོད་ནི་སྦྱིན་པ་མ་བྱས་པ་ལ་འབྲས་བུ་མི་འབྱིན་པས་ལན་ལ་ལྟ་བ་དང་བཅས་པ་མིན་པ་འདྲ་ལ། འདི་ལྟར་སྦྱིན་པ་བྱིན་པའི་འབྲས་བུའི་ལན་ལ་བལྟས་པ་ནི། གཞན་ལ་སྙིང་རྗེས་བདག་གི་ཆའམ་འོས་མ་ཡིན་པས། སྦྱིན་པ་ཁྱོད་ཀྱི་ལན་ལ་ལྟ་དང་བྲལ་བས་ན། ཁྱོད་
2-247a
འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའང་བདག་གིར་མི་བྱེད་པར་ཤིན་ཏུ་གཞན་ལ་གཏོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྙིང་རྗེས་སྦྱིན་པ་ལ་སྨྲས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལུས་ལོངས་སྤྱོད་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་རང་དོན་དུ་མ་ཆགས་པར་གཞན་ལ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་ཚུལ་ལ་བློ་སྦྱོང་ཚུལ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྙིང་རྗེས་སྦྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་དོན་བསྡུས་ཏེ་བསྔགས་པ། རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་བརྩེ་བས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གསུམ་སྟེ། རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་བརྩེ་བས་སྦྱིན་པ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ནི། གཞན་ལ་མི་གནོད་པར་སྦྱིན་པ་སྟེ། གཞན་ལས་ཕྲོགས་ནས་གཞན་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་བསད་ནས་དེའི་ཤ་སྦྱིན་པ་དང་། སློང་བ་པོ་ལ་བརྙས་ཤིང་བཀྲེས་པ་ལྟོགས་པ་སོགས་ཚིག་གིས་སྨད་ནས་ཡིད་ལ་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་དེ་སྦྱིན་པ་སོགས་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་གནོད་པ་མེད་ཅིང་ཚུལ་བཞིན་ལེགས་པར་སྦྱིན་པའོ། །དག་པའི་གནས་སམ་གཞི་སྦྱིན་པ་ནི་མ་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་དུག་དང་མཚོན་ལ་སོགས་པ་མ་དག་པའི་དངོས་པོ་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་པར་བརྟགས་ནས་དངོས་པོ་དག་ཅིང་གཙང་མ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །ཕན་པར་བྱེད་པའི་སྦྱིན་པ་ནི། སྦྱིན་པས་བསྡུས་ནས་དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱས་པས་སྦྱིན་ཡུལ་སེམས་ཅན་དེ་དག་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་ལ་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པའི་འབྲས་བུའི་བདེ་བ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དང་ནི། སྦྱིན་པ་དེས་རང་གི་འཁོར་གྱི་འགྲོ་བ་བུ་སྨད་དང་བྲན་གཡོག་སོགས་ལ་གནོད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་བཏང་ནས་དེ་དག་གི་སྐལ་པ་མི་བཞག་པའམ། ཆུང་མ་དང་བུ་སོགས་གཞན་ལ་གཏོང་ན་ཡང་དེ་དག་གི་སེམས་དང་མི་འགལ་བའམ་མཐར་དེ་དག་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་མི་འགྱུར་བར་ཤེས་ནས་གཏོང་གི་དེ་དག་ཤིན་ཏུ་སྡུག་
2-247b
བསྔལ་བ་དང་། གནོད་སྦྱིན་སྲིན་པོ་སོགས་མ་རུང་བ་ལ་འཁོར་སྦྱིན་པ་སོགས་མདོར་ན་རང་ལ་དབང་བའི་འཁོར་རྣམས་ལ་གནོད་པ་མེད་པ་ནི། རྗེས་སུ་སྲུང་བ་དང་བཅས་པར་སྦྱིན་པའོ།

直译：
如是将布施果报也从内心深处施与其他众生，布施者菩萨们对自利无贪执，虽不求受用，但仍会得到极多受用和善妙资具，这是因果缘起的法性。在那种情况下，我也不求有漏受用之乐，仅希望通过丰富的受用，能够世世代代相续地对众生行利益布施。
我恒常以慈悲之心不为自己享受而将所有财物施与他人，你看，因此布施你应知我对布施果报毫无追求。如果你仅布施受用之物，而不舍布施之果报所获的受用，就不会成为后世也对一切受用无贪著、欣喜施舍的菩萨。因为如果现世哪怕一刹那也无有布施意乐，有不愿布施之心，就不会因悲心而真正欣喜为他利布施。
布施啊，你对未行布施者不会给予果报，所以似乎不顾恩报；如果期望布施的果报回报，那对以悲心为他人（行布施）的我是不合适的。布施你因无顾恩报之想，所以我也不取你的果报异熟为己有，而是极其施与他人。这样以悲心对布施说话的方式，是教导如何修心于无执着自利、完全施舍身体、财物和一切善根的方式。
总结赞颂悲心布施的功德：
"王子们慈悲..."等三个偈颂。王子们的慈悲布施有六种：无过失布施是不伤害他人的布施，即不是夺取他人物品后施予他人，不是杀害众生后施舍其肉，不是轻蔑乞者、骂他们饥饿贫穷等言语使其心生痛苦而行布施。总之，不损害其他众生，而是如法善妙施舍。
清净所依布施是不施与未经检查的毒物、武器等不净物品，而是经检查后施予清净洁净之物。
有益的布施是以布施摄受后引导行善，使布施对象众生在来世得到善趣与解脱果位的安乐；以布施对自己眷属—子女、仆人等—无害，施舍后不剥夺他们的份额，或者将妻子儿女施舍他人时，不违背他们的心意，或确知他们不会因此陷入巨大痛苦而施舍，不会将眷属施舍给非人、罗刹等恶类。总之，对自己拥有的眷属无害，即是伴随保护而行布施。
;


 །འཚོལ་བ་མེད་པར་སྦྱིན་པ་ནི། སེམས་ཅན་ཕོངས་པར་ཤེས་ནས་དེ་དག་གིས་ཆེད་དུ་མ་སློང་ཡང་དེ་ལ་ཕན་པའི་ཆེད་དུ་རང་གི་ལག་ནས་སྦྱིན་ཀྱི་སྦྱིན་གནས་གཞན་ཡོངས་སུ་མི་འཚོལ་བའམ། འདི་ལ་སྦྱིན་འདི་ལ་མི་སྦྱིན་ཞེས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་བདམ་ནས་འཚོལ་ཞིང་མི་སྦྱིན་པར། ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པར་སྙོམས་པར་སྦྱིན་པའོ། །གོས་པ་མེད་པའམ་ཆགས་པ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་ལན་དང་རྣམ་སྨིན་ལ་རེ་བ་མེད་པར་གཏོང་བའོ། །འདི་ནི་སྐྱོན་དག་པའི་ཆ་ནས་བསྟན་པའོ། །ཡང་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆ་ནས། ཐམས་ཅད་གཏོང་བའམ་མཐའ་དག་པ་གཏོང་བ་སོགས་དགུ་སྟེ། མཐའ་དག་གཏོང་བ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་གང་ཡང་མི་གཏོང་བ་ཅུང་ཟད་མེད་པའོ། །རྒྱས་པར་རམ་རྒྱ་ཆེ་བར་གཏོང་བ་ནི་དངོས་པོ་ཆུང་ངུ་དང་ཉུང་ངུ་ཙམ་མིན་པར་མང་ལ་རྒྱ་ཆེ་བ་གཏོང་བའོ། །གཙོ་བོ་གཏོང་བ་ནི། དངོས་པོ་ཉམས་པ་དང་རུལ་བ་དང་སྤྱད་དུ་མི་རུང་བ་མི་གཏོང་གི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དང་དྲི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་དངོས་པོ་བཟང་པོ་གྱ་ནོམ་པ་གཏོང་བ་དང་། རྟག་པར་གཏོང་བ་ནི། དུས་རེས་འགའ་གཏོང་རེས་འགའ་མི་གཏོང་བ་མ་ཡིན་པར། དུས་རྟག་པ་རྒྱུན་དུ་གཏོང་བ་དང་། དགའ་བར་གཏོང་བ་ནི། སེར་སྣའི་སེམས་མེད་པར་སློང་བ་པོ་སུ་ལ་ཡང་གཏོང་མི་གཏོང་མེད་པར་དགའ་བ་དང་བཅས་ཏེ་གཏོང་བ་དང་། ཟང་ཟིང་མེད་པར་གཏོང་བ་ནི་ལན་དང་རྣམ་སྨིན་ལ་རེ་བ་མེད་པས་གཏོང་བ་དང་། དག་པ་
2-248a
གཏོང་བ་ནི་གོང་དུ་དག་པའི་གཞི་སྦྱིན་པ་དང་དོན་གཅིག་སྟེ་དངོས་པོ་དག་པ་གཏོང་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་གཏོང་བ་ནི། སྦྱིན་པ་བྱས་པ་སྟེ་མཐོ་རིས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་ཉན་རང་གི་མྱང་འདས་ཀྱི་ཕྱིར་མི་བསྔོ་བར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བསྔོ་བས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ལ་གཞོལ་བ་དང་། དགེ་བ་བསྔོ་བའི་གཏོང་བ་ནི། གོང་དུ་ཕན་པར་བྱེད་པའི་སྦྱིན་པ་བཤད་པ་དང་དོན་གཅིག་སྟེ་སེམས་ཅན་རྣམས་སྦྱིན་པས་བསྡུས་ནས་དགེ་བ་ལ་གཞོལ་བའམ་འགོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྦྱིན་པ་བྱས་པ་ལས་བདེ་བ་འབྱུང་ཚུལ་ནི། ཇི་ལྟར་སྦྱིན་པ་ཉིད་ལ་དགའ་བའི་བདེ་བ་དང་། ཕ་རོལ་ལ་ཕན་བཏགས་པའི་དགའ་བའི་བདེ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པས་དགའ་བའི་བདེ་བ་གསུམ་གྱིས་ཚིམ་པའི་ཡིན་ཅན་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ། རང་གི་བདོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བས་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི། ལོངས་སྤྱོད་འདོད་དགུ་ཐོབ་པ་ཅན་དག་ལོངས་སྤྱོད་དེ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱད་པ་ཡིས་དེ་ལྟར་དགའ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །སྐབས་འདིའི་ལོངས་སྤྱོད་ཅན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སྦྱིན་པ་གཏོང་ཡུལ་འདོད་དགུ་ཐོབ་པ་དེ་དག་གཏོང་བ་པོ་དགའ་བ་ལྟར་དགའ་མི་ནུས་ཞེས་འགྲེལ་པར་བཤད། སྤྱིར་མཐོ་རིས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གཏོང་བའི་དགའ་བ་ལྟ་བུ་ནམ་ཡང་མྱོང་བ་མེད་པར་བཤད་ཀྱང་རུང་སྟེ། ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེ་སྡུད་པ་ལས། གླིང་བཞི་ལེགས་པར་བརྒྱན་པ་མཆིལ་མའི་
2-248b
ཐལ་བ་འདྲ། །བྱིན་ནས་དགའ་བར་འགྱུར་གྱི་གླིང་ཐོབ་དེ་ལྟར་མིན། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ།

直译：
无寻求布施是：知道众生贫乏后，即使他们未特意乞求，也为利益他们而亲手布施，不去寻求其他布施对象；或不选择"此人应施，此人不施"而选择福田寻找，而是无偏向地平等布施。无垢染或无贪著布施是无求回报与异熟果报而布施。这是从离过失角度而说。
再从功德方面，有施舍一切或施舍全部等九种：施舍一切是对内外物品无有丝毫不舍的。广大布施是不仅施舍少量小物，而是施舍广大众多之物。施舍最胜是不施舍损坏、腐败、不堪用之物，而是施舍色相、形状、香气圆满的优质珍贵之物。恒常布施是不是有时施舍有时不施舍，而是经常不断地布施。欢喜布施是无吝啬心，对任何乞者无施不施之别，以喜悦心施舍。无染施舍是不期望回报与异熟而施舍。净施是与前述净依布施意义相同，即施舍清净物品。回向菩提布施是：所行布施不为天界乐或声闻缘觉涅槃而回向，而是为一切众生之利而回向无上菩提，使之趋向无上菩提。施舍善业回向是与前述有益布施意义相同，即以布施摄受众生后使其趋向或安置于善业。
如是布施后生起安乐的方式：如此对布施本身欢喜的安乐、利益他人欢喜的安乐、圆满菩提资粮欢喜的安乐三者而满足的具慈悲菩萨，因完全施舍自己一切财物而生欢喜，这样的欢喜不同于得到如愿受用的人享用那些受用而生的欢喜。此处"受用者"，注释中解释为菩萨布施对象得如所愿者无法如施者般欢喜。一般而言，即使享用天界圆满受用者也永不会体验如菩萨布施般的欢喜，如《集功德宝》中所说："布施庄严四大洲如唾沫尘，施后生欢喜，得洲不如是。"
;


 །
说生起悲心因
བདུན་པ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བཤད་པ་ནི། ཕར་ཕྱིན་དྲུག་སྒྲུབ་པ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་སྟེ་སེར་སྣའི་དབང་གིས་སེམས་རྒྱུད་བཀྲེན་ཅིང་འཇུངས་པར་གྱུར་ནས་ཅུང་ཟད་གཏོང་མི་ནུས་པ་རྣམས་ལ་སྙིང་བརྩེ་བས་སེར་སྣའི་སྐྱོན་དང་སྦྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་ནས་སྦྱིན་པའི་ཆོས་ལ་འཇོག་པར་མཛད་པ་དང་། རྒྱུད་ངན་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་མ་རུངས་པ་སྲོག་གཅོད་པ་སོགས་སྡིག་པའི་ལས་སྤྱོད་པ་ལ་བརྩེ་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་བསྟན་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་འཇོག་པར་མཛད་པ་དང་། རྒྱུད་ཁོང་ཁྲོས་ཀུན་ནས་འཁྲུགས་པ་རྣམས་ལ་བརྩེ་བས་ཞེ་སྡང་གི་སྐྱོན་དང་བཟོད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་བསྟན་ནས་བཟོད་པ་ལ་འཇོག་པ་དང་། ཐ་མལ་གྱི་ལས་ལ་དགའ་བའི་ལེ་ལོའི་དབང་གིས་དགེ་བའི་ལས་མི་བྱེད་པའི་བག་མེད་པ་རྣམས་ལ་བརྩེ་བས་ལེ་ལོ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་བསྟན་ནས་བརྩོན་འགྲུས་ལ་འཇོག་པ་དང་། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔའི་ཡུལ་གྱི་གཞན་དབང་དུ་སོང་བས་རྟག་ཏུ་སེམས་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་བས་བསམ་གཏན་གྱི་ཆོས་བསྟན་ནས་བསམ་གཏན་ལ་བཞག་པར་མཛད་པ་དང་། ཟག་བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་རྟག་པ་དང་བདག་དང་གཙང་བ་དང་བདེ་བར་འཛིན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་སྙིང་རྗེ་བས་ལོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྐྱོན་བསྟན་ནས་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པའོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་
2-249a
སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ནི་བཞི་སྟེ། དམིགས་རྐྱེན་ནི་ཁམས་གསུམ་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཚེ་རབས་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཁྱབ་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཁྱབ་པ་དང་། ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ལ་འདུ་བྱེད་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཁྱབ་པས་གང་ཅི་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་ལས་མ་འདས་པས་དེ་ལ་དམིགས་ནས་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་བ་དང་། དེ་རྒྱུ་ཞེས་པ་བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཚོར་བ་གསུམ་གྱི་བག་ལ་ཉལ་བ་འགྲེལ་པས་བཤད་ཅིང་དེ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་པ་ཡིན་ཞིང་། བག་ཉལ་དེ་མ་སྤངས་ཀྱི་བར་དུ་བདེ་སྡུག་གཉིས་ཡང་ཡང་འབྱུང་བས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཕྲ་བའང་དེའོ། །ཡང་ན་བདེ་སྡུག་གི་ཚོར་བ་དང་བཅས་པའི་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་ཡི་རྒྱུ་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བཤད་ཀྱང་རུང་སྟེ། དོན་དུ་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་སོ། །ཚེ་རབས་གཞན་དུ་སྙིང་རྗེ་གོམས་པར་བྱས་པས་ཀུན་གཞི་ལ་སྙིང་བརྩེ་བའི་བག་ཆགས་བསགས་པ་ན་སྙིང་རྗེའི་རྒྱུ་ཡི་རྐྱེན་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལས་དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པས་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་བ་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏོ། །སྙིང་རྗེའི་སེམས་སྔ་མ་སྔ་མའི་རང་བཞིན་ལས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བ་ནི་སྔ་མ་རྣམས་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཏོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་ཡི་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་བའོ། །
菩萨殊胜平等悲心
བརྒྱད་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་
2-249b
སྙིང་རྗེ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་ནི་མཉམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་གཉེན་བཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་སྙིང་རྗེ་ཡང་དགྲ་ལ་སྙིང་རྗེ་མི་སྐྱེ་བར་ཞེ་སྡང་བར་བྱེད་ཅིང་བར་མ་རྣམས་ལའང་སྙིང་རྗེ་མི་སྐྱེ་བ་དང་། ཉན་རང་རྣམས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་ཡི་ཐམས་ཅད་དུ་མཉམ་པར་སྙིང་རྗེ་མི་སྐྱེ་བས་དེ་དག་གི་སྙིང་རྗེ་མཉམ་པ་མ་ཡིན་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་སྲིད་རྩེ་ནས་མནར་མེད་པའི་བར་ལ་ཁྱད་མེད་པར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བའོ།

直译：
说生起悲心因
第七、解释悲心生起之因：对于远离修习六度的众生生起悲心。对于因吝啬而心续贫乏、悭吝，不能施舍些许之人，由慈悲心宣说吝啬的过失和布施的功德，使他们安住于布施法。对于性情恶劣、凶悍、行杀生等罪业之人，由慈悲心宣说具戒律之法，使他们安住于戒律。对于心被嗔恨搅动之人，由慈悲心宣说嗔恨过失和忍辱功德之法，使他们安住于忍辱。对于喜欢世俗事务，因懒惰而不行善法的放逸之人，由慈悲心宣说断除懒惰、具精进之法，使他们安住于精进。对于被五欲境所控制而常心散乱之人，由慈悲心宣说禅定之法，使他们安住于禅定。对于颠倒执著有漏蕴为常、我、净、乐之人，由慈悲心宣说错误智慧的过失，使他们安住于正确的智慧。
另外，菩萨悲心生起的缘有四种：所缘缘是三界有漏生世的一切安乐都为变苦所遍，一切苦受都为苦苦所遍，舍受为行苦所遍，因此一切所感受的都不超出苦，缘此而生悲心。"其因"指乐、苦、舍三受的随眠，注释中解释这是习气的自性，是舍受，在未断除此随眠前，乐苦二者反复生起，这也是细微的行苦之苦。或者对具乐受、苦受的有漏蕴之因称为行苦也可以，总之菩萨的悲心是缘于具三苦的众生而生起。
在其他生世中修习悲心，在阿赖耶识中积累慈悲的习气，是悲心的因缘；从善知识处听闻正法而生悲心是增上缘；前前悲心的自性生起后后悲心是等无间缘。如是从因缘等三缘中生起菩萨的悲心。
菩萨殊胜平等悲心
第八、菩萨悲心平等性的殊胜：应知菩萨悲心是平等的。如何平等呢？世间人对亲友生起悲心，但对敌人不生悲心而生嗔恨，对中庸者也不生悲心；声闻缘觉对苦难者生悲心，但不能对一切平等生悲心，故他们的悲心不平等；而菩萨的悲心如前所述，对从有顶至无间地狱之间的具三苦众生无差别地生起大悲平等心。
;


 །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བསམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་བསམ་པའི་ཕྱིར་བསམ་པ་མཉམ་པས་སྙིང་རྗེ་མཉམ་པ་དང་། སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོབ་པར་མཛད་པ་དེ་བཞིན་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་གྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱོབ་པར་མཛད་པས་སྒྲུབ་པ་མཉམ་པའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་མཉམ་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་རིས་སུ་གྱུར་པ་གང་ལའང་ཆགས་པ་དང་སྡང་བ་མེད་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་མཉམ་པ་དང་། བདག་དང་སེམས་ཅན་དང་སྙིང་རྗེ་གསུམ་ཆར་གྱི་མཚན་མར་མི་དམིགས་པར་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་མཉམ་པ་དང་། འཁོར་གསུམ་མི་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་འབད་རྩོལ་དང་མཚན་མའི་གཡོ་བ་དག་པ་ས་བརྒྱད་པ་ནས་ཐོབ་པས་དེ་ཡན་ཆད་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་མཉམ་པ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །
殊胜悲心
དགུ་པ་སྙིང་རྗེ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་
2-250a
པ་ནི། སྤྱིར་བྱམས་སོགས་ཚད་མེད་པ་བཞི་པོ་བསྒོམ་པ་ཙམ་གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་དང་ཉན་རང་ལ་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚད་མེད་བཞི་བསྒོམ་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཚུལ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རང་གི་སེམས་ཀྱིས་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་སྒོམ་པ་ནི། ཚེ་རབས་སྔ་མ་རྣམས་སུ་བྱམས་སོགས་བསྒོམ་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་ཚེ་རབས་འདི་དང་ཕྱི་མ་རྣམས་སུ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་དེ་འདྲའི་བསྒོམ་པ་དེ་གཞན་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། ཚད་མེད་བཞི་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་མདོ་སྡེ་རྣམས་ལ་ཆེར་མོས་ཤིང་དད་པར་བྱས་པ་དང་། བསམ་པའི་ཁྱད་པར་དགུ་གོང་དུ་བཤད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་ཁྱད་པར་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་འབྱོར་བའམ། ཁྱད་པར་དུ་འང་ས་བརྒྱད་པ་སོགས་སུ་འབད་རྩོལ་མེད་པར་བྱམས་སོགས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འབྱུང་བས་དབང་འབྱོར་བ་ཉིད་དང་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱམས་སོགས་བཞི་བསྒོམ་པ་ནི་སྒོམ་པ་པོ་བདག་དང་། ཡུལ་སེམས་ཅན་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཚད་མེད་བཞི་ཡི་མཚན་མར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཟིན་པ་དང་། ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ས་དེར་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཛད་པ་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་ཤིང་ཉེ་བར་འདྲེས་པར་གྱུར་བའི་ཕྱིར་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །
供·依·无量品竟义
བཞི་པ་མཆོད་བསྟེན་ཚད་མེད་ཀྱི་ལེའུའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་ཡོན་ཏན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་བདག་ཉིད་
2-250b
དུ་ཡིད་ཆེས་པའི་སེམས་རབ་ཏུ་དང་བ་སྐྱེས་ཤིང་། ཆོས་གོས་དང་ན་བཟའ་མེ་ཏོག་དང་བདུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་ཀྱི་མཆོད་པ་དང་། ཕྱག་འཚལ་བ་དང་བསྟོད་པ་བསྒྲགས་པ་དང་བསྐོར་བ་བྱེད་པ་སོགས་དང་། བཀའ་བཞིན་གུས་པའི་བསྒྲུབ་པ་དང་བཅས་པའི་བཀུར་སྟི་ཆེན་པོས་ཤིན་ཏུ་མཆོད་པ་དང་། མཆོད་པ་དེ་ཡང་དུས་རེས་འགའ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ནམ་མམ་རྒྱུན་དུ་མཆོད་པར་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་གྱུར་པའི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་གྲུབ་པ་ཀུན་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་ཡོན་ཏན་གོང་དུ་བཤད་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་ཡང་མདོ་སྡེ་དང་གཙུག་ལག་གི་ནང་ནས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་ལ་བསྟེན་ན་དེ་ཡི་ཡོན་ཏན་ཚད་མེད་པ་མང་པོ་འབྱུང་བར་གསུངས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་ཡི་སྒོ་ནས། ཚེ་འདི་དང་ཚེ་རབས་གཞན་ཐམས་ཅད་དུ་ཕན་པར་བྱེད་པའི་བཤེས་གཉེན་རྟག་ཏུ་བསྟེན་པ་ཡིས་ཀྱང་གྲུབ་པ་ཀུན་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་རྗེས་སུ་བརྩེ་བའི་རང་བཞིན་བྱམས་སྙིང་རྗེ་དགའ་བ་བཏང་སྙོམས་ཚད་མེད་པ་བཞིའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་བཏགས་པས་ཀྱང་གྲུབ་པ་ཀུན་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།

直译：
因此，如是对一切众生有如此想法，故以心平等而悲心平等；如同拯救地狱等痛苦众生，同样拯救直至有顶间的一切众生，因行为平等故悲心平等；对任何种类的众生无贪无嗔，因离贪著故悲心平等；不执著自身、众生和悲心三者的相，通达一切为空性一味，因此悲心平等；无执三轮的智慧，远离勤勉和相的动摇，自第八地获得，故自此以上获得清净，因此悲心成为平等清净。
殊胜悲心
第九、悲心最为殊胜：一般而言，仅仅修习慈等四无量，色界诸天和声闻缘觉也有，但菩萨修习四无量成为最殊胜的方式是：菩萨们以自心修习慈等，因前世修习慈等的习气使今世及来世越来越殊胜增长，故这种修习胜过其他；对具足四无量法的经典深信爱乐；具备如上所述九种殊胜发心的特点；对禅定得自在，特别是在第八地等无需勤勉而慈等自然生起，故得自在；菩萨修习慈等四无量时，不分别能修之我、所修众生及四无量的相，以无分别智摄持；自获八地始，入此地的菩萨行为融合无间，因此成为最胜。
供·依·无量品竟义
第四、供养依止无量品的结尾：如前所述，对佛世尊生起信解为具不可思议功德本体的清净心，以法衣、天衣、鲜花、香等物品供养，以顶礼、赞颂、绕行等，以及如教奉行的修行恭敬大供养而极其供养，且不仅偶尔供养，而是恒常供养，具足此等，将获得为自他利益的世间和出世间一切成就。
同样，依止具备如上所说善知识功德，以及其他经典和论著中所说善知识功德的善知识，经说会生起无量多种功德，通过具备如此功德，恒常依止今生及一切来世都有利的善知识，也将获得一切成就。以慈、悲、喜、舍四无量这些对一切众生具随顺慈爱本性的方式利益众生，也将获得一切成就。


 །མཆོད་བསྟེན་གཉིས་ཀྱིས་གཙོ་བོར་བདག་གི་དོན་དང་། ཚད་མེད་བཞིས་གཞན་དོན་གཙོ་བོར་གྲུབ་བོ་ཞེས་འགྲེལ་བར་གསུངས། སྤྱིར་གང་གིས་ཀྱང་གཉིས་ཀ་འགྲུབ་པ་འབྱུང་ངོ་། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་
2-251a
མཆོད་པ་དང་བསྟེན་པ་དང་ཚད་མེད་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅོ་བརྒྱད་པ་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།། །།
菩提道品品
བཞི་པ་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ལེའུ་འདི་ནི་བསྒོམ་པ་གཙོ་བོར་སྟོན་པ་ཡིན་པས་འདི་ལ། རྒྱུ་དང་། ངོ་བོ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་གསུམ་ལས།
修行因
དང་པོ་ནི། ཇི་ལྟར་དམ་བཅས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་དང་། ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་ལྡན་པས་ཚོགས་བསགས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་བརྟན་པ་དང་མི་སྐྱོ་བ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བསླབ་ལས་མི་འདའ་བར་བྱས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ཤེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐོས་པ་དང་། རྟོན་པ་དང་ཡང་དག་རིག་པ་བཞིའི་ཚུལ་གྱིས་བསམ་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ལྡན་པས་ཚོགས་གཉིས་བསགས་པ་ལ་འབད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས། དེ་དག་གོ་རིམ་བཞིན་བཤད་པ་ལ།
知惭
དང་པོ་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ནི། ངོ་ཚ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤངས་དང་། །ཞེས་པ་ནས། གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཙོ་བོ་ཡིན་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་ཚིགས་བཅད་བཅུ་དྲུག་གིས་བསྟན་པ་འདི་ལའང་ནང་གསེས་སུ། ངོ་ཚ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། གནས་གང་ལ་ངོ་ཚ་བ་དང་། ངོ་ཚ་བའི་དབྱེ་བ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པའི་ཉེས་དམིགས་དང་། ངོ་ཚ་བའི་ཕན་ཡོན་དང་། ངོ་ཚ་བ་ལྡན་པ་ལ་བསྔགས་པ་དང་།ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་དང་ལྡན་པའི་རྟགས་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་བསྟན་པ་བཅས་རྣམ་གྲངས་བརྒྱད་ལས། དང་པོ་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ནི་དེའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ངོ་ཚ་མི་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་དེ་གཉིས་སྤངས་ནས་ངོ་ཚ་
2-251b
ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའོ། །དེ་ཡང་བདག་ལ་ལྟོས་ནས་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རང་གི་བསླབ་བྱའི་ཆོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་བཏང་ནས་ཉན་རང་གི་སྤྱོད་པ་ལ་བསླབས་ན་འདི་ནི་བདག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆ་མ་ཡིན་ཞེས་ངོ་ཚ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་སྨོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་གྲོགས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཟིན་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་བདག་དང་སེམས་ཅན་གཞན་དང་། ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་ཀྱི་ཆོས་གསུམ་གྱི་མཚན་མ་མི་དམིགས་པའོ། །དམིགས་པ་ནི་ཐེག་པ་དམན་པའི་ལམ་སྟེ་དེ་ལ་ཞུགས་ན་ངོ་ཚ་བའོ། །དེ་ཡང་ཉན་རང་གི་ཐེག་པ་དེ་ལ་ཞུགས་པ་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་ཀྱང་བདག་གི་དོན་འབའ་ཞིག་ལ་ཞུགས་པས་བསམ་པ་དང་ཤེས་རབ་དང་སྒྲུབ་པ་དང་འབྲས་བུ་དང་ཐམས་ཅད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་ཆེས་དམན་པའི་ཡུལ་ཡིན་པས་ཡུལ་དེ་ལ་དམིགས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དེ་ལ་འཇུག་པ་ལ་ངོ་ཚ་བར་བྱེད་དོ། །བྱེད་ལས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྨིན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་ནི་བརྟན་པའི་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡིན་གྱི། ཉན་རང་རྣམས་ནི་རང་གི་གཉེན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་བོར་ནས་རང་གཅིག་པུ་ཞི་བདེ་དོན་དུ་གཉེར་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལྟོས་ན་རྒྱུད་ལས། རང་གི་བུ་ལའང་མ་ཆགས་པའི། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་སྐལ་བ་ངན། །
2-252a
སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདེ་མཛད་པའི། །སྐལ་བཟང་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་དཔལ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་དེ་རྣམས་ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ།

直译：
供养依止二者主要成就自利，四无量主要成就他利，如注释中所说。一般而言，任何一种都能成就二者。《大乘经庄严论》中供养、依止与无量品第十八品解释完毕。
菩提道品品
第四、菩提分品主要宣说修行，此中有因、体性和殊胜支分三部分。
修行因
第一，安住于如所受戒律，具闻思，积累资粮等来说明。通过具惭、坚固、不厌倦三者不违学处；以知论典和知世间的方式听闻；以四依和具有清净的思所生慧积累二资粮而努力。按照顺序解释如下。
知惭
第一，知惭是："惭舍违品..."至"一性故为胜"之间的十六个偈颂所说明。内部细分为：知惭的性质，对何处生惭，惭的分类，无惭的过患，知惭的利益，赞叹具惭者，知惭有愧的标志，最胜有愧的宣说，共八类。
首先，知惭和有愧是舍弃其违品不知惭和无愧而成为知惭和有愧的自性。其中对自身而言是知惭，对他人而言是有愧。菩萨舍弃自己学处——大乘道，而学习声闻缘觉行为时，想："这不是我菩萨的行为"而感到惭愧；想："其他菩萨也会呵责我"而有愧。知惭有愧的自性和助伴是：被无分别智所摄持，不执著自身、其他众生和知惭有愧法这三者的相。
所缘是小乘道，入此道而感到惭愧。虽然进入声闻缘觉乘者无烦恼过失，但只求自利，其发心、智慧、修行和果位都远远低于大乘，这是其所缘境，缘于此境菩萨们入此而感到惭愧。
作用是菩萨的惭愧能够成熟众生。这种惭愧是坚固的，即菩萨所有；声闻缘觉则无顾及亲近的众生，舍弃他们只求自身寂静安乐，比起菩萨来说，如续部中说："对自己儿子也不贪著，声闻们福分劣，令一切众生安乐者，具胜福金刚手尊。"如是所说，他们惭愧甚小。


 །གནས་གང་ལ་ངོ་ཚ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། སྦྱིན་པ་སོགས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་ཡི། མི་མཐུན་ཕྱོགས་སེར་སྣ་སོགས་རང་གི་རྒྱུད་ལ་འཕེལ་བ་དང་། གཉེན་པོ་སྦྱིན་སོགས་འགྲིབ་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ། མི་བཟད་པའི་ངོ་ཚ་སྐྱེ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ན་རིགས་ཆེ་ཞིང་མཐོ་བ་དག་རིགས་ངན་གྱི་སྤྱོད་པ་བྱེད་པ་ལ་ངོ་ཚ་བ་ལས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སེར་སྣ་སོགས་འཕེལ་བ་ངོ་ཚ་ཞིང་སྦྱིན་པ་སོགས་འགྲིབ་པའང་ཤིན་ཏུ་ངོ་ཚ་བ་ཡིན་ནོ་འདི་ལ་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་ལ་ངོ་ཚ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་མི་སྦྱོར་བ་ལ་ངོ་ཚ་བ་ནི་བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་རང་རྒྱུད་ལ་གོམས་ཤིང་བརྟེན་པ་ལ་ནི་ལེ་ལོ་བྱེད་ཅིང་མི་སྦྱོར་བ་དང་། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་དབང་པོ་དྲུག་གི་སྒོ་མི་སྡོམ་ཞིང་འདོད་ཡོན་ལྔ་ཡི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ལས་ཀྱང་ངོ་ཚ་བར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པ་མཆོག་དམན་གྱི་དབྱེ་བ་ནི། མཉམ་བཞག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མིན་པ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ས་པའི་ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་ནི་ཆུང་ངུའམ་དམན་ལ་དེ་བཞིན་དུ་མཉམ་པར་བཞག་པ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ལ་ཡང་ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བའི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་ཆུང་ངུར་བསྡུ་ལ། མོས་སྤྱོད་དང་ས་དང་པོ་
2-252b
སོགས་འོག་མ་འོག་མ་རྣམས་རང་རང་གི་གོང་མ་གོང་མ་ལ་ལྟོས་ནས་ཆུང་ངུ་དང་། གོང་མ་རྣམས་འོག་མ་ལ་ལྟོས་ནས་ཆེན་པོར་བཞག་གོ། བསམ་པ་དམན་པ་ཉན་རང་རྣམས་ཀྱི་ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པས་བདག་གི་དོན་འབའ་ཞིག་བསྒྲུབ་པས་ཆུང་ངུ་དང་། ས་དང་པོ་ནས་བདུན་པའི་བར་གྱི་ངར་བཅས་ཞེས་པ་འབད་རྩོལ་གྱི་མཚན་མའི་ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་ངོ་ཚ་ནི་དམན་པའམ་ཆུང་ངུ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ལྟོས་འཇོག་གི་སྒོ་ནས་སོ། །དེ་ལས་གཞན་ལྷག་པའམ་ཆེན་པོ་སྟེ། མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པའི་ངོ་ཚ་དང་། དེའི་ཡང་ཆེན་པོ་དང་། ས་འོག་མ་ལ་ལྟོས་ནས་གོང་མ་དག་ཆེན་པོ་དང་། ཐེག་ཆེན་པའི་ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་དང་། ས་བརྒྱད་པ་སོགས་གསུམ་གྱི་ངར་འཛིན་མེད་པ་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་ནི་འབད་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་ཆེན་པོའམ་ལྷག་པར་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་མེད་པའི་ཉེས་དམིགས་ནི། བློ་ལྡན་གང་ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་དེ་ཚུལ་བཞིན་མིན་པར་ཞུགས་པ་ལས་ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེས་པ་དང་དུ་ལེན་པ་དང་། ཁྲོ་བ་ཡི་དབང་གིས་སྲོག་གཅོད་པ་སོགས་མི་དགེ་བ་ལ་ཞུགས་པས་བདག་ཉིད་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པས་རང་ལ་འདི་ཕྱིར་གནོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གཞན་ལ་གནོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་ལས་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ཡལ་བར་འདོར་བའི་ལེ་ལོ་དང་བག་མེད་པ་སོགས་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་སྐྱོན་ཆགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་ནས། སེམས་ཅན་རྣམས་དང་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཇོམས་པ་དང་། དེའི་དབང་གིས་རང་ཉིད་འགྱོད་ཅིང་
2-253a
གདུང་བ་སྐྱེས་པས་བདེ་བ་ལས་ཉམས་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཞིང་། གཞན་གྱིས་ཀྱང་ཡོན་ཏན་དང་མི་ལྡན་པར་མཐོང་ནས་བཀུར་སྟི་དང་རྙེད་པས་དམན་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལ། ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་མེད་པའི་རྒྱུ་དེས་བསྟན་པ་ལ་དད་པ་དང་ལྡན་པའི་མི་མིན་དཀར་ཕྱོགས་སྐྱོང་བའི་ཚོགས་དང་ནི། སྟོན་པས་ཀྱང་ལྷག་པར་དགོངས་པའི་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པས་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་པར་མཛད་དོ། །རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་ཆོས་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆེ་གེ་མོས་འདི་ལྟར་མི་རིགས་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་སྨོད་ཅིང་། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ལས་ཀྱང་། མཐོང་བའི་ཆོས་ཚེ་འདི་ལ་མི་སྙན་པ་བརྗོད་པ་ཐོབ་བོ།

直译：
对何处感到惭愧？当布施等六波罗蜜的违品——吝啬等在自己心相续中增长，以及对治——布施等减退时，菩萨们会生起难以忍受的惭愧。就像世间上高贵种姓者做低劣种姓的行为会感到惭愧一样，菩萨对吝啬等增长感到惭愧，对布施等减退更加惭愧。这称为对增长和减退的惭愧。
同样，对行持与不行持的惭愧是：坚固的菩萨们对于修习和依止六波罗蜜懈怠不行持，以及对生起贪嗔等烦恼和随顺烦恼生起的法——不守护六根门而趣入五欲境的行持，都会感到惭愧。
第三，高下的分类：非等持性的欲界地惭愧是小或劣，同样等持的色界和无色界也有小、中、大三种惭愧，其中小和中归为小类。信解行地和初地等下下地相对于其各自上上地是小，上地相对于下地是大。声闻缘觉发心下劣者的惭愧仅为自利而修是小；初地至七地称为"有我"，即有勤勉相的我慢，故其惭愧称为下劣或小，这是相对而言的。
其余殊胜或大的惭愧是：等持地的惭愧，以及其大者，相对下地而言上地是大，大乘的惭愧，以及第八地等三地无我执、无分别智自然成就的惭愧是无勤自成，故安立为大或殊胜。
第四，无惭无愧的过患：有智者若无惭愧，则从不如理行中生起贪等烦恼而接受它们，因嗔恨而行杀生等不善业，自身戒律受损，自害今后世，损害其他众生；同样，因懈怠放逸等而忽视善业和利益众生的事业，以及执著傲慢等过失，毁坏众生和自己相续中的戒律，因此自己生起悔恨忧伤，丧失安乐。他人也见其无功德而给予轻慢和少施舍；因无惭愧之故，也不会成为信仰教法的非人护法众的对象，佛陀也不特别关注而置之不理。佛子如法者会诽谤说："某某人如此做不适宜。"在世间人中也将于现世获得恶名。


 །སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་ཕྱིར་ཞིང་ངན་སོང་སོགས་མི་ཁོམ་པའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་དེས་ན་རང་རྒྱུད་ལ་ཆོས་དཀར་པོ་ཐོབ་ཟིན་ལས་ཉམས་པ་དང་། སྔར་མ་ཐོབ་པ་གསར་དུ་ཐོབ་པ་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཕྱིར་དེའི་ལུས་སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱང་མི་བདེ་བས་ཟིན་ནས་རྣལ་དུ་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ལྔ་པ་ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པའི་ཕན་ཡོན་ནི། རྒྱལ་སྲས་ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་བཤད་མ་ཐག་པའི་ཉེས་པ་འདི་དག་ཀུན་གཏན་དུ་མི་འབྱུང་སྟེ། མཁས་པ་དེ་ནི་རྟག་ཏུ་ལྷ་དག་དང་། མི་རྣམས་སུ་ནི་ཡང་དག་པར་སྐྱེ་བ་ནི་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་བློ་དང་ལྡན་པ་དེ་ཁྲེལ་ཡོད་དང་ངོ་ཚས་མྱུར་དུ་ནི། བླ་མེད་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དང་། རྒྱལ་བའི་སྲས་ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་ལྡན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་
2-253b
རྣམས་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ལ། སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་དང་། དེ་ནི་དུས་རྟག་ཏུ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་བྲལ་བ་བྲལ་འབྲས་དང་། གཉེན་པོ་ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་མི་འབྲལ་བར་འགྱུར་བ་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྒྱལ་སྲས་ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་དང་ལྡན་པ་དེས་ནི་ཕན་ཡོན་དེ་དག་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དྲུག་པ་ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་དང་ལྡན་པ་ལ་བསྔགས་པ་ནི། བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལུས་བཀྲུས་ཏེ་རྒྱུ་བཟང་ཞིང་ཁ་དོག་དབྱིབས་ལེགས་པའི་གོས་བཟང་པོ་གྱོན་ཡང་ནི། སེམས་ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཆགས་སོགས་ཉེས་པའི་དྲི་མ་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་གོས་ཀྱིས་དགབ་པར་མི་ནུས་ལ། རྒྱལ་སྲས་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པའི་གོས་ཅན་ནི། ཕྱི་ནས་གོས་སོགས་ཀྱིས་དགབ་བ་མེད་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་ཉེས་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་ནང་དུ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་གནས་པའི་དུས་ན་ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་སྐྱེ་བའི་གཉེན་པོ་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ། །རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ནི་སྤྲིན་དང་ཁུག་སྣ་ལ་སོགས་པས་གོས་སུ་མེད་པ་བཞིན་དུ་གྲོང་དུ་གཤེགས་པ་སོགས་ཀྱི་ཚེ་ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས། འཇིག་རྟེན་ཆོས་བརྒྱད་ཀྱིས་གོས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རང་གི་ལྟ་སྤྱོད་དང་མཐུན་པའི་གྲོགས་སུ་གྱུར་པའི་རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པ་གྱུར་པ་ན་ཡང་
2-254a
གང་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པའི་རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་པ་དེ་ནི་སྤྱོད་པ་མཐུན་ཞིང་ཤིན་ཏུ་མཛེས་པ་ཡིན་ཏེ། རིན་ཆེན་ལ་སོགས་པའི་རྒྱན་གང་གི་ཡང་འགྲན་ཟླ་མེད་པ་ཉིད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་གཞན་དོན་ཡལ་བར་འདོར་བ་ལ་ཁྲེལ་ཡོད་དང་ངོ་ཚ་བས། གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་མ་བཞིན་དུ་བྱམས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བུ་ལྟར་བྱམས་ཤིང་ཕངས་པ་མཛད་པ་དེ་དག་གིས། སེམས་ཅན་རྣམས་སྐྱོབ་པར་མི་བྱེད་ཅིང་ཡལ་བར་དོར་ན་ངོ་ཚ་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྲེལ་ཡོད་དང་ངོ་ཚ་བ་ནི་དཔེར་ན་དཔུང་གི་ཚོགས་རྟ་དང་གླང་པོ་དང་ཤིང་རྟ་བ་དང་། རྐང་ཐང་གི་ཚོགས་བཞིས་རྒྱལ་སྲིད་དང་ཡུལ་ཕྱོགས་བསྲུང་བ་ལྟར། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགྲ་ཡི་ཚོགས་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་འཁོར་བ་འདིར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚེ་ན་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་སྲུང་བར་བྱེད་པའང་ཡིན་ཏེ། ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་ཉེས་པ་རྣམས་ལ་མི་འཇུག་པར་བྱེད་པས་སོ།

直译：
于他世再生到恶趣等无暇处，因此失去自相续中已得的白法，也无法新获未得之法。因此，其身处于痛苦中，心也为不悦所掌控，不能安住于正常状态。
第五，惭愧的利益：具惭愧的佛子们永远不会生起刚才所说的这些过失。智者恒常投生为天人和人类，这是异熟果；有智慧者以惭愧迅速圆满无上正等菩提资粮，这是增上果；具惭愧的佛子成熟众生而不厌倦，这是士用果；他常远离违品无惭无愧，这是离系果；与对治惭愧不相离，这是等流果。如是具惭愧的佛子将获得这些利益。
第六，赞叹具惭愧者：凡夫众生虽洗浴身体，穿上质地良好、色彩形状优美的上等衣服，但因心无惭愧，有贪等过失垢染的自性，衣服无法遮盖；而具惭知愧的佛子，即使外表无衣物遮盖，自性上也无过失垢染。这表明内在等持瑜伽时，惭愧能对治烦恼生起。
佛子们具有惭知愧，如同虚空不被云雾等所覆盖一样，当行走乡村等时，以惭愧的自性，不被世间八法所染。当汇集在与自己见行相合的佛子们中间时，具惭知愧装饰者行为和谐极为庄严，是任何珍宝等饰品无法相比的。菩萨们因对舍弃他人利益感到惭愧，以如母般的慈爱使所化众生成熟，对一切众生如子般慈爱怜惜。若不救护众生而舍弃他们，对他们而言是惭愧之处。
惭愧就像军队的骑兵、象兵、车兵和步兵四种部队保护王国和领地一样，能在贪等一切过患的敌众中，全面守护菩萨们在轮回中利益众生，因为惭愧使人不陷入烦恼过失中。


 །བདུན་པ་ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་ལྡན་པའི་རྟགས་ནི་བཞི་སྟེ། བསམ་པའི་སྒོ་ནས་སྦྱིན་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་སོགས་ཡོན་ཏན་གྱི་ཕྱོགས་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་ཀུན་ལ་དང་དུ་ལེན་པ་བཟོད་པ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་དང་ཆགས་སྡང་སོགས་ཉོན་མོངས་ཀུན་དང་གང་ཅི་ཡང་རུང་བའི་ཉེས་པའི་ཕྱོགས་ཀུན་དང་དུ་མི་ལེན་ཅིང་། སྦྱོར་བའི་སྒོ་ནས་ཉེས་པ་ཀུན་ལ་མི་འཇུག་པ་དང་ཡོན་ཏན་ཀུན་ལ་འཇུག་
2-254b
པ་ཡི་མཚན་མ་བཞི་པོ་དེ་ནི། གང་སྣང་ཡང་། ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་དེའི་རྒྱུད་ཀྱི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པས་བྱས་པའི་རྟགས་ཡིན་ནོ། །བརྒྱད་པ་དེ་གཉིས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི། རང་གི་སེམས་ཀྱིས་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་བསྒོམ་པ་ནི། གལ་ཏེ་སྐྱོན་འདི་གཞན་གྱིས་ཤེས་ན་ངོ་ཚའོ་སྙམ་པ་ལས། གཞན་གྱིས་ཤེས་རུང་མ་ཤེས་རུང་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཉེས་པ་བྱས་པ་རང་ལ་རང་གིས་ཁྲེལ་བ་བསྒོམ་པ་ནི་མཆོག་ཅེས་འགྲེལ་བར་གསུངས། ཁྲེལ་ཡོད་བསྒོམ་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་མཆོག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་བ་ནི། ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་སྟོན་པའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ལ་མོས་པ་དང་། བསམ་པ་དགུ་གོང་བཤད་ལྟར་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སེམས་ཀྱི་དབང་འབྱོར་བའམ། ས་བརྒྱད་པ་ནས་འབད་རྩོལ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་དང་ངོ་ཚ་བའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། དག་ས་པའི་བྱང་སེམས་བྱ་བ་དེ་ལ་དོན་གཅིག་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཙོ་བོའམ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །
依止
གཉིས་པ་བརྟན་པ་ལ་མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད་གཉིས། དང་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་སྟོབས་བརྟན་པ་ནི། བྱང་སེམས་དེ་ལས་གཞན་པ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཉན་རང་གི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ལས། མཚན་ཉིད་དང་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། མི་འགྱུར་བས་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་དེའི་ཁྱད་པར་གསུམ་པོ་དེའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། དང་པོ་བརྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་གསུམ་ནི་རིམ་པ་ལྟར་
2-255a
སེམས་མ་ཞུམ་པའི་སྙིང་སྟོབས་དང་གཞན་དུ་མི་གཡོ་བར་སྲན་ཐུབ་པ་དང་། དོན་དེར་ཡང་དག་པར་ཤེས་ནས་དེ་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བས་བརྟན་པར་འདོད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་ན་ཆོས་དེ་གསུམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལམ་བསྒྲུབ་པ་ལ་འཇིགས་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །འཇིགས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་སྐྱེ་ན་བརྩོན་འགྲུས་མེད་པ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་རྣམས་བདག་གིས་བསྒྲུབ་མི་ནུས་སྙམ་དུ་ཞུམ་པའི་འཇིགས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་མེད་པ་རྣམས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བཞག་མི་ནུས་པས་རྣམ་རྟོག་གཡོ་བའི་འཇིགས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། ཤེས་རབ་མེད་པ་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་མི་ཤེས་པར་རྨོངས་པ་ཡིས་བྱ་བ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་བྱ་གཏོལ་མེད་པས་འཇིགས་པ་སྐྱེའོ། །ཞུམ་པ་སོགས་དེ་གསུམ་གས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་རྣམས་ལ་རང་དབང་དུ་མ་འདུས་པས་བསྒྲུབ་མི་ནུས་སྙམ་དུ་འཇིགས་པ་སྐྱེའོ། །དེ་ཕྱིར་འཇིགས་པ་གསུམ་པོ་དེ་ཡི་གཉེན་པོ་བརྩོན་འགྲུས་ཏིང་འཛིན་ཤེས་རབ་གང་ཞིག་གཤིས་སམ་ངང་གིས་གྲུབ་པའི་གཉུག་མ་གསུམ་ལ་ནི། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱིས་མི་འཕྲོག་པས་བརྟན་པའི་མིང་ཅན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས། སོ་སོར་རྟག་ཅིང་འབད་མི་དགོས་པར་བརྩོན་འགྲུས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་ཏིང་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་གཉུག་མའམ་རྟག་པ་ཡོད་པས་ཞུམ་སོགས་གསུམ་མེད་པར་མཆོག་ཏུ་བརྟན་པ་ནི་བརྟན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ལས་དང་པོ་པ་རྣམས་ལའང་
2-255b
སེམས་ཀྱི་གཤིས་ལ་མ་ཞུམ་པ་ཡོད་པས་བྱ་བ་ལ་འཇུག་ནུས་པ་ཞིག་བྱུང་ན་དེ་ཙམ་ལ་ལྟོས་འཇོག་གི་སྒོ་ནས་གཉུག་མའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མིང་ཐོགས་པར་སོགས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ།

直译：
第七、具惭愧的标志有四：从心态方面，对布施、持戒等任何功德方面都能接受忍耐，对无惭无愧和贪嗔等一切烦恼以及任何过失方面都不接受；从行为方面，不趣入一切过失而趣入一切功德。这四种标志无论显现何种情况，都是具惭愧者相续中知惭有愧所产生的标志。
第八、惭愧最为殊胜：以自心修习知惭有愧，不仅仅是想"如果别人知道这过失我会惭愧"，而是无论别人知道与否，自己对所犯过失自己感到惭愧的修习是最胜的，如注释中所说。修习惭愧通过五方面可知为最胜：对宣说惭愧的大乘法生起信解；如前所述具九种发心；心获得禅定自在；从第八地起无需勤勉而自然成就；不分别自他和惭愧法的三轮；清净地菩萨的行为在此成为一体，因此成为主要或最胜。
依止
第二、坚固分为总说和广说两部分。首先，菩萨的坚定勇力较其他世间人和声闻缘觉众，在性质、分类和不变三方面更为殊胜。其次，详细解释这三种殊胜：
首先，坚固的性质：精进、禅定和智慧三者分别是心不怯懦的勇力、不受动摇的坚忍，以及真实了知对境后不再改变。因为通过这三法，菩萨们无畏地趣入修行道路。
怎样会生起恐惧呢？无精进者担心"我无法修持菩萨行"而生怯懦恐惧；无禅定者因不能一心专注而生散乱动摇的恐惧；无智慧者因不了解菩萨行为何，因愚痴而对诸事无所适从而生恐惧。这三种怯懦等使菩萨无法自主地修行，认为无法成就而生恐惧。
因此，对治这三种恐惧的精进、禅定和智慧，以本性或自然成就的三种本质，因不被违品夺取而称为"坚固"。也就是说，无需各自观察和勤勉，精进自然成就、禅定和智慧自然成就、本性或常有，无怯懦等三种，极为坚固，这就是坚固的性质。
初学者心性中若有不怯懦而能趣入行为的能力，也可从相对角度称为本性精进等，应当了知。


 །གཉིས་པ་བརྟན་པའི་དབྱེ་བ་དང་པོ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། རང་བཞིན་གྱིས་བརྟན་པ་ནི་རིགས་ཀྱི་སྟོབས་ལས་བརྩོན་ཏིང་ཤེར་གསུམ་གྱི་ཁམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུམ་སོགས་ཀྱི་འཇིགས་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་ནི། སྨོན་ལམ་གྱིས་བརྟན་པ་ནི། བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྒྲལ་བར་བྱ་བ་ལས་མི་ལྡོག་ཅིང་མི་འགྱུར་བར་ཤོག་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ལས་གང་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་མི་འགྱུར་ཞིང་བརྟན་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨོན་ལམ་ཚད་མེད་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་དུ་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་ཐོག་མར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་འདི་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་ལམ་འདེབས་པའི་དང་པོ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་སྨོན་ལམ་ཀུན་འབྱུང་ཞིང་དེ་ཕན་ཆད་ཀྱི་སྨོན་ལམ་རྣམས་ཀྱིས་ཇེ་བས་ཇེ་བརྟན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཆགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་ནི་ཞེས་པ་བདག་གི་དོན་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། བདག་གི་དོན་བསྒྲུབ་པ་ལ་ལུས་དང་སྲོག་ལ་ཡང་ལྟ་བའམ་ཆགས་པ་དང་འཇིགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་ནི། གཞན་གྱི་དོན་ལ་བརྟན་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་སྣ་ཚོགས་བྱས་ཀྱང་དེས་སྐྱོ་བ་མེད་པར་བརྟན་པ་དང་། ཟབ་ཅིང་ཞེས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་བརྟན་པ་སྟེ། གདོད་ནས་སྐྱེ་འགག་མེད་པ་ཟབ་མོ་
2-256a
སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་མི་སྐྲག་ཅིང་མོས་པ་བརྟན་པའོ། །མཐུ་ལ་བརྟན་པ་ནི། མངོན་ཤེས་དང་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་སོགས་ཡོན་ཏན་རྒྱ་ཆེ་བ་རྣམས་བསྒྲུབ་པ་ལ་མི་ཞུམ་པར་མོས་པ་དང་། གདུལ་བྱ་ཉོན་མོངས་པ་ཤིན་ཏུ་བདོ་བས་སུས་ཀྱང་གདུལ་བར་དཀའ་བ་རྣམས་ཡལ་བར་མི་འདོར་བར་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཡུན་རིང་པོར་འདུལ་བར་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། རྒྱལ་བའི་ཆོས་སྐུ་དང་ལོངས་སྐུ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གསུམ་པོ་ཡོན་ཏན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་བདག་གིས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ཕྱིར་ལྡོག་པ་མེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ལ་བརྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བརྟན་པའི་རྣམ་གྲངས་བརྒྱད་བཤད་པ་དང་། སླར་ཡང་བརྟན་པའི་དབྱེ་བ་གསུམ་ནི། བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་དག་ནི་སྣ་ཚོགས་ཚད་མེད་པ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ནི། དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ལ་བརྟན་པ་དང་། གཞན་དོན་སྙིང་རྗེས་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་མེད་པར་སྲིད་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཉིད་ནི། བསམ་བཞིན་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལ་བརྟན་པ་དང་། འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ན་འཁོར་བའི་སྐྱོན་ཉོ༷ན་མོང༷ས་པས་གོས་པ་མེ༷ད་པ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ་བརྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྟན་པའི་རྒྱུད་ལ་བརྟན་པ་སྐྱེ་བ་ནི། དེ་ལས་གཞན་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཉན་རང་གི་བརྟན་པ་དང་མི་མཚུངས་ཏེ། གཞན་བརྟན་
2-256b
པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་འདོད་དོ། །གསུམ་པ་མི་འགྱུར་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ཕྱེ་མ་ལེབ་དང་། འདབ་ཆགས་མཁའ་ལྡིང་གི་གཤོག་པའི་ཤུགས་དང་། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་རླབས་དག་གིས་རི་རབ་གཡོ་མི་ནུས་པ་ལྟར་དཔེ་དེ་གསུམ་དང་རིམ་པ་ལྟར་སྦྱར་ཏེ། བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མི་དགེ་བའི་གྲོགས་ངན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་དང་། ཆོས་ཟབ་མོ་སྟོང་པ་བདག་མེད་ཐོས་པས་མི་འཁྲུགས་ཤིང་མི་གཡོས་སོ། །
无忧
གསུམ་པ་མི་སྐྱོ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མི་སྐྱོ་བ་ནི། གཞན་ཉན་རང་གི་མི་སྐྱོ་བ་དང་། མཉམ་པ་མེད་པ་ཡིན་ལ། གང་ལ་མི་སྐྱོ་ཞེ་ན། གཞི་འམ་དངོས་པོ་གསུམ་ལ་མི་སྐྱོ་སྟེ། དགེ་བའི་བཤེས་ལས་དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པས་མི་ངོམས་པ་ནི། ཆོས་ཐོས་པ་ལ་མི་སྐྱོ་བའམ་ཆོས་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་ལ་མི་སྐྱོ་བའོ།

直译：
第二、坚固的分类首先有八种：本性坚固是由种性力量产生的精进、禅定、智慧三界，使菩萨行无怯懦等恐惧；愿力坚固是发无上菩提心后，发愿"愿我获得大菩提度化一切众生而不退转不改变"，由此无论转生何处都不变而坚固。菩萨的无量愿力直至佛地都生起，其根本就是最初发菩提心，依靠这最初立愿，一切愿力生起，此后的愿力使其越来越坚固。"无执著"是指依于自利，对成办自利连身命都不顾或不贪著恐惧；对他利坚固是指众生做各种错误行为，也不厌倦而坚固；"甚深"指对真实义坚固，即对本来无生灭的甚深空性义不畏惧而信解坚固；对力量坚固是指对修证神通、力量、无畏等广大功德不怯懦而信解；对难调伏的烦恼极重众生不舍弃，而以各种方便长期调伏，这是对成熟众生坚固；心无退转地想"我要成就佛陀法身、报身、化身三身不可思议的功德"，这是对殊胜菩提坚固。如是解释了八种坚固分类。
进一步的坚固分类有三种：为无上菩提行各种无量难行，是对难行坚固；悲心为他利不舍轮回而受生各种有，是对故意转生有中坚固；转生轮回之时不为轮回过失烦恼所染，是对无烦恼坚固。如是在菩萨相续中生起坚固，与其他世间和声闻缘觉的坚固不同，是其他具坚固者中的最胜。
第三，不变是：如同蝴蝶、鸟类金翅鸟的翅膀力量和大海巨浪不能撼动须弥山一样，依次与这三个比喻相应，坚固的菩萨们不被恶友、各种痛苦以及听闻甚深空性无我法而动摇或改变。
无忧
第三、无厌倦：菩萨的无厌倦与声闻缘觉的无厌倦不同。对什么不厌倦？对三种事物不厌倦：从善知识处听闻正法而不满足，这是对听闻法不厌倦，或对寻求法不厌倦。
;


 །བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་དུ་གཙུབ་ཤིང་ལས་མེ་འབྱིན་པ་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་རྒྱ་ཆེ་བ་རྩོམ་པ་ནི། རབ་ཏུ་འགྲུས་པའི་དངོས་པོ་ལ་མི་སྐྱོ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་དུ་ལེན་པ་ལ་མི་སྐྱོ་བ་ནི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དངོས་པོ་ལ་སྐྱོ་བ་མེད་པའོ། །དེ་དག་གིས་མི་སྐྱོ་བའི་དངོས་པོའམ་ཡུལ་གསུམ་བསྟན་ཏོ། །མི་སྐྱོ་བའི་རྒྱུའམ་འབྱུང་བའི་གནས་སམ་རྟེན་ནི། གོང་དུ་བཤད་པ་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་བརྟན་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་མི་སྐྱོ་བ་འབྱུང་བ་ཡིན་པ་སྟེ། མི་སྐྱོ་བའི་ངོ་བོའམ་རང་བཞིན་ནི། བྱང་ཆུབ་ཆེ་ལ་འདུན་པ་རབ་ཏུ་དྲག་པོ་ཉིད་གང་ཡིན་
2-257a
པ་སྟེ་རྒྱུ་དེས་མི་སྐྱོ་བ་དབྱེ་བ་ནི་བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱི་མི་སྐྱོ་བ་དེ་ནི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་རྣམས་ལ་ནི་འདི་ལྟར་མོས་སྤྱོད་དུ་བདག་གཞན་མཉམ་པའི་སེམས་མ་ཐོབ་པས་སྐབས་སྐབས་སུ་སྐྱོ་བའང་འབྱུང་བས་མི་སྐྱོ་བ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་དང་། ས་བདུན་དུ་སྐྱོ་བ་གཏན་མི་འབྱུང་བས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། དག་པའི་ས་གསུམ་དུ་འབད་མེད་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་ཤིན་ཏུ་རྫོགས་པ་སྟེ་དབྱེ་བ་གསུམ་དུ་ཡོད་པར་འདོད་དོ། །
通达论典
བཞི་པ་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྟན་པའི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ཉིད་ནི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ཤེས་པ་ལ་བརྗོད་དེ་དེ་ལ་གཙུག་ལག་ཤེས་པ་ཡང་ཟེར་རོ། །རིག་པའི་གནས་ལྔ་ནི་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་ནང་རིག་པ་དང་། ཏརྐ་འམ་རྟོག་གེའི་རིག་པ་ནི་ཚད་མ་སྟེ་རྒྱུའམ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རིག་པའང་དེའོ། །བརྡ་སྤྲོད་པའམ་སྒྲ་རིག་པ་དང་། བཟོ་ཡི་རིག་པ་དང་། གསོ་བའི་རིག་པ་ལྔ་པོ་དེ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་སློབ་དཔོན་མཁས་པ་ལས་ལེགས་པར་ཉན་ཅིང་དོན་ལ་བསམ་པས་ངེས་པ་རྙེད་པར་བྱས་ནས་གཞན་ལའང་སྟོན་པར་བྱེད་དེ་ཤེས་བྱའི་གནས་མཐའ་དག་རིག་པའི་གནས་ལྔས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཤེས་བྱ་ཇི་སྙེད་པ་ལ་མཁས་པར་བྱས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་འདོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་འཇུག་གོ། རིག་གནས་ལྔ་ཤེས་པ་ཙམ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། ཉན་རང་ལ་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱང་། གཞི་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་གི་སྒོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ལྔ་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ཉིད་ཁྱད་
2-257b
པར་དུ་འཕགས་སོ། །དེ་གང་ཞེ་ན་དང་པོ་གཞི་འམ་དངོས་པོ་ནི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་པོ་དེ་ཉིད་དེ་ཉན་ཐོས་རྣམས་རང་ཉིད་ཐར་པའི་དོན་དུ་ནང་རིག་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཙམ་གཙོ་བོར་དོན་དུ་གཉེར་གྱི་ཐེག་ཆེན་གྱི་གསུང་རབ་མཐའ་དག་གིས་བསྟན་དོན་རྣམས་ཀྱང་ཆེས་ཆེར་མི་བྱེད་ན་རིག་གནས་གཞན་ལྟ་ཅི་སྨོས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དོན་དུ་གཉེར་ཞིང་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པའི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་ཤེས་བྱ་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཚུལ་མཐའ་དག་ལ་ཡང་རང་ཉིད་སློབ་ཅིང་གཞན་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། ནང་རིག་པ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ལམ་དང་། རྗོད་བྱེད་མིང་ཚིག་གི་རང་བཞིན་རྐྱེན་དང་རྣམ་དབྱེ་སྦྱར་ཚུལ་དང་། ཡི་གེ་བསྡུ་བ་དང་དབྱེ་བསྣན་ལ་སོགས་པ་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ལྟར་ཐོགས་པ་མེད་པར་སྦྱོར་བ་ལ་མཁས་པས་ངེས་པའི་ཚིག་བཟང་པོ་དང་ལྡན་པས་སྒྲ་ཟུར་མ་ཆག་པར་དོན་གོ་བར་བྱེད་པ་དང་། དོན་དེ་ཡང་མངོན་རྗེས་ལུང་གི་ཚད་མ་དང་མཐུན་པར་བསྒྲུབས་ཏེ། ཚད་མ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱོགས་སུན་འབྱིན་པ་དང་། ལྡན་པའི་ཕྱོགས་བསྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་དོན་ལ་མི་འཕྲོག་པའི་ངེས་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། གསོ་བ་རིག་པས་ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནད་མཐའ་དག་ཞི་ཞིང་ཁམས་སྙོམས་པ་དང་། རིང་དུ་འཚོ་བའི་ཐབས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པའི་བཟོའི་རིག་པའི་གནས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རང་གིས་བྱས་ནས་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། ཚུལ་དེ་ཉིད་གཞན་ལའང་རབ་ཏུ་སྟོན་ནོ།

直译：
犹如三无数劫中从钻木取火般精勤广大之事，是对精进事物不厌倦；为众生利益忍受各种各样的痛苦而不厌倦，是对痛苦事物不厌倦。这些表明不厌倦的事物或对象有三种。不厌倦的原因或来源或依靠是：依靠前述知惭和坚固二者而生不厌倦。不厌倦的本体或自性是：对大菩提的极为强烈的希求，由此因缘，不厌倦的分类是有智者的不厌倦在道位阶段如下：在信解行位因尚未获得自他平等心，有时会生起厌倦，故不厌倦尚未圆满；在七地中完全不生厌倦，故已圆满；在清净三地中无勤自成极为圆满，如是认为有三种分类。
通达论典
第四、了知论典：坚固菩萨的了知论典是指了知五明处，又称通达论藏。五明处如前所说内明、因明又称为塔卡（tarki）或逻辑明，即量或因理明；语明又称声明、工巧明和医方明，这五种从善知识即博学上师处善加听闻，以思维义理获得确定后，也教导他人。由于所知境界全部由五明处所摄，菩萨们若通晓一切所知，是为希求一切智智慧，故如此趣入了知论典。虽然仅仅了知五明处世间人和声闻缘觉也有，但从六方面来看，菩萨们的了知五明处的论典超胜他们。
这六方面是什么？首先，所依或事物是五明处自身。声闻们仅为自己解脱而主要寻求内明的一部分——仅仅补特伽罗无我，对大乘一切经藏所教义理多不重视，更何况其他明处。菩萨们为一切相智慧，成办无边众生之利，于一切广大所知方面自己学习并教导他人。
以内明三乘之道，以及能诠名句之性，助缘和格位运用方式、字的合并分离等声明论典中所说，能无碍熟练掌握，具有良好确定的词语，不破坏字音而传达义理；且此义理也以现比教量来成立，破除无量的立场，成立具量的观点，从而产生不被动摇的定解；以医方明平息一切有情众生疾病，调和诸大种，成办长寿之法；亲自修习各种利益众生的工巧明，利益他人，并将此方法也传授给他人。


 །མདོར་ན་བྱང་
2-258a
ཆུབ་སེམས་དཔས་རང་གཞན་དོན་གཉིས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཐོག་མར་རང་ཉིད་ཀྱིས་རིག་པའི་གནས་ལྔའི་བསྟན་བཅོས་སམ་གཙུག་ལག་གི་གཞུང་ཉིད། ཐོས་པ་དང་། ཐོས་པ་བཞིན་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པ་དང་། ཚིག་ཁ་ཏོན་དུ་གོམས་པར་བྱེད་པ་དང་། དེའི་དོན་གང་དང་གང་ཡིན་པ་ལ་ཡིད་ཀྱིས་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དང་། དོན་མ་ནོར་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས། ལེགས་བཤད་ཉེས་བཤད་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་ལའང་ཚུལ་བཞིན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་གཞི་འམ་དངོས་པོའི་སྒོ་ནས་འཕགས་ཚུལ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ཆེད་དུ་བྱ་བ་ནི་ཉན་རང་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཇི་སྙེད་པའང་རང་དོན་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གཞན་དོན་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་ཡིན་པས་འཕགས་པ་དང་། བྱེད་ལས་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་གསུང་རབ་ཙམ་གྱི་ནང་རིག་པ་ཤེས་པས་རང་དོན་སྒྲུབ་པའི་ལས་བྱེད་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནང་རིག་པ་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་མཁས་པར་བྱས་ནས་རང་ཉིད་ཐེག་ཆེན་ལ་འཇུག་ཅིང་། གཞན་ཐེག་ཆེན་གྱི་རིགས་ཅན་རྣམས་ལའང་དེ་ཉིད་སྟོན་པའི་ལས་བྱེད། གཞན་ཉན་རང་གི་རིགས་ཅན་ལའང་དེ་དང་དེའི་ཐེག་པ་སྟོན་པའི་ལས་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཏན་ཚིགས་རིག་པ་སོགས་གཞན་བཞིས་ཀྱང་གཞན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་ཅིང་བསྟན་བཅོས་དེ་དག་གཞན་ལ་སྟོན་པའི་ལས་བྱེད་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །མཚན་ཉིད་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ནང་རིག་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་སྟོན་པ་སོགས་བསྟན་བཅོས་ཉུང་ངུ་ཞིག་མཉན་
2-258b
ནས་དེ་ཡི་ཚིག་འཛིན་པ་སོགས་ཡིན་ལ། བྱང་སེམས་ཀྱི་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ནང་རིག་པ་དང་། སྒྲ་དང་ཚད་མ་བཟོ་དང་གསོ་བའི་བསྟན་བཅོས་ཇི་སྙེད་པ་མུ་ཐུག་པ་མེད་པ་ཡང་ངོམས་པ་མེད་པར་ཐོས་པ་དང་འཛིན་པ་དང་བྱང་བ་དང་བརྟག་པ་དང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པས་མཚན་ཉིད་ལྔ་དང་ལྡན་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དག་དང་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་དུ་ཟད་པར་འགྱུར་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་ལྔ་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ནི། ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ཡང་མི་ཟད་པས་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ནི་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པས་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ནི། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མི་འཐོབ་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གནས་ལྔ་རིག་པ་ལ་མཁས་པར་བྱས་ཏེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་མཐུས། ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་ལྔ་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་དེ་གནས་གང་གིས་བསྡུས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་ཀྱིས་སྒོས་བསྡུས་ཏེ། གནས་ལྔ་ལ་མཁས་པ་དེ་ཡང་ཁ་ཅིག་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཟིན་ཅིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་པ་དང་། ཁ་ཅིག་གཟུངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ་གཟུངས་ཀྱིས་ཟིན་ཅིང་གཟུངས་དང་འབྲེལ་བའོ། །དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆ་ནས་དབྱེ་བ་གཉིས་སུ་ཡང་
2-259a
རུང་ངོ་། །དེ་ལ་དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པའི་དབང་གིས་གང་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ནས་གནས་ལྔ་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་ཐོགས་པ་མེད་པར་མཁྱེན་པས་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པའོ། །གཟུངས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ནི་སྔར་ཚེ་རབས་ཤིན་ཏུ་མང་པོར་གནས་ལྔ་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་ཐོས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚིག་དང་དོན་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པས་གནས་ལྔ་རིག་པས་བསྡུས་པའི་གསུང་རབ་དམ་པའི་ཆོས་མཐའ་དག་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ།

直译：
总之，菩萨为了成办自他二利，首先自己听闻五明处的论典或论藏，如所听闻不忘而持，熟习词句诵持，以意思维其中任何义理，透彻理解无误之义，通过辨别善说与恶说，如理向他人教授，这是从所依或事物方面殊胜的方式。
第二，目的方面：声闻缘觉的一切学处主要以自利为目的，而菩萨以他利为主要目的，因此殊胜；作用方面：声闻通过了解仅仅声闻经藏的内明来成办自利，而菩萨通晓三乘内明后，自己趣入大乘，也向其他大乘种性者宣说大乘，向声闻缘觉种性者宣说其相应乘法。同样，以因明等其他四明也利益他人，教授这些论典给他人，作用上殊胜。
性质方面：声闻听闻内明的一部分如讲述人无我等少量论典，持其词句等；菩萨则对三乘所摄的内明和声明、量论、工巧和医方无量无边的论典，无厌足地听闻、受持、熟习、思考和理解，具有五种性质而殊胜；声闻的论典了知在无余涅槃中灭尽，而菩萨通达五明处的论典即使在无余涅槃界中也不灭尽，故殊胜。果报方面的殊胜成就是：声闻通过了知论典不能获得一切相智，而菩萨通达五明处，由回向一切智的力量，能成就了知一切所知相的智慧果报。
菩萨通达五明处论典归属何处？由禅定和总持所摄。对五明的通达，有些属于禅定自性，为禅定所持，与禅定相关；有些属于总持自性，为总持所持，与总持相关。如是从禅定和总持所摄的角度可分为两类。
其中，通过获得勇猛行等禅定力，入定于此而无碍了知一切五明处论典，从而成熟众生。通过总持自性，能保持前世极多生中所听闻的一切五明处论典的词义不忘，持守一切由五明所摄的圣教正法。
;


 །དེའི་ཕྱིར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། ཀུན་བརྗོད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་གསུམ་དང་ལྡན་པས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བརྡའ་སྤྲོད་སོགས་ཡན་ལག་བཞི་དང་། གཙོ་བོ་ནང་རིག་པ་སྟེ་དམ་པའི་ཆོས་མཐའ་དག་འཇིག་རྟེན་དུ་ནམ་དུ་མི་ནུབ་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ནི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པའི་བྱེད་ལས་སོ། །
通达世间
ལྔ་པ་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་ནི། བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་ཉིད་ནི་ལུས་ཀྱི་ཚུལ་ཤེས་པ་དང་ངག་གི་ཚུལ་ཤེས་པ་དང་། ཡིད་དག་གིས་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པ་ནི། གཞན་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཉན་རང་དང་མཉམ་པའམ་མཚུངས་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལས་གཞན་པ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཉན་རང་དག་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་པའོ། །གལ་ཏེ་གཞན་དག་འདི་སྙམ་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཤེས་པ་ལུས་
2-259b
ངག་གི་ཚུལ་གཞན་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པ་ཙམ་འཇིག་རྟེན་ཕལ་པ་ལའང་ཡོད་ལ། བདེན་བཞི་ཤེས་པ་ཉན་རང་ལ་ཡང་ཡོད་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཞེ་ན། དེ་དག་གིས་དེ་ནི་སེམས་ཅན་གཞན་སྨིན་པར་བྱེད་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེའོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཤེས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་འགགས་པ་ཤེས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཤེས་པ་ལ་ཡང་འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་པའི་ལུས་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་ངག་གི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཚུལ་ཤེས་པ་གཉིས་ཡོད་དོ། །དེ་ཉིད་གང་ཞེ་ན་བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ལུས་ཀྱི་ཚུལ་ལུགས་ནི་རྟག་ཏུ་མཆོག་དམན་བར་མའི་གང་ཟག་སུ་ལ་ཡང་བཞིན་ཁྲོ་གཉེར་མེད་པར་འཛུམ་པའི་མདངས་ཀྱིས་དགའ་བར་བྱེད་ཅིང་གུས་ཤིང་དགའ་བའི་རྣམ་པ་སྟོན་པས་གཞན་མགུ་བར་བྱེད་པའོ། །ངག་གི་ཚིག་ཡིད་དུ་མི་འཐད་པ་མེད་པར་འཇམ་ཞིང་ཡིད་དུ་འོང་བས་ལེགས་པར་འོངས་སམ་ཞེས་སོགས་དྲང་ཞིང་འཇེབས་པ་གསོང་པོར་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་དགོས་པ་ནི། ལུས་ཀྱི་ཚུལ་གཞན་གྱི་ཡིད་དང་མཐུན་པར་བྱས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་བདེན་པ་ཤེས་པའི་སྣོད་དུ་རུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ངག་གིས་དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པས་དམ་པའི་ཆོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལུས་ངག་གི་ཐ་སྙད་དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་ལུགས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ཀྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་འདི་དག་གང་ལས་བྱུང་བ་དང་། གང་
2-260a
གིས་ནུབ་པ་ཤེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི། སྣོད་དང་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་རྟག་ཏུ་འབྱུང་བར་འདོད་དེ། རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པས་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་གྲུབ་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ནུབ་པའམ་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། ལམ་གྱིས་བདེན་པས་ཀུན་འབྱུང་སྤངས་པ་ན། འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་འགག་པའི་ཕྱིར་གང་དུ་འགག་པའི་གནས་འགོག་བདེན་དང་། གང་གིས་འགོག་པར་བྱེད་པ་ལམ་བདེན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཤེས་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་མ་དག་པའི་གཞན་དབང་དང་། ནུབ་པ་ཤེས་པ་དག་པའི་གཞན་དབང་ཤེས་པ་དང་། བདེན་རྣམ་བཅུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་ཤེས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་གསུམ་ཀ་ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །བདེན་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལས་སྡུག་ཀུན་ཞི་བ་དང་། འགོག་ལམ་གཉིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བློ་ལྡན་བྱང་སེམས་རྣམས་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ལ་རང་གཞན་སྦྱོར་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པའི་ལས་སོ།

直译：
因此，菩萨的通达论典基于禅定，以神变神通、记说神通和教诫神通三种成熟众生；并通过总持从声明等四种支分和主要的内明方面，保持一切正法在世间永不衰落。这两者是通达论典的作用。
通达世间
第五、通达世间：坚固菩萨们的通达世间是了知身的方式、了知语的方式和以意了知四谛，这与其他世间人和声闻缘觉不相等或不相同，因此菩萨较其他世间人和声闻缘觉更为殊胜。
若有人想："了知世间名言，仅仅是随顺他人的身语方式，普通世间人也有；了知四谛，声闻缘觉也有，那么菩萨通达世间如何殊胜？"他们以此成熟其他众生，菩萨的方式与众不同，差别极大。
关于通达世间有三种：了知世间名言、了知世间生起和了知世间止灭。了知世间名言又分为了知随顺世间的身体名言方式和语言名言方式两种。这究竟如何呢？坚固菩萨们的身体方式是：对任何上中下等众生，常以无皱眉的面容、微笑的气色令他人欢喜，以恭敬喜悦的形态令他人满意。语言不讲不悦耳的话语，柔和令人愉悦，如说"善来"等，说诚实、悦意、坦率的言辞。
这两者的目的是：以符合他人意愿的身体方式使众生成为了解真理的适当器皿；以语言宣说正法使其修行正法，因此应当了知这样的身语名言方式。
以意了知这些世间从何生起、由何灭没，是了知世间的意义。这是因为集谛和苦谛二者认为器世间和有情世间常常生起，因果集谛产生结果苦谛，称为世间。灭谛和道谛二者使世间灭没或止息，因为道谛断除集谛时，作为苦谛本性的世间就会止息，因此灭谛是止息之处，道谛是能使其止息的，故这样了知称为通达世间：了知世间生起是了知不清净依他起，了知世间灭没是了知清净依他起，了知十六行相四谛的自性三解脱门，也是了知三种性相。
为了断除苦集二谛和获得灭道二谛，有智慧的菩萨令自他修习四谛，这是通达世间的作用。
;


 །རྒྱུ་མཚན་གང་གིས་ན་བློ་ལྡན་བྱང་སེམས་རྣམས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཤེས་པའི་བདེན་པ་དང་། དོན་དམ་བདེན་བཞི་ཤེས་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ཤེས་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་ཞེས་སུ་མངོན་པར་བརྗོད་དེ། སྡུག་བསྔལ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་
2-260b
གནས་རིས་དང་ཚེ་ཚད་བདེ་སྡུག་དར་རྒུད་སོགས་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཚུལ་ལུགས་ལུས་ངག་གི་ཐ་སྙད་སྐབས་འདིར་བསྟན་པས་མཚོན་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཚུལ་ལུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། འཇིག་རྟེན་དེ་དག་གང་གིས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་དང་བཅས་པ་ཤེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། ལམ་དང་འགོག་པ་ཤེས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྟེ་བདེན་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཇིག་རྟེན་མ་ལུས་པ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །འགའ་ཞིག་བདེན་བཞི་ཤེས་པ་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་ཞིང་། ལུས་ངག་གི་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་ནི་རང་གི་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པས་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མིང་འབྲས་བུ་ལ་བཏགས་པའམ། ཡང་ན་གཞན་ལ་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུའི་མིང་གིས་བཏགས་པའོ་ཞེས་འཆད་ཀྱང་། འདི་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པའི་སྐབས་ཡིན་པས་ལུས་ངག་གི་ཐ་སྙད་ཤེས་པའང་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་མཚན་ཉིད་པར་འདོད་རུང་ངོ་། །
通达四依
དྲུག་པ་རྟོན་པ་བཞི་ཤེས་པ་ནི། གང་ཟག་ལ་རྟོན་པ་དང་གསུང་རབ་ཀྱི་ཚིག་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་སོགས་ཀྱི་ཉེས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རྟོན་པ་བཞི་བསྟན་ཏེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞལ་ནས་གཙུག་ལག་བསྟན་པའི་ཆོས་དེ་ལ་རྟོན་གྱི་གང་ཟག་སོ་སོའི་ངག་ཙམ་ལ་མི་རྟོན་པ་ནི་ཆོས་ལ་རྟོན་གྱི་གང་ཟག་ལ་མི་རྟོན་པ་དང་ནི་གསུང་རབ་ཀྱི་ཆོས་དེ་ལ་ཡང་དོན་གཞན་ལ་དགོངས་ནས་ཕ་དང་མ་ནི་གསད་བྱ་ཞིང་ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་ལྟར་དགོངས་པ་ཅན་རྣམས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་དེར་མི་གཟུང་བར་དོན་ལ་རྟོན་གྱི་ཚིག་ལ་མི་རྟོན་པ་དང་ནི།
2-261a
དོན་དེ་ལ་དྲང་དོན་དང་ངེས་དོན་གཉིས་ཡོད་པའི་ངེས་པའི་དོན་གང་ཞིག་མཐར་ཐུག་དཔྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མར་ལྡན་པ་ལ་རྟོན་པ་ནི། དཔེར་ན་གང་ཟག་དང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཡོད་པར་བསྟན་པ་དག་དྲང་དོན་དང་། དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ངེས་པའི་དོན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མདོ་སྡེ་ཟབ་མོ་རྣམས་དང་། དེ་ཡི་དགོངས་པ་འབྱེད་པ་རྒྱལ་ཚབ་བྱམས་པ་དང་། རྒྱལ་བས་ལུང་བསྟན་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་དང་ཐོགས་མེད་ལྟ་བུ་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་དག་གིས་ཟབ་མོ་གཉིས་སུ་མེད་པ་བཤད་པ་བཞིན་དུ་དྲང་དོན་ལ་མི་རྟོན་ངེས་དོན་ལ་རྟོན་པ་དང་། ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་དེ་ཡི་ཡང་དོན་སྤྱི་ཙམ་ཡིད་རྟོག་བཅས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་གཟུང་འཛིན་ཅན་གྱི་རྣམ་པ་ལ་མི་རྟོན་པར། གཟུང་འཛིན་དང་བྲལ་བས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བའི་དོན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་རྟོན་པ་ནི། རྣམ་ཤེས་ལ་མི་རྟོན་ཡེ་ཤེས་ལ་རྟོན་པའོ། །ཡང་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས། གང་ཟག་དང་ཆོས་གཉིས་ཀ་རང་བཞིན་ཡོད་པར་ལྟ་བ་གང་ཟག་ལ་རྟོན་པ། དེ་གཉིས་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཆོས་ཉིད་ལ་རྟོན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཚིག་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་དང་། དོན་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཞེས་དང་། ཡང་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཚིག་གམ་ཆོས། དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དོན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་མདོ་གང་ལམ་ལ་འཇུག་པར་བསྟན་པ་དེ་ནི་དྲང་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་དང་། འབྲས་
2-261b
བུ་ལ་འཇུག་པར་བསྟན་པ་ངེས་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་དང་། ཡང་ན་ཀུན་རྫོབ་བསྟན་པ་དྲང་དོན་གྱི་མདོ་དང་། དོན་དམ་བསྟན་པ་ངེས་དོན་གྱི་མདོ་སྡེའོ།

直译：
为何有智慧的菩萨们被称为通达世间呢？因为他们了知世间名言的真理和胜义四谛的真理两者。具三苦的世间界中各种等级、寿量、苦乐、兴衰等情况如何，以及与此世间相应的身语名言方式（如本章所示），表明各种世间方式，了知这些世间从何生起的因即集谛，这是了知世间世俗谛；了知道谛和灭谛，是胜义谛，通过这二谛了知无余世间。
有些人解释说了知四谛是真正的通达世间，而了知身语的世间是由自己的世间了知所引发，故是以因名安立于果，或者是说以能生他人世间了知的因冠以果名。但这是通达世间章节，因此了知身语名言也可视为真正的通达世间。
通达四依
第六、了知四依：为断除依赖人和如文字般执持经典等过失，教导了四依：依靠佛陀世尊所宣说的论藏法，而非仅依靠各个人的言说，这是依法不依人；对于这些经典法，对于密意所说如"应当杀父母"等，不应按字面意思执取，而是依义不依语；
对于这义理有二种：了义和不了义，应依靠究竟衡量的具量了义，例如，宣说补特伽罗和蕴等法存在的是不了义，其无自性是了义。如同如来甚深经典和解释其意趣的佛子弥勒、佛授记的龙树和无著等大车轨师所解释的甚深不二，如是依了义不依不了义；对于了义经典，也不依靠仅是意识分别所缘的总义和作为八识对境的能取所取相，而是依靠远离能取所取、不可言说、自己亲证的无分别智慧所行境界，这是依智慧不依识。
又《无尽慧经》说：视人和法二者自性存在是依人，了解二者无自性是依法性；同样，语言是世间法，义理是出世间法；或者，一切世俗法是语言或法，一切胜义法是义。同样，宣说趣入道的是不了义经，宣说趣入果的是了义经；或者，宣说世俗的是不了义经，宣说胜义的是了义经。
;


 །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན་འདོད་ཁམས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་རྣམ་ཤེས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཟུགས་ཁམས་པའི་རྣམ་ཤེས་ཚོར་ཕུང་དང་། གཟུགས་མེད་འོག་མ་གསུམ་གྱི་རྣམ་ཤེས་འདུ་ཤེས་དང་། སྲིད་རྩེ་བའི་རྣམ་ཤེས་འདུ་བྱེད་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིར་ཉེ་བར་འགྲོ་ཞིང་གནས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཕུང་པོ་བཞི་ལ་གནས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ཀུན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་མི་རྟོག་པ་ཡེ་ཤེས་སུ་གསུངས་སོ། །རྟོན་པ་བཞི་བསྟན་པའི་དགོས་པ་ནི། གང་ཟག་ཁ་ཅིག་རང་གི་ཞེ་འདོད་དང་བསྟུན་ཏེ་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མ་ཡིན་ལ་ཡང་དག་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཞལ་ནས་གསུངས་པའི་ཆོས་ཀྱང་སྤོང་བའམ་སྨོད་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རྟོན་པ་དང་པོ་དང་། ཕ་དང་མ་བསད་པ་སོགས་ཀྱི་ཚེ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟར་འཛིན་པ་སྤངས་ཕྱིར་གཉིས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་གང་ཟག་དང་། དེ་བཞིན་དགྲ་བཅོམ་དང་རང་རྒྱལ་གྱི་གང་ཟག་ཞེས་དང་། གང་ཟག་གཅིག་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་ན་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་ཞེ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དྲང་དོན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ངོས་ནས་དེ་ལྟར་གསུངས་པ་མ་ཤེས་པར་གང་ཟག་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་དོ་ཞེས་ལོག་པར་གྱུར་
2-262a
པ་ལྟ་བུ་དྲང་དོན་ལ་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་བཟུང་བ་དགག་པའི་ཕྱིར་གསུམ་པ་དང་། ཟབ་མོ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ན་ཡང་། གཟུང་འཛིན་གྱི་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་པས་བསླད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་བརྗོད་པ་དང་བཅས་པར་འཛིན་པ་འཐོབ་པ་དག་ཏུ་གྱུར་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་རྟོན་པ་བཞི་པའོ། །དེ་ལྟར་སོ་སོར་རྟོན་པ་བཞི་བཤད་པའི་སྐབས་འདིར་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོན་པ་བཞི་དགག་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རྟོན་པ་བཞིའི་བྱེད་ལས་སམ་ཡོན་ཏན་ནི། རྟོན་པ་དང་པོ་དང་ལྡན་ན་གསུང་རབ་ཀྱི་ཆོས་ལ་མོས་པ་ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་པས་ཚིག་གི་དོན་ལ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། གསུམ་པས་དྲང་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལས་ཇི་བཞིན་བསྟན་པ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གཞན་ལས་ཐོས་པ་ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། བཞི་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་བརྗོད་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལས། བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནམ་ཡང་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །
说四无碍解
བདུན་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་བཞི་བསྟན་པ། ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི། དགེ་མི་དགེ་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་སོགས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དུ་མ་ཡོད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གཅིག་ལའང་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་དུ་མ་ཡོད་པ། མ་རིག་པ་ལ་ཡང་མིང་གཞན་གཏི་མུག་དང་རྨོངས་པ་དང་མི་
2-262b
ཤེས་པ་དང་། མུན་པ་དང་མུན་ནག་ཅེས་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཡེ་ཤེས་ལ་ཡེ་ཤེས་དང་། ཤེས་རབ་དང་། རིག་པ་དང་། བློ་གྲོས་དང་། སྣང་བ་སོགས་སུ་བཏགས་པ་ལྟ་བུ། མིང་དང་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པ་དང་ནི། མིང་དེ་དག་གི་དོན་གང་ཡིན་པ་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པ་དོན་སོ་སོར་ཡང་དག་པ་རིག་པ་དང་། མིང་དེ་ཡང་ཡུལ་གཅིག་གི་སྐད་ཙམ་གྱིས་མ་ཡིན་པར་ཡུལ་སོ་སོའི་ངེས་པའི་ཚིག་ལྷ་དང་ཀླུ་དང་མི་དང་དྲི་ཟ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་སྐད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཡི་གེ་འདུས་པ་ལས་མིང་མིང་འདུས་པ་ལས་ཚིག་ཚིག་དེ་ལ་དོན་གྱི་འཇུག་པ་གསལ་ཕྱིར་ཕྲད་ཀྱི་རྐྱེན་ཇི་ལྟར་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ།

直译：
什么是识呢？欲界众生的识依靠色蕴，色界的识依靠受蕴，无色界下三处的识依靠想蕴，有顶处的识依靠行蕴。如是识住于色等四处而安住，这是识；了知住于四蕴的这些识皆是空性而不分别识自身，是智慧。
宣说四依的目的是：为了避免某些人顺从自己的心愿而说"这不是佛语，不是正法"，从而舍弃或诽谤真实佛口所说之法，因此有第一依；为避免对"杀父母"等语句按照字面意思执取，故有第二依；佛说"凡夫补特伽罗、阿罗汉、独觉补特伽罗"以及"一补特伽罗出现世间，对世间一切有情都带来利益和安乐，是谁呢？即如来。"此类从不了义世俗角度而如是说法，因不了解而错误认为"补特伽罗实有"等，为制止这种把不了义当作真实义来执取，故有第三依；甚深不二义是自证智慧的境界，无法言说，但仍有人执取为被能取所取各种习气所染的识的所行境界和有言说，为制止这种错误，故有第四依。如是此处所说的四依，是为了破除四种颠倒依止。
四依的作用或功德是：具足第一依时，不会从对经藏法的信解中退失；同样，第二依使人不会从辨析语句义理中退失；第三依使人不会从听闻善知识所教导的区分不了义经和了义经的正确教法中退失；第四依使坚固菩萨永不从超越分别对境、不可言说的智慧中退失。
说四无碍解
第七、说四种无碍解：法无碍解是了知善、不善、有漏、无漏等多种法的分类，以及一种法的多种名称，如无明又称为愚痴、迷惑、无知、暗、黑暗等，智慧称为智慧、般若、明了、慧、光明等，了知名称和法的分类；义无碍解是无误了知这些名称的含义，包括自相和共相；词无碍解是无误了知不仅仅是一个地区的语言，而是各地的确定词语，包括天、龙、人、干闼婆、阿修罗等语言差别，从字的组合成名，名的组合成词，及为使词义明确而如何运用助缀的特征。


 །སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་གང་དྲིས་པ་ཐམས་ཅད་ཐོགས་པ་མེད་པར་ལུང་སྟོན་པ་དང་། རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ལན་ཐེབས་པ་དང་། ཆོས་གཅིག་གི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ་བསྐལ་པའི་བར་དུ་བཤད་ཀྱང་ཟད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའོ།། །།དེ་ལྟར་སོ་སོ་ཡང་དག་པ་རིག་པ་བཞི་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སོ་སོ་ཡང་དག་པའི་རིག་པ་བཞི་པོ་ཉན་རང་དང་མཚུངས་པ་མེད་པར་འདོད་དོ། །ཚིགས་བཅད་གཅིག་པོ་འདིས་ཡང་དག་རིག་བཞིའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིའི་གྲངས་ངེས་ནི་བསྟན་པ་ལ་ནི་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་ལ་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་བརྩོན་པའི་ཚེ་ན། གང་ཞིག་བསྟན་པར་བྱ་བ་དང་། གང་གིས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི། འདི་ལྟར་
2-263a
ཆོས་དང་དོན་ནི་གཉིས་པོ་དག་གང་ཞིག་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། གང་གིས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་དང་ཤེས་པ་ཡི་རང་བཞིན་སྤོབས་པ་གཉིས་པོ་ཁོ་ནས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཡང་ཆོས་ནི་མིང་གིས་བསྟན་པ་དང་། དེའི་དོན་ནི་འདི་དང་འདིའོ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཞེས་སམ་བློ་བརྟན་འགྲེལ་ཆེན་ལྟར་ན། ཆོས་གང་ཞིག་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་ནི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་དེ་ཉིད་ཞིབ་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པ་ནི་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ་ཞེས་སུ་བཤད། ངེས་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པས་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ཆོས་དང་དོན་གཉིས་ཀ་ཤེས་པ་འཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡུལ་སོ་སོའི་སྐད་གང་གིས་བརྡ་འཕྲད་པར་འགྱུར་བའི་སྐད་དེ་དང་དེའི་སྒོ་ནས་མིང་དང་དོན་གཉིས་ཀ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤོབས་པས་ནི་རྒོལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཞེ་འདོད་དྲིས་ཤིང་འཐད་མི་འཐད་ཀྱི་དོན་དུ་བརྩད་པ་ལ་ལན་འདེབས་པའི་ཕྱིར་སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་བཞི་རུ་གྲངས་ངེས་ཀྱི་ལྔ་དང་གསུམ་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་ནི་མཉམ་བཞག་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ནས་དེའི་ཕྱིས་སམ་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞི་པོ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཚིག་རྐང་འདི་གཉིས་ཡང་དག་རིག་བཞིའི་ངེས་ཚིག་ཏུ་བཤད་དེ། པྲ་ཏི་སཾ་བིདྱ་ཞེས་པ་པྲ་ཏི་ནི་སོ་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ་སོ་རང་རིག་པ་ལ་བྱའོ། །སཾ་ནི་ཡང་དག་པའམ་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །
2-263b
བི་ཏ་ནི་ཤེས་པ་སྟེ། མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་དེ་མངོན་སུམ་བྱས་པའི་རྗེས་ཐོབ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས། ཆོས་དང་དོན་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལ་བསྟན་ནས་གོ་ཞིང་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་སོ། །ཡང་དག་རིག་བཞིའི་བྱེད་ལས་ནི། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་སོགས་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་སོགས་ཟབ་མོའི་དོན་མཐའ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་ཞེས་སུ་རྣམ་པར་བརྗོད་དོ། །
累积二资粮
བརྒྱད་པ་ཚོགས་གཉིས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གཉིས་ནི་ཉན་རང་དང་མཚུངས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པའི་མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་བལྟའོ། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་ཡུངས་འབྲུ་སྲིན་བུས་ཟོས་པའི་ནང་གི་ནམ་མཁའི་ཁྱོན་ཙམ་དུ་བལྟའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཕྱོགས་བཞིའི་རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་ལྟ་བུར་བལྟའོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་བའི་རྨིག་རྗེས་ཀྱི་ཆུ་ལྟ་བུར་བལྟའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ།

直译：
辩才无碍解是对一切提问都能无碍回答，能对所有辩论者给予回应，以及获得从一法义出发，即使解说到劫尽也不会穷尽的智慧。如是如实了知四种无碍解，因此认为菩萨的四种无碍解与声闻缘觉不相同。这一偈颂显示四无碍解的特征。
四无碍解的数量确定，以"对于教法"等两个偈颂来说明。菩萨在精勤向他人教授法时，何者是所教授，以何教授呢？如是法和义两者是所教授的，能教授的是以确定词和智慧自性的辩才二者来教授。其中，法是以名来教授，其义是"此是此"来解释，或者如持慧《大疏》所说：简略宣说某法是义无碍解，其后详细分析解释是法无碍解。
词无碍解能够使人在一切方面获得对法与义二者的了解，因为通过各地方言能够相互理解的语言，理解名称和意义二者。辩才是针对辩论者的想法提问和探究合理与不合理之义的回答，因此无碍解确定为四种，非五种或三种。
因是在禅定中对一切法平等性自证安住后，由此后得智慧了知法等四种。或者，这两句偈颂解释为四无碍解的词源：梵文"pratisaṃvidyā"中，"prati"意为"各别"，指无分别智的自证；"saṃ"意为"正"或"平等"，即真如；"vidyā"意为"了知"，指现证无分别智后的后得清净世间智，能向他人教授并理解法和义等。
四无碍解的作用是：能断除对蕴、界、处等广大和空性等甚深义一切特征的一切疑惑，因此称为无碍解。
累积二资粮
第八、二资粮：菩萨们的福德资粮和智慧资粮二种与声闻缘觉不同，如《宝积经》所说："菩萨的智慧资粮如十方虚空；声闻的智慧资粮如被虫蛀的芥子内空间大小。菩萨的福德资粮如四方大海之水；声闻的福德资粮如牛蹄印中的水。"


 །ཚོགས་གཉིས་པོ་དེའི་མཐུས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཚེ་ན། གཅིག་གིས་ཞེས་པ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་འཁོར་བར་མངོན་པར་མཐོ་བ་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་བརྒྱ་བྱིན་དང་ཚངས་པ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་སོགས་ཀྱི་འབྱོར་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འཐོབ་པར་བྱེད་དོ། །གཞན་གྱིས་ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་
2-264a
འཁོར་བར་གནས་པ་ན་ཡང་འཁོར་བའི་ཉེས་པ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་གོས་པ་མེད་པར་འཁོར་བར་འཇུག་གོ། ཚོགས་གཉིས་གང་ཞེ་ན་ཚོགས་གཉིས་ཀྱིས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་བསྡུས་ཤིང་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གིས་ཀྱང་དེ་གཉིས་བསྡུས་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་པ་སྦྱིན་པ་དང་། ལྷ་དང་མིའི་ལུས་རྟེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་གཉིས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཡིན་ལ། ཐ་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པས་མི་གོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་བཟོད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་བསམ་གཏན་གསུམ་ནི་བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཀའི་ཆར་གཏོགས་པ་སྟེ། གནོད་པ་ལ་ཅི་མི་སྙམ་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ་གཉིས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་བཟོད་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བསྡུའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ལ་ཡང་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་ཞིང་རྨོ་དང་ཚོང་སོགས་བྱ་བའི་གྲོགས་བྱེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་བསོད་ནམས་དང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བསྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་སེམས་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བསྡུའོ། །བསམ་གཏན་ལ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཟུགས་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་གྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བསྡུའོ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྔ་ཆར་
2-264b
ཡང་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་དང་། འཁོར་གསུམ་མི་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་ན་ཀུན་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་སྡིག་པ་བཤགས་པ་དང་། བསོད་ནམས་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་གསོལ་བ་གདབ་པ་ཡང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བསྒོམ་པའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་གཏོགས་སོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གང་གིས་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ། དགེ་བའི་བཤེས་བསྟེན་པ་དང་། འགྲོགས་པ་དང་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་དང་ཆོས་ཉན་སོགས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བསྡུའོ། །ཚོགས་ཀྱི་ངེས་ཚིག་ནི་དུས་རྒྱུན་དུ་བསྒོམ་པ་ཐོབ་ནས་ནི་དགེ་བ་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། སཾ་བྷཱ་ར་ཞེས་པའི་སཾ་ནི་ས་རང་རྟའི་སྒྲ་ལས་རྒྱུན་དུ་ཞེས་དང་། བྷ་ནི་བྷ་བེ་ན་ཞེས་པ་བསྒོམ་པའི་དོན་དང་། ར་ནི་ཨཱ་ཧ་ར་ཞེས་ཀུན་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་ཏེ། སྦྱིན་སོགས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་དགེ་བ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བསྒོམ་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་ཚོགས་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྟན་པའི་ཚོགས་གཉིས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཀུན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་ནི་བྱེད་ལས་སོ། །ཚོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ནས་འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་མན་ཆད་ཀྱི་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་སའི་ཚོགས་བསགས་པ་ནི་ས་དང་པོ་ལ་འཇུག་ཅིང་དེ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བསགས་པ་དང་། ས་གཉིས་པ་ནས་དྲུག་པའི་བར་གྱི་ཚོགས་བསགས་པ་ནི། ས་བདུན་པ་མཚན་
2-265a
མ་མེད་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་དེ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ས་བདུན་པ་ཐོབ་པའི་ཚེ་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་དོན་ཐ་དད་པར་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ཅིང་མི་རྟོག་པས་ན་མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

直译：
依靠这两种资粮的力量，菩萨们在轮回中受生时，以一种（即福德资粮）在轮回中获得殊胜的高位，如帝释、梵天、转轮王等的圆满受用；以另一种（即智慧资粮）虽住于轮回，但不被轮回过失、业和烦恼所染而趣入轮回。
什么是二资粮呢？二资粮摄六波罗蜜，六波罗蜜也摄二资粮：成办圆满受用的布施和获得圆满天人身依的持戒二者是福德资粮，最后的般若波罗蜜是智慧资粮，因为能了悟一切法空性且不被烦恼所染。其他忍辱、精进、禅定三者归属于福德和智慧二资粮：无视伤害和忍受苦难的两种忍辱属于福德资粮，决定思择法的忍辱则摄入智慧资粮。
对于精进，为他众耕种、经商等事提供帮助的精进属于福德资粮，亲近善知识、听闻正法、修心等的精进属于智慧资粮。对于禅定，以世间的寻伺和无漏禅定从事利益众生的活动属于福德资粮，依靠禅定修习无分别三摩地属于智慧资粮。
前五者全部若为获得一切智智而回向，并以不执著三轮的智慧摄持，则全都成为智慧资粮。此外，忏悔罪业、随喜功德和请转法轮也属于福德资粮，布施、持戒和修行的三种福德事也属于福德资粮。能使智慧得以了悟的因缘，如亲近善知识、与之交往、承事、听法等，均摄入智慧资粮。
资粮的词源："saṃbhāra"中，"saṃ"从"saraṅta"声而来，意为"持续"；"bhā"从"bhāvena"而来，意为"修习"；"ra"从"āhara"而来，意为"普遍成就"。持续不断修习布施等六度善行来成就佛陀三身，称为资粮。坚固菩萨的二资粮能成办自他一切利益，这是其作用。
资粮的分类是：从凡夫开始至世第一法以下的胜解行地所积累的资粮，是为了趣入并获得初地而积累；从二地至六地所积累的资粮，是为了趣入并获得无相第七地。获得七地时，于经等各种法不作差别作意，无有分别，故称为无相。
;


 །ས་བདུན་པ་པའི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི། ས་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པར་ཚོགས་གཉིས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། ས་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པར་ཚོགས་གཉིས་བསགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་དབང་བསྐུར་བའི་ས་བཅུ་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་། ས་བཅུ་པར་ཚོགས་གཉིས་བསགས་པ་ནི་མཐར་ཐུག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྟན་པ་བྱང་སེམས་རྣམས་དེ་ལྟར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །
修或道之本性
གཉིས་པ་བསྒོམ་པའམ་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ལ། རྒྱས་པར་བྱང་ཕྱོགས་སོ་བདུན། བསྡུས་ཏེ་ཞི་ལྷག་གཉིས་བསྟན་པ་ལས།
修四思念住
དང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་པོ་སྡེ་ཚན་བདུན་དུ་བསྟན་པའི་དང་པོ། བློ་ལྡན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་ནི། རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་ཡིས་ཉན་རང་གི་བསྒོམ་པ་དང་མཚུངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་བསྒོམ་པ་དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་ཉན་རང་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ། །བཅུ་བཞི་པོ་གང་ཞེ་ན། རྟེན་གྱི་རྣམ་པ་ཁྱད་ཞུགས་པ་དང་། གཉེན་པོ་ཡི་རྣམ་པ་ཁྱད་ཞུགས་པ་དག་དང་ནི། དེ་བཞིན་དུ་ནི་འཇུག་པ་ཡི་རྣམ་པ་ཁྱད་ཞུགས་པ་དང་། ཞེས་ཁྱད་ཞུགས་པ་ཞེས་པ་འོག་མ་ཀུན་ལ་དོན་གྱིས་
2-265b
ཤེས་པར་བྱས་ནས། དམིགས་པ་དང་ནི། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཐོབ་པས་རྣམ་པ་ཡིས་བསྒོམ་པར་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་རྣམ་པ་ཁྱད་ཞུགས་པ་དང་། ཚད་ཀྱི་རྣམ་པའམ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་ཁྱད་ཞུགས་པ་དང་། མཆོག་གི་རྣམ་པ་ཁྱད་ཞུགས་པ་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཐོབ་པའམ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་རྣམ་པ་ཁྱད་ཞུགས་པའང་སྔ་མ་ལས་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཏེ་དེ་ལྟར་བཅུ་བཞིའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་འཕགས་པའོ། །དེ་དག་གི་དོན་གང་ཞེ་ན། རྟེན་ནི་ཉན་ཐོས་པ་རྣམས་ཀྱི་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་བསྒོམ་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ཉན་སེམས་སྒོམ་པར་བྱེད་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་བསྒོམ་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྡེ་སྣོད་ཐོས་བསམ་བསྒོམ་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རྟེན་གྱི་རྣམ་པའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་ཞུགས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཉེན་པོའི་རྣམ་པ་ནི་ཉན་ཐོས་པ་རྣམས་ལུས་མི་གཙང་བ། ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་བ། སེམས་མི་རྟག་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་བཞི། གཙང་བ་སོགས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཞིའི་གཉེན་པོར་བསྒོམ་པ་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་བཞི་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པས། གཙང་མི་གཙང་། བདེ་མི་བདེ་སོགས་ཀྱི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་བསྒོམ་པའོ། །དེ་ལྟར་ལུས་སོགས་བཞི་ཡི་རང་བཞིན་སྟོང་པར་ཤེས་པ་དེས་རིམ་པར་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་འགོག་
2-266a
པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་སྟེ་དབུས་མཐའ་རྣམ་འབྱེད་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །འཇུག་པ་ཁྱད་འཕགས་ནི། ཉན་ཐོས་རྣམས་རང་ཉིད་བདེན་བཞི་ལ་འཇུག་ཕྱིར་དྲན་ཉེ་བཞི་བསྒོམས་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བདག་གཞན་གཉིས་ཀ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་བསྒོམས་པས་ཁྱད་ཞུགས་པའོ། །དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་ལུས་སོགས་ལ་གཙོ་བོར་དམིགས་ནས་བསྒོམས་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་སོགས་ལ་དམིགས་ནས་བསྒོམས་པས་ཁྱད་ཞུགས་སོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་ནི། ཉན་ཐོས་རྣམས་ལུས་མི་གཙང་བར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སོགས་གཉེན་པོའི་མཚན་མའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྤང་གཉེན་གྱི་མཚན་མར་མི་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཁྱད་ཞུགས་སོ།

直译：
七地菩萨的福德和智慧资粮，是为了在第八地和第九地自然成就二资粮；在第八地和第九地所积累的资粮，是为了获得诸佛授予法王太子位灌顶的第十地；在第十地积累的二资粮，是为了获得究竟佛地。坚固菩萨们如是修习福德和智慧资粮。
修或道之本性
第二，修习或道的本性分为：广说三十七菩提分法，略说止观二者。
修四思念住
首先，将三十七菩提分法分为七组，其中第一组：有智慧的菩萨修习身、受、心、法四念住，由十四种方式超胜声闻缘觉的修习，因此菩萨的四念住修习远胜于其他声闻缘觉。
什么是这十四种呢？所依方面的超胜，对治方面的超胜，以及趣入方面的超胜，（"超胜"一词在下文各项中以意义推知）所缘方面、作意方面、获得方面的修习超胜。同样，随顺方面、随入方面、遍知方面、生起方面的超胜，数量方面或广大方面的超胜，最胜方面的超胜，以及修习方面、获得果位或成就方面的超胜，这些是与前面不同的分类，如是从十四方面超胜。
这些的含义是什么呢？所依方面，声闻的四念住修习是基于听闻和思维声闻三藏，而菩萨的四念住修习是基于听闻思维修习大乘藏，因此在所依方面超胜。同样，对治方面，声闻观修身不净、受是苦、心无常、一切法无有补特伽罗我四种，作为净等四颠倒的对治；而菩萨则对身等四法全部证悟法无我，修习远离净不净、乐不乐等一切相的真如。
如是了知身等四者的自性为空，由此次第趣入苦、集、灭、道四圣谛，如《辨中边论》所说。趣入超胜是：声闻为了自己趣入四谛而修四念住，而菩萨为了自他二者趣入而修习，因此超胜。所缘超胜是：声闻主要缘自相续的身等而修习，而菩萨缘自己和一切众生的身等而修习，因此超胜。作意超胜是：声闻作意身不净等带有对治相的方式，而菩萨则作意不执著所断和对治相，因此超胜。


 །ཐོབ་པའི་ཁྱད་པར་ནི། ཉན་ཐོས་རྣམས་ལུས་མི་གཙང་བ་དང་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་སོགས་དེ་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་ཡིན་ལ་འབྲས་བུ་ཡང་ཕུང་པོ་རྒྱུན་ཆད་པ་ཙམ་ཐོབ་བོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དེ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པ་དང་། མི་འབྲལ་བ་གཉིས་ཀའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་གྱི་ལུས་སོགས་རང་བཞིན་མེད་པས་འབྲལ་མི་འབྲལ་གཉིས་ཀར་མི་དམིགས་པ་བསྒོམས་པས་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཚེ་ན་ཡོངས་སུ་དག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་དང་མི་འབྲལ་ལ། མ་དག་པ་ལས་ཉོན་གྱིས་ལུས་སོགས་དང་བྲལ་བས་ཐོབ་པས་ཁྱད་ཞུགས་པའོ། །རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཁྱད་པར་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དྲན་པ་
2-266b
ཉེར་བཞག་བསྒོམ་པ་ནི་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་སྟེ། ལུས་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་སྒྱུ་མ་ལྟར་སྣང་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པས་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཆགས་པས་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ནོ། །ལུས་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མ་ཆགས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་དག་ལེན་ཅིང་སྲུང་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དག་པ་ལས། རྡེག་པ་ལ་སླར་མི་བརྡེག་པ་སོགས་དགེ་སྦྱོང་གི་ཆོས་བཞི་དང་ལྡན་པའི་བཟོད་པ་ལ་གནས་པར་བྱེད་དོ། །བཟོད་པ་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཕར་ཕྱིན་བསྒྲུབ་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ལ་སྐྱོ་བ་མེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་དོ། །བརྩོན་འགྲུས་ལ་གནས་པས་སེམས་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བའི་བསམ་གཏན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ལ། མཉམ་པར་བཞག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱི་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ལྷག་མཐོང་གི་ཤེས་རབ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས། དེ་ལྟར་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ལ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཕྱོགས་རྐྱང་པ་ཙམ་བསྒོམ་གྱི་དེ་ལྟ་བུའི་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ལ་ཡུན་རིང་པོར་གོམས་པར་མི་ནུས་སོ། །རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་ནི། ལུས་ལ་སོགས་པ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་ཙམ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། ཉན་རང་གི་ཡང་བསྒོམ་མོད་ཀྱི་དེ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསྒོམ་པ་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ལ་རང་གནས་ནས། གཞན་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཉན་རང་ལ་སོ་སོའི་བློ་དང་མཐུན་པར་དེ་དག་གི་དྲན་ཉེ་བསྒོམ་ཚུལ་ཀྱང་སྟོན་པར་བྱེད་པས་གདུལ་བྱ་ཀུན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་དང་། ཡོངས་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་
2-267a
ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ལུས་སྒྱུ་མའི་སྣང་བ་ལྟར་སྣང་ཡང་དེ་ལྟར་མ་གྲུབ་པ་དང་། ཚོར་བ་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་བདེ་སྡུག་མྱོང་བ་ལྟར་མྱོང་ཡང་དེ་ལ་དངོས་པོ་རང་མཚན་པ་གང་ཡང་མེད་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་རང་བཞིན་འོད་གསལ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་དང་། ཀུན་ཉོན་དང་རྣམ་བྱང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གློ་བུར་བ་ནམ་མཁའ་ལ་སྤྲིན་དང་ཁུག་སྣ་བྱུང་བ་དང་། དེ་དྭངས་པ་ལྟར་སེམས་ཀྱི་གཤིས་ལ་མ་ཡིན་པར་རྐྱེན་གྱི་དབང་ལས་གློ་བུར་སྣང་བ་སྣང་བརྙན་ལྟ་བུར་ཤེས་པས་ལུས་སོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་དྲན་ཉེ་བསྒོམ་པ་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་འཁོར་བ་ལ་ཆགས་པའི་ལས་ཉོན་གྱི་དབང་གིས་མི་སྐྱེ་ཡང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བསམ་བཞིན་བརྒྱ་བྱིན་དང་ཚངས་པ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་སོགས་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཟུང་ནས་གཞན་དོན་བྱེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཆགས་པ་སོགས་མི་སྐྱེ་ལ། སེམས་ཅན་ཕལ་པ་དམན་པ་དང་དུད་འགྲོ་སོགས་སུ་སྐྱེ་བ་བཟུང་ཡང་ཞུམ་པ་དང་རྒུད་པ་དང་ཉོན་མོངས་མེད་པར་སྐྱེ་བ་འཛིན་པས་ཁྱད་པར་འཕགས་སོ།

直译：
获得方面的超胜是：声闻们为了远离不净身、苦受等而修习，获得的果位仅是蕴体断灭而已。菩萨们不是为了远离或不远离这两者，而是修习身等无自性，不执著离与不离两者，当获得果位时，不离清净的佛三身，却远离不清净的业烦恼所生身等，因此在获得方面超胜。
随顺方面的超胜是：菩萨修习四念住随顺六波罗蜜，即了解身等四法如幻现而无自性，因此对身与受用、内外一切事物无执著，随顺布施；由不执著身与受用，清净受持并守护戒律；由清净戒律，不以打还打等而具足四沙门法的安住忍辱；以具忍辱的方式修行波罗蜜，以及不厌倦利益众生的精进；安住精进，成就心不散乱的禅定；依靠禅定，成就通达一切法共相和自相的胜观智慧。如是随顺六波罗蜜，而声闻们仅修习单纯菩提分法，不能长时间熟习这样的六波罗蜜。
随入方面的超胜是：虽然世间人、声闻缘觉也仅修身等四念住，但菩萨们的修习超胜，在安住自己的境界同时，随顺各类所化众生的智慧，为世间人和声闻缘觉宣说他们各自的四念住修法，因此在随入一切所化众生方面超胜。
遍知方面的超胜是：菩萨了知身如幻像般显现但并非如此实有，受如梦中感受乐苦却无有实在自相，心的法性圆成实性本性明净如虚空，一切染净法都是客尘，如同虚空中的云彩和雷电，以及它们的消散，非是心的本质而是因缘力量所暂时显现，如同影像。由如是了知身等自性而遍知超胜。
生起方面的超胜是：声闻修习四念住是为了遮止轮回受生，而菩萨们不是由贪著轮回的业烦恼之力而受生，而是为利众生而发愿为帝释、梵天、转轮王等，具足身与受用，行利他事业却不生贪著等烦恼；即使投生为普通众生、下劣身或旁生等，也无沮丧、退堕及烦恼，这样地受生，因此超胜。


 །ཚད་ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱི་དབང་པོ་རྣོ་བ་ཡིན་ཞིང་། དྲན་ཉེ་བསྒོམ་པ་ཡང་རང་གཞན་དོན་གཉིས་ཀྱི་ཆེད་དུ་བསྒོམ་པ་དང་། གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པར་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ན་ཡུན་ཐུང་ངུར་བསྒོམ་པ་དག །
2-267b
འཕགས་པའི་ས་མ་ཐོབ་པས་སྒོམ་པ་ཆུང་མོད་ཀྱི། ཉན་རང་གི་དྲན་ཉེ་བསྒོམ་པ་ལས་འཕགས་ཤིང་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །མཆོག་གི་རྣམ་པས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་ནས་དྲན་པ་ཉེ་བཞག་བཞི་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཏེ། འབད་རྩོལ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ན་བྱང་སེམས་གཞན་དང་འདྲེས་པ་དང་ཉེ་བར་འདྲེས་པའི་རྣམ་པས་བསྒོམ་པ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །ས་བརྒྱད་པ་པའི་བྱང་སེམས་གཅིག་གིས་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་བཞི་བསྒོམས་ན་གཞན་དག་ས་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྒོམས་པ་ཡིན་ལ། གཞན་གྱིས་བསྒོམས་ན་བདག་གིས་ཀྱང་བསྒོམ་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཆ་ནས་འདྲེས་པ་དང་ཉེ་བར་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་དོན་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ས་བདུན་པ་ལས་དང་པོར་ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་ཞིང་། སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ས་དགུ་པ་ལ་མ་ཞུགས་པའི་བར་ལ་ནི་ཉེ་བར་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འགྲེལ་པར་གསུངས། བསྒོམ་པའི་ཁྱད་པར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་བསྒོམ་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། བདག་མེད་གཉིས་ཀ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཆེན་པོས་ནས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཉན་རང་གི་དྲན་ཉེ་བསྒོམ་པ་ལས་འཕགས་སོ། །འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་ནི། ཉན་རང་རྣམས་ཀྱིས་དྲན་ཉེ་བསྒོམས་པས་རྒྱུན་ཞུགས་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་བཞི་ཐོབ་ཅིང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་བཞི་བསྒོམ་པས་ས་བཅུ་ཐོབ་པ་དང་། འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་པས་
2-268a
ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ། །
修四正断
གཉིས་པ་ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞི་བསྒོམ་པ་ནི་ཚིགས་བཅད་ལྔས་བསྟན་ཏེ། བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་ནི་ལུས་ཅན་གཞན་ཉན་རང་རྣམས་དང་མཚུངས་པ་མེད་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་བསྒོམ་པ་དང་བསྒོམ་བྱའི་ངོ་བོ་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་ལ་ཁྱད་ཞུགས་པས་སོ། །ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞི་ནི། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་མི་སྐྱེད་པ་དང་། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་སྤང་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་འཕེལ་བར་བྱ་བའོ། །ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞི་པོ་གང་གི་གཉེན་པོར་བསྒོམ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་ཡི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཉེས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་བསྒོམ་པ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་ལ། རྟེན་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་དག་གི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཉེས་པ་རྣམས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྟེན་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ཐོས་བསམ་སྒོམ་པ་དེ་ཡི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་མི་ཉན་མི་སེམས་མི་སྒོམ་པ་ནི་ཉེས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཉེན་པོའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཉན་རང་གི་གཙང་བདེ་རྟག་བདག་གི་མཚན་མའི་རྣམ་པ་ཅན་ནས། ས་བཅུ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་མི་འཐོབ་པ་ཡང་དག་འགྲུབ་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཉེས་པ་ཡིན་པའི་བར་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེས་ཡང་དག་སྤོང་བའི་དོན་མདོར་བསྡུས་ནས་བསྟན་པའོ།

 །ཚད་ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱི་དབང་པོ་རྣོ་བ་ཡིན་ཞིང་། དྲན་ཉེ་བསྒོམ་པ་ཡང་རང་གཞན་དོན་གཉིས་ཀྱི་ཆེད་དུ་བསྒོམ་པ་དང་། གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པར་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ན་ཡུན་ཐུང་ངུར་བསྒོམ་པ་དག །
2-267b
འཕགས་པའི་ས་མ་ཐོབ་པས་སྒོམ་པ་ཆུང་མོད་ཀྱི། ཉན་རང་གི་དྲན་ཉེ་བསྒོམ་པ་ལས་འཕགས་ཤིང་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །མཆོག་གི་རྣམ་པས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་ནས་དྲན་པ་ཉེ་བཞག་བཞི་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཏེ། འབད་རྩོལ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ན་བྱང་སེམས་གཞན་དང་འདྲེས་པ་དང་ཉེ་བར་འདྲེས་པའི་རྣམ་པས་བསྒོམ་པ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །ས་བརྒྱད་པ་པའི་བྱང་སེམས་གཅིག་གིས་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་བཞི་བསྒོམས་ན་གཞན་དག་ས་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྒོམས་པ་ཡིན་ལ། གཞན་གྱིས་བསྒོམས་ན་བདག་གིས་ཀྱང་བསྒོམ་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཆ་ནས་འདྲེས་པ་དང་ཉེ་བར་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་དོན་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ས་བདུན་པ་ལས་དང་པོར་ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་ཞིང་། སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ས་དགུ་པ་ལ་མ་ཞུགས་པའི་བར་ལ་ནི་ཉེ་བར་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འགྲེལ་པར་གསུངས། བསྒོམ་པའི་ཁྱད་པར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་བསྒོམ་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། བདག་མེད་གཉིས་ཀ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཆེན་པོས་ནས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཉན་རང་གི་དྲན་ཉེ་བསྒོམ་པ་ལས་འཕགས་སོ། །འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་ནི། ཉན་རང་རྣམས་ཀྱིས་དྲན་ཉེ་བསྒོམས་པས་རྒྱུན་ཞུགས་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་བཞི་ཐོབ་ཅིང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་བཞི་བསྒོམ་པས་ས་བཅུ་ཐོབ་པ་དང་། འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་པས་
2-268a
ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ། །
修四正断
གཉིས་པ་ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞི་བསྒོམ་པ་ནི་ཚིགས་བཅད་ལྔས་བསྟན་ཏེ། བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་ནི་ལུས་ཅན་གཞན་ཉན་རང་རྣམས་དང་མཚུངས་པ་མེད་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་བསྒོམ་པ་དང་བསྒོམ་བྱའི་ངོ་བོ་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་ལ་ཁྱད་ཞུགས་པས་སོ། །ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞི་ནི། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་མི་སྐྱེད་པ་དང་། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་སྤང་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་འཕེལ་བར་བྱ་བའོ། །ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞི་པོ་གང་གི་གཉེན་པོར་བསྒོམ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་ཡི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཉེས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་བསྒོམ་པ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་ལ། རྟེན་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་དག་གི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཉེས་པ་རྣམས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྟེན་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ཐོས་བསམ་སྒོམ་པ་དེ་ཡི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་མི་ཉན་མི་སེམས་མི་སྒོམ་པ་ནི་ཉེས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཉེན་པོའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཉན་རང་གི་གཙང་བདེ་རྟག་བདག་གི་མཚན་མའི་རྣམ་པ་ཅན་ནས། ས་བཅུ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་མི་འཐོབ་པ་ཡང་དག་འགྲུབ་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཉེས་པ་ཡིན་པའི་བར་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེས་ཡང་དག་སྤོང་བའི་དོན་མདོར་བསྡུས་ནས་བསྟན་པའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是藏文的完整直译成简体中文：
成为广大的特点是：菩萨们天生根器敏锐，而且修习正念也是为了自他二利，并以人法二无我的方式修习。因此，虽然在凡夫阶段短暂修习，
2-267b
尚未获得圣者地位而修习较小，但比声闻缘觉的修习正念更为殊胜且广大。以殊胜相而卓越的是获得第八地后，圆满修习四念住，当无需努力而自然成就时，与其他菩萨共修和亲近共修的方式成为最殊胜的修习。当一位八地菩萨修习四念住时，其他同地菩萨也在修习；当其他菩萨修习时，自己也在修习，因此称为"共修"和"亲近共修"，意指融合为一体。或者，如注释中所说，从七地首次获得八地的刹那称为"共修"，从第二刹那开始直到未进入九地之间称为"亲近共修"。修习的特点是，菩萨修习念住是以不舍弃众生的大悲心，以及通达二无我的大智慧所摄持，因此胜过声闻缘觉的念住修习。成就果位的特点是，声闻缘觉修习念住获得预流果等四果，而菩萨修习四念住获得十地和佛地果位，
2-268a
因此更为殊胜。
修四正断
第二，修习四正断以五颂显示：坚定的菩萨们的四正断与其他声闻缘觉有情不同，因为是为一切众生而修习，所修习的本体也因念住的殊胜而超胜。四正断是：未生恶不善法令不生、已生恶不善法令断除、未生善法令生起、已生善法令增长。四正断是作为什么的对治而修习呢？是作为念住的违品过失的对治而修习。对于菩萨念住所讲的十四种相（依止等），断除其违品过失：依止大乘闻思修法的违品是不听闻、不思考、不修习大乘法，这是过失。同样，对治的违品是声闻缘觉的净乐常我相等，直至不获得十地和佛地也是正确成就的违品过失，应当了知。这是简略宣说了正断的含义。


 །ཡང་དག་སྤོང་བ་དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཁོར་བ་
2-268b
འདིར་ཚངས་པ་དང་བརྒྱ་བྱིན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལུས་བཟུང་ནས་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཡི་དུས་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་ཞིང་དེ་དག་གིས་མི་གོས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞི་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། གཉིད་རྨུགས་དང་། རྒོད་འགྱོད་དང་། ཐེ་ཚོམ་སྟེ་སྒྲིབ་པ་ལྔ་པོ་དག་ནི་དོར་བ་ཡི་ཆེད་དུ་བསྒོམ་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པར་ཐེག་པ་དམན་པ་དང་ཉན་རང་གི་འབྲས་བུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དོར་བ་དང་། མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་ནས་འཕགས་པའི་ས་དང་པོ་ལ་སོགས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་དང་། ས་གཉིས་པ་ནས་དྲུག་པ་མན་ཆད་ལ་གནས་པའི་ས་བདུན་པ་མཚན་མ་མེད་པར་གནས་པ་ཐོབ་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པར་གྱུར་པའི་ཉེས་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་དང་། ས་བརྒྱད་པར་ལུང་བསྟན་པ་ནི་ཐོབ་པ་ལ་གེགས་སུ་གྱུར་པའི་ཉེས་པ་རྣམས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་སྤོང་བཞི་བསྒོམ་པ་དང་། ས་དགུ་པར་སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་བཞི་ཐོབ་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་བསྟན་པས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཐོབ་པ་ལ་བར་ཆོད་དུ་གྱུར་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་དང་། ས་བཅུ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་དབང་ནི་བསྐུར་བར་བྱ་བ་ཐོབ་པ་ལ་སྒྲིབ་པར་གྱུར་པ་སྤོང་ཕྱིར་སྤོང་བཞི་བསྒོམ་པ་དང་། ས་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པ་བཅུ་པ་སྟེ་དག་པའི་ས་གསུམ་དུ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམས་དག་པར་བྱ་བ་ཐོབ་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་
2-269a
བའི་ཕྱིར་སྤོང་བཞི་བསྒོམ་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པ་ས་བཅུ་གཅིག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་པ་ཉིད་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཐོབ་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞི་བསྒོམ་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་ལྡན་རྣམས་ནི་མོས་སྤྱོད་ནས་ས་བཅུའི་རྒྱུན་མཐའི་བར་དུ་ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞི་པོ་ལམ་གྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་དེ་ལྟར་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པའི་ཚུལ་ནི། མདོ་ལས་འདུན་པ་སྐྱེད་དོ། །འབད་དོ། །བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མོ། །སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཏོ། །ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་གོ་ཞེས་ཚིག་ལྔས་བསྟན་པ་ལྟར་བསྒོམ་སྟེ། དང་པོ་འདུན་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་གཞིའོ། །ལྷག་མ་བཞི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་མི་སྐྱེད་པ་དང་སྐྱེས་པ་སྤངས་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་སྤེལ་བར་འདུན་པའི་མོས་པ་ལ་ནི་བརྟེན་ནས་སུ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་ནི། འབད་པ་འམ་རྩོལ་བའོ། །དེ་ལྟར་ཞི་ལྷག་བསྒོམ་པའི་དུས་ན་རེས་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་གནས་ངན་ལེན་ཞུམ་པ་དང་རྨུགས་པའམ། རེས་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་གནས་ངན་ལེན་རྒོད་པ་དང་གཡེང་བ་བྱུང་བའམ། རེས་དེ་གཉིས་མེད་པར་རྣལ་དུ་གནས་པ་འབྱུང་བས་དེ་དག་གང་དང་གང་བྱུང་བ་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གྱིས་རིག་པར་བྱས་ནས། ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། གཟེངས་བསྟོད་པའི་མཚན་མ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་གསུམ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ནམ་མཚན་
2-269b
མ་གསུམ་དང་བཅས་པར་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མཚན་མ་གསུམ་འདུ་བྱེད་བཞི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །མཚན་མ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཞིང་། ཞུམ་རྒོད་མེད་པར་རྣལ་དུ་གནས་ན་དེའི་ངང་དུ་མི་བསྒུལ་བར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱའོ།

以下是藏文的完整直译成简体中文：
正断的详细分类是：菩萨们为了众生的利益，在此轮回
2-268b
中取梵天、帝释、转轮王等身，受用圆满妙欲时，为了不被贪欲等烦恼所控制且不被它们染污，而修习四正断。同样，为了舍弃贪欲、害心、昏沉睡眠、掉举恶作和疑等五盖，而修习正断。为了舍弃不思维大乘义而思维小乘和声闻缘觉果位，为了断除从胜解行地进入初地等圣位的障碍法，为了断除从二地至六地以下而获得无相住的第七地的障碍过失，为了断除获得第八地授记的障碍过失而修习四正断。为了断除获得第九地四无碍解而以说法令众生成熟的障碍，为了断除获得第十地如来灌顶为法王太子的障碍而修习四正断。为了断除在第八、第九、第十三净地中，获得清净佛土的障碍
2-269a
而修习四正断。为了最终获得第十一地佛地，断除获得佛地的违品障碍而修习四正断。聪慧菩萨们从胜解行地到第十地最后际之间，就这样修习四正断作为道的违品的对治。
修习的方式是，如经中以五句"发起欲求、勤勉、精进、持心、正安住"所示而修习。首先，欲求是精进的基础，余下四项是精进的本质。那就是依靠希求未生不善法不生、已生不善法断除、未生善法令生、已生善法增长的欲求，修习止观瑜伽即是勤勉或精进。如此修习止观时，有时会生起止的随顺品性不良如怯弱和昏沉，有时会生起观的随顺品性不良如掉举和散乱，有时会安住于无二的自然状态。无论生起何种情况，都应以正念和正知觉察，如理作意止相、振奋相和舍相三种，这称为"与理由或三相
2-269b
一起修习"。三相四行即"发起精进"的含义。通过三相持心，安住于无有怯弱和掉举的自然状态时，应不动摇地安住于那种状态中而正安住。


 །དེ་ཡང་སེམས་ནང་དུ་ཞུམ་པའམ་གཉིད་དང་རྨུགས་པར་གྱུར་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་ནམ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡོན་ཏན་སོགས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཟེངས་བསྟོད་པའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱས་ནས་ཞུམ་པ་ལས་བསླང་བར་བྱའོ། །ནམ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ནམ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ལ་སེམས་འཕྲོས་ནས་རྒོད་ཅིང་གཡེངས་པར་གྱུར་ན་འཁོར་བའི་སྐྱོན་དང་རྣམ་གཡེང་གི་ཉེས་པ་བསམས་ནས་རྒོད་པའི་སེམས་གཞིལ་བར་བྱས་ཏེ་ནང་དུ་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སེམས་ཡུལ་ལ་འཕྲོ་བ་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སེམས་ཞུམ་རྒོད་དང་བྲལ་བ་ན་དེ་ནས་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་དེའི་ངང་དུ་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པར་བྱའི་གཉེན་པོ་གཞན་འདུ་བྱེད་པར་མི་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་མཚན་མ་གསུམ་གྱིས་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཏེ། ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མས་རྒོད་པ་ལས་འཛིན་པ་དང་། གཟེངས་བསྟོད་པའམ་ལྷག་མཐོང་གི་མཚན་མས། ཞུམ་ཞིང་བྱིང་པ་ལས་འཛིན་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མས་བྱིང་རྒོད་བྲལ་བ་དེ་ཉིད་དུ་སེམས་འཛིན་པ་ཡིན་ལ། བརྩོན་འགྲུས་ནི་མཚན་མ་གསུམ་ལ་བརྩོན་པ་དང་། མཚན་མ་གསུམ་ནི་སེམས་འཛིན་པའི་ཐབས་ཡིན་ལ། ཐབས་དེ་འདྲ་བས་ཡང་ཡང་སེམས་བཟུང་བས་ལས་སུ་རུང་ནས་རྩོལ་
2-270a
བ་མེད་པར་ངང་གིས་གནས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་པ་སྟེ་འབྲས་བུ་ལྟ་བུའོ། །མདོ་ཚིག་ལྔ་པོ་དེ་ལ་འཆད་ཚུལ་གཞན་སྣང་ཡང་སྐབས་འདི་བློ་བརྟན་འགྲེལ་པ་ལྟར་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེའི་སྐབས་ཀྱི་ཡང་དག་སྤོང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་དང་དེའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་ཞེས་ནི་ངེས་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །
说四神足
གསུམ་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་བཤད་པ་ནི། བརྟེན་པ་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཉན་རང་གི་དེ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདུན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་པ་དང་། དཔྱོད་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའོ། །འདི་བཞི་དང་ལྡན་ན་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་སོགས་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་དབང་འབྱོར་བས་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་ནི་བདག་ཉིད་དང་ནི་གཞན་སེམས་ཅན་དག་གི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དོན་ཀུན་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བས་ཉན་རང་གི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི། རྟེན་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་ཐབས་དང་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་བཞི་ཡིས་བློ་ལྡན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་རྣམ་པར་བཞག་པར་འདོད་དེ། དེ་ཡང་རྟེན་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་སྟེ། ཚད་མེད་པ་བཞི་གོམས་པས་སེམས་ལས་སུ་རུང་ཞིང་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་
2-270b
པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཐོབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དག་དང་ཐབས་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདུན་པ་དང་བརྩོན་པ་དང་སེམས་པ་དང་དཔྱོད་པ་བཞི་ནི་ངོ་བོས་དབྱེ་བའོ། །དེ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པ་ཡིད་ཆེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྤྲོ་ཞིང་གུས་པར་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ལས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་འཛིན་ཐོབ་པ་ནི་འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །ཡང་ན་ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞི་ལ་འདུན་པའི་སྒོ་ནས་གུས་སྦྱོར་གྱི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཐོབ་པའོ། །ཡང་ན་ཡང་དག་སྤོང་བཞི་ལ་རྟག་སྦྱོར་གྱི་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཐོབ་པ་ནི་བརྩོན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའོ། །མདོར་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་འདུན་པ་ནི་རྒྱུ་དང་། དེ་ལས་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ནི་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་དངོས་སོ།

以下是藏文的完整直译成简体中文：
当心内向怯弱或有睡眠昏沉时，应作意如来与菩萨功德或禅定功德等振奋相，以此唤醒怯弱心。当心散乱于欲妙或外境而生掉举散乱时，应思维轮回过患和散乱过失，降伏掉举心，通过向内作意止相来平息心对境的散乱。当心远离怯弱和掉举时，应以作意舍相而安住于舍的状态中，不再造作其他对治，这样以三相持心：以止相持摄掉举心，以振奋相或观相持摄怯弱和沉没心，以舍相持摄远离沉掉的心。精进是勤于三相，而三相是持心的方法，以这样的方法反复持心，使心调柔后自然安住于无
2-270a
功用状态，即是正安住，如同果位。对这五句经文有其他解释方式，但此处按照智藏论释解说。如此，五种情况下的一切正断都被确定称为对治彼此违品的对治。
说四神足
第三，讲解四神足：坚定菩萨们的神足之相比声闻缘觉的更为殊胜，具有四种：欲神足、精进神足、心神足和观神足。具足这四者，能自在于飞行虚空等神通，故如此说。这些神足为自己和其他众生成办世间和出世间一切义利而生起，故超胜声闻缘觉的四神足。
神足的安立：以依止、分类、方便和成就四者安立聪慧菩萨的一切神足。其中依止是依靠禅定波罗蜜而生起，即通过修习四无量心使心调柔，获得清净的初禅、二
2-270b
禅、三禅和四禅，依此而获得神通。分类及方便有四种：欲、勤、心、观，这是以本质分类。
依靠确信诸法空性和无我而生起欢喜恭敬之精进，由此获得一心禅定，即是欲三摩地。或者通过欲心对四正断恭敬精进而获得一心。或者由于对四正断勤奋精进而获得一心，即是精进神足。总之，对于禅定的希求是因，由此发起精进是实际成就的方法。


 །སེམས་ནི་ཞི་གནས་དངོས་ཏེ་ཚེ་རབས་སྔ་མའི་ཞི་གནས་བསྒོམས་པའི་བག་ཆགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཚེ་འདིར་འབད་པ་ཆུང་ངུས་སེམས་རྩེ་གཅིག་གནས་པ་ཐོབ་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །དཔྱོད་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་སྟེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གདམས་ངག་ཐོབ་པ་བཞིན་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བས་ཐེ་ཚོམ་བྲལ་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཐོབ་པའོ། །མདོར་ན་དམིགས་པ་ལ་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་འདུན་བརྩོན་སེམས་དཔྱོད་བཞི་མཚུངས་ལྡན་དུ་ཚང་བ་ཡིན་ནོ། །ཐབས་རྣམ་པ་བཞི་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་མི་འགྲུབ་པའི་ཉེས་པ་ལྔ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་ཡོད་པ་དེ་དག་སྐབས་
2-271a
འདིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་འགྲུབ་པའི་ཐབས་རྣམ་པ་བཞིར་བསྡུས་པ་སྟེ། སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་ནི། དད་པ་འདུན་པ་རྩོལ་བ་ཤིན་སྦྱངས། དྲན་པ་ཤེས་བཞིན་སེམས་པ་བཏང་སྙོམས་བརྒྱད་དོ། །དེ་ཡང་དང་པོར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ལ་དད་ནས་དེ་བསྒྲུབ་པར་འདུན་པས་རྩོལ་བ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པས་རྩོལ་བ་ཡོད་ན་དད་འདུན་སྔོན་དུ་ཡོད་པར་ངེས་པས། འདི་གསུམ་ནི་རྩོལ་བར་བསྡུས་ཏེ་དེ་གཅིག་ནི་སྤྲོ་བའི་ཐབས་སམ་འབད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཐབས་གཉིས་པ་ནི་ཤིན་སྦྱངས་ཏེ་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བས་ཏིང་ངེ་འཛིན་འགྲུབ་པ་ཕན་འདོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དྲན་པ་ཤེས་བཞིན་བྱེད་ལས་གཅིག་པས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་ཐབས་གསུམ་པ་དམིགས་པ་ལ་མི་ཡེངས་པར་གཏོང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། སེམས་པ་དང་བཏང་སྙོམས་གཉིས་ནི་ཐབས་བཞི་པ་རྣམ་རྟོག་དང་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དྲུག་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མཐོང་བ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ནི་སྤྱན་ལྔ་སྟེ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བསྒོམས་པའི་རྣམ་སྨིན་ལས་ཤའི་སྤྱན་གྱིས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ན་གཟུགས་ཕྲ་རགས་གང་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་མཐོང་བའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྤྱན་ནམ་ལྷའི་སྤྱན་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་སོགས་བཞི་པའི་བར་བསྒོམས་པས་ཤའི་སྤྱན་ལས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པར་ཕྱོགས་བཅུ་དུས་གསུམ་གྱི་གཟུགས་ཆེ་ཕྲ་ཅི་རིགས་པར་ཤེས་པའོ། །འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་
2-271b
གཟིགས་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་ནི་མདོ་ལ་སོགས་པ་གསུང་རབ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚིག་དོན་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཤེས་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་དུས་གསུམ་གྱི་ཤེས་བྱའི་ཆོས་ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཀུན་མངོན་སུམ་གཟིགས་པའོ། །ཤའི་མིག་དེ་ལ་དཔག་ཚད་གཅིག་མཐོང་བས་བརྒྱ་དང་འཛམ་གླིང་ཙམ་དང་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀུན་གྱི་གཟུགས་ཕྲ་རགས་ཤེས་པའི་བར་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཤའི་སྤྱན་གྱིས་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་མ་ལུས་པའི་ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་གཟིགས་པའོ། །ལྷའི་སྤྱན་ལ་ཡང་ལས་ལས་སྐྱེས་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལས་སྐྱེས་པ་གཉིས་ཡོད་པའི་དང་པོ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤིན་ཏུ་དྭངས་པའི་དབང་པོ་ཐོབ་པས་ཐག་ཉེ་རིང་གི་གཟུགས་ཀུན་གསལ་བར་མཐོང་བའོ། །བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་གཏན་བསྒོམ་པའི་མཐུས་བསམ་གཏན་ས་པའི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་དབང་པོ་ཤིན་ཏུ་དྭངས་པ་ཐོབ་པ་དེས། སེམས་ཅན་དེ་དག་སྔར་གང་ནས་ཤི་འཕོས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ན་གང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་འདས་མ་འོངས་པའི་གཟུགས་དང་ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་གཟིགས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། གང་ཟག་དག་གི་རྒྱུད་ཚོད་རང་དང་མཉམ་པ་དང་དམའ་བ་རྣམས་གཟིགས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་ཐོགས་དང་བྲལ་བར་གཟིགས་པའོ། །སྤྱན་ལྔ་ལ་རྣམ་གྲངས་གཞན་དང་གཞན་དུ་བཤད་པའང་འགྲེལ་བར་གསུངས་སོ།

以下是藏文的完整直译成简体中文：
心即是止本身，依靠前世修习止的习气，今生以少许精进即获得专注一境性，这是心的禅定。观即是胜观，如获得禅定教授那样，以智慧的分析断除疑惑而获得一心专注。简言之，在专注所缘境的禅定中，欲、勤、心、观四者作为相应法齐备。
四种方法是：有八种行为能断除禅定不成就的五种过失，在此
2-271a
将这些归纳为成就禅定的四种方法。八种断行是：信心、欲求、精进、轻安、正念、正知、思维和舍心等八种。首先对获得禅定生起信心，然后以欲求而生起精进，有精进时必定先有信和欲，这三者归入精进，作为第一种方法，即欢喜的方法或努力的方法。第二种方法是轻安，即身心调柔，有助于禅定成就的本质。正念和正知因作用相同而合并为第三种方法，令心不散乱于所缘。思维和舍是第四种方法，作为分别念和烦恼的对治。
神足的六种成就：依靠神足成就能见，即五眼。修习神足的异熟使肉眼能见三千大千世界中所有粗细色法。神通眼或天眼通过修习初禅至第四禅，超胜肉眼，能知十方三世的各种大小色法。圣者的智慧眼以无分别智慧见到法性如实
2-271b
本质。法眼能无碍了知一切经典等佛语的文义。佛眼能亲见三世所有如所有、尽所有的所知法。
肉眼能见一由旬、百由旬、整个赡部洲以及大千世界的所有粗细色法。佛的肉眼能见十方一切世界现在的所有色法。天眼又分为业生和修生两种：第一种是诸天由自身业力获得极为清净的感官，能清楚看见远近所有色法。修生的是瑜伽师通过禅定之力获得由禅定地之元素形成的极为清净的感官，能见众生从何处死亡转生以及未来将转生何处的过去未来色法和现在色法。法眼能见诸法的自相共相以及众生根性与自己相等或低下者。佛眼能无碍无着地见一切法。注释中说五眼还有其他不同解释。


 །གདམས་
2-272a
ངག་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་མངོན་ཤེས་དྲུག་སྟེ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་གདམས་ངག་གི་ལུང་ནོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གཞན་ལ་བདག་གིས་གདམས་ངག་གི་ལུང་སྟེར་པའི་རྒྱུ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་ཤེས་དྲུག་འགྲུབ་པ་སྟེ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཞིང་དང་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འགྲོ་བ་དང་། ལྷའི་མིག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་མཐོང་བ་དང་། ལྷའི་རྣ་བས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་དང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྒྲ་ཐོས་པ་དང་། གཞན་སེམས་ཤེས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ལ་ཅི་བསམས་པ་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པས་རང་གཞན་འདས་པའི་དུས་ན་གང་དང་གང་དུ་སྐྱེས་པ་ཤེས་པ་དང་། འཆི་འཕོ་ཤེས་པས་མ་འོངས་པར་གང་དང་གང་དུ་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་། ཟག་ཟད་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པས་བདག་གཞན་གྱི་སེམས་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་གདམས་ངག་གི་ལུང་ནོད་ནས་སེམས་ཅན་གཞན་ལའང་ལུང་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དང་། གནས་པས་རྣམ་པར་རྩེ་བ་ནི། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་སོགས་སུ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྩེ་བའམ་རོལ་པར་བྱེད་པ་དང་སྨོན་ལམ་དང་ནི་ཞེས་པ། སྨོན་ལམ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ནི། གང་སྨོན་
2-272b
ལམ་གྱི་མཐུ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེའི་དབང་གིས་ཇི་ལྟར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་བཞིན་དུ་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་གནས་དེ་དག་ཏུ་ཅི་དགར་འགྱུར་ཞིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྣ་ཚོགས་མཛད་པས་རོལ་པའོ། །སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་བཟུང་བ་བྱང་སེམས་དེ་དག་གི་ལུས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་སེམས་ཀྱི་མཐུའི་ཡོན་ཏན་དང་། སྒྲ་དབྱངས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་དུ་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ས་བཅུ་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དབང་ཐོབ་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་དབང་བཅུ་ཐོབ་པ་སྟེ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་བསྒོམ་པའི་མཐུས་ཚེའི་འདུ་བྱེད་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་ཇི་སྲིད་འདོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་གནས་པ་ནི་ཚེ་ལ་དབང་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་སེམས་ལ་དབང་བའོ། །ནམ་མཁའ་ལས་ཅི་དང་ཅི་འདོད་པའི་ཡོ་བྱད་སྣ་ཚོགས་ཆར་ཕབ་སྟེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཡོ་བྱད་ལ་དབང་བའོ། །ལུས་ངག་གི་ལས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པའམ། ཁམས་དང་འགྲོ་བ་སྐྱེ་གནས་གཞན་དུ་སྐྱེས་པའི་ལས་དག་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་ཁམས་དང་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ལས་ལ་དབང་བའོ། །གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ལ་གནས་ཤིང་དེ་ལས་མ་ཉམས་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བའོ། །ས་གསེར་དང་ཆུ་བདུད་རྩི་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་མོས་པ་དེར་འགྱུར་བ་མོས་པ་ལ་དབང་བའོ། །ས་དང་པོར་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་བཅུ་གསུངས་
2-273a
པས་མཚོན་ནས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་པའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་གྲངས་མེད་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ནི་སྨོན་ལམ་ལ་དབང་བའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་དད་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འབར་བ་དང་འཕུར་བ་དང་འོད་འགྱེད་པ་སོགས་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ཆོ་འཕྲུལ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྟོན་པ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་དབང་བའོ། །ཆོས་དང་དོན་དང་ངེས་པའི་ཚིག་དང་སྤོབས་པ་བཞི་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བའོ། །མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མིང་ཚིག་ཡི་གེ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བསྟན་ནས་སེམས་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ཆོས་ལ་དབང་བའོ།

以下是藏文的完整直译成简体中文：
教授
2-272a
成就是六神通：依靠神足，自己从如来处受持教授，以及向其他众生授予教授的因，是依靠禅定成就六种神通。以神通神通能无碍前往诸佛刹土和众生处所，以天眼见到佛身和众生身，以天耳听闻如来语和众生声音，以他心智了知众生心中所想，以宿命随念智了知自他过去世在何处转生，以死生智了知未来将在何处转生，以漏尽通为断尽自他相续中的烦恼，从如来处领受教授后也向其他众生传授教言。
安住游戏是以神通神通在如来眷属围绕等处以各种神通变化游戏或游舞。"以及愿"，愿的成就是依靠
2-272b
愿力所生智慧，能如所发愿般随意转生于天、人等处，行各种利益众生事业而游舞。依愿力而取身的菩萨们的身体功德、心力功德和音声功德等难以言表，如《十地经》中所说。
获得权力的成就是获得十种自在力：以修四神足之力加持寿行，随意住世多久，这是寿命自在。同样，如愿入于无量大乘禅定，是心自在。从虚空中降下各种所欲资具雨而利益众生，是资具自在。示现各种身语业变化，或加持后转生于其他界及众生处所，是业自在。安住于色界禅定而不退失，为众生利益而转生欲界，是生自在。土变为金，水变为甘露等随所愿而转变，是胜解自在。如初地宣说的十大
2-273a
愿为例，成就无数圆满自他利益的大愿，是愿自在。为令众生生信而示现燃烧、飞行、放光等无量神通变化，是神通自在。法、义、词、辩四无碍解达究竟，是智慧自在。以各种名句文字向众生宣说经等一切佛法使其心满足，是法自在。


 །དབང་བཅུའི་རྒྱུ་ནི་དང་པོ་གསུམ་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་པ་ལས་ཐོབ་སྟེ། མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པས་ཚེ། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པས་སེམས། ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པས་ཡོ་བྱད་ལ་དབང་ཐོབ་བོ། །ལས་དང་སྐྱེ་བར་དབང་བ་གཉིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་པ་ལས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ལས་དག་པས་ལུས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་དང་། ངག་གི་ལས་དག་པས་ངག་གི་སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་འགྱེད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པར་གང་འདོད་པར་སྐྱེ་བ་ཐོབ་བོ། །བཟོད་པའི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་མ་དཀྲུགས་ཤིང་ཡིད་དང་མཐུན་པར་བྱས་པས། གང་དང་གང་དུ་མོས་པ་བསྐྱེད་པ་དེ་དང་དེ་བཞིན་འགྲུབ་པས་མོས་པ་ལ་དབང་བ་ཐོབ་བོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་པའི་མཐུས་སྨོན་ལམ་ལ་དབང་བ་ཐོབ་སྟེ་སྔོན་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་བརྩོན་པས་ཕྱིས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་སྨོན་
2-273b
ལམ་ཇི་ལྟར་བཏབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་ནས་སེམས་ཀྱི་དབང་ཐོབ་པས་རྫུ་འཕྲུལ་ཅི་འདོད་པ་ལ་དབང་ཐོབ་བོ། །ཡེ་ཤེས་དང་ཆོས་ལ་དབང་བ་གཉིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འགྲུབ་བོ། །ཆོས་ཐོབ་པ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པ་ཆོས་ཐོབ་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་སྟེ། མཐར་ཐུག་གི་ཡོན་ཏན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྟོབས་བཅུ་དང་མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་སོགས་སྒྲུབ་པའོ། །དེ་ལྟར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་དྲུག་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །
说五根
བཞི་པ་དབང་པོ་ལྔ་བཤད་པ་ནི། དད་པའི་དབང་པོ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔ་ལས། དད་པ་ནི་ལས་དང་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་བསླུ་མེད་དུ་ཡོད་པ་སོགས་ཡོད་པའི་དོན་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ལ་སེམས་རབ་ཏུ་དང་བའི་དད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་སྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་དེ་ལྟར་སྒྲུབ་ནུས་པར་མཐོང་ནས་མངོན་པར་འདོད་པའི་དད་པ་གསུམ་མམ། ཡང་ན་ཆོས་བཞི་ལ་དད་པ་སྟེ། ལས་རྒྱུ་འབྲས་ཡོད་པར་ཡིད་ཆེས་ནས་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་སྡིག་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་དད་དེ་ཐེག་པ་གཞན་མི་འདོད་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་བདག་མེད་པ་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་
2-236a
སོགས་ལྟ་བ་ངན་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འཆིང་བ་ཆེ་དང་ཡང་དག་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེའོ། །བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་ཙམ་ལ་ཐར་པ་དང་བདེ་བར་འདུ་ཤེས་པས་རོ་མྱང་ཞིང་ཆགས་པ་ནི་དཔེར་ན་ཟས་ཆེན་པོ་ཡིད་འོང་དུག་དང་འདྲེས་པ་ལ་ཞེན་ནས་ཟ་བ་དང་འདྲ་བར་གནས་སྐབས་དེར་བདེ་ཡང་མཐར་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་འཁོར་བ་ལས་མ་འདས་པས་དེ་འདྲའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་སྙིང་རྗེ་སྐྱེའོ། །མུ་སྟེགས་པ་དག་ཐར་པའི་ཆེད་དུ་མེད་ལྔས་གདུང་བ་དང་བྲག་ཁ་ནས་ལྕེབས་པ་སོགས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་ལམ་དུ་མཐོང་ནས་ཐར་པ་འཚོལ་བ་ནི། ཡང་དག་པའི་ལམ་ནི་རབ་ཏུ་སྟོར་བ་གྱུར་པ་ཡིན་པས་དེ་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་སྙིང་རྗེ་རབ་ཏུ་སྐྱེའོ། །ཉན་ཐོས་དང་བྱང་སེམས་ཀྱི་རིགས་མ་ངེས་པ་དག་ཉན་རང་གི་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་ནི་ཐར་པའི་ལམ་ལ་ཞུགས་ཀྱང་རང་བཞིན་དོན་གཉིས་སྒྲུབ་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་ལས་གོལ་བ་དམན་ལམ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་ལ་ཞུགས་ཀྱང་མཐུན་རྐྱེན་ཚོགས་མ་རྫོགས་པ་དང་། འགལ་རྐྱེན་གྱིས་ཟིན་པས་ལམ་ཚུལ་བཞིན་སྒྲུབ་མི་ནུས་པར་སྟོབས་ཆུང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེའོ། །དེ་ལྟར་དམིགས་ཡུལ་བཅུ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའི་སྙིང་རྗེ་དེ་ཡང་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཅུར་འགྱུར་རོ།

 །དབང་བཅུའི་རྒྱུ་ནི་དང་པོ་གསུམ་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་པ་ལས་ཐོབ་སྟེ། མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པས་ཚེ། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པས་སེམས། ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པས་ཡོ་བྱད་ལ་དབང་ཐོབ་བོ། །ལས་དང་སྐྱེ་བར་དབང་བ་གཉིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་པ་ལས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ལས་དག་པས་ལུས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་དང་། ངག་གི་ལས་དག་པས་ངག་གི་སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་འགྱེད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པར་གང་འདོད་པར་སྐྱེ་བ་ཐོབ་བོ། །བཟོད་པའི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་མ་དཀྲུགས་ཤིང་ཡིད་དང་མཐུན་པར་བྱས་པས། གང་དང་གང་དུ་མོས་པ་བསྐྱེད་པ་དེ་དང་དེ་བཞིན་འགྲུབ་པས་མོས་པ་ལ་དབང་བ་ཐོབ་བོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་པའི་མཐུས་སྨོན་ལམ་ལ་དབང་བ་ཐོབ་སྟེ་སྔོན་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་བརྩོན་པས་ཕྱིས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་སྨོན་
2-273b
ལམ་ཇི་ལྟར་བཏབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་ནས་སེམས་ཀྱི་དབང་ཐོབ་པས་རྫུ་འཕྲུལ་ཅི་འདོད་པ་ལ་དབང་ཐོབ་བོ། །ཡེ་ཤེས་དང་ཆོས་ལ་དབང་བ་གཉིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འགྲུབ་བོ། །ཆོས་ཐོབ་པ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པ་ཆོས་ཐོབ་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་སྟེ། མཐར་ཐུག་གི་ཡོན་ཏན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྟོབས་བཅུ་དང་མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་སོགས་སྒྲུབ་པའོ། །དེ་ལྟར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་དྲུག་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །
说五根
བཞི་པ་དབང་པོ་ལྔ་བཤད་པ་ནི། དད་པའི་དབང་པོ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔ་ལས། དད་པ་ནི་ལས་དང་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་བསླུ་མེད་དུ་ཡོད་པ་སོགས་ཡོད་པའི་དོན་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ལ་སེམས་རབ་ཏུ་དང་བའི་དད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་སྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་དེ་ལྟར་སྒྲུབ་ནུས་པར་མཐོང་ནས་མངོན་པར་འདོད་པའི་དད་པ་གསུམ་མམ། ཡང་ན་ཆོས་བཞི་ལ་དད་པ་སྟེ། ལས་རྒྱུ་འབྲས་ཡོད་པར་ཡིད་ཆེས་ནས་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་སྡིག་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་དད་དེ་ཐེག་པ་གཞན་མི་འདོད་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་བདག་མེད་པ་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་
2-236a
སོགས་ལྟ་བ་ངན་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འཆིང་བ་ཆེ་དང་ཡང་དག་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེའོ། །བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་ཙམ་ལ་ཐར་པ་དང་བདེ་བར་འདུ་ཤེས་པས་རོ་མྱང་ཞིང་ཆགས་པ་ནི་དཔེར་ན་ཟས་ཆེན་པོ་ཡིད་འོང་དུག་དང་འདྲེས་པ་ལ་ཞེན་ནས་ཟ་བ་དང་འདྲ་བར་གནས་སྐབས་དེར་བདེ་ཡང་མཐར་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་འཁོར་བ་ལས་མ་འདས་པས་དེ་འདྲའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་སྙིང་རྗེ་སྐྱེའོ། །མུ་སྟེགས་པ་དག་ཐར་པའི་ཆེད་དུ་མེད་ལྔས་གདུང་བ་དང་བྲག་ཁ་ནས་ལྕེབས་པ་སོགས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་ལམ་དུ་མཐོང་ནས་ཐར་པ་འཚོལ་བ་ནི། ཡང་དག་པའི་ལམ་ནི་རབ་ཏུ་སྟོར་བ་གྱུར་པ་ཡིན་པས་དེ་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་སྙིང་རྗེ་རབ་ཏུ་སྐྱེའོ། །ཉན་ཐོས་དང་བྱང་སེམས་ཀྱི་རིགས་མ་ངེས་པ་དག་ཉན་རང་གི་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་ནི་ཐར་པའི་ལམ་ལ་ཞུགས་ཀྱང་རང་བཞིན་དོན་གཉིས་སྒྲུབ་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་ལས་གོལ་བ་དམན་ལམ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་ལ་ཞུགས་ཀྱང་མཐུན་རྐྱེན་ཚོགས་མ་རྫོགས་པ་དང་། འགལ་རྐྱེན་གྱིས་ཟིན་པས་ལམ་ཚུལ་བཞིན་སྒྲུབ་མི་ནུས་པར་སྟོབས་ཆུང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེའོ། །དེ་ལྟར་དམིགས་ཡུལ་བཅུ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའི་སྙིང་རྗེ་དེ་ཡང་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཅུར་འགྱུར་རོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
十种能力的因与五根的解释
十种能力的因
十种能力的因：首先，前三种能力是从圆满布施波罗蜜多而获得。通过无畏布施获得寿命能力，通过法布施获得心识能力，通过财物布施获得资具能力。
业和出生的两种能力是从圆满持戒波罗蜜多而来：由于身业清净而能够示现身体的各种变化，由于语业清净而能够发出各种语言变化，由于戒律完全清净而获得能随意转生的能力。
通过圆满忍辱波罗蜜多，不搅扰众生的心意而与其意愿相符，因此能随众生所生信解而随之成就，从而获得胜解力。
通过圆满精进波罗蜜多的力量获得愿力，因为先前为自己和他人的利益而精进，后来为自己和他人的利益所发的愿望也就如愿成就。
圆满禅定波罗蜜多后获得心力，因此对神通有自在力。
智慧和法的两种能力是通过圆满般若波罗蜜多的力量而成就。"为了成就法的获得"，指的是显现成就所获得的法，即最终的功德，如佛陀的十力、四无畏、十八不共法等的成就。如是，依靠四神足而成就六种证得。
五根的解释
第四，解释五根：信根、精进根、念根、定根、慧根五种根。
信根是指：对业因果不虚妄等真实义理的确信；对三宝功德的净信；以及见到能够获得涅槃和修证圣道而生起的欲求信心三种。或者，也可以说是对四法的信心：确信业因果存在而即使为了性命也不造恶；对菩萨行有信心而不希求其他乘；对缘起无我法、三解脱门的本性、甚深空性等有信心。
对陷入各种邪见束缚的众生生起悲心。
对那些仅以色界、无色界禅定为解脱和快乐，贪著禅悦的人，就如同贪恋掺有毒药的美味大餐一样，虽然暂时安乐，但最终会衰败，未能超出轮回，对这样的众生生起悲心。
对外道为求解脱而自焚五处，从悬崖跳下等，奉行错误的戒律和苦行，误以为那是解脱之道，实则完全迷失了真正的道路，对他们生起极大悲心。
对声闻种性和菩萨种性不确定的人，进入声闻缘觉道路，虽然踏上解脱之道，但却离开了能成就自他二利的大乘道路，进入了劣道，对他们生起悲心。
对那些虽入大乘道但因顺缘资粮不足，或被逆缘所困，不能如法修行，力量微弱的众生生起悲心。
如是，依靠十种所缘而生起的悲心也分为十种。


 །
悲心缘于有情果报
གཉིས་པ་སྙིང་རྗེས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དམིགས་པའི་འབྲས་བུ་ཅི་ཞིག་འཐོབ་ན། སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བརྡེག་བཙོག་སོགས་ཀྱི་
2-236b
འཚེ་བ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ནི་བྲལ་བའི་འབྲས་བུའོ། །བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པའི་ཚོགས་གཉིས་གསོག་པ་ནི་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དང་། སེམས་ཅན་གཞན་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བའི་བདེ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། དེའི་ཆེད་དུ་རང་གིས་ཚ་གྲང་ངལ་དུབ་སོགས་གདུང་བ་སྣ་ཚོགས་དང་དུ་ལེན་པར་བྱེད་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུའོ། །སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་གང་དང་གང་དུ་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་དེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པ་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུའོ། །ཚེ་རབས་སྔ་མ་རྣམས་སུ་སྙིང་རྗེ་གོམས་པས་ཚེ་རབས་ཕྱི་མ་རྣམས་སུ་ཡང་སྙིང་རྗེ་གོང་དུ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་བ་ནི་སྙིང་རྗེའི་རང་བཞིན་ནམ་ངོ་བོ་ཉིད་སྦྱིན་པ་ནི་རྒྱུན་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སྙིང་རྗེའི་ཆོས་ལྔ་པོ་དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཡི་རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་ཐག་མི་རིང་སྟེ་མྱུར་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །
具慧悲心
གསུམ་པ་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་སྙིང་རྗེའི་བྱེད་ལས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་བློ་གྲོས་མཆོག་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་འཁོར་བར་གཏོགས་པ་ཡི་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་གསུམ་དང་ནང་གསེས་སུ་ཕྱེ་བས་རྣམ་གྲངས་ཤིན་ཏུ་མང་པོའི་སྡུག་བསྔལ་བའི་བདག་ཉིད་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ཆོས་དེ་དག་སྟོང་བ་དང་བདག་མེད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་ནས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་སྙིང་རྗེས་གཞན་དོན་བྱེད་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཁོར་བ་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བའི་ཉེས་པ་སྐྱེ་རྒ་ན་འཆི་སོགས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་
2-237a
སྡང་སོགས་ཉོན་མོངས་པས་རབ་ཏུ་གནོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་མཐའ་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ལ་བདག་རང་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་འདྲ་བར་ལྟ་བ་ཡི། གཞན་ལ་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཚུལ་དེ་དང་ནི། སྡུག་བསྔལ་དེ་སྤོང་བའི་ཐབས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་ཡིན་པར་མཁྱེན་ནས་དེའི་གཉེན་པོ་ལམ་དང་འགོག་པ་དང་བཅས་བདག་ཀྱང་ཇི་ལྟ་བཞིན་དུ་རིག་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར། གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་བཏང་སྙོམས་སུ་མི་བྱེད་པར་སྙིང་རྗེ་ཞིང་ཉམ་ང་བར་བྱེད་ཀྱང་། དེ་བསལ་བའི་ཐབས་ཤེས་པས་སྡུག་བསྔལ་དེས་སེམས་སྐྱོ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །
悲心支分
བཞི་པ་སྙིང་རྗེའི་དབྱེ་བ་ནི་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཅན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩེ་བ་འདི་ལ་རང་བཞིན་ཏེ་རིགས་ཀྱི་དབང་གིས་སྙིང་རྗེའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དང་ནི། སྙིང་རྗེའི་ཡོན་ཏན་དང་སྙིང་རྗེ་མེད་པའི་སྐྱོན་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་རང་དབང་མེད་པར་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ལ་འཕྱན་པའི་ཚུལ་དང་དེ་རྣམས་རང་གི་གཉེན་དང་བཤེས་སུ་གྱུར་པ་གྲངས་མེད་པ་དང་། བདེ་བ་འདོད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པ་ལ་ཐམས་ཅད་འདྲ་ཡང་། ཞེ་འདོད་དང་ལག་ལེན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སོང་བ་སོགས་སྙིང་རྗེའི་བློ་སྦྱང་བའི་ཚུལ་རྣམས་སོ་སོར་བརྟགས་པ་བྱས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་དེ་སྔོན་གོམས་པར་བྱས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། མི་མཐུན་ཕྱོགས་གནོད་སེམས་རྣམ་འཚེ་སོགས་ཉམས་པར་གྱུར་པའི་སྙིང་རྗེ་རྣམ་དག་ཐོབ་པ་བཞིའོ། །ཕྱི་མ་འདི་ནི་གང་ལ་ཡང་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་མི་སྐྱེ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྙིང་རྗེ་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལྟར་རང་བཞིན་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་བཞིའོ།

悲心缘于有情果报
悲心缘于众生的果报
第二，以悲心缘于众生能获得什么果报？具有悲心的人对众生远离打骂等各种伤害，这是离系果。积集成为无上菩提种子的二种资粮，是增上果。使其他众生离苦得乐，为此自己忍受寒热疲劳等各种痛苦，是士用果。具有悲心的人能随愿往生任何想去的地方，如愿成为因缘，这是异熟果。因为前世串习悲心，后世也能增长悲心并不断相续，这种施予悲心的本性或自性，是等流果。依靠这五种悲心的特质，诸佛子将不久便能获得无上菩提。
具慧悲心
第三，具有智慧的悲心的作用是：菩萨具有大悲心的殊胜智慧，以智慧力了知三界轮回中的一切内外诸法都是无常和苦的，细分有极多种类的苦的自性，并且了知这些法都是空性、无我的，因而不会厌倦轮回的痛苦，而是以悲心利益他人；由于以智慧了知轮回无自性，所以不会被轮回的过患——生老病死等痛苦，以及贪欲、嗔恨等烦恼所伤害。
视一切世间的三苦如同自己的痛苦，具有这种对他人的慈悲，以及了知痛苦的对治方法是苦因集谛，明白其对治道是道谛和灭谛，自己也如实了知通达，因此不会对他人的痛苦漠不关心，而是生起悲悯怜惜之心，但由于知道消除痛苦的方法，也不会因为这些痛苦而心生厌烦。
悲心支分
第四，悲心的分类：菩萨具有悲心本性的这种慈爱有：因种姓力而成为具有悲心本性；思维悲心的功德和无悲的过失；思维众生不由自主地被三苦所牵引，思维他们曾作自己无数次的亲友眷属，思维大家同样希求快乐不愿痛苦，但心愿与行为却相反等，逐一观察修习悲心的方法；以及具有先前串习的悲心；远离害心伤害等违品而获得清净悲心四种。最后这种是对任何人都不生起贪著和嗔恨，获得离贪的悲心。如是，有本性、观察、修习和获得离贪四种悲心。


 །
说大悲心殊胜
ལྔ་པ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་ཁྱད་པར་བཤད་པ་ལ་དངོས་
2-237b
དང་། དེའི་ཆེ་བ་དཔེས་བསྟན་པ་གཉིས། དང་པོ་མཉམ་པའི་སྙིང་རྗེ་མེད་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་ཞིང་། སོ་སྐྱེ་དང་ཉན་ཐོས། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ལྟ་བུ་འགྱུར་ཏེ་ཇི་ལྟར་ན། སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་ཡང་། བདེ་ཚོར་དང་ལྡན་པ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཚོར་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་སྙིང་རྗེ་མི་སྐྱེ་བ་ནི་མི་ཉམས་པའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་ཅི་མྱོང་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ལས་མ་འདས་པར་གཟིགས་ནས། ཇི་ལྟར་མནར་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་བ་ལྟར། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་མཉམ་པར་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་བས་ན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བར་འགའ་སྙིང་རྗེ་འབྱུང་རེས་འགའ་མི་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་སོ་སྐྱེའི་སྙིང་རྗེ་དང་། ཉན་རང་རྣམས་ལ་ཡང་སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་རྗེ་བ་ཙམ་ཡོད་ཀྱང་ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་ཀྱི་དུས་ན་ཟད་ཅིང་རྒྱུན་ཆད་པས་རྟག་པ་མིན་པས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་མི་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་ནི་སློབ་པ་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཀུན་ཏུ་རྒྱུན་ཆགས་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཞུགས་ཀྱང་ནམ་ཡང་མི་ཟད་པའི་རྟག་པའི་སྙིང་རྗེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའོ། །གཞན་དོན་ཁུར་དུ་འཁྱེར་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པས་མིན་པའི་སྙིང་རྗེ་ནི། འཇིག་རྟེན་པས་རང་དོན་དང་འདྲེས་ནས་མཛའ་བཤེས་སོགས་བདག་གིར་འཛིན་པ་ལ་སྙིང་རྗེ་བ་དང་། རང་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ལ་སྙིང་རྗེ་བ་ཙམ་དང་། ཉན་རང་རྣམས་ལ་བདག་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་རྟོགས་པས་གཞན་
2-238a
དོན་ཁུར་དུ་འཁྱེར་བའི་བསམ་པ་མེད་པས་དེ་དག་གི་སྙིང་རྗེ་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་མི་བྱ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དང་པོ་ཐོབ་ནས་བདག་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་རྟོགས་པས་བསམ་པའི་སྒོ་ནས་རང་དོན་དང་གཞན་དོན་ཁྱད་མེད་པ་གཞན་དོན་ཁུར་དུ་འཁྱེར་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པའི་སྙིང་རྗེ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའོ། །གང་ལ་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བར་མཐོང་ནས་སྙིང་བརྩེ་བ་ཙམ་ཡོད་ཀྱང་། སྡུག་བསྔལ་ལས་སྐྱོབ་པའི་བྱ་བ་དངོས་སུ་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་དང་བྲལ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉན་རང་རྣམས་ལ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སྙིང་རྗེ་བ་ཙམ་ཡོད་ཀྱང་། སྡུག་བསྔལ་བསྐྱབ་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་བདེ་སྒྲུབ་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཅན་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་མཛའ་བ་ལ་སྙིང་རྗེ་ཡོད་ཀྱང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་མ་ཡིན་པར་བར་འགའ་ཞེ་སྡང་འབྱུང་བ་དང་། དགྲ་ལ་ཞེ་སྡང་ཡོད་པས་ཉོན་མོངས་དང་མ་བྲལ་བ་དང་། ཉན་རང་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ཞེ་སྡང་དངོས་སུ་མེད་ཀྱང་དེའི་བག་ཆགས་ཕྲ་མོ་མ་སྤངས་པས་དེ་དག་གི་སྙིང་རྗེ་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་མི་བྱ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི། སྙིང་རྗེའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཞེ་སྡང་དང་འཚེ་བའི་བག་ལ་ཉལ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཡོད་ཀྱང་སྙིང་རྗེའི་འཁོར་གསུམ་གྱི་མཚན་མར་མི་དམིགས་པས་མིན་པ་དེ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མིན་ལ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་
2-238b
དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའོ། །འདི་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་གནས་སྐབས་ལ་བཞེད་པ་ཡོད་ཀྱང་། བྱང་སེམས་འཕགས་པ་སྤྱི་ལ་སྦྱར་ཀྱང་མི་འགྲིག་པ་མེད་དོ།

说大悲心殊胜
大悲心的特殊性
第五，解释大悲心的特殊性分为实际和以喻显示其伟大两部分。
首先，若无平等悲心则非大悲心，而是如同凡夫、声闻、缘觉的悲心。怎样呢？对正在经历苦苦的众生能生起悲心，而对有乐受和舍受的众生则不生悲心，因为认为他们并未衰损，所以这不是大悲心。菩萨们则观察到无论众生体验有漏的乐受、苦受还是舍受，都未脱离三苦，因此如同对无间地狱的众生生起悲心一样，对直至有顶的众生也同样平等地生起悲心，所以称为平等性大悲心。
凡夫的悲心时有时无；声闻缘觉虽然对众生有悲心，但在无余涅槃时灭尽断绝，不是恒常的，所以不称为大悲心。菩萨的悲心在学道的一切阶段都相续不断，即使入于无余涅槃界也永不穷尽，是恒常的悲心，因此是大悲心。
没有为他人担负重任的增上意乐的悲心不是大悲心：世间人掺杂自利而对亲友等所爱之人的悲心，以及仅对对自己有益的人生起的悲心；声闻缘觉虽然证悟自他平等，但没有为他人担负重任的意乐，所以他们的悲心不称为大悲心。菩萨从获得初地开始，因为现证自他平等性法性，从发心上不分自利他利，具有为他人担负重任的增上意乐的悲心，这才是大悲心。
虽然见到众生苦难而生起怜悯之心，但如果缺乏实际拯救众生脱离痛苦的行动，则不是大悲心。就像声闻缘觉虽然对一切众生的苦难有悲悯之心，但并不实际救护其痛苦一样。菩萨则直至轮回尽头都为众生成办利益安乐，因此他们具有大悲心。
对亲友有悲心但不是任何时候都有，有时会生起嗔恨，对敌人有嗔恨，未离烦恼；声闻缘觉圣者虽然没有实际的嗔恨，但未断除其细微习气，因此他们的悲心不称为大悲心。菩萨们远离悲心的违品——嗔恨和伤害的习气，获得离贪，所以是大悲心。
虽有悲心但对悲心的三轮相不是无所缘执，这不是大悲心；具有无分别智慧的才是大悲心。这是指八地以上无分别圆满成熟的阶段，虽然有这种说法，但应用于菩萨圣者总体也无不妥。
;


 །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བཤད་པ་དེ་ལྟ་བུ་མཐར་ཕྱིན་པ་དམིགས་མེད་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྙིང་རྗེ་དང་ཐུགས་རྗེ་ནི་སྐད་དོད་གཅིག་ལ་ཞེ་ས་སྦྱར་མ་སྦྱར་ཙམ་ལས་དོན་འདྲ་ཡང་ཆེན་པོའི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ནི་སྐབས་འདིར་བཤད་མ་ཐག་པ་ལྟར་གོ་དགོས་སོ། །དེ་ལྟར་མཉམ་པ་མིན་པ་དང་། རྟག་པ་མིན་པ་སོགས་རྣམ་པ་དྲུག་བཤད་པ་གང་དེ་བརྩེ་བ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མིན་ཏེ། དེ་ལས་བཟློག་པ་དྲུག་པོའི་ཁྱད་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའོ། །བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་བཞིན་དུ་བརྩེ་བ་ཆེན་པོ་མེད་པ་གང་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་མིན་ནོ། །གཉིས་པ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་ཆེ་བ་དཔེས་བསྟན་པ་སྙིང་རྗེ་དང་ནི་བཟོད་དང་སོགས་ཚིགས་བཅད་ལྔ་སྟེ།དཔེ་ལྗོན་ཤིང་བཟང་པོ་ལ་རྩ་བ་དང་། སྡོང་པོ་དང་། ཡལ་ག་དང་། འདབ་མ་དང་། མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་བུ་དྲུག་ཡོད་པ་བཞིན་དུ། དཔེ་ཅན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ལས་སྐྱོབས་པར་འདོད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ནི། དེ་ལས་གཞན་དོན་དུ་དཀའ་བ་སྣ་ཚོགས་སྤྱད་པ་ལ་བཟོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཐབས་སྣ་ཚོགས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལ་སེམས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་དང་གནས་
2-239a
ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་དང་། སྨོན་ལམ་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་ཚེ་རབས་གར་སྐྱེས་ཀྱང་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བ་མང་པོ་ལེན་པ་དང་། དེའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། དང་པོ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་ཕྱི་མ་ལྔ་པོའི་རྩ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ལྟ་བུར་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་སྟེ། བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས། བཙུན་པ་ཤ་ར་དཱ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་དབུགས་ཕྱིར་འབུད་པ་དང་རྔུབ་པ་ནི་སྐྱེས་བུའི་སྲོག་གི་དབང་པོའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའོ་ཞེས་དང་། འཕགས་པ་ག་ཡའི་རིའི་མདོ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའོ། །སེམས་ཅན་ནི་དམིགས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །ཐ་མ་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཤིང་ལས་འབྲས་བུ་མཆོག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་ལྡན་པ་འདི་ནི་སྙིང་རྗེའི་ལྗོན་ཤིང་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས། རྩ་བ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་བཟོད་པའི་སྡོང་པོ་འབྱུང་ལ། བཟོད་པའི་སྡོང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ལས་བསྒྲལ་བའི་ཐབས་ལ་སེམས་པ་ཡལ་ག་ལྟ་བུ་འབྱུང་ངོ་། །ཐབས་སེམས་པའི་ཡལ་ག་ལས་སྐྱེ་བ་གཅིག་ཙམ་གྱིས་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པའི་དོན་བྱེད་མི་ནུས་པས་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་རིམ་གྱིས་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པའི་སྐྱེ་བ་འཛིན་པར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་ལོ་མ་ལྟ་བུ་འབྱུང་ངོ་། །སྨོན་
2-239b
ལམ་གྱི་ལོ་མ་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཇི་ལྟར་འདོད་པར་སྐྱེ་བའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་འབྱུང་ངོ་། །སྐྱེ་བའི་མེ་ཏོག་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་ལྗོན་ཤིང་བཟང་པོ་དང་འདྲ་བར་བསྔགས་པ་ཡིན་ནོ།

菩萨大悲心与佛陀大悲心
如上所述的菩萨大悲心，其究竟圆满无缘的大悲心自然成就时，在佛地称为佛陀的大悲心。"悲心"(སྙིང་རྗེ་)与"大悲心"(ཐུགས་རྗེ་)在梵语中是同一词，只是加不加尊敬语的区别，意思相同，但特别称为"大"悲心，应当如刚才所解释的那样理解。
如前所述，不平等、非恒常等六种形式的慈悲不是大悲心；与这六种相反的具备六种特质的才是大悲心。如上所述，没有大慈悲的人不能称为具有大悲心的菩萨。
第二，以比喻显示大悲心的伟大，有"悲心与忍耐"等五个偈颂。
以好树为比喻，树有根、干、枝、叶、花、果六部分，所比喻的大悲心也有：希望救护一切众生脱离痛苦的大悲心；为利他而忍受各种艰难的忍耐；显现各种利益众生的方法的思考；发愿在一切生世中获得具足身体、受用、眷属和住处等圆满条件来利益众生；因愿力的推动，无论投生到何处都多次受生以利益自他；以此而使众生获得成熟。
第一种大悲心如同后五种的根本，是菩萨一切功德的根基和先导，如《无尽慧经》中说："尊者舍利弗，譬如呼气和吸气是人类生命根的先导，同样，为了真正成就大乘，菩萨的大悲心是先导。"《伽耶山经》中也说："菩萨菩提心的根本是大悲心，众生是所缘。"正如所说。
最后的使众生成熟，就如同树上最殊胜的果实完全成熟，这就是大悲心的大树。如是说明，依靠大悲心的根本，为了众生而忍受各种苦难的树干生起；依靠忍耐的树干，思考解救众生脱离痛苦的方法如同枝条生起。从思考方法的枝条生出仅一次受生无法利益无量众生，因此发愿在一切生世中逐渐接引无量众生的受生，如同叶子生起。从愿力的叶子中生起为众生利益而随意受生的花朵。从受生的花朵中生出使众生获得成熟的果实。这样，大悲心被赞为如同善妙的大树一般。


 །དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་དང་པོ་རྩ་བ་མེད་ན་གཞན་རྣམས་ལྡོག་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྟན་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ཤིང་གི་རྩ་བ་མེད་ན་སྡོང་པོ་ནས་འབྲས་བུའི་བར་དུ་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རྩ་བ་ལྟ་བུའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མེད་པར་གྱུར་ན། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་དང་དུ་ལེན་པ་ལ་བློས་བཟོད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་དག་ཀྱང་ཉེ་དུ་སོགས་གང་ལ་བརྩེ་བ་ཡོད་པ་དེའི་ཆེད་དུ་དཀའ་ཡང་འབད་ཀྱི་གཞན་གྱི་དོན་དུ་མི་འབད་པ་དང་། ཉན་རང་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་དཀའ་སྤྱད་མི་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ནམ་ཡང་མི་འདོར་བ་ཡིན་ནོ། །བློ་ལྡན་དེས་གཞན་གྱི་ཆེད་དུ་རང་སྡུག་བསྔལ་བ་མི་བཟོད་པ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་ཐབས་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་བྱའོ་ཞེས་སེམས་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། ཐབས་ཡོད་ཀྱང་རང་གིས་སྒྲུབ་པར་མི་ནུས་པས་དེ་ལ་བསམ་པ་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བྱ་བ་སེམས་པ་དང་ནི་བྲལ་བའི་བློ་ཅན་དེས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་སྐྱེ་བ་སྡིག་པ་དང་མ་འདྲེས་པའི་དཀར་པོ། རང་དོན་ཡིད་བྱེད་ཀྱིས་མ་སྦགས་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་དག་ཏུ་སྨོན་ལམ་འདེབས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨོན་ལམ་དེ་ནི་སེམས་
2-240a
ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བར་འདོད་པས་དེ་ལྟར་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་འཛིན་པ་ཡིན་གྱི། འཇིག་རྟེན་པ་དག་མཐོ་རིས་ཀྱི་བདེ་བ་ཐོབ་འདོད་ཀྱི་བསམ་པས་དགེ་བ་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ལ། ཉན་རང་རྣམས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་སྤངས་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སྲིད་པ་འདི་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་སྐྱེ་བ་བཟང་པོ་མ་ཐོབ་ན། ཚུལ་དེས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཡང་ན་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་སྐྱེ་བ་ཐོབ་པ་ལྟ་བུ་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་མི་ནུས་པ་དང་། ཡང་ན་ཉན་རང་ལྟར་སྐྱེ་བ་རྒྱུན་ཆད་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མི་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྩ་བ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མེད་ན། སྡོང་པོ་ལྟ་བུའི་བཟོད་པ་ནས། འབྲས་བུ་ལྟ་བུ་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་བར་ལྔ་པོ་དེ་འབྱུང་མི་སྲིད་དོ། །རྩ་བ་ཡོད་ན་གཞན་རྣམས་ཀྱང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་བཤད་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ལྗོན་ཤིང་གི་རྩ་བ་ཆུས་བརླན་ན་རྩ་བ་བརྟན་པ་དང་རྒྱས་པར་གྱུར་ནས། དེ་ལས་སྡོང་པོ་ནས་འབྲས་བུའི་བར་རྒྱ་ཆེན་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ལྟར། རྩ་བ་སྙིང་རྗེའི་ཆུ་བའམ་ཆུས་འཆུ་བ་སྟེ་ཆུས་བརླན་པ་ལ་བློ་བརྟན་འགྲེལ་དུ་གསུངས་ཏེ་འཆུ་བ་ནི་བྱམས་པའོ། །འགྲེལ་བ་ལ་ལས་འཆུ་བ་ཞེས་པ་ཤིང་གི་རྩ་བའི་རྩད་ཕྲ་མོ་དག་གིས་སའི་ཆུ་འཐུང་བས་ཤིང་རྒྱས་པས་རྐང་པས་འཐུང་པ་ཞེས་གྲགས་པ་ལྟར་རྩ་བའི་ཡང་རྩ་བ་ལྟ་བུར་བཤད་པའང་སྣང་ཡང་། དེ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡིན་མོད་ཀྱི་དེ་ནི་རྩ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་རྩ་བ་སྙིང་རྗེ་རང་ལ་བཤད་པ་ནི་སྐབས་འདིའི་དོན་ཡིན་ལ། 
2-240b
བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་གཅིག་ཡོད་ན་གཅིག་ཤུགས་ཀྱིས་ཚང་བ་ཡིན་པས། སྙིང་རྗེ་ཉིད་རྩ་བ་མ་ཡིན་པར་ད་དུང་རྩ་བ་གཞན་བྱམས་པ་ལ་ངོས་འཛིན་པ་ལྟར་མ་བྱས་པར། རྩ་བ་དེ་ཉིད་འཕེལ་བའི་གྲོགས་སུ་བྱམས་པ་ནི་ཆུས་འཆུ་བའམ་ཆུས་བརླན་པ་ལྟ་བུར་འགྲེལ་བས་བཤད་པ་ལྟར་གོ་བ་བླངས་ན་ལེགས་འདྲ་སྟེ། སྙིང་རྗེའི་ཆུ་ནི་བྱམས་པ་སྟེ། །ཞེས་རྩ་བར་ཡོད་པ་དང་འགྲེལ་པས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བཤད་པས། འཆུ་བ་ཞེས་པ་རྩ་བའི་རྩད་རྣམས་ཀྱིས་ཆུ་འཐུང་བའམ་འཆུ་བའམ་རྩ་བ་ལ་ཆུས་འགྱེད་པའམ་བླུགས་པ་ལ་ཆུས་འཆུ་བའམ་བརླན་པའི་དོན་གྱིས་བྱེད་ཚིག་ཞུགས་པ་ཉིད་ཡིན་པ་འདྲའོ།

详细解释之一：根本缺失时其他转变的方式
正如树木若无根部，从树干到果实就不会生长一样，若无如根本般的大悲心，就不会为众生的利益而甘愿忍受艰难。世间人也只会为他们所爱的亲友等努力做困难之事，而不会为他人而努力；声闻缘觉也不会为众生的利益而行难行之事。菩萨则因大悲心的力量，永不放弃为众生利益而行难行之事。
智者若不忍受为他人而自己遭受的痛苦，就不会思考"为了众生的利益应该采取这样那样的方法"，即使有方法也因自己无法实行而不去思考。
失去为众生利益而思考之事的智者，不会发愿投生为有益于众生的、不混杂罪恶的清白、不被自利作意所染污的清净生命。因为菩萨的愿是出于利益众生的愿望而在轮回中受生，不像世间人为获得天界快乐而行善，也不像声闻缘觉那样断绝轮回中的受生。
若不因愿力而在此世界获得有益于众生的良好受生，就不能以这种方式使众生获得成熟。这或像世间人由业报而获得的受生无法令众生成熟，或像声闻缘觉那样断绝受生，不再为众生的利益而行动。
如此，若无根本的大悲心，从如树干般的忍耐到如果实般的令众生成熟的五个方面都不可能产生。
以根本存在时其他随之而来的方式解释：就如树根被水滋润后根部坚固生长，由此树干到果实都广大生长一样。根本悲心之"水"或"被水滋润"，《觉心论注》称之为"水滋润而心坚固"，"水"是慈爱。有些注释说"水滋润"如同树根细小部分吸收土壤中水分使树生长，被称为"根部饮水"，这被解释为根的根。虽有这种说法，但这也属于根本本身的范畴，此处是指根本大悲心本身。
慈爱与悲心自然相辅相成，一者存在，另一者也会随之具足。不应将悲心视为非根本而将其他如慈爱视为根本，而应如注释所说，理解为慈爱是根本大悲心增长的助缘，如水滋润般。正如根本颂中所说："悲心之水即慈爱"，注释也是如此解释。"滋润"一词是指根部吸水、浇水或灌注于根部，是以水滋润的动词形式。
;


 །དེའི་ཕྱིར་ན་སྙིང་རྗེའི་རྩ་བ་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཆུས་འཆུ་བ་ལྟ་བུ་ནི་བྱམས་པ་སྟེ། བྱམས་པའི་སེམས་ཆུ་དང་འདྲ་བས་སྙིང་རྗེའི་རྩ་བ་བརླན་པར་བྱས་ན་སྙིང་རྗེ་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་འདོད་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ཡོད་པ་དེ་ལས་ཡུལ་དེ་དག་བདེ་བ་ལྡན་འདོད་ཀྱི་བྱམས་པས་དེའི་ཕན་བདེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་འདོད་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཤིན་ཏུ་གཅེས་པའི་བུ་སྡུག་གུ་བཞིན་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར་ཞིང་། ཇི་ལྟ་བུ་ན་བ་ལ་ཕ་མ་སྡུག་བསྔལ་ཞིང་དེ་ནད་དང་བྲལ་བའི་བདེ་བ་ཐོབ་པའི་ཐབས་ལ་བརྩོན་པའི་དཀའ་ཚེགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་འདུ་ཤེས་མི་སྐྱེད་པར། སྨན་སོགས་ཐབས་འདི་ནི་འདི་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དེ་ལ་བརྩོན་པ་ལ་དགའ་བའི་འདུ་ཤེས་སྐྱེ་བ་ལྟར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ལ་བྱམས་པ་ཅན་དེ་ནི་
2-241a
གཞན་དོན་དུ་ལུས་དང་སེམས་ཅན་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་ཡང་། གཞན་ལ་ཕན་འདོད་ཀྱི་བྱམས་པས་འདིའི་ཆེད་དུ་འགྱུར་བས་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་མ་ཡིན་གྱི་དང་དུ་བླང་བར་བྱ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བདེ་བ་ཡི་འདུ་ཤེས་རྙེད་པ་ཡིས། དེས་ཅི་ལ་ཡང་མི་བཟོད་པ་མེད་པའི་བཟོད་པའི་སྡོང་པོ་ཡངས་ཤིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་བཟོད་པའི་སྡོང་པོ་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བ་རྒྱས་པའི་རྒྱུ་ལས། གཞན་དོན་བྱ་བའི་ཐབས་ཀྱི་སྒོ་བདག་མེད་གཉིས་དང་མངོན་ཤེས་དང་གཟུགས་སོགས་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་དང་ཐབས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་གཞན་དོན་སེམས་དཔའི་ཡལ་ག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་དུ་མ་འཕེལ་བ་དང་། རྒྱུ་དེ་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཕན་བདེ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བྱེད་པའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོའི་རྒྱུན་ནི་མ་བཅད་པར་ཚེ་རབས་གྲངས་མེད་པར་བཏབ་པས། སྨོན་པའི་ལོ་མ་སྔ་མ་སྔ་མ་རྒྱ་ཆུང་ངུ་རྙིང་པ་རྣམས་འདོར་བ་དང་སྔ་མ་ལས་རྒྱ་ཇེ་ཆེར་འཕེལ་བའི་སྨོན་ལམ་གྱི་ལོ་མ་གསར་པ་རྣམས་གོང་ནས་གོང་དུ་ལེན་པ་སྟེ་སྐྱེ་བ་དང་གཞན་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་མེ་འབྲས་འགྲུབ་པའི་རྐྱེན་རྣམ་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་གྲུབ་པ་དེ་ཡི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་མེ་ཏོག་མངོན་དུ་འགྲུབ་པ་དང་། སྐྱེ་བ་བླང་བའི་རྟེན་དེ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ་མེ་འབྲས་དེ་གཉིས་དོན་ཡོད་པའམ་འབྱུང་བར་ཤེས་པ་བྱ་སྟེ། ལྗོན་ཤིང་ལ་ཡང་རང་གི་ཉེར་ལེན་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། ས་ཆུ་སོགས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་གཉིས་ཀྱིས་མེ་ཏོག་དང་
2-241b
འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེ་བ་དང་གཞན་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རང་གི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་དང་། ཡུལ་སེམས་ཅན་གཉིས་ཀའི་དབང་གིས་འགྲུབ་བོ། །
赞颂悲心功德
དྲུག་པ་སྙིང་རྗེའི་ཡོན་ཏན་བསྔགས་པ་ལ་རྣམ་གྲངས་གསུམ་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། རྟོགས་དཀའ་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ཡོན་ཏན་ཆེན་པོ་འབྱུང་བ་ནི། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་མཐར་ཐུག་གི་འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་ཡོན་ཏན་སྟོབས་བཅུ་དང་མི་འཇིགས་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་ཚད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་འབྱུང་གནས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་བར་བློ་དང་ལྡན་པ་སུ་ཞིག་མི་བྱེད་དེ་བྱེད་རིགས་སོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་བྱས་ན་དེ་དག་གི་དོན་དུ་རང་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བས་བཟོད་དཀའོ་སྙམ་ན་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་འདི་དག་གི་དོན་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་ཞེས་སོ། །འདི་ལྟར་བྱང་སེམས་འདི་དག་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གཞན་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། བརྩེ་བའི་དབང་གིས་བསྐྱེད་པའམ་སྡུག་བསྔལ་དེ་ལས་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་རིམ་གྱིས་འཛད་ཅིང་། ཉན་རང་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལས་འཕགས་པའི་བདེ་བ་གཞལ་དུ་མེད་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

悲心根本的增长及功德赞颂
悲心根本的增长
因此，使悲心根本增长的水滋润般的是慈爱。以慈爱心如水滋润悲心根本，悲心就会增长。对遭受痛苦的众生生起希望他们离苦的悲心，从这种悲心中，对同样对象生起希望他们具足快乐的慈爱，由此生起成就他们利益安乐的愿望，于是将众生视为如同极珍爱的幼子一般。
就像父母对生病的孩子感到痛苦，并为使其摆脱病痛获得快乐而努力，不会将这种艰难视为苦，而是想着"这些药物等方法对他有益"，对付出这样的努力生起欢喜之想。同样，对众生有慈爱的菩萨，即使为了利他而在身心上体验痛苦，也因为对他人的利益慈爱而想："为了这个目的所付出的并非痛苦，而是应当承担的最殊胜之事。"以这种获得快乐的想法，他对任何事都能忍受，使忍耐的树干广大生长。
从如此广大且增长的忍耐树干之因，思维利他的方法之门——二种无我、神通以及由二谛所摄的法与方便等无量种类，由此如理作意，使利他思维的广大枝干多种增长；并由此因缘为了众生的利益安乐而发不间断的广大愿，生生世世无数次地发愿，舍弃前前小而陈旧的愿树叶，取得比之前更加广大的新愿树叶，逐步增上。为了成就受生和成熟他人的花果，这两种因缘的愿成就，由此显现受生的花朵，并通过这些受生的所依，使无量众生获得成熟的果实，应知这两种花果是有意义的或必然生起的。
正如树木依靠自身的亲因和土壤、水分等共同作用的缘由二者，才能产生花果一样，菩萨的受生和成熟他人也是依靠菩萨自身的愿力和众生作为对境两者的力量而成就的。
赞颂悲心功德
第六，赞颂悲心的功德分为概述三种类别和特别解释难以理解的两部分。
首先，产生大功德：大悲心是究竟果位佛地功德——十力、四无畏等无量功德的源泉本性，因此，具有智慧的人，有谁不应对众生生起悲心呢？应当生起。
若有人想："对众生生起悲心，就要为他们的利益而自己忍受难以忍受的痛苦。"事实并非如此。就像这里所说："为了这些众生的利益，即使是痛苦也..."。这些菩萨因悲心的力量为众生利益而承受的痛苦，不像其他痛苦，因为这是由慈爱力所生，或者因为从这种痛苦中能渐次灭尽一切痛苦，并产生超胜一切世间包括声闻缘觉在内的无量安乐。
;


 །གཉིས་པ་མ་ཆགས་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་སྙིང་རྗེ་བསྐྱེད་ན་སེམས་ཅན་ལ་ཆགས་ནས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་འཆིང་བར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། སྙིང་རྗེས་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་བརྩེ་ལྡན་བྱང་སེམས་རྣམས་ནི་ཉན་རང་
2-242a
ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་མྱང་འདས་ལའང་ཡིད་ནི་མི་ཆགས་ཤིང་མི་གནས་ན་འཇིག་རྟེན་པ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ཟག་བཅས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་རང་གི་ལུས་དང་སྲོག་ལ་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་སྨོས་ཅི་དགོས་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་གང་ལའང་མ་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་ཡོན་ཏན་ནི། འཇིག་རྟེན་ན་མས་བུ་ལ་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བྱམས་པ་གང་དེ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བུ་སོགས་ལ་ཆགས་ནས་དེའི་དོན་དུ་སྡིག་པ་བྱེད་པ་དང་། དེ་དང་མི་མཐུན་པ་རྣམས་ལ་ཞེ་སྡང་བ་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་དང་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་གཏན་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ། ཆོས་དང་གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་རྨོངས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་མེད་དོ། །བློ་ལྡན་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ལ་བརྩེ་བའི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་བྱམས་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱི་རྦ་ཀློང་དྲག་ཏུ་རྡོལ་བའམ་བསྐྱོད་པའི་འཁོར་བའི་ཆུ་བོ་ཆེ་ལ་འཕྱན་པ་དང་། དེའི་རྒྱུ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་མི་ཤེས་པའི་མུན་པ་ཆེ་ལ་བརྟེན་པར་གྱུར་པ་ཡི། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཐར་པར་འདྲེན་པའི་ཐབས་ཆེན་པོ་བཤམས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་དང་བྱམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་མཆོག་ཏུ་ཡིད་
2-242b
ཆེས་པ་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་འདི་ན་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་བྱང་ཆུབ་པ་ཉིད་དུ་རང་སངས་རྒྱས་པའམ་རང་གིས་རྟོགས་པའི། རང་རྒྱལ་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་བྱམས་པ་དེ་ལྟ་བུ་མེད་ན་དེ་ལས་གཞན་ཉན་ཐོས་དང་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བརྩེ་བ་དང་བྱམས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཉན་རང་ལས་ཀྱང་འདས་ན་འཇིག་རྟེན་པ་ལས་འདས་པ་ཡིན་པ་སྨོས་མ་དགོས་སོ། །གཉིས་པ་གང་དུ་གཞན་དོན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་བདེ་བ་འབྱུང་ཞེས་གསུངས་པའི་རྒྱས་བཤད་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྡུག་བསྔལ་མེད་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་གནས་སྐབས་དེར་རང་ལ་སྡུག་བསྔལ་མེད་ཀྱང་ཞེས་སམ་ཡང་ན་འགྲེལ་བ་ལྟར། གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་བྱ་བའི་སླད་དུ། བརྩེ་བས་གཞན་གྱིས་དོན་དུ་རང་གི་སེམས་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཙམ་སྐྲག་པའི་གནས་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ནི། བློ་ཆུང་བ་རྣམས་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཞིབ་ཏུ་བསམས་ན་ཤིན་ཏུ་སྐྲག་ཅིང་བཟོད་དཀའ་ལ་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་བཞིན་སྡུག་བསྔལ་ཀྱང་ཚད་མེད་པ་ཡོད་པས་དེ་སུ་ཞིག་གིས་བསལ་ནུས་སྙམ་པ་དང་། མགོ་དང་ཡན་ལག་གཏོང་བ་དང་སེམས་ཅན་བྱས་པ་ལོག་པར་གཟོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ལོག་སྒྲུབ་ཀྱང་བཟོད་དཀའ་བ་དང་། འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་བཟུང་ན་སྐྱེ་རྒ་ན་འཆི་དང་གནས་སྐབས་དེར་ཡང་སྡུག་བསྔལ་སྣ་
2-243a
ཚོགས་མྱོང་དགོས་པ་དང་། སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ཅན་མང་པས་དེའི་སྡུག་བསྔལ་རང་གི་ཁུར་དུ་བླངས་ན་རང་སྡུག་བསྔལ་ལས་ནམ་ཡང་ག་ལ་ཐར་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་སེམས་ཞུམ་པར་མི་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ན་སེམས་ཅན་ལ་བརྩེ་བས་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་དང་པོར་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་ན་ཀུན་ཏུ་སྐྲག་པ་སྐྱེ་བ་ཙམ་ཡོད་དེ། བདག་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་མ་ཐོབ་པ་དང་། འཁོར་བ་དང་དེའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ།

无执著的功德与殊胜功德
无执著的功德
如果有人认为：生起悲心会对众生产生执著，从而成为执取的束缚，事实并非如此。以悲心完全摄持心相续的具慈菩萨们，连声闻缘觉那样寂灭痛苦的涅槃也不执著不安住，更何况像世间人那样执著有漏的世间快乐和自己的身命呢？因此，对轮回和涅槃的任何法都是无执著的。
殊胜功德
世间上如母亲对儿子的慈爱等这类慈爱，并非完全无过失，也不是出世间的。因为对儿子等的执著会为他们而造罪，对与他们不和的人生起嗔恨等，与烦恼混杂，所以不是完全无过失；又因为具有执著法和人我的愚痴，所以不是出世间的。具慧菩萨们因对众生的慈悲而生起的慈爱，既无过失又是出世间的。
为何说是无过失呢？对于漂流在果报——三苦波涛汹涌的大轮回河中，依靠因——不了解四圣谛的大黑暗的世间人，为引导他们解脱而布设大方便的菩萨悲心和慈爱，怎么会不是无过失呢？这确实是无过失的最值得信任者。
为何说是出世间的呢？在此世间，连利根、具有漏尽不生智慧、自己觉悟成为独觉阿罗汉的人都没有这样的慈爱，更何况其他声闻和世间人呢？这样的慈悲和慈爱怎么会不是出世间的呢？既然超越了出世间的声闻缘觉，更不用说超越世间人了。
"为利他而苦亦乐"之详解
以"菩萨无苦"等说明：菩萨们在该阶段虽然自身无苦，或者按照注释所说，为了使他人无苦，由于慈悲而为他人利益使自己的心感到痛苦，这并不是令人恐惧的事，这表明：小心量者若细想众生的痛苦会极为恐惧难忍，且因无量众生而有无量痛苦，认为谁能除尽；施舍头颅肢体以及面对众生恩将仇报的人的恶行也难以忍受；若在轮回中受生，就要经历生老病死，在那时也要经历各种痛苦；因众生多苦而将他们的痛苦自己承担，就会认为自己永远无法摆脱痛苦。考虑到这些而不应畏缩，为什么呢？因为对众生慈悲而痛苦的这种情况，刚才所说的那样，在初期信解行地可能会产生恐惧，这是因为未获得自他平等心，未通达轮回及其一切痛苦的空性。
;


 །དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ལ་ཐོག་མར་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་སྐྱོ་བ་ཤས་ཆེ་བའི་གཏམ་འབའ་ཞིག་གཙོ་བོར་མི་སྟོན་པར་སྙིང་རྗེ་དང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཆོས་དང་། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་བསྔགས་པ་སྟོན་དགོས་པར་མདོ་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །རེག་ནས་ཞེས་པའི་འཕགས་པའི་ས་དང་པོ་ལ་རེག་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པ་ན་བདག་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཐོབ་པས་བརྩེ་བའི་དབང་གིས་གཞན་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱོབ་པའི་ཕྱིར་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དངོས་སུ་དང་དུ་བླངས་པ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་ཉིད་གཞན་སྐྱོབ་པའི་དོན་དུ་སོང་བ་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་རྒྱུ་དེ་ཉིད་བདེ་བ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། བདེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལྷ་དང་མི་དང་ཉན་རང་རྣམས་ལ་མེད་པས་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ཕུལ་དུ་འགྱུར་བས་ན། དེ་ལྟར་བརྩེ་བས་བསྐྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དེས་ལྷ་
2-243b
དང་མི་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་འགྱུར་ཞིང་། རང་དོན་བྱས་པ་ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱང་བདེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་དང་མི་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་ས་ཐོབ་ཕན་ཆད་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མི་འཇིགས་པ་ཡིན་ཡང་། མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་ནས་འཁོར་བའི་རང་བཞིན་འབའ་ཞིག་ལ་བསམས་ན་སྡུག་བསྔལ་ཆེ་བ་ཤེས་ཀྱང་རིགས་ཀྱི་སྟོབས་དང་། སྨོན་ལམ་སོགས་ཀྱི་སྟོབས་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སོ་སྐྱེའི་གནས་སྐབས་སུ་ཡང་། འཁོར་བའི་ཐོག་མཐའ་སོགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་བསམས་ནས་སེམས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྔོན་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ད་ལྟའི་བར་རང་གཞན་ཀུན་སྲིད་པ་འདིར་སྡུག་བསྔལ་ཡང་ཅི་རིགས་པ་མྱོང་། རེས་བདེ་བའང་ཅི་རིགས་མྱོང་ཡང་ད་ལྟ་དེའི་ཕན་གནོད་ཅི་ཡང་མེད་ལ། མ་འོངས་པའི་མཐའ་ཐུག་པ་མེད་ཀྱང་དེ་སྙེད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཀྱང་མི་འཛད་མོད། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་སེམས་གསར་དུ་འབྱུང་བའང་དེ་སྙེད་དུ་མི་འཛད་པས། དུས་ཀྱི་མཐའ་དང་ནམ་མཁའི་མཐའ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་མཐའ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་རྣམས་ཀྱང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཡང་། རང་བཞིན་མེད་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཕྱོགས་དུས་ཀྱི་མཐའ་མེད་པ་དེ་སྙེད་དུ་བདག་གིས་ཀྱང་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བསླབ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་བས་པོ་ཆེ་སྤྱད་པར་བགྱིའོ་སྙམ་དུ་གོ་ཆའི་
2-244a
སེམས་བསྐྱེད་པར་བྱས་ནས་སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་རྣམས་ལ་དེ་ལྟར་འགྲུབ་པའི་གསོལ་བ་བཏབ་ཅིང་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་དེ་ལྟ་བུའི་ཆེད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་བྱས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཞིང་མྱུར་དུ་འཇིགས་པ་མེད་པར་དབུགས་དབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གཞན་ལ་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པའི་སྦྱིན་པ་ལེན་དང་རྣམ་སྨིན་ལ་རེ་བ་མེད་པར་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཁོ་ནའི་ཆེད་དུ་བྱིན་པ་ཡིས། དངོས་པོ་རང་གིས་མི་འཆང་བར། ཕར་གཏོང་བའམ་བྱིན་པ་ན་དེ་ལྟར་གཞན་ལ་ཕན་ཐོགས་པའི་སྦྱིན་པའི་བྱ་བ་རྫོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཁམས་གསུམ་གྱི་བདེ་བ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་བདེ་བ་དེ་ཡིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐུགས་རྒྱུད་ལ་སྦྱིན་པ་བྱིན་པའི་བདེ་བ་སྐྱེས་པ་དེའི་བརྒྱ་དང་སྟོང་ལ་སོགས་པའི་ཆ་ལ་མི་ཕོད་དོ།

菩萨的初期教导与高阶境界
因此，对于具有菩萨种姓的人们，开始时不应主要教导仅关于轮回痛苦和厌离为主的言论，而应教导悲心、如幻的法门，以及赞叹佛陀和菩萨功德的内容，正如经中所说。
"接触"指的是接触圣者初地，当证悟法界遍行的特性时，获得自他平等心，因慈悲力而为救护众生的痛苦，即使实际承担地狱痛苦，因为这是为了救护他人，所以对菩萨而言，这原因本身就成为纯粹的大安乐。这种安乐在世间的天人、人类和声闻缘觉中都不存在，是一切安乐中的最殊胜、最卓越的。因此，由慈悲所生的这种痛苦超胜世间天人等的一切快乐，而以自利为目的的声闻缘觉阿罗汉们不具备这种安乐，还有什么比这更令人惊叹的呢？
如此，虽然获得圣地后不再畏惧轮回的痛苦，但在信解行地若仅思考轮回的本质，虽然知道痛苦巨大，但凭借种姓力和愿力等，即使在凡夫阶段的菩萨，思考轮回的始终等不可思议处也不会心生怯懦。从无始以来直到现在，自他一切众生在此轮回中或多或少地经历过痛苦，有时也经历过种种快乐，如今那些利害已不存在；虽然未来无有穷尽，但在那么长的时间里众生界也不会穷尽，新的佛陀和菩萨也会不断出现，不会穷尽。时间的边际、空间的边际、众生的边际和痛苦的边际虽然都不可思议，但因为无自性如幻，所以可以想：在如此无尽的方向和时间中的众生界，我也要追随三世诸佛菩萨学习，修行菩萨的广大行。
生起这种铠甲发心后，向诸佛菩萨如此祈愿，并将一切善根回向于此目的，就不会从大乘道中退转，并将很快获得无惧的安慰。
坚固的菩萨对他人具有慈悲心的布施，不期望回报和异熟果，只是为了利益他人而施舍，不自己占有物品而给予他人，这样利益他人的布施行为圆满所生的快乐，与三界享用快乐所生的那些快乐相比，那些快乐连菩萨心相续中布施所生快乐的百分之一、千分之一等都比不上。


 །དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་གཞན་གྱི་དོན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ལྟར་སྣང་ཡང་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་རྒྱུད་ལ་སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་མ་ཟད་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་སོགས་བཏང་བའི་དགའ་བ་འཇིག་རྟེན་པའི་བདེ་བ་གང་གིས་ཀྱང་མཚོན་དུ་མི་ནུས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་བླང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཇི་ལྟར་ཡོད་དེ་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཐུགས་བརྩེ་བས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་འཁོར་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་
2-244b
པ་ཡིན་ན་སྙིང་རྗེ་ཅན་དེ་རྣམས་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་ཅི་སྟེ་དང་དུ་ལེན་པའམ་ཁས་ལེན་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མཐའ་དག་དང་དུ་ལེན་པ་ཉིད་དོ། །བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེའི་སྦྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་ནི་ཞེས་པ་འོག་གི་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཞེས་པའི་ཚིག་འདི་མཐའི་གསལ་བྱེད་ཡིན་པས་འདི་གསུམ་རེ་རེ་བཞིན་དུ་ཡར་སྦྱར་ཏེ་བརྩེ་བའི་སྦྱིན་པ་བྱས་པ་ལས་སྙིང་རྗེ་འཕེལ་བ་དང་། སྦྱིན་པ་འཕེལ་བ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་འཕེལ་བ་སྟེ། རྒྱུ་འཕེལ་བ་གསུམ་ནི། སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ལས་སྦྱིན་པ་བྱིན་པས་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་སྙིང་རྗེ་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བ་དང་། སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་ཚེ་རབས་ཀུན་དུ་སྦྱིན་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བ་དང་། སྦྱིན་པའི་སྟོབས་ཀྱི་ཚེ་རབས་ཀུན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བའོ། །དེ་ལས་འབྲས་བུ་བདེ་བ་གསུམ་འཕེལ་བ་ནི། བསམ་པ་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་ལོ་སྙམ་པའི་སྙིང་རྗེ་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་བདེ་བ་ལ་བཞག་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བྱམས་པའི་སེམས་སྐྱེ་བས་སྦྱིན་པ་བྱེད་པའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་བསམ་པ་བྱམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བ་འཕེལ་ཏེ། དཔེར་ན་མས་བུ་ལ་ཟས་ནོར་སྦྱིན་པའི་ཚེ་བྱམས་པའི་དབང་གིས་མ་དེ་ལ་སེམས་དགའ་བ་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནས་སྦྱིན་པ་དེས་སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་བཟུང་བས་བསྐྱེད་པའི་བདེ་བ་འཕེལ་བ་ནི། སྦྱིན་པ་དེས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་ཐོགས་པར་མཐོང་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐུགས་རྒྱུད་ལ་བདེ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་
2-245a
འཕེལ་བ་དང་སྦྱིན་པ་དེ་ཡི་མཐུས་བྱས་པའི་བདེ་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་དབང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལོངས་སྤྱོད་ཕོངས་པ་མེད་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ནས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་མཐུ་ཡོད་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། དེའི་མཐུས་བྱས་པའི་བདེ་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་མེད་ན་སྦྱིན་པར་འདོད་ཀྱང་ཕ་རོལ་གྱི་རེ་བ་རྫོགས་པར་བྱ་མི་ནུས་ཀྱང་། ལོངས་སྤྱོད་ཡོད་པས་དེའི་རེ་བ་སྐོང་ནུས་པར་མཐོང་ནས་དགའ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་འཕེལ་བའོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་གཞན་ལ་ཕན་ཐོགས་པ་ཇི་ཙམ་པ་དེ་ཉིད་དེའི་དགའ་བདེར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བ་དང་དུ་བླངས་བས་རང་ཉིད་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་བཏང་ཡང་སྡུག་བསྔལ་མ་ཡིན་ཏེ་བདེ་བར་འཆར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་གཏོང་བའི་ཚུལ་འདི་ནི། དཔེར་ན་མི་ལེ་ལོ་ཅན་ཞིག་ལ་མཛའ་བཤེས་ཆེན་པོ་ཞིག་གིས་ཁྱོད་འདི་ལྟར་ལེ་ལོ་མ་བྱེད་པར་འདི་ལྟར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་སློབ་པ་དང་འདྲ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སྙིང་རྗེས་སྦྱིན་པ་བྱེད་པའི་ཚེ་ན། འདི་ལྟར་སྙིང་རྗེས་སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བས་ཆེན་པོ་རྒྱས་པར་བྱ་ཞིང་། དེའི་རྣམ་སྨིན་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱང་འདི་ལྟར་འཕེལ་བར་བྱའོ།

菩萨的苦乐体验与悲心布施
如此，菩萨们虽然为他人利益而表现出受苦的样子，但在自己的心相续中不仅没有痛苦，而且因舍弃身体、受用等而生起的喜悦是世间任何快乐都无法比拟的。因此，应当了解菩萨们如何会有轮回的痛苦和甘愿承受的痛苦呢？在一切方面都无有痛苦。
以悲心为了众生利益而不舍弃具有痛苦本质的轮回，那么这些具有悲心的人们，为了利益其他众生，为何不接受或承担那些众生的痛苦呢？他们确实承担一切众生的痛苦。
具有慈悲的菩萨悲心的布施以及"受用和"这个短语与下文的"增长"相联系，作为后面的说明，这三者应分别向上配合：由于慈悲的布施而悲心增长，布施增长，受用增长。这三种因的增长是：由悲心力而行布施，使得生生世世悲心不断增长；由悲心力而在生生世世中不断行持布施，使布施不断增长；由布施力在生生世世中受用不断增长。
由此产生三种快乐果的增长：从希望除去众生痛苦的悲心发心，生起"应当使众生安住于快乐"的慈心，从而行布施时，菩萨的慈心所生的快乐增长，就像母亲给予孩子食物财物时，因为慈爱而在母亲心中生起欢喜一样。
然后，由那布施摄受众生所生的快乐增长：见到布施对众生有所帮助，菩萨心相续中生起殊胜快乐；以及由布施力所造的快乐：由于布施力，菩萨们获得不虞匮乏的受用，有能力利益众生，因此由这能力所造的快乐在菩萨们中增长。若无受用，虽想布施，也不能满足他人的期望；有受用则能满足他人期望，见此而生特殊喜悦增长。
如此，菩萨们对他人的帮助有多少，就会转化为多少的喜乐，因为通过承担除去他人痛苦的责任而自身获得快乐，所以即使舍弃身体和受用也不是痛苦，而是显现为快乐。
菩萨们这种布施的方式，就如同一个好友对懒惰的人说："你不要这样懒惰，应当这样做"那样的教导。菩萨们以悲心行布施时，应以悲心广大地行各种布施，并使其异熟受用也如此增长。


 །སྦྱིན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་ཞིང་ལེན་པ་པོ་ཡང་སེམས་རབ་ཏུ་ཚིམ་པའི་བདེ་བ་དང་། གཏོང་བ་པོ་ཡང་སྦྱིན་པ་རྫོགས་པས་བདེ་བའི་ཕྱིར་རང་གཞན་གཉིས་ཀ་བདེ་བར་བྱ་བ་དང་། གཞན་སེམས་ཅན་རྣམས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བྱེད་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་
2-245b
དྲང་བར་བྱ་ཞིང་། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གོ་འཕང་ལ་རིམ་པར་བཀྲི་བའམ་འཁྲིད་པར་བྱ་ཞེས། སེམས་ཅན་གཏོང་བ་ལ་གོམས་པའི་ཤུགས་ཞེན་པ་རྣམས་ལ་བསྐུལ་ཞིང་རབ་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་འདྲའོ། །སེམས་ཅན་ཕྲག་དོག་ཅན་རྣམས་ཕ་རོལ་བདེ་བར་མཐོང་ན་མི་དགའ་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་བར་མཐོང་ན་དགའ་བར་འགྱུར་ཡང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་རྣམས་དེ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། སྙིང་རྗེས་གཞན་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་རང་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་པས། སྡུག་བསྔལ་ཅན་དེའི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་ནས་བདེ་བ་མ་བསྐྱེད་པར་རང་ཉིད་གང་གིས་བདེ་བར་འགྱུར་ཏེ་དཔེར་ན་བུ་གཅེས་པ་ཤིན་ཏུ་ནད་ཀྱིས་གཟིར་བའི་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཕྱིར་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པས་གཞན་སེམས་ཅན་ལ་རང་གིས་བདེ་བ་བསྐྱེད་ནས་དེ་ཉིད་བདེ་བར་བྱས་པའི་བདེ་བ་དེས་བདག་རང་ཉིད་བདེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། མས་བུ་ལ་སྨན་བཙལ་ཏེ་བྱིན་ནས་བུ་ནད་ལས་གྲོལ་ཏེ་བདེ་བ་ན་མ་དེ་ཉིད་སེམས་བདེ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དྲི་མེད་གྲགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནད་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་བདག་གི་ནད་ཀྱང་དེ་སྲིད་དུ་མི་འཚོའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །གོང་དུ་མ་ཆགས་པ་གསུངས་པའི་རྒྱས་བཤད་ནི། སྙིང་རྗེ་ཅན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི། སྙིང་རྗེ་སློབ་དཔོན་ལྟ་བུ་དེས། དུས་རྟག་ཏུ་རང་གི་སྦྱིན་པ་གང་དང་གང་བྱ་བ་ལ། འདི་དང་འདི་ལྟར་གྱིས་ཞེས་བསླབ་བྱ་སྟོན་པ་དང་འདྲ་སྟེ་ཇི་ལྟར་སྟོན་ན་དངོས་པོ་འདི་དང་འདི་དག་རང་གིས་འཆང་བའི་བདེ་བ་མི་འདོད་པ་དང་། རང་གི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་དག་བདེ་བར་གྱིས་ཞེས་འདོམས་ཤིང་རྗེས་སུ་སྟོན་ཏོ། །སྐབས་འདིར་སྙིང་རྗེ་སློབ་དཔོན་ལྟ་བུས་སྦྱིན་པ་
2-246a
སློབ་མ་ལྟ་བུ་ལ་འདོམས་པ་དང་འདྲ་བའི་ཚུལ་དུ་འགྲེལ་པ་ལས་གསུངས་ཀྱང་། དོན་འདྲ་ལ་གོ་བདེ་བས་འདི་ལྟར་བཤད་ཀྱང་ཆོག་པར་མཐོང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་བདེ་བར་བྱས་ཀྱང་། དེའི་འབྲས་བུ་རང་འབའ་ཞིག་ལ་ཐོབ་པར་རེ་བས་སྦྱིན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རང་དོན་དང་གཞན་དོན་ཐ་དད་དུ་མི་འདོད་པར་གཞན་སྡུག་བསྔལ་ལ་རང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་གཞན་བདེ་བས་རང་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་ཡིན་པས་ལོངས་སྤྱོད་བྱིན་པ་དེའི་འབྲས་བུ་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྨིན་ནས་བདེ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་གཞན་ལ་གཏོང་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡང་ན་གཞན་ལ་མི་སྨིན་པ་ཞིག་ན། བདག་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཐ་དད་མིན་པས་འབྲས་བུའི་བདེ་བ་དེ་བདག་རང་ཉིད་ལ་འབྱུང་བའང་འདོད་པ་མིན་ནོ། །སེམས་ཅན་དེ་དག་བདེ་བས་བདག་ཀྱང་བདེ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་བདག་ནི། རང་གཅེས་འཛིན་དུག་དང་འདྲ་བར་སྤངས་ནས་གཞན་གཅེས་པར་འཛིན་པ་ཆེས་ཆེར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ཡིན་པས། བདག་གིས་སྦྱིན་པ་བྱས་པ་ནི། སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་དང་བཅས་ཏེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བྱིན་ཅིག་ཅེས་འདོམས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་སྦྱིན་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་བདག་ལ་ལོངས་སྤྱོད་འབྱུང་བ་སོགས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡོད་ན། གཞན་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཤིན་ཏུ་འབྲས་བུར་འགྱུར་བར་བྱོས་ཤིག་དང་དེས་བདག་ལ་ཕན་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྙིང་རྗེས་སྦྱིན་པ་ལ་འདོམས་པའི་ཚུལ་དུ་སྦྱིན་པ་དང་འབྲས་བུ་བཅས་པ་གཞན་ལ་གཏོང་བར་བྱེད་དོ།

悲心布施与利他精神
以布施令众生成熟，使接受者心满意足获得快乐，施予者也因圆满布施而得快乐，从而令自他双方都获得快乐；并引导其他众生积累福德和智慧资粮，逐步引导他们至无上菩提的果位。这就像是对那些习惯于施予而有强烈意乐的人们的鼓励和教导一样。
众生中嫉妒者见他人快乐则不喜，见他人痛苦则欢喜，然而菩萨们则与此相反：由于悲心，他人的痛苦即是自己的痛苦，若不除去那痛苦者的痛苦并带给他快乐，自己怎能快乐呢？这就像慈母看到挚爱的孩子被病痛折磨一样。
因此，具有慈心的人通过给予众生快乐，以那使他人快乐的行为所生之乐而使自己也快乐，就像母亲寻找药物给予孩子，当孩子摆脱病苦获得安乐时，那母亲自己也心生快乐一样。正如无垢称菩萨所说："只要一切众生的病尚未痊愈，我的病也将持续不愈。"
前面所说的无执著的详解：具有悲心的菩萨们，以悲心如同老师一样，常时教导自己应如何行布施，如同指示："你应当这样那样做"一般。如何教导呢？"不要贪执这些物品自己占有的快乐，应以你的受用使他人快乐"，这样指导并教示。
虽然此处注释中将悲心比作老师教导布施如同学生的方式来解释，但意义相同且易于理解，所以这样解释也可以。
如果虽以受用使他人快乐，却期望果报仅自己获得的布施，不属于菩萨的行为。菩萨们不认为自利与他利有别，而是他人苦即自苦，他人乐则自乐，所以将布施的果报也回向给众生："愿其成熟于众生并使他们快乐"。
或者，如果果报不成熟于他人，由于自己与众生的利益不分，也不希望果报的快乐自己获得。因为众生快乐自己也快乐，所以我舍弃如毒般的自我珍爱，极大地增长珍爱他人，追随菩萨们的脚步，所以教导说："我所做的布施连同其果报都给予众生。"
因此，如果布施你能为我带来受用等利益，请让那结果极大地成熟于众生，那对我就是帮助了。以这种悲心教导布施的方式，将布施及其果报都施与他人。



 །དེ་ལྟར་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་སེམས་ཅན་
2-246b
གཞན་ལ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་བཏང་བར་བྱས་ཏེ་སྦྱིན་པ་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རང་དོན་ལ་མ་ཆགས་པ་རྣམས་ལོངས་སྤྱོད་མི་འདོད་ཀྱང་རུང་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་ཤིན་ཏུ་མང་ལ་དངོས་པོ་བཟང་པོ་དང་འཕྲད་པ་རྒྱུ་འབྲས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཚེ་ན་ཡང་བདག་ནི་ཟག་བཅས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་པའི་བདེ་བ་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་འབྱོར་པ་དེའི་སྒོ་ནས་འདི་ལྟར་བདག་གི་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་སྦྱིན་པ་བྱེད་པ་ལ་ཚེ་རབས་བརྒྱུད་མར་འཇུག་པ་དང་ལྡན་པ་ཙམ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་ནི་རྟག་ཏུ་བརྩེ་བས་རང་གི་བདོག་པ་ཀུན་རང་ཉིད་ཉམས་དགའ་བའི་ཆེད་དུ་མི་སྤྱོད་པར། གཞན་ལ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟོས་ལ་དེས་ན་སྦྱིན་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་བདག་ནི་སྦྱིན་པ་དེའི་འབྲས་བུ་ལ་དོན་དུ་གཉེར་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཁྱོད་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཙམ་གཞན་ལ་གཏོང་གི་སྦྱིན་པ་ཁྱོད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཐོབ་པ་མི་གཏོང་བ་ཞིག་ན། ཚེ་ཕྱི་མའི་ལོངས་སྤྱོད་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཆགས་པར་གཏོང་བའི་སྦྱིན་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཚེ་འདིར་ཡང་སྐད་ཅིག་ཙམ་དུ་ཡང་སྦྱིན་པ་ལ་མོས་པ་མེད་ཅིང་སྦྱིན་པ་མི་འདོད་པའི་བློ་ཡོད་ན་སྙིང་རྗེས་གཞན་དོན་དུ་སྦྱིན་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱིན་པ་ཁྱོད་ནི་སྦྱིན་པ་མ་བྱས་པ་ལ་འབྲས་བུ་མི་འབྱིན་པས་ལན་ལ་ལྟ་བ་དང་བཅས་པ་མིན་པ་འདྲ་ལ། འདི་ལྟར་སྦྱིན་པ་བྱིན་པའི་འབྲས་བུའི་ལན་ལ་བལྟས་པ་ནི། གཞན་ལ་སྙིང་རྗེས་བདག་གི་ཆའམ་འོས་མ་ཡིན་པས། སྦྱིན་པ་ཁྱོད་ཀྱི་ལན་ལ་ལྟ་དང་བྲལ་བས་ན། ཁྱོད་
2-247a
འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའང་བདག་གིར་མི་བྱེད་པར་ཤིན་ཏུ་གཞན་ལ་གཏོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྙིང་རྗེས་སྦྱིན་པ་ལ་སྨྲས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལུས་ལོངས་སྤྱོད་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་རང་དོན་དུ་མ་ཆགས་པར་གཞན་ལ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་ཚུལ་ལ་བློ་སྦྱོང་ཚུལ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྙིང་རྗེས་སྦྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་དོན་བསྡུས་ཏེ་བསྔགས་པ། རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་བརྩེ་བས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གསུམ་སྟེ། རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་བརྩེ་བས་སྦྱིན་པ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ནི། གཞན་ལ་མི་གནོད་པར་སྦྱིན་པ་སྟེ། གཞན་ལས་ཕྲོགས་ནས་གཞན་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་བསད་ནས་དེའི་ཤ་སྦྱིན་པ་དང་། སློང་བ་པོ་ལ་བརྙས་ཤིང་བཀྲེས་པ་ལྟོགས་པ་སོགས་ཚིག་གིས་སྨད་ནས་ཡིད་ལ་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་དེ་སྦྱིན་པ་སོགས་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་གནོད་པ་མེད་ཅིང་ཚུལ་བཞིན་ལེགས་པར་སྦྱིན་པའོ། །དག་པའི་གནས་སམ་གཞི་སྦྱིན་པ་ནི་མ་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་དུག་དང་མཚོན་ལ་སོགས་པ་མ་དག་པའི་དངོས་པོ་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་པར་བརྟགས་ནས་དངོས་པོ་དག་ཅིང་གཙང་མ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །ཕན་པར་བྱེད་པའི་སྦྱིན་པ་ནི། སྦྱིན་པས་བསྡུས་ནས་དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱས་པས་སྦྱིན་ཡུལ་སེམས་ཅན་དེ་དག་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་ལ་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པའི་འབྲས་བུའི་བདེ་བ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དང་ནི། སྦྱིན་པ་དེས་རང་གི་འཁོར་གྱི་འགྲོ་བ་བུ་སྨད་དང་བྲན་གཡོག་སོགས་ལ་གནོད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་བཏང་ནས་དེ་དག་གི་སྐལ་པ་མི་བཞག་པའམ། ཆུང་མ་དང་བུ་སོགས་གཞན་ལ་གཏོང་ན་ཡང་དེ་དག་གི་སེམས་དང་མི་འགལ་བའམ་མཐར་དེ་དག་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་མི་འགྱུར་བར་ཤེས་ནས་གཏོང་གི་དེ་དག་ཤིན་ཏུ་སྡུག་
2-247b
བསྔལ་བ་དང་། གནོད་སྦྱིན་སྲིན་པོ་སོགས་མ་རུང་བ་ལ་འཁོར་སྦྱིན་པ་སོགས་མདོར་ན་རང་ལ་དབང་བའི་འཁོར་རྣམས་ལ་གནོད་པ་མེད་པ་ནི། རྗེས་སུ་སྲུང་བ་དང་བཅས་པར་སྦྱིན་པའོ།

 །དེ་ལྟར་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་སེམས་ཅན་
2-246b
གཞན་ལ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་བཏང་བར་བྱས་ཏེ་སྦྱིན་པ་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རང་དོན་ལ་མ་ཆགས་པ་རྣམས་ལོངས་སྤྱོད་མི་འདོད་ཀྱང་རུང་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་ཤིན་ཏུ་མང་ལ་དངོས་པོ་བཟང་པོ་དང་འཕྲད་པ་རྒྱུ་འབྲས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཚེ་ན་ཡང་བདག་ནི་ཟག་བཅས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་པའི་བདེ་བ་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་འབྱོར་པ་དེའི་སྒོ་ནས་འདི་ལྟར་བདག་གི་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་སྦྱིན་པ་བྱེད་པ་ལ་ཚེ་རབས་བརྒྱུད་མར་འཇུག་པ་དང་ལྡན་པ་ཙམ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་ནི་རྟག་ཏུ་བརྩེ་བས་རང་གི་བདོག་པ་ཀུན་རང་ཉིད་ཉམས་དགའ་བའི་ཆེད་དུ་མི་སྤྱོད་པར། གཞན་ལ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟོས་ལ་དེས་ན་སྦྱིན་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་བདག་ནི་སྦྱིན་པ་དེའི་འབྲས་བུ་ལ་དོན་དུ་གཉེར་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཁྱོད་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཙམ་གཞན་ལ་གཏོང་གི་སྦྱིན་པ་ཁྱོད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཐོབ་པ་མི་གཏོང་བ་ཞིག་ན། ཚེ་ཕྱི་མའི་ལོངས་སྤྱོད་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཆགས་པར་གཏོང་བའི་སྦྱིན་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཚེ་འདིར་ཡང་སྐད་ཅིག་ཙམ་དུ་ཡང་སྦྱིན་པ་ལ་མོས་པ་མེད་ཅིང་སྦྱིན་པ་མི་འདོད་པའི་བློ་ཡོད་ན་སྙིང་རྗེས་གཞན་དོན་དུ་སྦྱིན་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱིན་པ་ཁྱོད་ནི་སྦྱིན་པ་མ་བྱས་པ་ལ་འབྲས་བུ་མི་འབྱིན་པས་ལན་ལ་ལྟ་བ་དང་བཅས་པ་མིན་པ་འདྲ་ལ། འདི་ལྟར་སྦྱིན་པ་བྱིན་པའི་འབྲས་བུའི་ལན་ལ་བལྟས་པ་ནི། གཞན་ལ་སྙིང་རྗེས་བདག་གི་ཆའམ་འོས་མ་ཡིན་པས། སྦྱིན་པ་ཁྱོད་ཀྱི་ལན་ལ་ལྟ་དང་བྲལ་བས་ན། ཁྱོད་
2-247a
འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའང་བདག་གིར་མི་བྱེད་པར་ཤིན་ཏུ་གཞན་ལ་གཏོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྙིང་རྗེས་སྦྱིན་པ་ལ་སྨྲས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལུས་ལོངས་སྤྱོད་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་རང་དོན་དུ་མ་ཆགས་པར་གཞན་ལ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་ཚུལ་ལ་བློ་སྦྱོང་ཚུལ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྙིང་རྗེས་སྦྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་དོན་བསྡུས་ཏེ་བསྔགས་པ། རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་བརྩེ་བས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གསུམ་སྟེ། རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་བརྩེ་བས་སྦྱིན་པ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ནི། གཞན་ལ་མི་གནོད་པར་སྦྱིན་པ་སྟེ། གཞན་ལས་ཕྲོགས་ནས་གཞན་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་བསད་ནས་དེའི་ཤ་སྦྱིན་པ་དང་། སློང་བ་པོ་ལ་བརྙས་ཤིང་བཀྲེས་པ་ལྟོགས་པ་སོགས་ཚིག་གིས་སྨད་ནས་ཡིད་ལ་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་དེ་སྦྱིན་པ་སོགས་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་གནོད་པ་མེད་ཅིང་ཚུལ་བཞིན་ལེགས་པར་སྦྱིན་པའོ། །དག་པའི་གནས་སམ་གཞི་སྦྱིན་པ་ནི་མ་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་དུག་དང་མཚོན་ལ་སོགས་པ་མ་དག་པའི་དངོས་པོ་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་པར་བརྟགས་ནས་དངོས་པོ་དག་ཅིང་གཙང་མ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །ཕན་པར་བྱེད་པའི་སྦྱིན་པ་ནི། སྦྱིན་པས་བསྡུས་ནས་དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱས་པས་སྦྱིན་ཡུལ་སེམས་ཅན་དེ་དག་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་ལ་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པའི་འབྲས་བུའི་བདེ་བ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དང་ནི། སྦྱིན་པ་དེས་རང་གི་འཁོར་གྱི་འགྲོ་བ་བུ་སྨད་དང་བྲན་གཡོག་སོགས་ལ་གནོད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་བཏང་ནས་དེ་དག་གི་སྐལ་པ་མི་བཞག་པའམ། ཆུང་མ་དང་བུ་སོགས་གཞན་ལ་གཏོང་ན་ཡང་དེ་དག་གི་སེམས་དང་མི་འགལ་བའམ་མཐར་དེ་དག་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་མི་འགྱུར་བར་ཤེས་ནས་གཏོང་གི་དེ་དག་ཤིན་ཏུ་སྡུག་
2-247b
བསྔལ་བ་དང་། གནོད་སྦྱིན་སྲིན་པོ་སོགས་མ་རུང་བ་ལ་འཁོར་སྦྱིན་པ་སོགས་མདོར་ན་རང་ལ་དབང་བའི་འཁོར་རྣམས་ལ་གནོད་པ་མེད་པ་ནི། རྗེས་སུ་སྲུང་བ་དང་བཅས་པར་སྦྱིན་པའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是简体中文直译：
这样布施的果报也是由于从内心深处给予其他众生而产生。布施者菩萨不执着于自利，即使不希求受用，也会获得极其丰富的受用和美好资具，这是因果缘起的法则。在这种情况下，我不希求有漏受用的快乐，而仅仅希望通过这些丰富的受用，能够世世代代继续向众生行布施利益他们。我常怀慈悲，不为自己享乐而使用自己所有的一切，而是全部布施给他人，看吧，因此你应当知道我对布施的果报不求回报。如果你只是布施财物给他人，而不布施那些布施所得的受用果报，那么就不能成为一个欢喜将未来一切受用都无执着地布施的菩萨。如此，即使在今生，哪怕一刹那间也不喜欢布施、不想布施的话，就不是由悲心而欢喜为他人布施的人。
布施啊，你对未行布施者不会产生果报，因此似乎不执着于回报。这样，期望布施的回报果实，对有悲心的我来说是不恰当的。因此，你的布施远离期望回报，也不执着于果报成熟，而是全部布施给他人。这是以悲心对布施所说的方式，教导如何训练心志，不为自利而执着于身体、受用和一切善根，而是全部布施给他人。
总结并赞叹悲心布施的功德："王子们的慈悲"等三个偈颂。佛子们的慈悲布施有六种：无过失的布施，是不害他而布施，即不是抢夺他人后再布施，不是杀害众生后布施其肉，不是轻视乞者、辱骂饥饿者等使其心生痛苦而布施，总之是对其他众生无害且如法善布施。清净处所的布施，是不布施未经考察的物品如毒药、武器等不清净之物，而是经过考察后布施清净纯洁之物。有利益的布施，是通过布施摄受他人引导行善，使受施众生来世得到善趣和解脱果的快乐；布施时不伤害自己眷属、子女和仆人等，不剥夺他们的份额，或者在布施妻子儿女时不违背他们的心意，最终使他们不遭受大痛苦，而不是让他们极度痛苦，也不将眷属布施给药叉罗刹等恶人，总之，对自己管辖的眷属无害，这是具有保护的布施。


 །འཚོལ་བ་མེད་པར་སྦྱིན་པ་ནི། སེམས་ཅན་ཕོངས་པར་ཤེས་ནས་དེ་དག་གིས་ཆེད་དུ་མ་སློང་ཡང་དེ་ལ་ཕན་པའི་ཆེད་དུ་རང་གི་ལག་ནས་སྦྱིན་ཀྱི་སྦྱིན་གནས་གཞན་ཡོངས་སུ་མི་འཚོལ་བའམ། འདི་ལ་སྦྱིན་འདི་ལ་མི་སྦྱིན་ཞེས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་བདམ་ནས་འཚོལ་ཞིང་མི་སྦྱིན་པར། ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པར་སྙོམས་པར་སྦྱིན་པའོ། །གོས་པ་མེད་པའམ་ཆགས་པ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་ལན་དང་རྣམ་སྨིན་ལ་རེ་བ་མེད་པར་གཏོང་བའོ། །འདི་ནི་སྐྱོན་དག་པའི་ཆ་ནས་བསྟན་པའོ། །ཡང་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆ་ནས། ཐམས་ཅད་གཏོང་བའམ་མཐའ་དག་པ་གཏོང་བ་སོགས་དགུ་སྟེ། མཐའ་དག་གཏོང་བ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་གང་ཡང་མི་གཏོང་བ་ཅུང་ཟད་མེད་པའོ། །རྒྱས་པར་རམ་རྒྱ་ཆེ་བར་གཏོང་བ་ནི་དངོས་པོ་ཆུང་ངུ་དང་ཉུང་ངུ་ཙམ་མིན་པར་མང་ལ་རྒྱ་ཆེ་བ་གཏོང་བའོ། །གཙོ་བོ་གཏོང་བ་ནི། དངོས་པོ་ཉམས་པ་དང་རུལ་བ་དང་སྤྱད་དུ་མི་རུང་བ་མི་གཏོང་གི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དང་དྲི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་དངོས་པོ་བཟང་པོ་གྱ་ནོམ་པ་གཏོང་བ་དང་། རྟག་པར་གཏོང་བ་ནི། དུས་རེས་འགའ་གཏོང་རེས་འགའ་མི་གཏོང་བ་མ་ཡིན་པར། དུས་རྟག་པ་རྒྱུན་དུ་གཏོང་བ་དང་། དགའ་བར་གཏོང་བ་ནི། སེར་སྣའི་སེམས་མེད་པར་སློང་བ་པོ་སུ་ལ་ཡང་གཏོང་མི་གཏོང་མེད་པར་དགའ་བ་དང་བཅས་ཏེ་གཏོང་བ་དང་། ཟང་ཟིང་མེད་པར་གཏོང་བ་ནི་ལན་དང་རྣམ་སྨིན་ལ་རེ་བ་མེད་པས་གཏོང་བ་དང་། དག་པ་
2-248a
གཏོང་བ་ནི་གོང་དུ་དག་པའི་གཞི་སྦྱིན་པ་དང་དོན་གཅིག་སྟེ་དངོས་པོ་དག་པ་གཏོང་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་གཏོང་བ་ནི། སྦྱིན་པ་བྱས་པ་སྟེ་མཐོ་རིས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་ཉན་རང་གི་མྱང་འདས་ཀྱི་ཕྱིར་མི་བསྔོ་བར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བསྔོ་བས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ལ་གཞོལ་བ་དང་། དགེ་བ་བསྔོ་བའི་གཏོང་བ་ནི། གོང་དུ་ཕན་པར་བྱེད་པའི་སྦྱིན་པ་བཤད་པ་དང་དོན་གཅིག་སྟེ་སེམས་ཅན་རྣམས་སྦྱིན་པས་བསྡུས་ནས་དགེ་བ་ལ་གཞོལ་བའམ་འགོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྦྱིན་པ་བྱས་པ་ལས་བདེ་བ་འབྱུང་ཚུལ་ནི། ཇི་ལྟར་སྦྱིན་པ་ཉིད་ལ་དགའ་བའི་བདེ་བ་དང་། ཕ་རོལ་ལ་ཕན་བཏགས་པའི་དགའ་བའི་བདེ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པས་དགའ་བའི་བདེ་བ་གསུམ་གྱིས་ཚིམ་པའི་ཡིན་ཅན་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ། རང་གི་བདོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བས་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི། ལོངས་སྤྱོད་འདོད་དགུ་ཐོབ་པ་ཅན་དག་ལོངས་སྤྱོད་དེ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱད་པ་ཡིས་དེ་ལྟར་དགའ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །སྐབས་འདིའི་ལོངས་སྤྱོད་ཅན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སྦྱིན་པ་གཏོང་ཡུལ་འདོད་དགུ་ཐོབ་པ་དེ་དག་གཏོང་བ་པོ་དགའ་བ་ལྟར་དགའ་མི་ནུས་ཞེས་འགྲེལ་པར་བཤད། སྤྱིར་མཐོ་རིས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གཏོང་བའི་དགའ་བ་ལྟ་བུ་ནམ་ཡང་མྱོང་བ་མེད་པར་བཤད་ཀྱང་རུང་སྟེ། ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེ་སྡུད་པ་ལས། གླིང་བཞི་ལེགས་པར་བརྒྱན་པ་མཆིལ་མའི་
2-248b
ཐལ་བ་འདྲ། །བྱིན་ནས་དགའ་བར་འགྱུར་གྱི་གླིང་ཐོབ་དེ་ལྟར་མིན། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ།

以下是简体中文直译：
无寻求的布施，是指知道众生贫困后，即使他们未曾乞求，也为了利益他们而亲手布施，不去寻求其他布施场所，或者不是选择"这个应该布施，这个不应该布施"而挑选福田，而是无偏袒地平等布施。无染污或无贪著的布施，是指不期望回报和异熟果报而布施。这是从断除过失的角度来讲的。
又从功德的角度，有全部布施或普遍布施等九种：普遍布施，是指对内外一切事物没有任何不舍的。广大布施，是指布施不仅是少量小物，而是数量多且规模大。胜妙布施，是指不布施破损、腐朽、不堪使用的物品，而是布施色相、形状、气味皆圆满的优质物品。恒常布施，是不只是有时布施有时不布施，而是时常连续不断地布施。欢喜布施，是指无有悭吝之心，对任何乞者都无分别地欢喜布施。无执著布施，是指不期望回报和异熟果而布施。清净布施，与前面所述清净处所布施意思相同，即布施清净之物。回向菩提的布施，是指所行布施不回向于天界的快乐或声闻缘觉的涅槃，而是为了一切众生的利益，回向无上菩提的获得，因此趣向无上菩提。回向善法的布施，与前面所述有利益的布施意思相同，即通过布施摄受众生使其趣向或安置于善法。
如此布施所生起快乐的方式是：如同对布施本身的欢喜快乐、利益他人的欢喜快乐，以及圆满菩提资粮的欢喜快乐这三种喜悦而满足的具悲心的菩萨，由于布施一切所有而生起的欢喜，即使是获得如意受用的人们享用那些受用，也不会产生如此的欢喜。此处"具受用者"，如注释中解释，指菩萨布施的对象获得所愿，他们无法像施者那样欢喜。一般来说，即使是享受天界圆满受用的人们，也从未体验过菩萨布施的那种喜悦，如《摄集功德宝》中所说："四大洲庄严如唾沫尘般，布施后生喜，得洲不如是。"


 །
说生起悲心因
བདུན་པ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བཤད་པ་ནི། ཕར་ཕྱིན་དྲུག་སྒྲུབ་པ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་སྟེ་སེར་སྣའི་དབང་གིས་སེམས་རྒྱུད་བཀྲེན་ཅིང་འཇུངས་པར་གྱུར་ནས་ཅུང་ཟད་གཏོང་མི་ནུས་པ་རྣམས་ལ་སྙིང་བརྩེ་བས་སེར་སྣའི་སྐྱོན་དང་སྦྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་ནས་སྦྱིན་པའི་ཆོས་ལ་འཇོག་པར་མཛད་པ་དང་། རྒྱུད་ངན་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་མ་རུངས་པ་སྲོག་གཅོད་པ་སོགས་སྡིག་པའི་ལས་སྤྱོད་པ་ལ་བརྩེ་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་བསྟན་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་འཇོག་པར་མཛད་པ་དང་། རྒྱུད་ཁོང་ཁྲོས་ཀུན་ནས་འཁྲུགས་པ་རྣམས་ལ་བརྩེ་བས་ཞེ་སྡང་གི་སྐྱོན་དང་བཟོད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་བསྟན་ནས་བཟོད་པ་ལ་འཇོག་པ་དང་། ཐ་མལ་གྱི་ལས་ལ་དགའ་བའི་ལེ་ལོའི་དབང་གིས་དགེ་བའི་ལས་མི་བྱེད་པའི་བག་མེད་པ་རྣམས་ལ་བརྩེ་བས་ལེ་ལོ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་བསྟན་ནས་བརྩོན་འགྲུས་ལ་འཇོག་པ་དང་། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔའི་ཡུལ་གྱི་གཞན་དབང་དུ་སོང་བས་རྟག་ཏུ་སེམས་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་བས་བསམ་གཏན་གྱི་ཆོས་བསྟན་ནས་བསམ་གཏན་ལ་བཞག་པར་མཛད་པ་དང་། ཟག་བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་རྟག་པ་དང་བདག་དང་གཙང་བ་དང་བདེ་བར་འཛིན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་སྙིང་རྗེ་བས་ལོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྐྱོན་བསྟན་ནས་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པའོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་
2-249a
སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ནི་བཞི་སྟེ། དམིགས་རྐྱེན་ནི་ཁམས་གསུམ་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཚེ་རབས་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཁྱབ་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཁྱབ་པ་དང་། ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ལ་འདུ་བྱེད་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཁྱབ་པས་གང་ཅི་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་ལས་མ་འདས་པས་དེ་ལ་དམིགས་ནས་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་བ་དང་། དེ་རྒྱུ་ཞེས་པ་བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཚོར་བ་གསུམ་གྱི་བག་ལ་ཉལ་བ་འགྲེལ་པས་བཤད་ཅིང་དེ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་པ་ཡིན་ཞིང་། བག་ཉལ་དེ་མ་སྤངས་ཀྱི་བར་དུ་བདེ་སྡུག་གཉིས་ཡང་ཡང་འབྱུང་བས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཕྲ་བའང་དེའོ། །ཡང་ན་བདེ་སྡུག་གི་ཚོར་བ་དང་བཅས་པའི་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་ཡི་རྒྱུ་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བཤད་ཀྱང་རུང་སྟེ། དོན་དུ་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་སོ། །ཚེ་རབས་གཞན་དུ་སྙིང་རྗེ་གོམས་པར་བྱས་པས་ཀུན་གཞི་ལ་སྙིང་བརྩེ་བའི་བག་ཆགས་བསགས་པ་ན་སྙིང་རྗེའི་རྒྱུ་ཡི་རྐྱེན་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལས་དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པས་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་བ་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏོ། །སྙིང་རྗེའི་སེམས་སྔ་མ་སྔ་མའི་རང་བཞིན་ལས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བ་ནི་སྔ་མ་རྣམས་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཏོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་ཡི་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་བའོ། །
菩萨殊胜平等悲心
བརྒྱད་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་
2-249b
སྙིང་རྗེ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་ནི་མཉམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་གཉེན་བཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་སྙིང་རྗེ་ཡང་དགྲ་ལ་སྙིང་རྗེ་མི་སྐྱེ་བར་ཞེ་སྡང་བར་བྱེད་ཅིང་བར་མ་རྣམས་ལའང་སྙིང་རྗེ་མི་སྐྱེ་བ་དང་། ཉན་རང་རྣམས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་ཡི་ཐམས་ཅད་དུ་མཉམ་པར་སྙིང་རྗེ་མི་སྐྱེ་བས་དེ་དག་གི་སྙིང་རྗེ་མཉམ་པ་མ་ཡིན་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་སྲིད་རྩེ་ནས་མནར་མེད་པའི་བར་ལ་ཁྱད་མེད་པར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བའོ།

以下是简体中文直译：
说生起悲心因
第七，说明悲心生起的原因：对于远离六波罗蜜修行的众生会生起悲心。对于那些因悭吝而心灵贫乏、吝啬，不能施舍一点点的人们，以悲心宣说悭吝的过患和布施的功德，使他们安住于布施法中。对于那些性情恶劣、行为不善、杀生等造作罪业的人，以悲心为其宣说具足戒律的法，使其安住于戒律中。对于那些心被嗔恨搅扰的人，以悲心宣说嗔恨的过患和忍辱的功德法，使其安住于忍辱中。对于那些喜欢平庸行为、因懒惰而不修善法的放逸者，以悲心为其宣说断除懒惰的精进法，使其安住于精进中。对于那些被五种欲尘境所控制而心常散乱的人，以悲心宣说禅定之法，使其安住于禅定中。对于那些执着有漏蕴为常、为我、为净、为乐等颠倒妄执的人，以悲心指出邪慧的过患，使其安住于正确的智慧中。
又，菩萨悲心生起的缘有四种：所缘缘是三界有漏的一切生世快乐皆为变苦所遍，一切苦受皆为苦苦所遍，舍受皆为行苦所遍，因此一切感受无不是苦，缘于此而生起悲心。彼因，即乐受、苦受、舍受三种的随眠，如注释所说，这是习气的本性即舍受，只要这随眠未断，乐苦二者就会反复生起，这也是行苦的微细苦。或者也可解释为伴随乐苦感受的有漏蕴之因称为行苦，总之，缘于具有三苦的众生而生菩萨的悲心。在其他生世中修习悲心，在阿赖耶识中积累悲心的习气，这是悲心的因缘。从善知识听闻正法而生起悲心，这是增上缘。从前前悲心之自性中生起后后悲心，这是等无间缘。如此，从因缘等三缘中生起菩萨的悲心。
菩萨殊胜平等悲心
第八，菩萨悲心平等性之殊胜：应知菩萨悲心是平等的。如何平等？世间人对亲友生起悲心，而对敌人不生悲心反而生嗔恨，对中庸者也不生悲心。声闻缘觉对苦者生悲心，但不能对一切平等生悲心，所以他们的悲心不平等。而菩萨的悲心，如前所述，对具有三苦的众生，从有顶至无间地狱，无有差别地生起平等大悲心。


 །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བསམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་བསམ་པའི་ཕྱིར་བསམ་པ་མཉམ་པས་སྙིང་རྗེ་མཉམ་པ་དང་། སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོབ་པར་མཛད་པ་དེ་བཞིན་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་གྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱོབ་པར་མཛད་པས་སྒྲུབ་པ་མཉམ་པའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་མཉམ་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་རིས་སུ་གྱུར་པ་གང་ལའང་ཆགས་པ་དང་སྡང་བ་མེད་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་མཉམ་པ་དང་། བདག་དང་སེམས་ཅན་དང་སྙིང་རྗེ་གསུམ་ཆར་གྱི་མཚན་མར་མི་དམིགས་པར་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་མཉམ་པ་དང་། འཁོར་གསུམ་མི་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་འབད་རྩོལ་དང་མཚན་མའི་གཡོ་བ་དག་པ་ས་བརྒྱད་པ་ནས་ཐོབ་པས་དེ་ཡན་ཆད་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་མཉམ་པ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །
殊胜悲心
དགུ་པ་སྙིང་རྗེ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་
2-250a
པ་ནི། སྤྱིར་བྱམས་སོགས་ཚད་མེད་པ་བཞི་པོ་བསྒོམ་པ་ཙམ་གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་དང་ཉན་རང་ལ་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚད་མེད་བཞི་བསྒོམ་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཚུལ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རང་གི་སེམས་ཀྱིས་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་སྒོམ་པ་ནི། ཚེ་རབས་སྔ་མ་རྣམས་སུ་བྱམས་སོགས་བསྒོམ་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་ཚེ་རབས་འདི་དང་ཕྱི་མ་རྣམས་སུ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་དེ་འདྲའི་བསྒོམ་པ་དེ་གཞན་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། ཚད་མེད་བཞི་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་མདོ་སྡེ་རྣམས་ལ་ཆེར་མོས་ཤིང་དད་པར་བྱས་པ་དང་། བསམ་པའི་ཁྱད་པར་དགུ་གོང་དུ་བཤད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་ཁྱད་པར་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་འབྱོར་བའམ། ཁྱད་པར་དུ་འང་ས་བརྒྱད་པ་སོགས་སུ་འབད་རྩོལ་མེད་པར་བྱམས་སོགས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འབྱུང་བས་དབང་འབྱོར་བ་ཉིད་དང་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱམས་སོགས་བཞི་བསྒོམ་པ་ནི་སྒོམ་པ་པོ་བདག་དང་། ཡུལ་སེམས་ཅན་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཚད་མེད་བཞི་ཡི་མཚན་མར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཟིན་པ་དང་། ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ས་དེར་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཛད་པ་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་ཤིང་ཉེ་བར་འདྲེས་པར་གྱུར་བའི་ཕྱིར་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །
供·依·无量品竟义
བཞི་པ་མཆོད་བསྟེན་ཚད་མེད་ཀྱི་ལེའུའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་ཡོན་ཏན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་བདག་ཉིད་
2-250b
དུ་ཡིད་ཆེས་པའི་སེམས་རབ་ཏུ་དང་བ་སྐྱེས་ཤིང་། ཆོས་གོས་དང་ན་བཟའ་མེ་ཏོག་དང་བདུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་ཀྱི་མཆོད་པ་དང་། ཕྱག་འཚལ་བ་དང་བསྟོད་པ་བསྒྲགས་པ་དང་བསྐོར་བ་བྱེད་པ་སོགས་དང་། བཀའ་བཞིན་གུས་པའི་བསྒྲུབ་པ་དང་བཅས་པའི་བཀུར་སྟི་ཆེན་པོས་ཤིན་ཏུ་མཆོད་པ་དང་། མཆོད་པ་དེ་ཡང་དུས་རེས་འགའ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ནམ་མམ་རྒྱུན་དུ་མཆོད་པར་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་གྱུར་པའི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་གྲུབ་པ་ཀུན་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་ཡོན་ཏན་གོང་དུ་བཤད་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་ཡང་མདོ་སྡེ་དང་གཙུག་ལག་གི་ནང་ནས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་ལ་བསྟེན་ན་དེ་ཡི་ཡོན་ཏན་ཚད་མེད་པ་མང་པོ་འབྱུང་བར་གསུངས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་ཡི་སྒོ་ནས། ཚེ་འདི་དང་ཚེ་རབས་གཞན་ཐམས་ཅད་དུ་ཕན་པར་བྱེད་པའི་བཤེས་གཉེན་རྟག་ཏུ་བསྟེན་པ་ཡིས་ཀྱང་གྲུབ་པ་ཀུན་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་རྗེས་སུ་བརྩེ་བའི་རང་བཞིན་བྱམས་སྙིང་རྗེ་དགའ་བ་བཏང་སྙོམས་ཚད་མེད་པ་བཞིའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་བཏགས་པས་ཀྱང་གྲུབ་པ་ཀུན་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།

以下是简体中文直译：
因此，如是对一切众生都具有这样的心意，所以心意平等故悲心平等；如同救护地狱等苦难众生一样，也同样救护乃至有顶之间的一切众生，故实践平等故悲心平等；对任何种类的众生都无贪无嗔，故离贪故悲心平等；不执着自我、众生和悲心三者的相，了知一切皆空性一味，故悲心平等；不缘三轮（行施者、受施者、所施物）的智慧，从第八地开始获得无需努力和无相运作的清净，因此从此以上获得清净，故成为平等悲心。
殊胜悲心
第九，殊胜悲心：一般而言，仅仅修习慈悲喜舍四无量心，色界诸天以及声闻缘觉也具有，但菩萨修习四无量的殊胜方式是：菩萨以自心修习慈等，由于前世修习慈等的习气，在今生和未来世不断增上殊胜，因此这种修习胜过他者；对包含四无量法的诸经典极为信仰敬奉；具有前面所说的九种殊胜意乐；于禅定自在，特别是在第八地等中不需努力而自然生起慈等，故为自在；菩萨修习四无量时，以无分别智摄持，不执着修习者自己、所缘众生和所修四无量的相；从获得第八地开始，入于此地的菩萨行为融合一致，因此成为殊胜。
供·依·无量品竟义
第四，供养依止无量品的结语：如上所述，对佛世尊生起信解其功德不可思议的清净心，以衣服、花、香等物质供养，以顶礼、赞颂、绕行等，以及随教奉行的修行等大恭敬极为供养，而且不仅是偶尔供养，而是常常恒时供养，以此将获得世间和出世间一切成就，为自他之利益。
同样，依止具有上述功德的善知识，以及经典和论著中所说的其他善知识功德，如是依止具有这样功德的善知识，将生起无量多功德。如此，常时依止于今生和一切生世中都能利益的善知识，也将获得一切成就。以对一切众生随顺慈悲的性质，通过慈悲喜舍四无量门利益众生，也将获得一切成就。


 །མཆོད་བསྟེན་གཉིས་ཀྱིས་གཙོ་བོར་བདག་གི་དོན་དང་། ཚད་མེད་བཞིས་གཞན་དོན་གཙོ་བོར་གྲུབ་བོ་ཞེས་འགྲེལ་བར་གསུངས། སྤྱིར་གང་གིས་ཀྱང་གཉིས་ཀ་འགྲུབ་པ་འབྱུང་ངོ་། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་
2-251a
མཆོད་པ་དང་བསྟེན་པ་དང་ཚད་མེད་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅོ་བརྒྱད་པ་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།། །།
菩提道品品
བཞི་པ་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ལེའུ་འདི་ནི་བསྒོམ་པ་གཙོ་བོར་སྟོན་པ་ཡིན་པས་འདི་ལ། རྒྱུ་དང་། ངོ་བོ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་གསུམ་ལས།
修行因
དང་པོ་ནི། ཇི་ལྟར་དམ་བཅས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་དང་། ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་ལྡན་པས་ཚོགས་བསགས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་བརྟན་པ་དང་མི་སྐྱོ་བ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བསླབ་ལས་མི་འདའ་བར་བྱས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ཤེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐོས་པ་དང་། རྟོན་པ་དང་ཡང་དག་རིག་པ་བཞིའི་ཚུལ་གྱིས་བསམ་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ལྡན་པས་ཚོགས་གཉིས་བསགས་པ་ལ་འབད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས། དེ་དག་གོ་རིམ་བཞིན་བཤད་པ་ལ།
知惭
དང་པོ་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ནི། ངོ་ཚ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤངས་དང་། །ཞེས་པ་ནས། གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཙོ་བོ་ཡིན་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་ཚིགས་བཅད་བཅུ་དྲུག་གིས་བསྟན་པ་འདི་ལའང་ནང་གསེས་སུ། ངོ་ཚ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། གནས་གང་ལ་ངོ་ཚ་བ་དང་། ངོ་ཚ་བའི་དབྱེ་བ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པའི་ཉེས་དམིགས་དང་། ངོ་ཚ་བའི་ཕན་ཡོན་དང་། ངོ་ཚ་བ་ལྡན་པ་ལ་བསྔགས་པ་དང་།ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་དང་ལྡན་པའི་རྟགས་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་བསྟན་པ་བཅས་རྣམ་གྲངས་བརྒྱད་ལས། དང་པོ་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ནི་དེའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ངོ་ཚ་མི་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་དེ་གཉིས་སྤངས་ནས་ངོ་ཚ་
2-251b
ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའོ། །དེ་ཡང་བདག་ལ་ལྟོས་ནས་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རང་གི་བསླབ་བྱའི་ཆོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་བཏང་ནས་ཉན་རང་གི་སྤྱོད་པ་ལ་བསླབས་ན་འདི་ནི་བདག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆ་མ་ཡིན་ཞེས་ངོ་ཚ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་སྨོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་གྲོགས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཟིན་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་བདག་དང་སེམས་ཅན་གཞན་དང་། ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་ཀྱི་ཆོས་གསུམ་གྱི་མཚན་མ་མི་དམིགས་པའོ། །དམིགས་པ་ནི་ཐེག་པ་དམན་པའི་ལམ་སྟེ་དེ་ལ་ཞུགས་ན་ངོ་ཚ་བའོ། །དེ་ཡང་ཉན་རང་གི་ཐེག་པ་དེ་ལ་ཞུགས་པ་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་ཀྱང་བདག་གི་དོན་འབའ་ཞིག་ལ་ཞུགས་པས་བསམ་པ་དང་ཤེས་རབ་དང་སྒྲུབ་པ་དང་འབྲས་བུ་དང་ཐམས་ཅད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་ཆེས་དམན་པའི་ཡུལ་ཡིན་པས་ཡུལ་དེ་ལ་དམིགས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དེ་ལ་འཇུག་པ་ལ་ངོ་ཚ་བར་བྱེད་དོ། །བྱེད་ལས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྨིན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་ནི་བརྟན་པའི་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡིན་གྱི། ཉན་རང་རྣམས་ནི་རང་གི་གཉེན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་བོར་ནས་རང་གཅིག་པུ་ཞི་བདེ་དོན་དུ་གཉེར་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལྟོས་ན་རྒྱུད་ལས། རང་གི་བུ་ལའང་མ་ཆགས་པའི། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་སྐལ་བ་ངན། །
2-252a
སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདེ་མཛད་པའི། །སྐལ་བཟང་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་དཔལ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་དེ་རྣམས་ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ།

以下是简体中文直译：
供养依止二者主要成就自利，四无量主要成就他利，如注释中所说。一般而言，通过任何一种都能成就二者。以上是《大乘经庄严论》中供养、依止和无量品第十八的详细解释。
菩提道品品
第四，菩提分品主要宣说修行，分为因、体性和殊胜功德三个部分。
修行因
第一，如已承诺的持戒和具足闻思而积集资粮等所示：通过知惭、坚定和不厌倦三者不违学处；通过了解论典和通达世间的方式而具闻慧；通过四依和四如实了知的方式而具足清净的思所生慧，应当精进于积集二种资粮。对这些按次序的解释：
知惭
第一，知惭："知惭断除违逆分"等十六偈颂的内容，可分为八个方面：知惭的性质、对何处知惭、知惭的差别、无惭的过患、知惭的利益、赞叹具惭者、具足惭愧的标志，以及最胜愧的说明。
首先，知惭和有

 །གནས་གང་ལ་ངོ་ཚ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། སྦྱིན་པ་སོགས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་ཡི། མི་མཐུན་ཕྱོགས་སེར་སྣ་སོགས་རང་གི་རྒྱུད་ལ་འཕེལ་བ་དང་། གཉེན་པོ་སྦྱིན་སོགས་འགྲིབ་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ། མི་བཟད་པའི་ངོ་ཚ་སྐྱེ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ན་རིགས་ཆེ་ཞིང་མཐོ་བ་དག་རིགས་ངན་གྱི་སྤྱོད་པ་བྱེད་པ་ལ་ངོ་ཚ་བ་ལས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སེར་སྣ་སོགས་འཕེལ་བ་ངོ་ཚ་ཞིང་སྦྱིན་པ་སོགས་འགྲིབ་པའང་ཤིན་ཏུ་ངོ་ཚ་བ་ཡིན་ནོ་འདི་ལ་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་ལ་ངོ་ཚ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་མི་སྦྱོར་བ་ལ་ངོ་ཚ་བ་ནི་བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་རང་རྒྱུད་ལ་གོམས་ཤིང་བརྟེན་པ་ལ་ནི་ལེ་ལོ་བྱེད་ཅིང་མི་སྦྱོར་བ་དང་། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་དབང་པོ་དྲུག་གི་སྒོ་མི་སྡོམ་ཞིང་འདོད་ཡོན་ལྔ་ཡི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ལས་ཀྱང་ངོ་ཚ་བར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པ་མཆོག་དམན་གྱི་དབྱེ་བ་ནི། མཉམ་བཞག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མིན་པ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ས་པའི་ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་ནི་ཆུང་ངུའམ་དམན་ལ་དེ་བཞིན་དུ་མཉམ་པར་བཞག་པ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ལ་ཡང་ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བའི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་ཆུང་ངུར་བསྡུ་ལ། མོས་སྤྱོད་དང་ས་དང་པོ་
2-252b
སོགས་འོག་མ་འོག་མ་རྣམས་རང་རང་གི་གོང་མ་གོང་མ་ལ་ལྟོས་ནས་ཆུང་ངུ་དང་། གོང་མ་རྣམས་འོག་མ་ལ་ལྟོས་ནས་ཆེན་པོར་བཞག་གོ། བསམ་པ་དམན་པ་ཉན་རང་རྣམས་ཀྱི་ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པས་བདག་གི་དོན་འབའ་ཞིག་བསྒྲུབ་པས་ཆུང་ངུ་དང་། ས་དང་པོ་ནས་བདུན་པའི་བར་གྱི་ངར་བཅས་ཞེས་པ་འབད་རྩོལ་གྱི་མཚན་མའི་ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་ངོ་ཚ་ནི་དམན་པའམ་ཆུང་ངུ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ལྟོས་འཇོག་གི་སྒོ་ནས་སོ། །དེ་ལས་གཞན་ལྷག་པའམ་ཆེན་པོ་སྟེ། མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པའི་ངོ་ཚ་དང་། དེའི་ཡང་ཆེན་པོ་དང་། ས་འོག་མ་ལ་ལྟོས་ནས་གོང་མ་དག་ཆེན་པོ་དང་། ཐེག་ཆེན་པའི་ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་དང་། ས་བརྒྱད་པ་སོགས་གསུམ་གྱི་ངར་འཛིན་མེད་པ་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་ནི་འབད་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་ཆེན་པོའམ་ལྷག་པར་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་མེད་པའི་ཉེས་དམིགས་ནི། བློ་ལྡན་གང་ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་དེ་ཚུལ་བཞིན་མིན་པར་ཞུགས་པ་ལས་ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེས་པ་དང་དུ་ལེན་པ་དང་། ཁྲོ་བ་ཡི་དབང་གིས་སྲོག་གཅོད་པ་སོགས་མི་དགེ་བ་ལ་ཞུགས་པས་བདག་ཉིད་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པས་རང་ལ་འདི་ཕྱིར་གནོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གཞན་ལ་གནོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་ལས་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ཡལ་བར་འདོར་བའི་ལེ་ལོ་དང་བག་མེད་པ་སོགས་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་སྐྱོན་ཆགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་ནས། སེམས་ཅན་རྣམས་དང་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཇོམས་པ་དང་། དེའི་དབང་གིས་རང་ཉིད་འགྱོད་ཅིང་
2-253a
གདུང་བ་སྐྱེས་པས་བདེ་བ་ལས་ཉམས་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཞིང་། གཞན་གྱིས་ཀྱང་ཡོན་ཏན་དང་མི་ལྡན་པར་མཐོང་ནས་བཀུར་སྟི་དང་རྙེད་པས་དམན་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལ། ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་མེད་པའི་རྒྱུ་དེས་བསྟན་པ་ལ་དད་པ་དང་ལྡན་པའི་མི་མིན་དཀར་ཕྱོགས་སྐྱོང་བའི་ཚོགས་དང་ནི། སྟོན་པས་ཀྱང་ལྷག་པར་དགོངས་པའི་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པས་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་པར་མཛད་དོ། །རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་ཆོས་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆེ་གེ་མོས་འདི་ལྟར་མི་རིགས་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་སྨོད་ཅིང་། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ལས་ཀྱང་། མཐོང་བའི་ཆོས་ཚེ་འདི་ལ་མི་སྙན་པ་བརྗོད་པ་ཐོབ་བོ།

以下是简体中文直译：
对于何处生起惭愧，若问：对于布施等六波罗蜜的违逆分，如悭吝等在自相续中增长，以及对治分布施等减弱，菩萨会生起难忍的惭愧。世间上，高贵种姓者若行低劣种姓的行为会感到惭愧，而菩萨对悭吝等的增长感到惭愧，对布施等的减弱更为深感惭愧。这称为对增长和减弱的惭愧。
同样，对于实行与不实行的惭愧：坚定的菩萨对于不精进修习、不实行自相续中的六波罗蜜，以及对于实行导致贪嗔等烦恼生起的顺从之法，不防护六根之门而趣入五欲境，也会生起惭愧。
第三，最胜与低劣的差别：非等持体性的欲界地的惭愧是小或劣，同样，等持的色界和无色界中的惭愧分为小、中、大三种，其中小和中归为小。从胜解行到初地等，较低层次相对于较高层次为小，较高层次相对于较低层次为大。
发心低劣的声闻缘觉的惭愧，因为仅为自利而修行，故为小；从初地到七地称为"有我相"，因具有努力和相之慢心，所以他们的惭愧被称为劣或小，这是相对而言的。除此之外的是殊胜或大，即等持地的惭愧，以及其中的大；相对于下地而言，上地诸惭愧为大；大乘的惭愧；八地等三地中无我执、无分别智慧自然成就的惭愧，因为无需努力而自然成就，所以安立为大或胜。
第四，无惭无愧的过患：有智者若无惭愧，则会随从非理行为而生起贪等烦恼；因嗔恨而行杀生等不善业，自身戒律毁坏，因而今生来世皆受损害；伤害其他众生；同样地，懒惰放逸，舍弃善业和利益众生的事业；通过执着于慢心的过失，毁坏众生和自相续的戒律。
因此而生起悔恨和痛苦，丧失安乐；也会被他人视为无功德而受到轻视，获得卑劣的恭敬和供养；因无惭无愧之故，对教法有信心的人和护持善方的非人众，以及导师也不特别关注，而是持平等舍心。佛子如法者会呵责说："某人如此行不当"，世间人也会在此生中获得恶名声。


 །སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་ཕྱིར་ཞིང་ངན་སོང་སོགས་མི་ཁོམ་པའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་དེས་ན་རང་རྒྱུད་ལ་ཆོས་དཀར་པོ་ཐོབ་ཟིན་ལས་ཉམས་པ་དང་། སྔར་མ་ཐོབ་པ་གསར་དུ་ཐོབ་པ་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཕྱིར་དེའི་ལུས་སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱང་མི་བདེ་བས་ཟིན་ནས་རྣལ་དུ་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ལྔ་པ་ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པའི་ཕན་ཡོན་ནི། རྒྱལ་སྲས་ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་བཤད་མ་ཐག་པའི་ཉེས་པ་འདི་དག་ཀུན་གཏན་དུ་མི་འབྱུང་སྟེ། མཁས་པ་དེ་ནི་རྟག་ཏུ་ལྷ་དག་དང་། མི་རྣམས་སུ་ནི་ཡང་དག་པར་སྐྱེ་བ་ནི་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་བློ་དང་ལྡན་པ་དེ་ཁྲེལ་ཡོད་དང་ངོ་ཚས་མྱུར་དུ་ནི། བླ་མེད་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དང་། རྒྱལ་བའི་སྲས་ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་ལྡན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་
2-253b
རྣམས་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ལ། སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་དང་། དེ་ནི་དུས་རྟག་ཏུ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་བྲལ་བ་བྲལ་འབྲས་དང་། གཉེན་པོ་ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་མི་འབྲལ་བར་འགྱུར་བ་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྒྱལ་སྲས་ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་དང་ལྡན་པ་དེས་ནི་ཕན་ཡོན་དེ་དག་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དྲུག་པ་ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་དང་ལྡན་པ་ལ་བསྔགས་པ་ནི། བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལུས་བཀྲུས་ཏེ་རྒྱུ་བཟང་ཞིང་ཁ་དོག་དབྱིབས་ལེགས་པའི་གོས་བཟང་པོ་གྱོན་ཡང་ནི། སེམས་ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཆགས་སོགས་ཉེས་པའི་དྲི་མ་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་གོས་ཀྱིས་དགབ་པར་མི་ནུས་ལ། རྒྱལ་སྲས་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པའི་གོས་ཅན་ནི། ཕྱི་ནས་གོས་སོགས་ཀྱིས་དགབ་བ་མེད་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་ཉེས་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་ནང་དུ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་གནས་པའི་དུས་ན་ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་སྐྱེ་བའི་གཉེན་པོ་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ། །རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ནི་སྤྲིན་དང་ཁུག་སྣ་ལ་སོགས་པས་གོས་སུ་མེད་པ་བཞིན་དུ་གྲོང་དུ་གཤེགས་པ་སོགས་ཀྱི་ཚེ་ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས། འཇིག་རྟེན་ཆོས་བརྒྱད་ཀྱིས་གོས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རང་གི་ལྟ་སྤྱོད་དང་མཐུན་པའི་གྲོགས་སུ་གྱུར་པའི་རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པ་གྱུར་པ་ན་ཡང་
2-254a
གང་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པའི་རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་པ་དེ་ནི་སྤྱོད་པ་མཐུན་ཞིང་ཤིན་ཏུ་མཛེས་པ་ཡིན་ཏེ། རིན་ཆེན་ལ་སོགས་པའི་རྒྱན་གང་གི་ཡང་འགྲན་ཟླ་མེད་པ་ཉིད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་གཞན་དོན་ཡལ་བར་འདོར་བ་ལ་ཁྲེལ་ཡོད་དང་ངོ་ཚ་བས། གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་མ་བཞིན་དུ་བྱམས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བུ་ལྟར་བྱམས་ཤིང་ཕངས་པ་མཛད་པ་དེ་དག་གིས། སེམས་ཅན་རྣམས་སྐྱོབ་པར་མི་བྱེད་ཅིང་ཡལ་བར་དོར་ན་ངོ་ཚ་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྲེལ་ཡོད་དང་ངོ་ཚ་བ་ནི་དཔེར་ན་དཔུང་གི་ཚོགས་རྟ་དང་གླང་པོ་དང་ཤིང་རྟ་བ་དང་། རྐང་ཐང་གི་ཚོགས་བཞིས་རྒྱལ་སྲིད་དང་ཡུལ་ཕྱོགས་བསྲུང་བ་ལྟར། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགྲ་ཡི་ཚོགས་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་འཁོར་བ་འདིར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚེ་ན་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་སྲུང་བར་བྱེད་པའང་ཡིན་ཏེ། ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་ཉེས་པ་རྣམས་ལ་མི་འཇུག་པར་བྱེད་པས་སོ།

以下是简体中文直译：
在其他生世中，将在恶趣等无暇处转生，因此失去已得的白法，也不能新得未得之法。因此，其身处于痛苦中，心也被不悦所缠，不能处于自然状态。
第五，惭愧的利益：具有惭愧的佛子，上述过患皆永不生起。这智者常常投生于天界和人间，这是异熟果；具慧者由惭愧迅速圆满无上正等菩提资粮，这是增上果；具惭愧的佛子对于成熟众生不生厌倦，这是士用果；他常远离违逆分无惭无愧，这是离系果；不离对治分惭愧，这是等流果。如此，具惭愧的佛子将获得这些利益。
第六，赞叹具惭愧者：愚凡夫虽洗净身体，穿着质地优良、色形美好的上等衣服，但因心缺乏惭愧，故带有贪等过失尘垢的本性无法被衣服所遮掩；而具惭知愧的佛子，即使外表无衣服等遮蔽，也本性上远离过失尘垢。这表明内在等持瑜伽时，惭愧能对治烦恼的生起。
佛子具足惭知愧，如同虚空不被云雾等所覆盖一样，当入村等时，其惭愧的自性不被世间八法所染污。在与自己见行相合的佛子们聚会时，以惭知愧为装饰者，行为和谐极为美妙，超越任何珍宝等饰品的比拟。菩萨因对舍弃他利感到惭愧，以母亲般的慈爱成熟所化众生，他们对一切众生如子般慈爱珍视，若不救护众生而舍弃，则是惭愧之处。
惭愧如同军队的象马车步四种部队保卫王国和地区一样，保护菩萨免受贪等一切过患敌军的侵袭，当菩萨在轮回中利益众生时，惭愧从一切方面保护他们，使他们不陷入烦恼过失中。


 །བདུན་པ་ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་ལྡན་པའི་རྟགས་ནི་བཞི་སྟེ། བསམ་པའི་སྒོ་ནས་སྦྱིན་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་སོགས་ཡོན་ཏན་གྱི་ཕྱོགས་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་ཀུན་ལ་དང་དུ་ལེན་པ་བཟོད་པ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་དང་ཆགས་སྡང་སོགས་ཉོན་མོངས་ཀུན་དང་གང་ཅི་ཡང་རུང་བའི་ཉེས་པའི་ཕྱོགས་ཀུན་དང་དུ་མི་ལེན་ཅིང་། སྦྱོར་བའི་སྒོ་ནས་ཉེས་པ་ཀུན་ལ་མི་འཇུག་པ་དང་ཡོན་ཏན་ཀུན་ལ་འཇུག་
2-254b
པ་ཡི་མཚན་མ་བཞི་པོ་དེ་ནི། གང་སྣང་ཡང་། ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་དེའི་རྒྱུད་ཀྱི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པས་བྱས་པའི་རྟགས་ཡིན་ནོ། །བརྒྱད་པ་དེ་གཉིས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི། རང་གི་སེམས་ཀྱིས་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་བསྒོམ་པ་ནི། གལ་ཏེ་སྐྱོན་འདི་གཞན་གྱིས་ཤེས་ན་ངོ་ཚའོ་སྙམ་པ་ལས། གཞན་གྱིས་ཤེས་རུང་མ་ཤེས་རུང་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཉེས་པ་བྱས་པ་རང་ལ་རང་གིས་ཁྲེལ་བ་བསྒོམ་པ་ནི་མཆོག་ཅེས་འགྲེལ་བར་གསུངས། ཁྲེལ་ཡོད་བསྒོམ་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་མཆོག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་བ་ནི། ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་སྟོན་པའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ལ་མོས་པ་དང་། བསམ་པ་དགུ་གོང་བཤད་ལྟར་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སེམས་ཀྱི་དབང་འབྱོར་བའམ། ས་བརྒྱད་པ་ནས་འབད་རྩོལ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་དང་ངོ་ཚ་བའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། དག་ས་པའི་བྱང་སེམས་བྱ་བ་དེ་ལ་དོན་གཅིག་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཙོ་བོའམ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །
依止
གཉིས་པ་བརྟན་པ་ལ་མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད་གཉིས། དང་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་སྟོབས་བརྟན་པ་ནི། བྱང་སེམས་དེ་ལས་གཞན་པ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཉན་རང་གི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ལས། མཚན་ཉིད་དང་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། མི་འགྱུར་བས་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་དེའི་ཁྱད་པར་གསུམ་པོ་དེའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། དང་པོ་བརྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་གསུམ་ནི་རིམ་པ་ལྟར་
2-255a
སེམས་མ་ཞུམ་པའི་སྙིང་སྟོབས་དང་གཞན་དུ་མི་གཡོ་བར་སྲན་ཐུབ་པ་དང་། དོན་དེར་ཡང་དག་པར་ཤེས་ནས་དེ་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བས་བརྟན་པར་འདོད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་ན་ཆོས་དེ་གསུམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལམ་བསྒྲུབ་པ་ལ་འཇིགས་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །འཇིགས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་སྐྱེ་ན་བརྩོན་འགྲུས་མེད་པ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་རྣམས་བདག་གིས་བསྒྲུབ་མི་ནུས་སྙམ་དུ་ཞུམ་པའི་འཇིགས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་མེད་པ་རྣམས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བཞག་མི་ནུས་པས་རྣམ་རྟོག་གཡོ་བའི་འཇིགས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། ཤེས་རབ་མེད་པ་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་མི་ཤེས་པར་རྨོངས་པ་ཡིས་བྱ་བ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་བྱ་གཏོལ་མེད་པས་འཇིགས་པ་སྐྱེའོ། །ཞུམ་པ་སོགས་དེ་གསུམ་གས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་རྣམས་ལ་རང་དབང་དུ་མ་འདུས་པས་བསྒྲུབ་མི་ནུས་སྙམ་དུ་འཇིགས་པ་སྐྱེའོ། །དེ་ཕྱིར་འཇིགས་པ་གསུམ་པོ་དེ་ཡི་གཉེན་པོ་བརྩོན་འགྲུས་ཏིང་འཛིན་ཤེས་རབ་གང་ཞིག་གཤིས་སམ་ངང་གིས་གྲུབ་པའི་གཉུག་མ་གསུམ་ལ་ནི། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱིས་མི་འཕྲོག་པས་བརྟན་པའི་མིང་ཅན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས། སོ་སོར་རྟག་ཅིང་འབད་མི་དགོས་པར་བརྩོན་འགྲུས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་ཏིང་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་གཉུག་མའམ་རྟག་པ་ཡོད་པས་ཞུམ་སོགས་གསུམ་མེད་པར་མཆོག་ཏུ་བརྟན་པ་ནི་བརྟན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ལས་དང་པོ་པ་རྣམས་ལའང་
2-255b
སེམས་ཀྱི་གཤིས་ལ་མ་ཞུམ་པ་ཡོད་པས་བྱ་བ་ལ་འཇུག་ནུས་པ་ཞིག་བྱུང་ན་དེ་ཙམ་ལ་ལྟོས་འཇོག་གི་སྒོ་ནས་གཉུག་མའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མིང་ཐོགས་པར་སོགས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ།

以下是简体中文直译：
第七，具惭愧者的标志有四种：从意乐方面，对布施、持戒等任何功德方面皆能忍受接受；对无惭无愧、贪嗔等一切烦恼和任何过失方面皆不接受；从行为方面，不趣入一切过失而趣入一切功德。这四种标志，无论何时出现，都是具惭愧者相续中惭知愧所产生的标志。
第八，这二者的殊胜：以自心修习惭知愧，若想"如果别人知道此过失我会惭愧"，不如无论别人知道与否，自己对所犯过失自己惭愧的修习为殊胜，如注释中所说。修习惭愧通过五个方面被认为最胜：对宣说惭愧的大乘法生信解；具备前述九种意乐；于禅定心得自在，或从八地起无需努力而自然成就；不分别自己、他人和惭愧法的三轮；清净地菩萨在此行为上同一的缘故，成为最胜或殊胜。
依止
第二，依止分为略说和广说两部分。第一，菩萨的坚毅勇气，超胜其他一切世间人和声闻缘觉众，从性相、差别和不变三方面殊胜。第二，对这三种殊胜的广释：
第一，坚毅的性相：精进、禅定、智慧三者分别是心不怯弱的勇气、不为外境所动而堪忍，及对所知如实了知而不改变，这被认为是坚毅。因为凭借这三法，菩萨无惧地投入修行道路。
若问如何产生恐惧：无精进者对菩萨行生起"我无法成办"的怯弱恐惧；无禅定者因不能使心专注一境而生起散乱动摇的恐惧；无智慧者因不了解菩萨行而生起愚痴无所适从的恐惧。这三种怯弱等使菩萨对所修之法不能自主，认为无法修持而生起恐惧。
因此，这三种恐惧的对治——精进、禅定、智慧——由本质或自然成就的本性三者，不为违逆分所夺，应知为坚毅之名。无需个别观察和努力，而是精进、禅定和智慧自然成就、本然或恒常存在，因此无怯弱等三者，极为坚定，这就是坚毅的性相。
对于初学者而言，若其心性中具有不怯弱的特质，能够投入行动，可以从相对的角度了解为具有本然精进的名称等。
;


 །གཉིས་པ་བརྟན་པའི་དབྱེ་བ་དང་པོ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། རང་བཞིན་གྱིས་བརྟན་པ་ནི་རིགས་ཀྱི་སྟོབས་ལས་བརྩོན་ཏིང་ཤེར་གསུམ་གྱི་ཁམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུམ་སོགས་ཀྱི་འཇིགས་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་ནི། སྨོན་ལམ་གྱིས་བརྟན་པ་ནི། བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྒྲལ་བར་བྱ་བ་ལས་མི་ལྡོག་ཅིང་མི་འགྱུར་བར་ཤོག་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ལས་གང་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་མི་འགྱུར་ཞིང་བརྟན་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨོན་ལམ་ཚད་མེད་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་དུ་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་ཐོག་མར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་འདི་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་ལམ་འདེབས་པའི་དང་པོ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་སྨོན་ལམ་ཀུན་འབྱུང་ཞིང་དེ་ཕན་ཆད་ཀྱི་སྨོན་ལམ་རྣམས་ཀྱིས་ཇེ་བས་ཇེ་བརྟན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཆགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་ནི་ཞེས་པ་བདག་གི་དོན་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། བདག་གི་དོན་བསྒྲུབ་པ་ལ་ལུས་དང་སྲོག་ལ་ཡང་ལྟ་བའམ་ཆགས་པ་དང་འཇིགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་ནི། གཞན་གྱི་དོན་ལ་བརྟན་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་སྣ་ཚོགས་བྱས་ཀྱང་དེས་སྐྱོ་བ་མེད་པར་བརྟན་པ་དང་། ཟབ་ཅིང་ཞེས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་བརྟན་པ་སྟེ། གདོད་ནས་སྐྱེ་འགག་མེད་པ་ཟབ་མོ་
2-256a
སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་མི་སྐྲག་ཅིང་མོས་པ་བརྟན་པའོ། །མཐུ་ལ་བརྟན་པ་ནི། མངོན་ཤེས་དང་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་སོགས་ཡོན་ཏན་རྒྱ་ཆེ་བ་རྣམས་བསྒྲུབ་པ་ལ་མི་ཞུམ་པར་མོས་པ་དང་། གདུལ་བྱ་ཉོན་མོངས་པ་ཤིན་ཏུ་བདོ་བས་སུས་ཀྱང་གདུལ་བར་དཀའ་བ་རྣམས་ཡལ་བར་མི་འདོར་བར་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཡུན་རིང་པོར་འདུལ་བར་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། རྒྱལ་བའི་ཆོས་སྐུ་དང་ལོངས་སྐུ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གསུམ་པོ་ཡོན་ཏན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་བདག་གིས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ཕྱིར་ལྡོག་པ་མེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ལ་བརྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བརྟན་པའི་རྣམ་གྲངས་བརྒྱད་བཤད་པ་དང་། སླར་ཡང་བརྟན་པའི་དབྱེ་བ་གསུམ་ནི། བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་དག་ནི་སྣ་ཚོགས་ཚད་མེད་པ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ནི། དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ལ་བརྟན་པ་དང་། གཞན་དོན་སྙིང་རྗེས་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་མེད་པར་སྲིད་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཉིད་ནི། བསམ་བཞིན་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལ་བརྟན་པ་དང་། འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ན་འཁོར་བའི་སྐྱོན་ཉོ༷ན་མོང༷ས་པས་གོས་པ་མེ༷ད་པ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ་བརྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྟན་པའི་རྒྱུད་ལ་བརྟན་པ་སྐྱེ་བ་ནི། དེ་ལས་གཞན་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཉན་རང་གི་བརྟན་པ་དང་མི་མཚུངས་ཏེ། གཞན་བརྟན་
2-256b
པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་འདོད་དོ། །གསུམ་པ་མི་འགྱུར་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ཕྱེ་མ་ལེབ་དང་། འདབ་ཆགས་མཁའ་ལྡིང་གི་གཤོག་པའི་ཤུགས་དང་། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་རླབས་དག་གིས་རི་རབ་གཡོ་མི་ནུས་པ་ལྟར་དཔེ་དེ་གསུམ་དང་རིམ་པ་ལྟར་སྦྱར་ཏེ། བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མི་དགེ་བའི་གྲོགས་ངན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་དང་། ཆོས་ཟབ་མོ་སྟོང་པ་བདག་མེད་ཐོས་པས་མི་འཁྲུགས་ཤིང་མི་གཡོས་སོ། །
无忧
གསུམ་པ་མི་སྐྱོ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མི་སྐྱོ་བ་ནི། གཞན་ཉན་རང་གི་མི་སྐྱོ་བ་དང་། མཉམ་པ་མེད་པ་ཡིན་ལ། གང་ལ་མི་སྐྱོ་ཞེ་ན། གཞི་འམ་དངོས་པོ་གསུམ་ལ་མི་སྐྱོ་སྟེ། དགེ་བའི་བཤེས་ལས་དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པས་མི་ངོམས་པ་ནི། ཆོས་ཐོས་པ་ལ་མི་སྐྱོ་བའམ་ཆོས་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་ལ་མི་སྐྱོ་བའོ།

以下是简体中文直译：
第二，坚毅的第一种差别有八种：自性坚毅，是由种姓力量产生的精进、禅定、智慧三要素，使菩萨行没有怯弱等恐惧；愿力坚毅，是发无上菩提心后，立誓"愿我获得大菩提、度化一切众生时永不退转不改变"，无论转生何处都不变而坚定。这也是菩萨无量愿力直至佛地的根本，即最初发菩提心，依靠这初发菩提愿而生起一切愿，此后的愿力使其越来越坚定。"无贪著"是指依止自利，即成办自利时对身命不顾惜、无贪著和恐惧；依止他利坚毅，是指众生以各种邪行对待也不厌倦；"甚深"是指依止真实义坚毅，对本来无生灭的甚深空性义理不恐惧而坚定信解。
依止威力坚毅，是对修持神通、力量、无畏等广大功德不怯弱；不舍弃难调伏的烦恼深重众生，以种种方便长时调伏，这是依止成熟众生坚毅；心无退转地想"我将成就佛陀法身、报身、化身三身不可思议功德"，这是依止殊胜菩提坚毅。以上解释了坚毅的八种差别。
再者，坚毅有三种差别：为无上菩提修持无量种种难行，是对难行坚毅；因悲悯他利不舍轮回，投生各种有中，是对随意投生坚毅；于轮回中投生时不被轮回过患烦恼所染，是对无烦恼坚毅。如此，菩萨的坚毅在其相续中生起，不同于其他世间和声闻缘觉的坚毅，被认为是诸具坚毅者中最殊胜的。
第三，不变坚固：如同飞蛾、金翅鸟的翅膀力量和大海的波浪不能撼动须弥山一样，依次与三个比喻相对应，坚毅的菩萨不被恶知识、种种痛苦和听闻空性无我的甚深法所扰乱动摇。
无忧
第三，菩萨的无忧是与声闻缘觉的无忧不相等的。对什么无忧呢？对三种事物无忧：从善知识听闻正法而不满足，这是对听闻法不厌倦或对求法不厌倦。
;


 །བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་དུ་གཙུབ་ཤིང་ལས་མེ་འབྱིན་པ་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་རྒྱ་ཆེ་བ་རྩོམ་པ་ནི། རབ་ཏུ་འགྲུས་པའི་དངོས་པོ་ལ་མི་སྐྱོ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་དུ་ལེན་པ་ལ་མི་སྐྱོ་བ་ནི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དངོས་པོ་ལ་སྐྱོ་བ་མེད་པའོ། །དེ་དག་གིས་མི་སྐྱོ་བའི་དངོས་པོའམ་ཡུལ་གསུམ་བསྟན་ཏོ། །མི་སྐྱོ་བའི་རྒྱུའམ་འབྱུང་བའི་གནས་སམ་རྟེན་ནི། གོང་དུ་བཤད་པ་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་བརྟན་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་མི་སྐྱོ་བ་འབྱུང་བ་ཡིན་པ་སྟེ། མི་སྐྱོ་བའི་ངོ་བོའམ་རང་བཞིན་ནི། བྱང་ཆུབ་ཆེ་ལ་འདུན་པ་རབ་ཏུ་དྲག་པོ་ཉིད་གང་ཡིན་
2-257a
པ་སྟེ་རྒྱུ་དེས་མི་སྐྱོ་བ་དབྱེ་བ་ནི་བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱི་མི་སྐྱོ་བ་དེ་ནི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་རྣམས་ལ་ནི་འདི་ལྟར་མོས་སྤྱོད་དུ་བདག་གཞན་མཉམ་པའི་སེམས་མ་ཐོབ་པས་སྐབས་སྐབས་སུ་སྐྱོ་བའང་འབྱུང་བས་མི་སྐྱོ་བ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་དང་། ས་བདུན་དུ་སྐྱོ་བ་གཏན་མི་འབྱུང་བས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། དག་པའི་ས་གསུམ་དུ་འབད་མེད་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་ཤིན་ཏུ་རྫོགས་པ་སྟེ་དབྱེ་བ་གསུམ་དུ་ཡོད་པར་འདོད་དོ། །
通达论典
བཞི་པ་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྟན་པའི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ཉིད་ནི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ཤེས་པ་ལ་བརྗོད་དེ་དེ་ལ་གཙུག་ལག་ཤེས་པ་ཡང་ཟེར་རོ། །རིག་པའི་གནས་ལྔ་ནི་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་ནང་རིག་པ་དང་། ཏརྐ་འམ་རྟོག་གེའི་རིག་པ་ནི་ཚད་མ་སྟེ་རྒྱུའམ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རིག་པའང་དེའོ། །བརྡ་སྤྲོད་པའམ་སྒྲ་རིག་པ་དང་། བཟོ་ཡི་རིག་པ་དང་། གསོ་བའི་རིག་པ་ལྔ་པོ་དེ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་སློབ་དཔོན་མཁས་པ་ལས་ལེགས་པར་ཉན་ཅིང་དོན་ལ་བསམ་པས་ངེས་པ་རྙེད་པར་བྱས་ནས་གཞན་ལའང་སྟོན་པར་བྱེད་དེ་ཤེས་བྱའི་གནས་མཐའ་དག་རིག་པའི་གནས་ལྔས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཤེས་བྱ་ཇི་སྙེད་པ་ལ་མཁས་པར་བྱས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་འདོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་འཇུག་གོ། རིག་གནས་ལྔ་ཤེས་པ་ཙམ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། ཉན་རང་ལ་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱང་། གཞི་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་གི་སྒོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ལྔ་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ཉིད་ཁྱད་
2-257b
པར་དུ་འཕགས་སོ། །དེ་གང་ཞེ་ན་དང་པོ་གཞི་འམ་དངོས་པོ་ནི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་པོ་དེ་ཉིད་དེ་ཉན་ཐོས་རྣམས་རང་ཉིད་ཐར་པའི་དོན་དུ་ནང་རིག་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཙམ་གཙོ་བོར་དོན་དུ་གཉེར་གྱི་ཐེག་ཆེན་གྱི་གསུང་རབ་མཐའ་དག་གིས་བསྟན་དོན་རྣམས་ཀྱང་ཆེས་ཆེར་མི་བྱེད་ན་རིག་གནས་གཞན་ལྟ་ཅི་སྨོས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དོན་དུ་གཉེར་ཞིང་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པའི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་ཤེས་བྱ་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཚུལ་མཐའ་དག་ལ་ཡང་རང་ཉིད་སློབ་ཅིང་གཞན་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། ནང་རིག་པ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ལམ་དང་། རྗོད་བྱེད་མིང་ཚིག་གི་རང་བཞིན་རྐྱེན་དང་རྣམ་དབྱེ་སྦྱར་ཚུལ་དང་། ཡི་གེ་བསྡུ་བ་དང་དབྱེ་བསྣན་ལ་སོགས་པ་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ལྟར་ཐོགས་པ་མེད་པར་སྦྱོར་བ་ལ་མཁས་པས་ངེས་པའི་ཚིག་བཟང་པོ་དང་ལྡན་པས་སྒྲ་ཟུར་མ་ཆག་པར་དོན་གོ་བར་བྱེད་པ་དང་། དོན་དེ་ཡང་མངོན་རྗེས་ལུང་གི་ཚད་མ་དང་མཐུན་པར་བསྒྲུབས་ཏེ། ཚད་མ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱོགས་སུན་འབྱིན་པ་དང་། ལྡན་པའི་ཕྱོགས་བསྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་དོན་ལ་མི་འཕྲོག་པའི་ངེས་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། གསོ་བ་རིག་པས་ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནད་མཐའ་དག་ཞི་ཞིང་ཁམས་སྙོམས་པ་དང་། རིང་དུ་འཚོ་བའི་ཐབས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པའི་བཟོའི་རིག་པའི་གནས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རང་གིས་བྱས་ནས་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། ཚུལ་དེ་ཉིད་གཞན་ལའང་རབ་ཏུ་སྟོན་ནོ།

以下是简体中文直译：
犹如在三阿僧祇劫中从钻木取火般广大精进的修行，是对极勤事物的无厌倦；为众生利益而忍受各种痛苦不厌倦，是对痛苦事物无厌倦。以上展示了无厌倦的三种对象或境界。无厌倦的因或来源或依处是：依靠前面所说的知惭和坚毅二者而生起无厌倦。无厌倦的本质或自性是：对大菩提的极为强烈的意乐。无厌倦的差别是：有智者的无厌倦，在道位阶段中，如在胜解行位因尚未获得自他平等心，有时会生起厌倦，因此无厌倦尚未圆满；在七地中完全不生起厌倦，因此圆满；在清净三地中无需努力自然成就，极为圆满，如是认为有三种差别。
通达论典
第四，通达论典：菩萨通达论典，是指了知五明处，也称为通达典籍。五明处如前所述，内明、因明即量度学或逻辑学，也是因或因相之明；语言明或声明；工巧明；医方明。这五种从善知识、博学上师处善加听闻，通过思维义理获得确定，并教授给他人。因为所知之处皆由五明所摄，菩萨通达一切所知，是为了获得一切种智，所以进入通达论典。
虽然世间人和声闻缘觉也有通达五明处的情况，但菩萨通过六个方面的通达五明论典特别殊胜。这六方面是什么？首先，基础或事物是五明处本身。声闻为自己解脱只关注内明的一部分，即仅仅寻求人无我，甚至对大乘经典所示义理也不太注重，更何况其他明处。菩萨为求一切种智、为成办无量众生之利益，自己学习并教导他人一切广大所知之理：内明三乘之道；语言明中词句本性、词缀和格位用法、文字合成及添加等，按文法论典所示无碍运用，善于确定词句，不缺音声地传达义理；这义理也通过现量、比量和圣言量加以证成，破除不具量之方，成立具量之方，以此生起不被夺取的定解；医方明使一切有情的疾病平息、诸界平衡，成办长寿之法；自己作各种利益众生的工巧明事业利益他人，并将此方法教导他人。


 །མདོར་ན་བྱང་
2-258a
ཆུབ་སེམས་དཔས་རང་གཞན་དོན་གཉིས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཐོག་མར་རང་ཉིད་ཀྱིས་རིག་པའི་གནས་ལྔའི་བསྟན་བཅོས་སམ་གཙུག་ལག་གི་གཞུང་ཉིད། ཐོས་པ་དང་། ཐོས་པ་བཞིན་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པ་དང་། ཚིག་ཁ་ཏོན་དུ་གོམས་པར་བྱེད་པ་དང་། དེའི་དོན་གང་དང་གང་ཡིན་པ་ལ་ཡིད་ཀྱིས་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དང་། དོན་མ་ནོར་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས། ལེགས་བཤད་ཉེས་བཤད་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་ལའང་ཚུལ་བཞིན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་གཞི་འམ་དངོས་པོའི་སྒོ་ནས་འཕགས་ཚུལ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ཆེད་དུ་བྱ་བ་ནི་ཉན་རང་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཇི་སྙེད་པའང་རང་དོན་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གཞན་དོན་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་ཡིན་པས་འཕགས་པ་དང་། བྱེད་ལས་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་གསུང་རབ་ཙམ་གྱི་ནང་རིག་པ་ཤེས་པས་རང་དོན་སྒྲུབ་པའི་ལས་བྱེད་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནང་རིག་པ་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་མཁས་པར་བྱས་ནས་རང་ཉིད་ཐེག་ཆེན་ལ་འཇུག་ཅིང་། གཞན་ཐེག་ཆེན་གྱི་རིགས་ཅན་རྣམས་ལའང་དེ་ཉིད་སྟོན་པའི་ལས་བྱེད། གཞན་ཉན་རང་གི་རིགས་ཅན་ལའང་དེ་དང་དེའི་ཐེག་པ་སྟོན་པའི་ལས་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཏན་ཚིགས་རིག་པ་སོགས་གཞན་བཞིས་ཀྱང་གཞན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་ཅིང་བསྟན་བཅོས་དེ་དག་གཞན་ལ་སྟོན་པའི་ལས་བྱེད་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །མཚན་ཉིད་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ནང་རིག་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་སྟོན་པ་སོགས་བསྟན་བཅོས་ཉུང་ངུ་ཞིག་མཉན་
2-258b
ནས་དེ་ཡི་ཚིག་འཛིན་པ་སོགས་ཡིན་ལ། བྱང་སེམས་ཀྱི་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ནང་རིག་པ་དང་། སྒྲ་དང་ཚད་མ་བཟོ་དང་གསོ་བའི་བསྟན་བཅོས་ཇི་སྙེད་པ་མུ་ཐུག་པ་མེད་པ་ཡང་ངོམས་པ་མེད་པར་ཐོས་པ་དང་འཛིན་པ་དང་བྱང་བ་དང་བརྟག་པ་དང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པས་མཚན་ཉིད་ལྔ་དང་ལྡན་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དག་དང་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་དུ་ཟད་པར་འགྱུར་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་ལྔ་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ནི། ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ཡང་མི་ཟད་པས་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ནི་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པས་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ནི། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མི་འཐོབ་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གནས་ལྔ་རིག་པ་ལ་མཁས་པར་བྱས་ཏེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་མཐུས། ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་ལྔ་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་དེ་གནས་གང་གིས་བསྡུས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་ཀྱིས་སྒོས་བསྡུས་ཏེ། གནས་ལྔ་ལ་མཁས་པ་དེ་ཡང་ཁ་ཅིག་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཟིན་ཅིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་པ་དང་། ཁ་ཅིག་གཟུངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ་གཟུངས་ཀྱིས་ཟིན་ཅིང་གཟུངས་དང་འབྲེལ་བའོ། །དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆ་ནས་དབྱེ་བ་གཉིས་སུ་ཡང་
2-259a
རུང་ངོ་། །དེ་ལ་དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པའི་དབང་གིས་གང་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ནས་གནས་ལྔ་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་ཐོགས་པ་མེད་པར་མཁྱེན་པས་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པའོ། །གཟུངས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ནི་སྔར་ཚེ་རབས་ཤིན་ཏུ་མང་པོར་གནས་ལྔ་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་ཐོས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚིག་དང་དོན་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པས་གནས་ལྔ་རིག་པས་བསྡུས་པའི་གསུང་རབ་དམ་པའི་ཆོས་མཐའ་དག་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ།

以下是简体中文直译：
总之，菩萨为成办自他二利，首先自己听闻五明处论典或典籍，如所闻不忘而受持，熟习文句诵读，以意思维其中种种义理，正确通达义理，通过辨别善说恶说而如法教导他人，这是从基础或事物方面的殊胜方式。
第二，目的方面：声闻缘觉的一切学处主要为自利而学，而菩萨是以利他为主要目的，故为殊胜；作用方面：声闻仅通达声闻经典的内明，作用是成办自利，而菩萨精通三乘内明，自己趣入大乘，并为大乘种性者宣说大乘，也为声闻缘觉种性者宣说相应乘法。同样，通过因明等其他四明，利益他人并教导他人这些论典，因此作用殊胜。
性相方面：声闻听闻内明的一部分，如人无我等少量论典，并受持其文句等；而菩萨对三乘所摄内明以及文法、因明、工巧、医方等无量无边论典，无厌足地听闻、受持、熟练、观察和通达，具足五种性相而殊胜；声闻的论典了解最终灭尽为无余涅槃，而菩萨通达五明处论典在无余涅槃界中也不灭尽，因此殊胜。
果方面殊胜的圆满成就：声闻通过了解论典不能获得一切种智，而菩萨精通五明并将此回向一切智，因此能够圆满成就通达一切所知相的智慧果位。
菩萨通达五明处论典被何所摄？由禅定和陀罗尼所摄。通达五明中，有些是禅定的本性，被禅定所摄，与禅定相联；有些是陀罗尼的本性，被陀罗尼所摄，与陀罗尼相联。如是，从被禅定和陀罗尼所摄的方面可分为两类。
其中，通过获得勇进等禅定之力，入定后无碍通达一切五明处论典，以此成熟众生。通过陀罗尼本性，在过去无数生中听闻的一切五明处论典文义不忘而受持，从而持守一切五明所摄正法圣教。


 །དེའི་ཕྱིར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། ཀུན་བརྗོད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་གསུམ་དང་ལྡན་པས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བརྡའ་སྤྲོད་སོགས་ཡན་ལག་བཞི་དང་། གཙོ་བོ་ནང་རིག་པ་སྟེ་དམ་པའི་ཆོས་མཐའ་དག་འཇིག་རྟེན་དུ་ནམ་དུ་མི་ནུབ་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ནི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པའི་བྱེད་ལས་སོ། །
通达世间
ལྔ་པ་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་ནི། བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་ཉིད་ནི་ལུས་ཀྱི་ཚུལ་ཤེས་པ་དང་ངག་གི་ཚུལ་ཤེས་པ་དང་། ཡིད་དག་གིས་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པ་ནི། གཞན་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཉན་རང་དང་མཉམ་པའམ་མཚུངས་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལས་གཞན་པ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཉན་རང་དག་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་པའོ། །གལ་ཏེ་གཞན་དག་འདི་སྙམ་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཤེས་པ་ལུས་
2-259b
ངག་གི་ཚུལ་གཞན་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པ་ཙམ་འཇིག་རྟེན་ཕལ་པ་ལའང་ཡོད་ལ། བདེན་བཞི་ཤེས་པ་ཉན་རང་ལ་ཡང་ཡོད་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཞེ་ན། དེ་དག་གིས་དེ་ནི་སེམས་ཅན་གཞན་སྨིན་པར་བྱེད་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེའོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཤེས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་འགགས་པ་ཤེས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཤེས་པ་ལ་ཡང་འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་པའི་ལུས་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་ངག་གི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཚུལ་ཤེས་པ་གཉིས་ཡོད་དོ། །དེ་ཉིད་གང་ཞེ་ན་བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ལུས་ཀྱི་ཚུལ་ལུགས་ནི་རྟག་ཏུ་མཆོག་དམན་བར་མའི་གང་ཟག་སུ་ལ་ཡང་བཞིན་ཁྲོ་གཉེར་མེད་པར་འཛུམ་པའི་མདངས་ཀྱིས་དགའ་བར་བྱེད་ཅིང་གུས་ཤིང་དགའ་བའི་རྣམ་པ་སྟོན་པས་གཞན་མགུ་བར་བྱེད་པའོ། །ངག་གི་ཚིག་ཡིད་དུ་མི་འཐད་པ་མེད་པར་འཇམ་ཞིང་ཡིད་དུ་འོང་བས་ལེགས་པར་འོངས་སམ་ཞེས་སོགས་དྲང་ཞིང་འཇེབས་པ་གསོང་པོར་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་དགོས་པ་ནི། ལུས་ཀྱི་ཚུལ་གཞན་གྱི་ཡིད་དང་མཐུན་པར་བྱས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་བདེན་པ་ཤེས་པའི་སྣོད་དུ་རུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ངག་གིས་དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པས་དམ་པའི་ཆོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལུས་ངག་གི་ཐ་སྙད་དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་ལུགས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ཀྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་འདི་དག་གང་ལས་བྱུང་བ་དང་། གང་
2-260a
གིས་ནུབ་པ་ཤེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི། སྣོད་དང་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་རྟག་ཏུ་འབྱུང་བར་འདོད་དེ། རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པས་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་གྲུབ་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ནུབ་པའམ་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། ལམ་གྱིས་བདེན་པས་ཀུན་འབྱུང་སྤངས་པ་ན། འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་འགག་པའི་ཕྱིར་གང་དུ་འགག་པའི་གནས་འགོག་བདེན་དང་། གང་གིས་འགོག་པར་བྱེད་པ་ལམ་བདེན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཤེས་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་མ་དག་པའི་གཞན་དབང་དང་། ནུབ་པ་ཤེས་པ་དག་པའི་གཞན་དབང་ཤེས་པ་དང་། བདེན་རྣམ་བཅུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་ཤེས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་གསུམ་ཀ་ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །བདེན་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལས་སྡུག་ཀུན་ཞི་བ་དང་། འགོག་ལམ་གཉིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བློ་ལྡན་བྱང་སེམས་རྣམས་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ལ་རང་གཞན་སྦྱོར་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པའི་ལས་སོ།

以下是简体中文直译：
因此，菩萨的通达论典依靠禅定，以神变神通、说法神通和教诫神通三种成熟众生；从陀罗尼方面，持守文法等四种辅助分和主要的内明，也就是持守一切正法不在世间隐没。这两者是通达论典的作用。
通达世间
第五，通达世间：坚毅菩萨的通达世间是了知身行、了知语行和心了知四谛，这与其他世间人和声闻缘觉不同，所以菩萨超胜其他世间人和声闻缘觉。
如果有人认为：了知世间名言，仅仅是身语行与他人相顺，普通世间人也有；了知四谛，声闻缘觉也有，那么菩萨通达世间如何殊胜呢？答：他们不能像菩萨那样成熟其他众生，因此差别极大。
通达世间有三种：了知世间名言、了知世间生起和了知世间灭尽。了知世间名言又分为了知世间相应的身体名言行仪和语言名言行仪两种。这些是什么呢？坚毅菩萨的身体行仪，常对上中下各类有情脸无愠色皱纹，以微笑容颜使他们欢喜，显示恭敬喜悦的形象，令他人欢喜。语言言词无不悦耳，柔和可意，说"善来"等诚实、动人、正直的话语。
这两者的目的是：以身体行为适合他人心意，使众生成为了知真谛的合适器皿；以语言宣说正法，为了使众生修行正法，所以应当了知这样的身语名言行仪。
心方面，了知此世间从何生起，因何消灭，是了知世间的意义。这是因为集谛和苦谛二者使器世间和情世间恒常生起，因集谛之因成就苦谛之果，这称为世间。灭谛和道谛二者使世间消灭或止息，因为道谛断除集谛时，以苦谛自性的世间止息，所以灭谛是灭尽之处，道谛是能灭尽之道，因此，如此了知称为通达世间：了知世间生起是了知不清净依他起，了知灭尽是了知清净依他起，了知四谛十六行相自性三解脱门，也是了知三种性相。
为了断除苦集二谛，获得灭道二谛，有智菩萨使自他修习四谛，这是通达世间的作用。
;


 །རྒྱུ་མཚན་གང་གིས་ན་བློ་ལྡན་བྱང་སེམས་རྣམས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཤེས་པའི་བདེན་པ་དང་། དོན་དམ་བདེན་བཞི་ཤེས་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ཤེས་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་ཞེས་སུ་མངོན་པར་བརྗོད་དེ། སྡུག་བསྔལ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་
2-260b
གནས་རིས་དང་ཚེ་ཚད་བདེ་སྡུག་དར་རྒུད་སོགས་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཚུལ་ལུགས་ལུས་ངག་གི་ཐ་སྙད་སྐབས་འདིར་བསྟན་པས་མཚོན་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཚུལ་ལུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། འཇིག་རྟེན་དེ་དག་གང་གིས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་དང་བཅས་པ་ཤེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། ལམ་དང་འགོག་པ་ཤེས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྟེ་བདེན་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཇིག་རྟེན་མ་ལུས་པ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །འགའ་ཞིག་བདེན་བཞི་ཤེས་པ་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་ཞིང་། ལུས་ངག་གི་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་ནི་རང་གི་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པས་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མིང་འབྲས་བུ་ལ་བཏགས་པའམ། ཡང་ན་གཞན་ལ་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུའི་མིང་གིས་བཏགས་པའོ་ཞེས་འཆད་ཀྱང་། འདི་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པའི་སྐབས་ཡིན་པས་ལུས་ངག་གི་ཐ་སྙད་ཤེས་པའང་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་མཚན་ཉིད་པར་འདོད་རུང་ངོ་། །
通达四依
དྲུག་པ་རྟོན་པ་བཞི་ཤེས་པ་ནི། གང་ཟག་ལ་རྟོན་པ་དང་གསུང་རབ་ཀྱི་ཚིག་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་སོགས་ཀྱི་ཉེས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རྟོན་པ་བཞི་བསྟན་ཏེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞལ་ནས་གཙུག་ལག་བསྟན་པའི་ཆོས་དེ་ལ་རྟོན་གྱི་གང་ཟག་སོ་སོའི་ངག་ཙམ་ལ་མི་རྟོན་པ་ནི་ཆོས་ལ་རྟོན་གྱི་གང་ཟག་ལ་མི་རྟོན་པ་དང་ནི་གསུང་རབ་ཀྱི་ཆོས་དེ་ལ་ཡང་དོན་གཞན་ལ་དགོངས་ནས་ཕ་དང་མ་ནི་གསད་བྱ་ཞིང་ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་ལྟར་དགོངས་པ་ཅན་རྣམས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་དེར་མི་གཟུང་བར་དོན་ལ་རྟོན་གྱི་ཚིག་ལ་མི་རྟོན་པ་དང་ནི།
2-261a
དོན་དེ་ལ་དྲང་དོན་དང་ངེས་དོན་གཉིས་ཡོད་པའི་ངེས་པའི་དོན་གང་ཞིག་མཐར་ཐུག་དཔྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མར་ལྡན་པ་ལ་རྟོན་པ་ནི། དཔེར་ན་གང་ཟག་དང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཡོད་པར་བསྟན་པ་དག་དྲང་དོན་དང་། དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ངེས་པའི་དོན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མདོ་སྡེ་ཟབ་མོ་རྣམས་དང་། དེ་ཡི་དགོངས་པ་འབྱེད་པ་རྒྱལ་ཚབ་བྱམས་པ་དང་། རྒྱལ་བས་ལུང་བསྟན་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་དང་ཐོགས་མེད་ལྟ་བུ་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་དག་གིས་ཟབ་མོ་གཉིས་སུ་མེད་པ་བཤད་པ་བཞིན་དུ་དྲང་དོན་ལ་མི་རྟོན་ངེས་དོན་ལ་རྟོན་པ་དང་། ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་དེ་ཡི་ཡང་དོན་སྤྱི་ཙམ་ཡིད་རྟོག་བཅས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་གཟུང་འཛིན་ཅན་གྱི་རྣམ་པ་ལ་མི་རྟོན་པར། གཟུང་འཛིན་དང་བྲལ་བས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བའི་དོན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་རྟོན་པ་ནི། རྣམ་ཤེས་ལ་མི་རྟོན་ཡེ་ཤེས་ལ་རྟོན་པའོ། །ཡང་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས། གང་ཟག་དང་ཆོས་གཉིས་ཀ་རང་བཞིན་ཡོད་པར་ལྟ་བ་གང་ཟག་ལ་རྟོན་པ། དེ་གཉིས་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཆོས་ཉིད་ལ་རྟོན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཚིག་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་དང་། དོན་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཞེས་དང་། ཡང་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཚིག་གམ་ཆོས། དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དོན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་མདོ་གང་ལམ་ལ་འཇུག་པར་བསྟན་པ་དེ་ནི་དྲང་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་དང་། འབྲས་
2-261b
བུ་ལ་འཇུག་པར་བསྟན་པ་ངེས་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་དང་། ཡང་ན་ཀུན་རྫོབ་བསྟན་པ་དྲང་དོན་གྱི་མདོ་དང་། དོན་དམ་བསྟན་པ་ངེས་དོན་གྱི་མདོ་སྡེའོ།

以下是简体中文直译：
由什么原因，具慧菩萨因了知世间名言之谛和胜义四谛之谛二者，被称为通达世间：了知具有三苦的世间界中的趣处、寿量、苦乐、兴衰等情况，以及与世间相顺的身语名言行仪（如此处所示），表示各种世间行仪；了知这些世间从何生起的因——集谛等，是了知世间世俗谛；了知道谛和灭谛，是了知胜义谛。通过这两种谛了知一切世间。
有人解释：了知四谛是真正的通达世间，而了知身语世间是由自己通达世间所引发，因此是因名施于果，或者是对他人生起通达世间之因以果名安立。但这是通达世间的章节，所以了知身语名言也可以认为是真正的通达世间。
通达四依
第六，通达四依：为了断除依止人和如文字执著经典等过失，宣说四依：依佛陀薄伽梵口说的典籍教法，不依各个人的言语，这是依法不依人；对于经典法，对于如"当杀父母"等所说带有密意的经文，不应如文字执著其义，而是依义不依文；
对于这义理有了义和不了义二种，依止究竟观察的量所具足的了义，例如宣说补特伽罗和蕴等诸法存在的是不了义，宣说其无自性是了义，如同如来甚深经典和揭示其密意的佛子弥勒及佛所授记的龙树、无著等大车轨师所解释甚深不二的教法一样，是依了义不依不了义；对于了义经典，也不依止仅是总义、具有意识分别、成为八识对境的能所取相，而是依止离能所取、不可言说、自证了知的对境——无分别智所得的境界，这是依智慧不依识。
又，《无尽慧经》中说：执著补特伽罗和法二者有自性是依人，了悟二者无自性是依法性；同样，文是世间法，义是出世间法；或者，世俗诸法是文或法，胜义一切法是义。同样，宣说入道的经是不了义经，宣说入果的是了义经；或者，宣说世俗是不了义经，宣说胜义是了义经。
;


 །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན་འདོད་ཁམས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་རྣམ་ཤེས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཟུགས་ཁམས་པའི་རྣམ་ཤེས་ཚོར་ཕུང་དང་། གཟུགས་མེད་འོག་མ་གསུམ་གྱི་རྣམ་ཤེས་འདུ་ཤེས་དང་། སྲིད་རྩེ་བའི་རྣམ་ཤེས་འདུ་བྱེད་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིར་ཉེ་བར་འགྲོ་ཞིང་གནས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཕུང་པོ་བཞི་ལ་གནས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ཀུན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་མི་རྟོག་པ་ཡེ་ཤེས་སུ་གསུངས་སོ། །རྟོན་པ་བཞི་བསྟན་པའི་དགོས་པ་ནི། གང་ཟག་ཁ་ཅིག་རང་གི་ཞེ་འདོད་དང་བསྟུན་ཏེ་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མ་ཡིན་ལ་ཡང་དག་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཞལ་ནས་གསུངས་པའི་ཆོས་ཀྱང་སྤོང་བའམ་སྨོད་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རྟོན་པ་དང་པོ་དང་། ཕ་དང་མ་བསད་པ་སོགས་ཀྱི་ཚེ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟར་འཛིན་པ་སྤངས་ཕྱིར་གཉིས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་གང་ཟག་དང་། དེ་བཞིན་དགྲ་བཅོམ་དང་རང་རྒྱལ་གྱི་གང་ཟག་ཞེས་དང་། གང་ཟག་གཅིག་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་ན་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་ཞེ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དྲང་དོན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ངོས་ནས་དེ་ལྟར་གསུངས་པ་མ་ཤེས་པར་གང་ཟག་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་དོ་ཞེས་ལོག་པར་གྱུར་
2-262a
པ་ལྟ་བུ་དྲང་དོན་ལ་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་བཟུང་བ་དགག་པའི་ཕྱིར་གསུམ་པ་དང་། ཟབ་མོ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ན་ཡང་། གཟུང་འཛིན་གྱི་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་པས་བསླད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་བརྗོད་པ་དང་བཅས་པར་འཛིན་པ་འཐོབ་པ་དག་ཏུ་གྱུར་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་རྟོན་པ་བཞི་པའོ། །དེ་ལྟར་སོ་སོར་རྟོན་པ་བཞི་བཤད་པའི་སྐབས་འདིར་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོན་པ་བཞི་དགག་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རྟོན་པ་བཞིའི་བྱེད་ལས་སམ་ཡོན་ཏན་ནི། རྟོན་པ་དང་པོ་དང་ལྡན་ན་གསུང་རབ་ཀྱི་ཆོས་ལ་མོས་པ་ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་པས་ཚིག་གི་དོན་ལ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། གསུམ་པས་དྲང་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལས་ཇི་བཞིན་བསྟན་པ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གཞན་ལས་ཐོས་པ་ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། བཞི་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་བརྗོད་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལས། བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནམ་ཡང་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །
说四无碍解
བདུན་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་བཞི་བསྟན་པ། ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི། དགེ་མི་དགེ་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་སོགས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དུ་མ་ཡོད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གཅིག་ལའང་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་དུ་མ་ཡོད་པ། མ་རིག་པ་ལ་ཡང་མིང་གཞན་གཏི་མུག་དང་རྨོངས་པ་དང་མི་
2-262b
ཤེས་པ་དང་། མུན་པ་དང་མུན་ནག་ཅེས་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཡེ་ཤེས་ལ་ཡེ་ཤེས་དང་། ཤེས་རབ་དང་། རིག་པ་དང་། བློ་གྲོས་དང་། སྣང་བ་སོགས་སུ་བཏགས་པ་ལྟ་བུ། མིང་དང་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པ་དང་ནི། མིང་དེ་དག་གི་དོན་གང་ཡིན་པ་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པ་དོན་སོ་སོར་ཡང་དག་པ་རིག་པ་དང་། མིང་དེ་ཡང་ཡུལ་གཅིག་གི་སྐད་ཙམ་གྱིས་མ་ཡིན་པར་ཡུལ་སོ་སོའི་ངེས་པའི་ཚིག་ལྷ་དང་ཀླུ་དང་མི་དང་དྲི་ཟ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་སྐད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཡི་གེ་འདུས་པ་ལས་མིང་མིང་འདུས་པ་ལས་ཚིག་ཚིག་དེ་ལ་དོན་གྱི་འཇུག་པ་གསལ་ཕྱིར་ཕྲད་ཀྱི་རྐྱེན་ཇི་ལྟར་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ།

以下是简体中文直译：
什么是识？欲界众生的识依于色蕴，色界众生的识依于受蕴，无色界下三处众生的识依于想蕴，有顶处众生的识依于行蕴。如是识住于色等四处而安住，这是识；了知住于四蕴的这些识皆为空性，不分别为识，这称为智慧。
宣说四依的目的：为了断除某些人根据自己的意愿说"这不是佛语，不是正法"，而舍弃或毁谤由如来亲口宣说的正法，故有第一依；为了断除如文字执著杀父母等说法，故有第二依；佛陀说"凡夫补特伽罗"、"阿罗汉和独觉补特伽罗"以及"若一补特伽罗出现于世间，能利益安乐一切世间，此为如来"，这是从不了义世俗角度如是宣说，为了断除不了解这点而错执"补特伽罗实有"等将不了义执为真实义的谬见，故有第三依；甚深不二义是自证智慧的境界，虽不可言说，却为了断除以被能所取习气染污的识的境界所取的具言说执著，故有第四依。如是分别解释四依，这一章节是为了破除四种颠倒依止。
四依的作用或功德：具足第一依则不退失对经典法的信解；第二依则不退失对文字义理的观察；第三依则不退失从他善知识处听闻的不了义经典之外的了义经典所如实宣说；第四依则坚毅菩萨永不退失超越分别对境、不可言说的智慧。
说四无碍解
第七，宣说四无碍解：法无碍解，是了知善不善、有漏无漏等多种法的差别，以及一种法有多种名称，如无明也称为愚痴、迷惑、无知、黑暗、暗冥等，智慧也称为智慧、般若、明了、慧解、光明等，了知名称和法的差别；义无碍解是正确了知这些名称的意义，不错谬地了知自相和共相；不仅通过一地的语言，而是通过各地的词句，天、龙、人、乾闼婆、阿修罗等不同语言的特点，从字母聚集成名称，从名称聚集成词句，为使词句中义理的运用明了而如何应用助词的性相，不错谬地了知，这是词无碍解。
;


 །སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་གང་དྲིས་པ་ཐམས་ཅད་ཐོགས་པ་མེད་པར་ལུང་སྟོན་པ་དང་། རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ལན་ཐེབས་པ་དང་། ཆོས་གཅིག་གི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ་བསྐལ་པའི་བར་དུ་བཤད་ཀྱང་ཟད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའོ།། །།དེ་ལྟར་སོ་སོ་ཡང་དག་པ་རིག་པ་བཞི་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སོ་སོ་ཡང་དག་པའི་རིག་པ་བཞི་པོ་ཉན་རང་དང་མཚུངས་པ་མེད་པར་འདོད་དོ། །ཚིགས་བཅད་གཅིག་པོ་འདིས་ཡང་དག་རིག་བཞིའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིའི་གྲངས་ངེས་ནི་བསྟན་པ་ལ་ནི་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་ལ་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་བརྩོན་པའི་ཚེ་ན། གང་ཞིག་བསྟན་པར་བྱ་བ་དང་། གང་གིས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི། འདི་ལྟར་
2-263a
ཆོས་དང་དོན་ནི་གཉིས་པོ་དག་གང་ཞིག་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། གང་གིས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་དང་ཤེས་པ་ཡི་རང་བཞིན་སྤོབས་པ་གཉིས་པོ་ཁོ་ནས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཡང་ཆོས་ནི་མིང་གིས་བསྟན་པ་དང་། དེའི་དོན་ནི་འདི་དང་འདིའོ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཞེས་སམ་བློ་བརྟན་འགྲེལ་ཆེན་ལྟར་ན། ཆོས་གང་ཞིག་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་ནི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་དེ་ཉིད་ཞིབ་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པ་ནི་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ་ཞེས་སུ་བཤད། ངེས་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པས་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ཆོས་དང་དོན་གཉིས་ཀ་ཤེས་པ་འཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡུལ་སོ་སོའི་སྐད་གང་གིས་བརྡ་འཕྲད་པར་འགྱུར་བའི་སྐད་དེ་དང་དེའི་སྒོ་ནས་མིང་དང་དོན་གཉིས་ཀ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤོབས་པས་ནི་རྒོལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཞེ་འདོད་དྲིས་ཤིང་འཐད་མི་འཐད་ཀྱི་དོན་དུ་བརྩད་པ་ལ་ལན་འདེབས་པའི་ཕྱིར་སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་བཞི་རུ་གྲངས་ངེས་ཀྱི་ལྔ་དང་གསུམ་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་ནི་མཉམ་བཞག་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ནས་དེའི་ཕྱིས་སམ་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞི་པོ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཚིག་རྐང་འདི་གཉིས་ཡང་དག་རིག་བཞིའི་ངེས་ཚིག་ཏུ་བཤད་དེ། པྲ་ཏི་སཾ་བིདྱ་ཞེས་པ་པྲ་ཏི་ནི་སོ་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ་སོ་རང་རིག་པ་ལ་བྱའོ། །སཾ་ནི་ཡང་དག་པའམ་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །
2-263b
བི་ཏ་ནི་ཤེས་པ་སྟེ། མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་དེ་མངོན་སུམ་བྱས་པའི་རྗེས་ཐོབ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས། ཆོས་དང་དོན་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལ་བསྟན་ནས་གོ་ཞིང་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་སོ། །ཡང་དག་རིག་བཞིའི་བྱེད་ལས་ནི། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་སོགས་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་སོགས་ཟབ་མོའི་དོན་མཐའ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་ཞེས་སུ་རྣམ་པར་བརྗོད་དོ། །
累积二资粮
བརྒྱད་པ་ཚོགས་གཉིས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གཉིས་ནི་ཉན་རང་དང་མཚུངས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པའི་མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་བལྟའོ། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་ཡུངས་འབྲུ་སྲིན་བུས་ཟོས་པའི་ནང་གི་ནམ་མཁའི་ཁྱོན་ཙམ་དུ་བལྟའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཕྱོགས་བཞིའི་རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་ལྟ་བུར་བལྟའོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་བའི་རྨིག་རྗེས་ཀྱི་ཆུ་ལྟ་བུར་བལྟའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ།

以下是简体中文直译：
辩才无碍解是对一切提问都能无碍解答，对一切争论者都能回应，从一法义理出发，纵使解说至劫末也不穷尽的智慧获得。如此，如实了知四无碍解，所以认为菩萨的四无碍解与声闻缘觉不相等。这一偈颂显示了四无碍解的性相。
这四种的数量决定是通过"宣说"等两个偈颂：菩萨为他人宣说法时精勤之时，所应宣说的和能够宣说的，即法和义二者是所应宣说的，而能宣说的则是依靠词句和具有智慧本性的辩才这两者。其中，法是通过名词显示，其义是"此为彼"而解说，或者如智藏大疏所说：简略宣说某法是义无碍解，其后详细分析解说则是法无碍解。
通过词无碍解能获得一切了知法和义二者，因为通过各地区能理解的语言方式理解名和义二者。辩才是对问者的意愿和争论是非的回答，因此确定为四无碍解，而非五种或三种。
因是入定时对一切法平等自证而入定，此后以后得智慧了知法等四者。或者，这两句偈颂解释为四无碍解的词义：梵文pratisamvidya中，prati是"各别"，指无分别智慧的各别自证；sam是"正"或"平等"，即真如；vida是"知"，指无分别智慧现证后以后得清净世间智慧，为他人宣说法和义等，使其了解。
四无碍解的作用：断除对蕴处界等广大和空性等甚深义理一切性相的疑惑，因此称为无碍解。
累积二资粮
第八，二资粮：菩萨的资粮——福德资粮和智慧资粮——与声闻缘觉不相等，如《宝积经》中说："菩萨的智慧资粮当视如十方虚空；声闻的智慧资粮当视如被虫蛀的芥子内空间大小；菩萨的福德资粮当视如四大海水；声闻的福德资粮当视如牛蹄印中的水。"


 །ཚོགས་གཉིས་པོ་དེའི་མཐུས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཚེ་ན། གཅིག་གིས་ཞེས་པ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་འཁོར་བར་མངོན་པར་མཐོ་བ་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་བརྒྱ་བྱིན་དང་ཚངས་པ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་སོགས་ཀྱི་འབྱོར་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འཐོབ་པར་བྱེད་དོ། །གཞན་གྱིས་ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་
2-264a
འཁོར་བར་གནས་པ་ན་ཡང་འཁོར་བའི་ཉེས་པ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་གོས་པ་མེད་པར་འཁོར་བར་འཇུག་གོ། ཚོགས་གཉིས་གང་ཞེ་ན་ཚོགས་གཉིས་ཀྱིས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་བསྡུས་ཤིང་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གིས་ཀྱང་དེ་གཉིས་བསྡུས་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་པ་སྦྱིན་པ་དང་། ལྷ་དང་མིའི་ལུས་རྟེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་གཉིས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཡིན་ལ། ཐ་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པས་མི་གོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་བཟོད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་བསམ་གཏན་གསུམ་ནི་བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཀའི་ཆར་གཏོགས་པ་སྟེ། གནོད་པ་ལ་ཅི་མི་སྙམ་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ་གཉིས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་བཟོད་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བསྡུའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ལ་ཡང་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་ཞིང་རྨོ་དང་ཚོང་སོགས་བྱ་བའི་གྲོགས་བྱེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་བསོད་ནམས་དང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བསྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་སེམས་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བསྡུའོ། །བསམ་གཏན་ལ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཟུགས་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་གྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བསྡུའོ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྔ་ཆར་
2-264b
ཡང་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་དང་། འཁོར་གསུམ་མི་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་ན་ཀུན་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་སྡིག་པ་བཤགས་པ་དང་། བསོད་ནམས་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་གསོལ་བ་གདབ་པ་ཡང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བསྒོམ་པའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་གཏོགས་སོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གང་གིས་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ། དགེ་བའི་བཤེས་བསྟེན་པ་དང་། འགྲོགས་པ་དང་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་དང་ཆོས་ཉན་སོགས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བསྡུའོ། །ཚོགས་ཀྱི་ངེས་ཚིག་ནི་དུས་རྒྱུན་དུ་བསྒོམ་པ་ཐོབ་ནས་ནི་དགེ་བ་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། སཾ་བྷཱ་ར་ཞེས་པའི་སཾ་ནི་ས་རང་རྟའི་སྒྲ་ལས་རྒྱུན་དུ་ཞེས་དང་། བྷ་ནི་བྷ་བེ་ན་ཞེས་པ་བསྒོམ་པའི་དོན་དང་། ར་ནི་ཨཱ་ཧ་ར་ཞེས་ཀུན་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་ཏེ། སྦྱིན་སོགས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་དགེ་བ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བསྒོམ་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་ཚོགས་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྟན་པའི་ཚོགས་གཉིས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཀུན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་ནི་བྱེད་ལས་སོ། །ཚོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ནས་འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་མན་ཆད་ཀྱི་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་སའི་ཚོགས་བསགས་པ་ནི་ས་དང་པོ་ལ་འཇུག་ཅིང་དེ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བསགས་པ་དང་། ས་གཉིས་པ་ནས་དྲུག་པའི་བར་གྱི་ཚོགས་བསགས་པ་ནི། ས་བདུན་པ་མཚན་
2-265a
མ་མེད་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་དེ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ས་བདུན་པ་ཐོབ་པའི་ཚེ་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་དོན་ཐ་དད་པར་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ཅིང་མི་རྟོག་པས་ན་མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

 །ཚོགས་གཉིས་པོ་དེའི་མཐུས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཚེ་ན། གཅིག་གིས་ཞེས་པ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་འཁོར་བར་མངོན་པར་མཐོ་བ་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་བརྒྱ་བྱིན་དང་ཚངས་པ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་སོགས་ཀྱི་འབྱོར་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འཐོབ་པར་བྱེད་དོ། །གཞན་གྱིས་ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་
2-264a
འཁོར་བར་གནས་པ་ན་ཡང་འཁོར་བའི་ཉེས་པ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་གོས་པ་མེད་པར་འཁོར་བར་འཇུག་གོ། ཚོགས་གཉིས་གང་ཞེ་ན་ཚོགས་གཉིས་ཀྱིས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་བསྡུས་ཤིང་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གིས་ཀྱང་དེ་གཉིས་བསྡུས་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་པ་སྦྱིན་པ་དང་། ལྷ་དང་མིའི་ལུས་རྟེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་གཉིས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཡིན་ལ། ཐ་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པས་མི་གོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་བཟོད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་བསམ་གཏན་གསུམ་ནི་བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཀའི་ཆར་གཏོགས་པ་སྟེ། གནོད་པ་ལ་ཅི་མི་སྙམ་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ་གཉིས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་བཟོད་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བསྡུའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ལ་ཡང་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་ཞིང་རྨོ་དང་ཚོང་སོགས་བྱ་བའི་གྲོགས་བྱེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་བསོད་ནམས་དང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བསྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་སེམས་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བསྡུའོ། །བསམ་གཏན་ལ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཟུགས་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་གྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བསྡུའོ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྔ་ཆར་
2-264b
ཡང་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་དང་། འཁོར་གསུམ་མི་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་ན་ཀུན་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་སྡིག་པ་བཤགས་པ་དང་། བསོད་ནམས་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་གསོལ་བ་གདབ་པ་ཡང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བསྒོམ་པའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་གཏོགས་སོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གང་གིས་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ། དགེ་བའི་བཤེས་བསྟེན་པ་དང་། འགྲོགས་པ་དང་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་དང་ཆོས་ཉན་སོགས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བསྡུའོ། །ཚོགས་ཀྱི་ངེས་ཚིག་ནི་དུས་རྒྱུན་དུ་བསྒོམ་པ་ཐོབ་ནས་ནི་དགེ་བ་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། སཾ་བྷཱ་ར་ཞེས་པའི་སཾ་ནི་ས་རང་རྟའི་སྒྲ་ལས་རྒྱུན་དུ་ཞེས་དང་། བྷ་ནི་བྷ་བེ་ན་ཞེས་པ་བསྒོམ་པའི་དོན་དང་། ར་ནི་ཨཱ་ཧ་ར་ཞེས་ཀུན་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་ཏེ། སྦྱིན་སོགས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་དགེ་བ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བསྒོམ་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་ཚོགས་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྟན་པའི་ཚོགས་གཉིས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཀུན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་ནི་བྱེད་ལས་སོ། །ཚོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ནས་འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་མན་ཆད་ཀྱི་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་སའི་ཚོགས་བསགས་པ་ནི་ས་དང་པོ་ལ་འཇུག་ཅིང་དེ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བསགས་པ་དང་། ས་གཉིས་པ་ནས་དྲུག་པའི་བར་གྱི་ཚོགས་བསགས་པ་ནི། ས་བདུན་པ་མཚན་
2-265a
མ་མེད་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་དེ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ས་བདུན་པ་ཐོབ་པའི་ཚེ་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་དོན་ཐ་དད་པར་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ཅིང་མི་རྟོག་པས་ན་མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是您要求的完整直译：
通过那两种资粮的力量，菩萨们在轮回中完全接受投生时，所谓"一个"指的是通过福德资粮，在轮回中获得殊胜的高位，如帝释天、梵天、转轮圣王等的圆满受用。所谓"另一个"指的是通过智慧资粮，即使住于轮回中，也不被轮回的过失、业和烦恼所染污而进入轮回。
何为二资粮？二资粮包含了六波罗蜜，六波罗蜜也包含了这两种资粮。其中，布施能圆满受用，持戒能获得圆满的天人身体依托，这两者属于福德资粮。最后的智慧波罗蜜是智慧资粮，因为它能证悟一切法空性且不被烦恼所染。其余的忍辱、精进和禅定三者既属于福德资粮也属于智慧资粮：不在意伤害和忍受苦难的忍辱属于福德资粮，而对法的决定思维忍辱则归入智慧资粮。精进方面，为众生耕地、经商等提供帮助的精进属于福德，而依靠善知识、听闻正法、修行等的精进则归入智慧资粮。禅定方面，世间的静虑色界定和无漏禅定用于利益众生的归入福德资粮，而依靠禅定修习无分别三摩地则归入智慧资粮。
前面所说的五种（布施等）若都是为了获得一切智智而回向，并且为无缘三轮的智慧所摄持，则全都变成智慧资粮。此外，忏悔罪业、随喜功德、请转法轮也属于福德资粮，布施、持戒和修行的三种福德事也属于福德资粮。能使智慧得以证悟的因缘，如亲近善知识、与其交往、承事和听闻佛法等都归入智慧资粮。
资粮的词源解释是：获得了持续修习后，反复修习善法。梵文"sambhāra"中，"sam"来源于"saraṅta"声，意为"持续"；"bhā"指"bhāvena"，意为"修习"；"ra"指"āhara"，意为"全面成就"。通过反复修习布施等六波罗蜜的善行，成就佛陀三身，这称为资粮。
菩萨坚固的二资粮能成办自他一切利益，这是其作用。资粮的分类是：从凡夫阶段到世第一法以下的胜解行地所积累的资粮，是为了进入初地而累积的；从第二地到第六地的资粮积累，是为了进入第七地无相而累积的。获得第七地时，对经等各种法不作为不同意义而作意，因为无分别，所以称为"无相"。


 །ས་བདུན་པ་པའི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི། ས་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པར་ཚོགས་གཉིས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། ས་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པར་ཚོགས་གཉིས་བསགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་དབང་བསྐུར་བའི་ས་བཅུ་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་། ས་བཅུ་པར་ཚོགས་གཉིས་བསགས་པ་ནི་མཐར་ཐུག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྟན་པ་བྱང་སེམས་རྣམས་དེ་ལྟར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །
修或道之本性
གཉིས་པ་བསྒོམ་པའམ་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ལ། རྒྱས་པར་བྱང་ཕྱོགས་སོ་བདུན། བསྡུས་ཏེ་ཞི་ལྷག་གཉིས་བསྟན་པ་ལས།
修四思念住
དང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་པོ་སྡེ་ཚན་བདུན་དུ་བསྟན་པའི་དང་པོ། བློ་ལྡན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་ནི། རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་ཡིས་ཉན་རང་གི་བསྒོམ་པ་དང་མཚུངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་བསྒོམ་པ་དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་ཉན་རང་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ། །བཅུ་བཞི་པོ་གང་ཞེ་ན། རྟེན་གྱི་རྣམ་པ་ཁྱད་ཞུགས་པ་དང་། གཉེན་པོ་ཡི་རྣམ་པ་ཁྱད་ཞུགས་པ་དག་དང་ནི། དེ་བཞིན་དུ་ནི་འཇུག་པ་ཡི་རྣམ་པ་ཁྱད་ཞུགས་པ་དང་། ཞེས་ཁྱད་ཞུགས་པ་ཞེས་པ་འོག་མ་ཀུན་ལ་དོན་གྱིས་
2-265b
ཤེས་པར་བྱས་ནས། དམིགས་པ་དང་ནི། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཐོབ་པས་རྣམ་པ་ཡིས་བསྒོམ་པར་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་རྣམ་པ་ཁྱད་ཞུགས་པ་དང་། ཚད་ཀྱི་རྣམ་པའམ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་ཁྱད་ཞུགས་པ་དང་། མཆོག་གི་རྣམ་པ་ཁྱད་ཞུགས་པ་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཐོབ་པའམ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་རྣམ་པ་ཁྱད་ཞུགས་པའང་སྔ་མ་ལས་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཏེ་དེ་ལྟར་བཅུ་བཞིའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་འཕགས་པའོ། །དེ་དག་གི་དོན་གང་ཞེ་ན། རྟེན་ནི་ཉན་ཐོས་པ་རྣམས་ཀྱི་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་བསྒོམ་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ཉན་སེམས་སྒོམ་པར་བྱེད་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་བསྒོམ་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྡེ་སྣོད་ཐོས་བསམ་བསྒོམ་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རྟེན་གྱི་རྣམ་པའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་ཞུགས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཉེན་པོའི་རྣམ་པ་ནི་ཉན་ཐོས་པ་རྣམས་ལུས་མི་གཙང་བ། ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་བ། སེམས་མི་རྟག་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་བཞི། གཙང་བ་སོགས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཞིའི་གཉེན་པོར་བསྒོམ་པ་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་བཞི་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པས། གཙང་མི་གཙང་། བདེ་མི་བདེ་སོགས་ཀྱི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་བསྒོམ་པའོ། །དེ་ལྟར་ལུས་སོགས་བཞི་ཡི་རང་བཞིན་སྟོང་པར་ཤེས་པ་དེས་རིམ་པར་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་འགོག་
2-266a
པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་སྟེ་དབུས་མཐའ་རྣམ་འབྱེད་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །འཇུག་པ་ཁྱད་འཕགས་ནི། ཉན་ཐོས་རྣམས་རང་ཉིད་བདེན་བཞི་ལ་འཇུག་ཕྱིར་དྲན་ཉེ་བཞི་བསྒོམས་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བདག་གཞན་གཉིས་ཀ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་བསྒོམས་པས་ཁྱད་ཞུགས་པའོ། །དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་ལུས་སོགས་ལ་གཙོ་བོར་དམིགས་ནས་བསྒོམས་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་སོགས་ལ་དམིགས་ནས་བསྒོམས་པས་ཁྱད་ཞུགས་སོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་ནི། ཉན་ཐོས་རྣམས་ལུས་མི་གཙང་བར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སོགས་གཉེན་པོའི་མཚན་མའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྤང་གཉེན་གྱི་མཚན་མར་མི་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཁྱད་ཞུགས་སོ།

以下是您要求的完整直译：
第七地菩萨的福德和智慧资粮，是为了在第八地和第九地自然成就二资粮，以及第八地和第九地所积累的资粮，是为了获得诸佛法王太子灌顶的第十地，而在第十地积累的二资粮，是为了获得究竟佛地。坚固的菩萨们就这样成就福德和智慧资粮。
修或道之本性
第二，修习或道的本质分为：广说三十七菩提分法，简说止观二者。
修四思念住
首先，三十七菩提分法分为七组，其中第一组，具慧菩萨所修的身、受、心、法四念住，因为以十四种方式与声闻、独觉的修行不相同，所以菩萨的修四念住与声闻独觉相比是殊胜的。
什么是这十四种方式呢？依托的方式殊胜、对治的方式殊胜、趋入的方式殊胜（"殊胜"一词应理解为下文各项都包含此意）、所缘的方式、作意的方式、证得的方式，修习上殊胜。同样，随顺的方式、随入的方式、遍知的方式、生起的方式殊胜、量的方式或大的方式殊胜、最胜的方式殊胜，以及修习的方式、证得果位或成就的方式殊胜，这是另一种表述方式。就这样，从十四个方面显示其殊胜性。
这些的含义是什么呢？关于依托，声闻的四念住修行是依托声闻三藏而修习，而菩萨的四念住修行则依托于闻思修大乘三藏，因此从依托方式上是殊胜的。同样，对治的方式是，声闻将身视为不净、受视为苦、心视为无常、一切法视为无人我四者，作为净等四颠倒的对治而修习；而菩萨则对身等四法都通达法无我，远离净不净、乐不乐等一切相，修习为真如。
这样了知身等四者的自性为空性，依次进入苦、集、灭、道四谛，如《辨中边论》所说。趣入殊胜是指：声闻为自己趣入四谛而修四念住，而菩萨是为了自他二者趣入而修习，因此是殊胜的。所缘的殊胜是：声闻主要缘自己相续的身等而修，而菩萨则缘自己和一切众生的身等而修，因此是殊胜的。作意的殊胜是：声闻将身作意为不净等，具有对治相的形式；而菩萨则作意不执著于所断和对治的相，因此是殊胜的。


 །ཐོབ་པའི་ཁྱད་པར་ནི། ཉན་ཐོས་རྣམས་ལུས་མི་གཙང་བ་དང་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་སོགས་དེ་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་ཡིན་ལ་འབྲས་བུ་ཡང་ཕུང་པོ་རྒྱུན་ཆད་པ་ཙམ་ཐོབ་བོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དེ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པ་དང་། མི་འབྲལ་བ་གཉིས་ཀའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་གྱི་ལུས་སོགས་རང་བཞིན་མེད་པས་འབྲལ་མི་འབྲལ་གཉིས་ཀར་མི་དམིགས་པ་བསྒོམས་པས་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཚེ་ན་ཡོངས་སུ་དག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་དང་མི་འབྲལ་ལ། མ་དག་པ་ལས་ཉོན་གྱིས་ལུས་སོགས་དང་བྲལ་བས་ཐོབ་པས་ཁྱད་ཞུགས་པའོ། །རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཁྱད་པར་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དྲན་པ་
2-266b
ཉེར་བཞག་བསྒོམ་པ་ནི་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་སྟེ། ལུས་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་སྒྱུ་མ་ལྟར་སྣང་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པས་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཆགས་པས་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ནོ། །ལུས་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མ་ཆགས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་དག་ལེན་ཅིང་སྲུང་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དག་པ་ལས། རྡེག་པ་ལ་སླར་མི་བརྡེག་པ་སོགས་དགེ་སྦྱོང་གི་ཆོས་བཞི་དང་ལྡན་པའི་བཟོད་པ་ལ་གནས་པར་བྱེད་དོ། །བཟོད་པ་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཕར་ཕྱིན་བསྒྲུབ་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ལ་སྐྱོ་བ་མེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་དོ། །བརྩོན་འགྲུས་ལ་གནས་པས་སེམས་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བའི་བསམ་གཏན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ལ། མཉམ་པར་བཞག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱི་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ལྷག་མཐོང་གི་ཤེས་རབ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས། དེ་ལྟར་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ལ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཕྱོགས་རྐྱང་པ་ཙམ་བསྒོམ་གྱི་དེ་ལྟ་བུའི་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ལ་ཡུན་རིང་པོར་གོམས་པར་མི་ནུས་སོ། །རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་ནི། ལུས་ལ་སོགས་པ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་ཙམ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། ཉན་རང་གི་ཡང་བསྒོམ་མོད་ཀྱི་དེ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསྒོམ་པ་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ལ་རང་གནས་ནས། གཞན་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཉན་རང་ལ་སོ་སོའི་བློ་དང་མཐུན་པར་དེ་དག་གི་དྲན་ཉེ་བསྒོམ་ཚུལ་ཀྱང་སྟོན་པར་བྱེད་པས་གདུལ་བྱ་ཀུན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་དང་། ཡོངས་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་
2-267a
ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ལུས་སྒྱུ་མའི་སྣང་བ་ལྟར་སྣང་ཡང་དེ་ལྟར་མ་གྲུབ་པ་དང་། ཚོར་བ་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་བདེ་སྡུག་མྱོང་བ་ལྟར་མྱོང་ཡང་དེ་ལ་དངོས་པོ་རང་མཚན་པ་གང་ཡང་མེད་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་རང་བཞིན་འོད་གསལ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་དང་། ཀུན་ཉོན་དང་རྣམ་བྱང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གློ་བུར་བ་ནམ་མཁའ་ལ་སྤྲིན་དང་ཁུག་སྣ་བྱུང་བ་དང་། དེ་དྭངས་པ་ལྟར་སེམས་ཀྱི་གཤིས་ལ་མ་ཡིན་པར་རྐྱེན་གྱི་དབང་ལས་གློ་བུར་སྣང་བ་སྣང་བརྙན་ལྟ་བུར་ཤེས་པས་ལུས་སོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་དྲན་ཉེ་བསྒོམ་པ་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་འཁོར་བ་ལ་ཆགས་པའི་ལས་ཉོན་གྱི་དབང་གིས་མི་སྐྱེ་ཡང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བསམ་བཞིན་བརྒྱ་བྱིན་དང་ཚངས་པ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་སོགས་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཟུང་ནས་གཞན་དོན་བྱེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཆགས་པ་སོགས་མི་སྐྱེ་ལ། སེམས་ཅན་ཕལ་པ་དམན་པ་དང་དུད་འགྲོ་སོགས་སུ་སྐྱེ་བ་བཟུང་ཡང་ཞུམ་པ་དང་རྒུད་པ་དང་ཉོན་མོངས་མེད་པར་སྐྱེ་བ་འཛིན་པས་ཁྱད་པར་འཕགས་སོ།

以下是您要求的完整直译：
获得方面的殊胜是：声闻们修习身不净、受是苦等，是为了脱离这些，而其果位仅仅获得蕴的断灭。菩萨们修习不是为了脱离或不脱离这两者，而是因为身等无自性，对于脱离与不脱离二者都不执著，所以获得果位时，不离于清净的佛三身，而脱离不清净的业惑所生身等，因此在获得方面是殊胜的。随顺殊胜是：菩萨修四念住与六波罗蜜相随顺，即通达身等四者如幻显现而无自性，因此对身和受用一切内外事物无执著，随顺布施波罗蜜。对身财受用无执著，受持护持清净戒律，由持戒清净，而不以打还打等，具足沙门四法的忍辱。具足忍辱，成就波罗蜜并利益众生，精进无厌倦。安住精进，成就心不散乱的禅定，依靠禅定，成就通达一切法共相与自相的胜观智慧。这样随顺六波罗蜜，而声闻们仅仅修习菩提分法，不能长久熟习这样的六波罗蜜。
随入殊胜是：仅仅对身等安立念住，世间人和声闻独觉也修习，但菩萨的修习更为殊胜，且自己住于殊胜的修习，又能随顺其他世间人和声闻独觉的根机，向他们教授各自的四念住修法，因此在随入一切所化众生方面是殊胜的。遍知殊胜是：菩萨了知身如幻影显现但并非实有，受如梦中感受苦乐但无实在自相，通达心的法性圆成实性自性光明如虚空，了知一切染污和清净法都是暂时的，如同虚空中的云彩和闪电，就像晴朗一样，这些不是心的本性而是因缘的力量暂时显现，如同影像。因此对身等自性的遍知是殊胜的。
生起殊胜是：声闻修四念住是为了阻止轮回中的投生，而菩萨虽然不会因贪著轮回的业惑而投生，却为了众生利益而有意识地取帝释、梵天、转轮王等身和圆满受用，为利他而不生贪著等烦恼。即使取普通低劣众生或旁生等投生，也无怯懦、衰退和烦恼，因此在取投生方面是殊胜的。


 །ཚད་ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱི་དབང་པོ་རྣོ་བ་ཡིན་ཞིང་། དྲན་ཉེ་བསྒོམ་པ་ཡང་རང་གཞན་དོན་གཉིས་ཀྱི་ཆེད་དུ་བསྒོམ་པ་དང་། གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པར་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ན་ཡུན་ཐུང་ངུར་བསྒོམ་པ་དག །
2-267b
འཕགས་པའི་ས་མ་ཐོབ་པས་སྒོམ་པ་ཆུང་མོད་ཀྱི། ཉན་རང་གི་དྲན་ཉེ་བསྒོམ་པ་ལས་འཕགས་ཤིང་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །མཆོག་གི་རྣམ་པས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་ནས་དྲན་པ་ཉེ་བཞག་བཞི་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཏེ། འབད་རྩོལ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ན་བྱང་སེམས་གཞན་དང་འདྲེས་པ་དང་ཉེ་བར་འདྲེས་པའི་རྣམ་པས་བསྒོམ་པ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །ས་བརྒྱད་པ་པའི་བྱང་སེམས་གཅིག་གིས་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་བཞི་བསྒོམས་ན་གཞན་དག་ས་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྒོམས་པ་ཡིན་ལ། གཞན་གྱིས་བསྒོམས་ན་བདག་གིས་ཀྱང་བསྒོམ་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཆ་ནས་འདྲེས་པ་དང་ཉེ་བར་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་དོན་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ས་བདུན་པ་ལས་དང་པོར་ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་ཞིང་། སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ས་དགུ་པ་ལ་མ་ཞུགས་པའི་བར་ལ་ནི་ཉེ་བར་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འགྲེལ་པར་གསུངས། བསྒོམ་པའི་ཁྱད་པར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་བསྒོམ་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། བདག་མེད་གཉིས་ཀ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཆེན་པོས་ནས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཉན་རང་གི་དྲན་ཉེ་བསྒོམ་པ་ལས་འཕགས་སོ། །འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་ནི། ཉན་རང་རྣམས་ཀྱིས་དྲན་ཉེ་བསྒོམས་པས་རྒྱུན་ཞུགས་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་བཞི་ཐོབ་ཅིང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་བཞི་བསྒོམ་པས་ས་བཅུ་ཐོབ་པ་དང་། འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་པས་
2-268a
ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ། །
修四正断
གཉིས་པ་ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞི་བསྒོམ་པ་ནི་ཚིགས་བཅད་ལྔས་བསྟན་ཏེ། བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་ནི་ལུས་ཅན་གཞན་ཉན་རང་རྣམས་དང་མཚུངས་པ་མེད་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་བསྒོམ་པ་དང་བསྒོམ་བྱའི་ངོ་བོ་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་ལ་ཁྱད་ཞུགས་པས་སོ། །ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞི་ནི། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་མི་སྐྱེད་པ་དང་། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་སྤང་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་འཕེལ་བར་བྱ་བའོ། །ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞི་པོ་གང་གི་གཉེན་པོར་བསྒོམ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་ཡི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཉེས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་བསྒོམ་པ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་ལ། རྟེན་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་དག་གི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཉེས་པ་རྣམས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྟེན་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ཐོས་བསམ་སྒོམ་པ་དེ་ཡི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་མི་ཉན་མི་སེམས་མི་སྒོམ་པ་ནི་ཉེས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཉེན་པོའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཉན་རང་གི་གཙང་བདེ་རྟག་བདག་གི་མཚན་མའི་རྣམ་པ་ཅན་ནས། ས་བཅུ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་མི་འཐོབ་པ་ཡང་དག་འགྲུབ་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཉེས་པ་ཡིན་པའི་བར་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེས་ཡང་དག་སྤོང་བའི་དོན་མདོར་བསྡུས་ནས་བསྟན་པའོ།

 །ཚད་ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱི་དབང་པོ་རྣོ་བ་ཡིན་ཞིང་། དྲན་ཉེ་བསྒོམ་པ་ཡང་རང་གཞན་དོན་གཉིས་ཀྱི་ཆེད་དུ་བསྒོམ་པ་དང་། གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པར་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ན་ཡུན་ཐུང་ངུར་བསྒོམ་པ་དག །
2-267b
འཕགས་པའི་ས་མ་ཐོབ་པས་སྒོམ་པ་ཆུང་མོད་ཀྱི། ཉན་རང་གི་དྲན་ཉེ་བསྒོམ་པ་ལས་འཕགས་ཤིང་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །མཆོག་གི་རྣམ་པས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་ནས་དྲན་པ་ཉེ་བཞག་བཞི་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཏེ། འབད་རྩོལ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ན་བྱང་སེམས་གཞན་དང་འདྲེས་པ་དང་ཉེ་བར་འདྲེས་པའི་རྣམ་པས་བསྒོམ་པ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །ས་བརྒྱད་པ་པའི་བྱང་སེམས་གཅིག་གིས་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་བཞི་བསྒོམས་ན་གཞན་དག་ས་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྒོམས་པ་ཡིན་ལ། གཞན་གྱིས་བསྒོམས་ན་བདག་གིས་ཀྱང་བསྒོམ་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཆ་ནས་འདྲེས་པ་དང་ཉེ་བར་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་དོན་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ས་བདུན་པ་ལས་དང་པོར་ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་ཞིང་། སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ས་དགུ་པ་ལ་མ་ཞུགས་པའི་བར་ལ་ནི་ཉེ་བར་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འགྲེལ་པར་གསུངས། བསྒོམ་པའི་ཁྱད་པར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་བསྒོམ་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། བདག་མེད་གཉིས་ཀ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཆེན་པོས་ནས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཉན་རང་གི་དྲན་ཉེ་བསྒོམ་པ་ལས་འཕགས་སོ། །འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་ནི། ཉན་རང་རྣམས་ཀྱིས་དྲན་ཉེ་བསྒོམས་པས་རྒྱུན་ཞུགས་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་བཞི་ཐོབ་ཅིང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་བཞི་བསྒོམ་པས་ས་བཅུ་ཐོབ་པ་དང་། འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་པས་
2-268a
ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ། །
修四正断
གཉིས་པ་ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞི་བསྒོམ་པ་ནི་ཚིགས་བཅད་ལྔས་བསྟན་ཏེ། བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་ནི་ལུས་ཅན་གཞན་ཉན་རང་རྣམས་དང་མཚུངས་པ་མེད་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་བསྒོམ་པ་དང་བསྒོམ་བྱའི་ངོ་བོ་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་ལ་ཁྱད་ཞུགས་པས་སོ། །ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞི་ནི། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་མི་སྐྱེད་པ་དང་། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་སྤང་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་འཕེལ་བར་བྱ་བའོ། །ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞི་པོ་གང་གི་གཉེན་པོར་བསྒོམ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་ཡི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཉེས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་བསྒོམ་པ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་ལ། རྟེན་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་དག་གི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཉེས་པ་རྣམས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྟེན་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ཐོས་བསམ་སྒོམ་པ་དེ་ཡི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་མི་ཉན་མི་སེམས་མི་སྒོམ་པ་ནི་ཉེས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཉེན་པོའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཉན་རང་གི་གཙང་བདེ་རྟག་བདག་གི་མཚན་མའི་རྣམ་པ་ཅན་ནས། ས་བཅུ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་མི་འཐོབ་པ་ཡང་དག་འགྲུབ་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཉེས་པ་ཡིན་པའི་བར་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེས་ཡང་དག་སྤོང་བའི་དོན་མདོར་བསྡུས་ནས་བསྟན་པའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是简体中文直译：
成为广大的特点是：菩萨们天生根器敏锐，且修习正念住也是为了自他二利，并且以人无我和法无我的方式修习的缘故。在凡夫阶段短暂修习的那些，
2-267b
由于尚未获得圣者之地而修习较小，但超胜于声闻缘觉的正念住修习，已成# 藏文直译：
成为广大的特殊性是，菩萨们天生根性敏锐，修习念住也是为了自他二利而修习，并且以人法二无我的方式修习。因此，凡夫阶段短时间的修习，
2-267b
虽然未得圣地而修习小，但胜过声闻、缘觉的念住修习，成为广大。以最胜方式超胜的是，获得第八地后，圆满修习四念住，无需努力而自然成就时，与其他菩萨融合、近融合的方式修习，成为最胜。当一位八地菩萨修习四念住时，其他同地者也在修习，当他人修习时，自己也在修习，因此称为融合和近融合，意为融为一体。或者，从第七地初获第八地的刹那称为融合，从第二刹那开始直到未入第九地之间称为近融合，如注释中所说。修习的特殊性是，菩萨修习念住是以不舍弃众生的大悲心，以及了悟二无我的大智慧所摄持，因此胜过声闻、缘觉的念住修习。圆满成就果位的特殊性是，声闻、缘觉通过修习念住获得预流果等四果，而菩萨通过修习四念住获得十地及佛地果位，
2-268a
因而殊胜。
修四正断
第二，修习四正断以五偈颂显示：坚固的菩萨们的四正断与其他众生即声闻、缘觉不同，因为是为一切众生的利益而修习，并且所修的本体即念住有所超胜。四正断是：不生未生的恶不善法，断除已生的恶不善法，生起未生的善法，增长已生的善法。四正断是针对什么修习的呢？是为对治念住的违品过失而修习的。对于菩萨的念住，刚刚解释的十四种方面的违品过失需要断除。基础大乘法的闻思修的违品即不听闻、不思考、不修习大乘法是过失。同样地，对治的违品是声闻、缘觉的清净、快乐、常、我的相状，直至不获得十地和佛地是成就的违品过失，应当了知。这是对正断义的简要说明。


 །ཡང་དག་སྤོང་བ་དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཁོར་བ་
2-268b
འདིར་ཚངས་པ་དང་བརྒྱ་བྱིན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལུས་བཟུང་ནས་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཡི་དུས་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་ཞིང་དེ་དག་གིས་མི་གོས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞི་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། གཉིད་རྨུགས་དང་། རྒོད་འགྱོད་དང་། ཐེ་ཚོམ་སྟེ་སྒྲིབ་པ་ལྔ་པོ་དག་ནི་དོར་བ་ཡི་ཆེད་དུ་བསྒོམ་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པར་ཐེག་པ་དམན་པ་དང་ཉན་རང་གི་འབྲས་བུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དོར་བ་དང་། མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་ནས་འཕགས་པའི་ས་དང་པོ་ལ་སོགས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་དང་། ས་གཉིས་པ་ནས་དྲུག་པ་མན་ཆད་ལ་གནས་པའི་ས་བདུན་པ་མཚན་མ་མེད་པར་གནས་པ་ཐོབ་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པར་གྱུར་པའི་ཉེས་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་དང་། ས་བརྒྱད་པར་ལུང་བསྟན་པ་ནི་ཐོབ་པ་ལ་གེགས་སུ་གྱུར་པའི་ཉེས་པ་རྣམས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་སྤོང་བཞི་བསྒོམ་པ་དང་། ས་དགུ་པར་སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་བཞི་ཐོབ་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་བསྟན་པས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཐོབ་པ་ལ་བར་ཆོད་དུ་གྱུར་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་དང་། ས་བཅུ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་དབང་ནི་བསྐུར་བར་བྱ་བ་ཐོབ་པ་ལ་སྒྲིབ་པར་གྱུར་པ་སྤོང་ཕྱིར་སྤོང་བཞི་བསྒོམ་པ་དང་། ས་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པ་བཅུ་པ་སྟེ་དག་པའི་ས་གསུམ་དུ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམས་དག་པར་བྱ་བ་ཐོབ་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་
2-269a
བའི་ཕྱིར་སྤོང་བཞི་བསྒོམ་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པ་ས་བཅུ་གཅིག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་པ་ཉིད་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཐོབ་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞི་བསྒོམ་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་ལྡན་རྣམས་ནི་མོས་སྤྱོད་ནས་ས་བཅུའི་རྒྱུན་མཐའི་བར་དུ་ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞི་པོ་ལམ་གྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་དེ་ལྟར་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པའི་ཚུལ་ནི། མདོ་ལས་འདུན་པ་སྐྱེད་དོ། །འབད་དོ། །བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མོ། །སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཏོ། །ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་གོ་ཞེས་ཚིག་ལྔས་བསྟན་པ་ལྟར་བསྒོམ་སྟེ། དང་པོ་འདུན་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་གཞིའོ། །ལྷག་མ་བཞི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་མི་སྐྱེད་པ་དང་སྐྱེས་པ་སྤངས་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་སྤེལ་བར་འདུན་པའི་མོས་པ་ལ་ནི་བརྟེན་ནས་སུ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་ནི། འབད་པ་འམ་རྩོལ་བའོ། །དེ་ལྟར་ཞི་ལྷག་བསྒོམ་པའི་དུས་ན་རེས་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་གནས་ངན་ལེན་ཞུམ་པ་དང་རྨུགས་པའམ། རེས་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་གནས་ངན་ལེན་རྒོད་པ་དང་གཡེང་བ་བྱུང་བའམ། རེས་དེ་གཉིས་མེད་པར་རྣལ་དུ་གནས་པ་འབྱུང་བས་དེ་དག་གང་དང་གང་བྱུང་བ་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གྱིས་རིག་པར་བྱས་ནས། ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། གཟེངས་བསྟོད་པའི་མཚན་མ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་གསུམ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ནམ་མཚན་
2-269b
མ་གསུམ་དང་བཅས་པར་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མཚན་མ་གསུམ་འདུ་བྱེད་བཞི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །མཚན་མ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཞིང་། ཞུམ་རྒོད་མེད་པར་རྣལ་དུ་གནས་ན་དེའི་ངང་དུ་མི་བསྒུལ་བར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱའོ།

这是正断的详细分类：菩萨们为了众生的利益，在此轮回
2-268b
中示现为梵天、帝释天、转轮圣王等身，享受圆满受用时，为了不被贪欲等烦恼所控制，不被它们所染污而修习四正断。同样，为了舍弃贪欲、害心、昏沉睡眠、掉举悔恨和疑惑这五种障碍而修习；为了舍弃不思维大乘义理而思维小乘及声闻缘觉果位的行为；为了断除从胜解行地进入初地等圣地时产生障碍的法；为了断除从二地至六地而获得无相住的第七地时造成间断的过失而修习；为了断除获得第八地授记的障碍过失而修习四正断；为了断除获得第九地四无碍解，以法教化众生使其成熟时产生的障碍；为了断除获得第十地如来王位灌顶时的障碍而修习四正断；为了断除在第八、第九和第十三净地中，获得清净佛土而造成间断的障碍
2-269a
而修习四正断；最终为了获得第十一佛地，断除获得佛地违品的障碍而修习四正断。具智慧的菩萨们从胜解行地直至十地最后阶段，以这样的方式修习四正断作为道的违品的对治。
修习的方式在经中以五个词句说明："生起意欲，努力，发起精进，摄心，正安住"。首先，意欲是精进的基础，余下四者是精进的自性。即依靠欲求不让未生的不善法生起、断除已生的不善法、生起未生的善法、增长已生的善法这种信解，修习止观瑜伽，这就是努力或精勤。在这样修习止观时，有时会出现与止相顺的沉没和昏沉，有时会出现与观相顺的掉举和散乱，有时则保持平衡，无论哪种情况出现，都应通过正念和正知了知，适当地观修寂止相、策励相和舍相这三种相，这就是"以三相而修习"。
2-269b
三相、四行即"发起精进"的含义。通过三相摄持心，使之远离沉掉而安住时，应在此状态下不动摇而正安住。


 །དེ་ཡང་སེམས་ནང་དུ་ཞུམ་པའམ་གཉིད་དང་རྨུགས་པར་གྱུར་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་ནམ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡོན་ཏན་སོགས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཟེངས་བསྟོད་པའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱས་ནས་ཞུམ་པ་ལས་བསླང་བར་བྱའོ། །ནམ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ནམ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ལ་སེམས་འཕྲོས་ནས་རྒོད་ཅིང་གཡེངས་པར་གྱུར་ན་འཁོར་བའི་སྐྱོན་དང་རྣམ་གཡེང་གི་ཉེས་པ་བསམས་ནས་རྒོད་པའི་སེམས་གཞིལ་བར་བྱས་ཏེ་ནང་དུ་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སེམས་ཡུལ་ལ་འཕྲོ་བ་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སེམས་ཞུམ་རྒོད་དང་བྲལ་བ་ན་དེ་ནས་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་དེའི་ངང་དུ་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པར་བྱའི་གཉེན་པོ་གཞན་འདུ་བྱེད་པར་མི་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་མཚན་མ་གསུམ་གྱིས་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཏེ། ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མས་རྒོད་པ་ལས་འཛིན་པ་དང་། གཟེངས་བསྟོད་པའམ་ལྷག་མཐོང་གི་མཚན་མས། ཞུམ་ཞིང་བྱིང་པ་ལས་འཛིན་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མས་བྱིང་རྒོད་བྲལ་བ་དེ་ཉིད་དུ་སེམས་འཛིན་པ་ཡིན་ལ། བརྩོན་འགྲུས་ནི་མཚན་མ་གསུམ་ལ་བརྩོན་པ་དང་། མཚན་མ་གསུམ་ནི་སེམས་འཛིན་པའི་ཐབས་ཡིན་ལ། ཐབས་དེ་འདྲ་བས་ཡང་ཡང་སེམས་བཟུང་བས་ལས་སུ་རུང་ནས་རྩོལ་
2-270a
བ་མེད་པར་ངང་གིས་གནས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་པ་སྟེ་འབྲས་བུ་ལྟ་བུའོ། །མདོ་ཚིག་ལྔ་པོ་དེ་ལ་འཆད་ཚུལ་གཞན་སྣང་ཡང་སྐབས་འདི་བློ་བརྟན་འགྲེལ་པ་ལྟར་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེའི་སྐབས་ཀྱི་ཡང་དག་སྤོང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་དང་དེའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་ཞེས་ནི་ངེས་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །
说四神足
གསུམ་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་བཤད་པ་ནི། བརྟེན་པ་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཉན་རང་གི་དེ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདུན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་པ་དང་། དཔྱོད་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའོ། །འདི་བཞི་དང་ལྡན་ན་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་སོགས་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་དབང་འབྱོར་བས་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་ནི་བདག་ཉིད་དང་ནི་གཞན་སེམས་ཅན་དག་གི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དོན་ཀུན་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བས་ཉན་རང་གི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི། རྟེན་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་ཐབས་དང་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་བཞི་ཡིས་བློ་ལྡན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་རྣམ་པར་བཞག་པར་འདོད་དེ། དེ་ཡང་རྟེན་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་སྟེ། ཚད་མེད་པ་བཞི་གོམས་པས་སེམས་ལས་སུ་རུང་ཞིང་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་
2-270b
པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཐོབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དག་དང་ཐབས་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདུན་པ་དང་བརྩོན་པ་དང་སེམས་པ་དང་དཔྱོད་པ་བཞི་ནི་ངོ་བོས་དབྱེ་བའོ། །དེ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པ་ཡིད་ཆེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྤྲོ་ཞིང་གུས་པར་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ལས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་འཛིན་ཐོབ་པ་ནི་འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །ཡང་ན་ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞི་ལ་འདུན་པའི་སྒོ་ནས་གུས་སྦྱོར་གྱི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཐོབ་པའོ། །ཡང་ན་ཡང་དག་སྤོང་བཞི་ལ་རྟག་སྦྱོར་གྱི་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཐོབ་པ་ནི་བརྩོན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའོ། །མདོར་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་འདུན་པ་ནི་རྒྱུ་དང་། དེ་ལས་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ནི་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་དངོས་སོ།

若心内沉没或出现睡眠和昏沉，应当忆念如来和菩萨的功德，或禅定的功德等，以策励相观想，从沉没中提起。当心因欲望的对象或外在事物而散乱掉举时，应思维轮回的过失和散乱的过患，降伏掉举的心，以内在寂止相的观想平息心对境界的散乱。当心远离沉没和掉举时，此时应以舍相观想，安住于舍的状态中，不需要修习其他对治。这样以三相摄持心：以寂止相摄持掉举，以策励相或胜观相摄持沉没和昏沉，以舍相摄持远离沉掉的心。精进即努力于这三相，而三相是摄持心的方法。用这样的方法反复摄持心，使心调柔，无需
2-270a
造作而自然安住，这就是正安住，如同果位。虽然对这五个经文词句有其他解释方式，但此处是按照智慧坚固的注释来解释。如此，在那五种情况下的所有正断，都被确定称为对治各自违品的对治法。
说四神足
第三，解释四神足：依止菩萨的神足特征是具有超胜声闻缘觉的功德，有四种：欲神足、精进神足、心神足和观神足。具备这四种能力，就能获得在空中行走等神通自在，因此被称为神足。同样，为了成就自己和其他众生的世间和出世间一切义利而生起，因此胜过声闻缘觉的四神足。神足的建立是通过四个方面：依止、分类、方法和成就，以此建立具智慧菩萨的一切神足。其中依止是依靠禅定波罗蜜而生起，即通过修习四无量心使心调柔，获得清净的初禅、二
2-270b
禅、三禅、四禅，依此获得神通。分类和方法有四种：欲、精进、心和观，这是本质上的区分。依靠相信一切法空无我而生起勤奋精进，从而获得心一境性的禅定，这是欲的禅定。或者，通过对四正断的欲求而以恭敬的精进获得心一境性。或者，通过对四正断恒常精进而获得心一境性，这是精进神足。简言之，对禅定的欲求是因，由此发起精进是实际成就的方法。


 །སེམས་ནི་ཞི་གནས་དངོས་ཏེ་ཚེ་རབས་སྔ་མའི་ཞི་གནས་བསྒོམས་པའི་བག་ཆགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཚེ་འདིར་འབད་པ་ཆུང་ངུས་སེམས་རྩེ་གཅིག་གནས་པ་ཐོབ་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །དཔྱོད་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་སྟེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གདམས་ངག་ཐོབ་པ་བཞིན་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བས་ཐེ་ཚོམ་བྲལ་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཐོབ་པའོ། །མདོར་ན་དམིགས་པ་ལ་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་འདུན་བརྩོན་སེམས་དཔྱོད་བཞི་མཚུངས་ལྡན་དུ་ཚང་བ་ཡིན་ནོ། །ཐབས་རྣམ་པ་བཞི་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་མི་འགྲུབ་པའི་ཉེས་པ་ལྔ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་ཡོད་པ་དེ་དག་སྐབས་
2-271a
འདིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་འགྲུབ་པའི་ཐབས་རྣམ་པ་བཞིར་བསྡུས་པ་སྟེ། སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་ནི། དད་པ་འདུན་པ་རྩོལ་བ་ཤིན་སྦྱངས། དྲན་པ་ཤེས་བཞིན་སེམས་པ་བཏང་སྙོམས་བརྒྱད་དོ། །དེ་ཡང་དང་པོར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ལ་དད་ནས་དེ་བསྒྲུབ་པར་འདུན་པས་རྩོལ་བ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པས་རྩོལ་བ་ཡོད་ན་དད་འདུན་སྔོན་དུ་ཡོད་པར་ངེས་པས། འདི་གསུམ་ནི་རྩོལ་བར་བསྡུས་ཏེ་དེ་གཅིག་ནི་སྤྲོ་བའི་ཐབས་སམ་འབད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཐབས་གཉིས་པ་ནི་ཤིན་སྦྱངས་ཏེ་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བས་ཏིང་ངེ་འཛིན་འགྲུབ་པ་ཕན་འདོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དྲན་པ་ཤེས་བཞིན་བྱེད་ལས་གཅིག་པས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་ཐབས་གསུམ་པ་དམིགས་པ་ལ་མི་ཡེངས་པར་གཏོང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། སེམས་པ་དང་བཏང་སྙོམས་གཉིས་ནི་ཐབས་བཞི་པ་རྣམ་རྟོག་དང་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དྲུག་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མཐོང་བ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ནི་སྤྱན་ལྔ་སྟེ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བསྒོམས་པའི་རྣམ་སྨིན་ལས་ཤའི་སྤྱན་གྱིས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ན་གཟུགས་ཕྲ་རགས་གང་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་མཐོང་བའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྤྱན་ནམ་ལྷའི་སྤྱན་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་སོགས་བཞི་པའི་བར་བསྒོམས་པས་ཤའི་སྤྱན་ལས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པར་ཕྱོགས་བཅུ་དུས་གསུམ་གྱི་གཟུགས་ཆེ་ཕྲ་ཅི་རིགས་པར་ཤེས་པའོ། །འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་
2-271b
གཟིགས་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་ནི་མདོ་ལ་སོགས་པ་གསུང་རབ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚིག་དོན་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཤེས་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་དུས་གསུམ་གྱི་ཤེས་བྱའི་ཆོས་ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཀུན་མངོན་སུམ་གཟིགས་པའོ། །ཤའི་མིག་དེ་ལ་དཔག་ཚད་གཅིག་མཐོང་བས་བརྒྱ་དང་འཛམ་གླིང་ཙམ་དང་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀུན་གྱི་གཟུགས་ཕྲ་རགས་ཤེས་པའི་བར་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཤའི་སྤྱན་གྱིས་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་མ་ལུས་པའི་ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་གཟིགས་པའོ། །ལྷའི་སྤྱན་ལ་ཡང་ལས་ལས་སྐྱེས་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལས་སྐྱེས་པ་གཉིས་ཡོད་པའི་དང་པོ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤིན་ཏུ་དྭངས་པའི་དབང་པོ་ཐོབ་པས་ཐག་ཉེ་རིང་གི་གཟུགས་ཀུན་གསལ་བར་མཐོང་བའོ། །བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་གཏན་བསྒོམ་པའི་མཐུས་བསམ་གཏན་ས་པའི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་དབང་པོ་ཤིན་ཏུ་དྭངས་པ་ཐོབ་པ་དེས། སེམས་ཅན་དེ་དག་སྔར་གང་ནས་ཤི་འཕོས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ན་གང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་འདས་མ་འོངས་པའི་གཟུགས་དང་ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་གཟིགས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། གང་ཟག་དག་གི་རྒྱུད་ཚོད་རང་དང་མཉམ་པ་དང་དམའ་བ་རྣམས་གཟིགས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་ཐོགས་དང་བྲལ་བར་གཟིགས་པའོ། །སྤྱན་ལྔ་ལ་རྣམ་གྲངས་གཞན་དང་གཞན་དུ་བཤད་པའང་འགྲེལ་བར་གསུངས་སོ།

心即寂止的本体，依靠前世修习寂止的习气，今生用少许努力即可获得心一境性，这就是心禅定。观即胜观，按照得到的禅定教授，通过智慧的分析断除疑惑而获得心一境性。简言之，这种专注于所缘的禅定，具备欲、精进、心、观四种相应法。
四种方法是：有八种行为能断除禅定不成就的五种过失，这些在此
2-271a
归纳为成就禅定的四种方法。这八种行为是：信心、欲求、精进、轻安、正念、正知、思维和舍心。首先，对获得禅定有信心，然后欲求成就它而生起精进，有精进时必定先有信心和欲求，这三者归纳为精进，这是第一种方法即策励或精勤。第二种方法是轻安，通过身心调柔有助于成就禅定。正念和正知因作用相同而合为一，是第三种方法，使心不散乱于所缘。思维和舍心二者是第四种方法，作为分别念和烦恼的对治。
六种成就是：依靠神足而现前成就五眼。由修习神足的果报获得肉眼，能见到三千大千世界中所有粗细形色。神足眼或天眼是通过修习初禅至第四禅，超胜肉眼而了知十方三时各种大小形色。圣者的智慧眼是通过无分别智见到法性真如
2-271b
。法眼是对经等一切圣教的文义无碍了知。佛眼能现见三时所知法的如所有性和尽所有性。
关于肉眼，能见一由旬、百由旬、整个阎浮提、乃至整个大千世界的粗细形色。佛陀的肉眼能见到十方一切世界的所有现在形色。天眼有两种：一种是业生，即诸天由自身业力获得极为清净的感官，能清晰看见远近一切形色。另一种是修生，是瑜伽师通过修习禅定的力量，获得禅定境界的极为清净的感官，能见众生从何处死亡，未来将投生何处的过去未来形色和现在形色。法眼能见诸法的自相共相特征，以及了知与自己相等或低下的众生根机。佛眼能无碍无著地见一切法。注释中说明五眼还有其他不同的解释。
;


 །གདམས་
2-272a
ངག་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་མངོན་ཤེས་དྲུག་སྟེ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་གདམས་ངག་གི་ལུང་ནོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གཞན་ལ་བདག་གིས་གདམས་ངག་གི་ལུང་སྟེར་པའི་རྒྱུ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་ཤེས་དྲུག་འགྲུབ་པ་སྟེ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཞིང་དང་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འགྲོ་བ་དང་། ལྷའི་མིག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་མཐོང་བ་དང་། ལྷའི་རྣ་བས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་དང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྒྲ་ཐོས་པ་དང་། གཞན་སེམས་ཤེས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ལ་ཅི་བསམས་པ་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པས་རང་གཞན་འདས་པའི་དུས་ན་གང་དང་གང་དུ་སྐྱེས་པ་ཤེས་པ་དང་། འཆི་འཕོ་ཤེས་པས་མ་འོངས་པར་གང་དང་གང་དུ་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་། ཟག་ཟད་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པས་བདག་གཞན་གྱི་སེམས་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་གདམས་ངག་གི་ལུང་ནོད་ནས་སེམས་ཅན་གཞན་ལའང་ལུང་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དང་། གནས་པས་རྣམ་པར་རྩེ་བ་ནི། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་སོགས་སུ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྩེ་བའམ་རོལ་པར་བྱེད་པ་དང་སྨོན་ལམ་དང་ནི་ཞེས་པ། སྨོན་ལམ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ནི། གང་སྨོན་
2-272b
ལམ་གྱི་མཐུ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེའི་དབང་གིས་ཇི་ལྟར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་བཞིན་དུ་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་གནས་དེ་དག་ཏུ་ཅི་དགར་འགྱུར་ཞིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྣ་ཚོགས་མཛད་པས་རོལ་པའོ། །སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་བཟུང་བ་བྱང་སེམས་དེ་དག་གི་ལུས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་སེམས་ཀྱི་མཐུའི་ཡོན་ཏན་དང་། སྒྲ་དབྱངས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་དུ་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ས་བཅུ་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དབང་ཐོབ་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་དབང་བཅུ་ཐོབ་པ་སྟེ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་བསྒོམ་པའི་མཐུས་ཚེའི་འདུ་བྱེད་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་ཇི་སྲིད་འདོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་གནས་པ་ནི་ཚེ་ལ་དབང་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་སེམས་ལ་དབང་བའོ། །ནམ་མཁའ་ལས་ཅི་དང་ཅི་འདོད་པའི་ཡོ་བྱད་སྣ་ཚོགས་ཆར་ཕབ་སྟེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཡོ་བྱད་ལ་དབང་བའོ། །ལུས་ངག་གི་ལས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པའམ། ཁམས་དང་འགྲོ་བ་སྐྱེ་གནས་གཞན་དུ་སྐྱེས་པའི་ལས་དག་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་ཁམས་དང་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ལས་ལ་དབང་བའོ། །གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ལ་གནས་ཤིང་དེ་ལས་མ་ཉམས་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བའོ། །ས་གསེར་དང་ཆུ་བདུད་རྩི་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་མོས་པ་དེར་འགྱུར་བ་མོས་པ་ལ་དབང་བའོ། །ས་དང་པོར་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་བཅུ་གསུངས་
2-273a
པས་མཚོན་ནས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་པའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་གྲངས་མེད་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ནི་སྨོན་ལམ་ལ་དབང་བའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་དད་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འབར་བ་དང་འཕུར་བ་དང་འོད་འགྱེད་པ་སོགས་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ཆོ་འཕྲུལ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྟོན་པ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་དབང་བའོ། །ཆོས་དང་དོན་དང་ངེས་པའི་ཚིག་དང་སྤོབས་པ་བཞི་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བའོ། །མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མིང་ཚིག་ཡི་གེ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བསྟན་ནས་སེམས་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ཆོས་ལ་དབང་བའོ།

教授
2-272a
现前成就是六种神通：依靠神足自己从如来领受教授传承，以及为其他众生授予教授传承的因，是依靠禅定成就六神通。神通明了智能无阻碍地前往诸佛刹土和众生住处；天眼能见佛身和众生身；天耳能听闻如来言教和众生声音；他心智能知众生心中所想；宿命随念智能知自他过去生处；死生智能知未来投生处；漏尽通为断除自他相续中的烦恼，从如来领受教授传承并为其他众生宣示。住处游戏是：以神通明了智在如来眷属会中等处以各种神变幻化游戏或示现。"及愿"是指愿望现前成就：通过
2-272b
愿力所生的智慧之力，能随愿投生于天人等处，随意变化并以各种方式利益众生而游戏。依愿力而受生的那些菩萨的身体功德、心力功德以及音声功德等难以言表，如《十地经》所说。
获得自在现前成就是获得十种自在：通过修习四神足的力量加持寿行，能随欲住世，这是寿命自在。同样，能随意进入无量大乘禅定，这是心自在。能从虚空降下各种所需资具雨，利益众生，这是资具自在。能示现各种身语业的变化，或加持在其他界趣出生的业，能往生到其他界趣，这是业自在。安住于色界禅定而不退失，为了众生利益而投生欲界，这是生自在。能随意将地变为金，水变为甘露等，这是胜解自在。如初地所说的十大愿
2-273a
为代表，能成就无数大愿以圆满自他利益，这是愿自在。为了令众生生起信心而示现燃烧、飞行、放光等无量神变神通，这是神通自在。圆满通达法、义、词、辩才四种无碍解，这是智慧自在。以各种名句文字向众生宣示经典等一切法，令心满足，这是法自在。
;


 །དབང་བཅུའི་རྒྱུ་ནི་དང་པོ་གསུམ་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་པ་ལས་ཐོབ་སྟེ། མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པས་ཚེ། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པས་སེམས། ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པས་ཡོ་བྱད་ལ་དབང་ཐོབ་བོ། །ལས་དང་སྐྱེ་བར་དབང་བ་གཉིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་པ་ལས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ལས་དག་པས་ལུས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་དང་། ངག་གི་ལས་དག་པས་ངག་གི་སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་འགྱེད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པར་གང་འདོད་པར་སྐྱེ་བ་ཐོབ་བོ། །བཟོད་པའི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་མ་དཀྲུགས་ཤིང་ཡིད་དང་མཐུན་པར་བྱས་པས། གང་དང་གང་དུ་མོས་པ་བསྐྱེད་པ་དེ་དང་དེ་བཞིན་འགྲུབ་པས་མོས་པ་ལ་དབང་བ་ཐོབ་བོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་པའི་མཐུས་སྨོན་ལམ་ལ་དབང་བ་ཐོབ་སྟེ་སྔོན་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་བརྩོན་པས་ཕྱིས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་སྨོན་
2-273b
ལམ་ཇི་ལྟར་བཏབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་ནས་སེམས་ཀྱི་དབང་ཐོབ་པས་རྫུ་འཕྲུལ་ཅི་འདོད་པ་ལ་དབང་ཐོབ་བོ། །ཡེ་ཤེས་དང་ཆོས་ལ་དབང་བ་གཉིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འགྲུབ་བོ། །ཆོས་ཐོབ་པ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པ་ཆོས་ཐོབ་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་སྟེ། མཐར་ཐུག་གི་ཡོན་ཏན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྟོབས་བཅུ་དང་མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་སོགས་སྒྲུབ་པའོ། །དེ་ལྟར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་དྲུག་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །
说五根
བཞི་པ་དབང་པོ་ལྔ་བཤད་པ་ནི། དད་པའི་དབང་པོ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔ་ལས། དད་པ་ནི་ལས་དང་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་བསླུ་མེད་དུ་ཡོད་པ་སོགས་ཡོད་པའི་དོན་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ལ་སེམས་རབ་ཏུ་དང་བའི་དད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་སྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་དེ་ལྟར་སྒྲུབ་ནུས་པར་མཐོང་ནས་མངོན་པར་འདོད་པའི་དད་པ་གསུམ་མམ། ཡང་ན་ཆོས་བཞི་ལ་དད་པ་སྟེ། ལས་རྒྱུ་འབྲས་ཡོད་པར་ཡིད་ཆེས་ནས་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་སྡིག་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་དད་དེ་ཐེག་པ་གཞན་མི་འདོད་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་བདག་མེད་པ་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་
2-274a
ལ་དད་པས་ལྟ་བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་འཇོམས་པ་དང་། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་སོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་དད་པས་ཐེ་ཚོམ་དང་སོམ་ཉི་མེད་པར་དེ་དག་བསྒྲུབ་པ་སྟེ་རྣམ་པ་བཞི་ལ་དད་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་སོ། །གང་ལ་དད་པའི་ཆོས་དེ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་ལ་དྲན་པས་མི་བརྗེད་པར་བྱ་བ་སྟེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་བཞི་ཐོབ་པ་ནི་དྲན་པའི་དབང་པོའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་དང་གཟུགས་མེད་པ་བཞིའི་སྙོམས་འཇུག་ཐོབ་པ་དང་། དྲན་པའི་དབང་པོས་ཆུད་མི་གཟོན་པར་བྱས་པའི་ཆོས་དེ་ལ་རྒྱུན་དུ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པའམ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོའོ།

十自在的因：前三者是由布施波罗蜜圆满而获得的，即无畏布施获得寿命自在，法布施获得心自在，财物布施获得资具自在。业自在和生自在两种是由持戒波罗蜜圆满而获得的，身业清净能显现身体变化，语业清净能展现各种语言变化，持戒完全清净能获得随欲投生。忍辱波罗蜜圆满使众生心不受扰而随顺其意，因此能随其所信解而成就，获得胜解自在。精进波罗蜜圆满的力量获得愿自在，因为过去为自他利益而精进，后来为自他利益所发
2-273b
的愿皆如实成就。禅定波罗蜜圆满后获得心自在，进而获得神通自在。智慧自在和法自在二者是通过智慧波罗蜜完全圆满的力量而成就的。"为获法而修"是指法获得现前成就，即修习最终功德，佛的十力、四无畏、十八不共法等。这样依靠四神足成就六种现前成就。
说五根
第四，解释五根：信根，以及精进根、念根、定根、慧根五种。信根是对业和业果无欺而存在等有义之法具有如是确信的信心；对三宝功德心生净信的信心；见到能获得涅槃和成就圣道而希求的信心，这三种信心。或者，对四法具有信心：相信业因果存在而不为了活命而造恶；信解菩萨行而不希求其他乘；对缘起法无我、三解脱门自性、甚深空性
2-274a
具信心，能摧伏一切见解的随眠；对力、无畏等一切广大佛法具信心，无疑虑而修习，如《无尽慧经》中所说的四种信根。对所信之法，以精进根去修习，具有四正断自性的是精进根。对以精进所修之法，以念不忘失，获得四念住的是念根。获得四禅和四无色定等禅定，以及以念根不丢失的法，持续一心安住的是定根。对以定根专注的诸法，了知自相共相，或了知四圣谛的是慧根。


 །དེ་ལྟར་སྤྱིར་བསྟན་ནས་སྐབས་འདིར་དབང་པོ་ལྔ་པོའི་གཞི་འམ་གནས་སམ་དམིགས་པ་བཤད་པ་ནི། དད་པའི་དབང་པོས་དམིགས་ཡུལ་ལམ་གཞི་ནི་བྱང་ཆུབ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུ་ཟད་མི་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སམ། ས་དང་པོའི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་བྱང་ཆུབ་ལ་དམིགས་ནས་དེ་ལ་དེ་ཅིང་དེ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱའོ་ཞེས་དམིགས་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོས་ནི་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་དམིགས་
2-274b
ནས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སྤྱོད་པ་དེ་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། དྲན་པའི་དབང་པོས་ཐོས་པ་མཆོག་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་གཟུང་བ་དང་། དེ་ལྟར་ཚིག་གིས་རྒྱས་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བཞིན་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པ་དང་། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོས་ས་དང་པོའི་ཞི་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་ཇི་ལྟར་འཐོབ་པར་བྱ་ཞེས་དམིགས་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོས་ནི་ས་དང་པོའི་ལྷག་མཐོང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཇི་ལྟར་འཐོབ་པར་བྱ་ཞེས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དད་སོགས་ཀྱི་གཞི་འམ་དམིགས་ཡུལ་ཡིན་པར་ནི་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྔ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཞེས་བརྗོད་ན་རྣམ་བྱང་གི་དོན་ཀུན་སྒྲུབ་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་སྐབས་ཀྱིས་དབང་པོ་ཞེས་སུ་བཞག་སྟེ། དད་པས་བྱང་ཆུབ་ལ་དབང་བྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་དང་དྲན་པས་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཞི་གནས་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ལྷག་མཐོང་གི་དོན་སྒྲུབ་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་དབང་པོ་ལྔས་རང་བཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལའང་ངོ་། །
说五力
ལྔ་པ་སྟོབས་ལྔ་བཤད་པ་ནི། དད་པའི་སྟོབས། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས། དྲན་པའི་སྟོབས། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ལྔ་ནི། རང་རང་གི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱིས་བརྫི་མི་ནུས་པའི་ཚེ་ན་སྟོབས་ཀྱི་མིང་ཅན་དུ་བརྗོད་དོ། །མོས་སྤྱོད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དད་སོགས་སྟོབས་ལྔ་པོ་འདི་དག་གི་མཐུས་འཕགས་པའི་ས་དང་པོ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། འདི་དག་
2-275a
གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བས་འཕགས་པའི་ས་དངོས་སུ་འདྲེན་པ་ཡིན་ཡང་། མཐོང་སྤང་ལས་མ་གྲོལ་བས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཅན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སས་བསྡུས་པའོ། །དབང་པོ་དང་སྟོབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། སྟོབས་ལྔ་པོ་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ཡང་། ཇི་སྲིད་དུ་མ་དད་པ་དང་། ལེ་ལོ་དང་། བརྗེད་ངས་དང་། རྣམ་གཡེང་དང་། ཤེས་རབ་འཆལ་བའི་རྨོངས་པ་ཡིས་བརྫི་ཞིང་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་ནུས་པ་དེ་སྲིད་དུ་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་ལ། མི་མཐུན་ཕྱོགས་དེ་དག་ཉམ་ཆུང་བས་གཉེན་པོ་དད་པ་སོགས་ལྔ་པོ་དེ་ལ་ཚུར་མི་ཚུགས་ཤིང་བརྫི་མི་ནུས་པའི་ཚེ་ན་དད་སོགས་དེ་དག་ཉིད་ལ་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ། །
说七菩提分
དྲུག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་བཤད་པ་ནི་དྲན་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། དེ་བཞིན་དུ། ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགའ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཏང་སྙོམས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ཏེ། དྲན་པ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་བསྒོམ་ཤིང་མྱོང་བས་མངོན་དུ་བྱས་པ་རྣམས་མ་བརྗེད་པར་སེམས་ལ་གསལ་བའོ། །ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཤེས་རབ་ཡིན་པས་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཏེ་མཐོང་ལམ་གྱི་དུས་ན་སྤང་བྱའི་ཆོས་ཀུན་ཉོན་གྱི་ཕྱོགས་དང་། བླང་བྱའི་ཆོས་རྣམ་བྱང་གི་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་འདྲེས་པར་ཤེས་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ནི་གོང་མའི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ལེན་པར་བྱེད་ཅིང་ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་ཉེས་པ་རྣམས་སྤོང་བར་བྱེད་པའོ།

这样一般地说明后，在此处解释五根的基础或处所或所缘：信根的所缘境或基础是菩提，即对大乘果不尽智慧或初地的无二智慧菩提作为所缘，并且确信应当获得它而作为所缘。精进根是缘于地和波罗蜜特性的增上戒和增上慧所摄的菩萨行
2-274b
而以精进成就这些行为。念根是对所闻大乘殊胜法，如所闻、如所受持，如此以文词详细抉择而不忘持。胜解行的定根是以"应当如何获得初地特殊止"为所缘。慧根是以"应当如何获得初地胜观无分别智慧"为所缘。因此应当了知，菩提等是信等的基础或所缘境。为什么这五者称为"根"呢？因为它们对清净义一切成就有掌控权而称为根：信能掌控菩提，精进能掌控菩萨行，念能掌控大乘法，定能掌控止，慧能掌控观的义利成就。或者，五根也能成就自他之利。
说五力
第五，解释五力：信力、精进力、念力、定力、慧力五种，当它们各自不被违品所胜时，称之为力。胜解行阶段的这五力能令进入初地圣地，这些
2-275a
力量逐渐增长能直接引发圣地，但因未脱离见断而仍为烦恼凡夫所摄。
根与力有何差别？虽然五力是世间的，但只要它们能被不信、懈怠、忘失、散乱和愚痴所胜和障碍，就称为根；而当违品力弱，对治的信等五种不被违品所胜时，这些就称为力。
说七菩提分
第六，解释七觉支：念觉支，以及择法、精进、喜、轻安、定、舍觉支七种。念属于止的一分，能不忘失所修习和现证的三十七菩提分法而明记于心。择法是智慧，属于观的一分，在见道时能不混淆地辨明所断之烦恼一分和所取之清净一分的特征。精进是能获得殊胜上地功德，并断除获得这类功德时的障碍过失。
;


 །དགའ་བ་ནི་ས་དང་པོ་
2-275b
པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་དོན་མངོན་སུམ་རྟོགས་པས་མཐོང་སྤང་གི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་དང་བྲལ་ནས་ལུས་སེམས་ལ་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ས་དེ་ལའང་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་པའི་མིང་བཏགས་པའོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བའི་གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་བས། ལུས་ལས་སུ་རུང་བས་ཟོ་མདོག་བདེ་ཞིང་། སེམས་ལས་སུ་རུང་བས་དམིགས་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འཇུག་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པའི་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ནས་རྒྱ་མཚོ་དྭངས་པ་རླབས་དང་རྙོགས་པ་མེད་པ་ལྟར་ངང་གིས་གཡོ་བ་མེད་པར་གནས་པའོ། །དེ་བདུན་ལས་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་དགའ་བ་གསུམ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་སོ། །ཤིན་སྦྱངས་ཏིང་འཛིན་བཏང་སྙོམས་གསུམ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་སོ། །དྲན་པ་ནི་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་ཏེ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་པོ་འདི། གང་གིས་དུས་སུ་རྣམ་པར་བཞག་པ་དང་། གང་ཤེས་པས་རྣམ་པར་བཞག་པ་དང་། བདུན་པོ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་རྣམ་པར་བཞག་པ་དང་། དེ་བདུན་ཡན་ལག་ལྔར་རྣམ་པར་བཞག་པ་བཞི་ལས། དང་པོ་སྔར་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་སར་དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་སོགས་ཡོད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་གི་མིང་མ་ཐོབ་ལ། འཕགས་པའི་ས་སྐྱོན་མེད་པའི་སར་ཞུགས་པ་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་དྲན་པ་སོགས་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་སུ་རྣམ་
2-276a
པར་བཞག་པར་འདོད་དོ། །གཉིས་པ་འདི་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡིན་པར་བརྗོད་པའི་དོན་ནི། ཡན་ལག་ཅན་མཉམ་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་མངོན་སུམ་ཤེས་པ་ཐོབ་པ་དེའི་ཕྱིར་དྲན་པ་སོགས་ཀྱང་དེ་ཡི་ཡན་ལག་ཏུ་བཞག་སྟེ། ཀུན་འབྱུང་གི་ཆོས་རྣམས་དང་ནི་སེམས་ཅན་ཀུན་གདོད་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ཡེ་ནས་བྱང་ཆུབ་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དོན་དམ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མངོན་དུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཆོས་རྣམས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པས་ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སེམས་ཅན་ནམ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པས་སེམས་ཅན་མཉམ་པ་ཉིད་མངོན་དུ་རྟོགས་པའོ། །ཡང་ན་མཉམ་བཞག་ཏུ་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་ལྟ་བུར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། རྗེས་ཐོབ་ཏུ་བདག་གང་ཡིན་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཡིན་ལ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གང་ཡིན་པ་བདག་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་བདག་གི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བར་བྱེད་པ་བཞིན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་བདག་གིས་ཞི་བར་བྱའོ་ཞེས་བདག་དང་གཞན་ཁྱད་མེད་པར་ཁོང་ཆུད་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པའོ།

喜是初地
2-275b
者亲证法界普遍义，断除见断障碍后，身心生起最胜喜悦。因此，该地也被赋予"极喜地"之名。轻安是远离身心不堪能性的不良习气，身体轻安使容颜愉悦，心轻安能无碍趣入所缘。禅定是缘于法界真如的心一境性。舍是断除沉没和掉举的一切过失，如同澄清的大海没有波浪和混浊，自然安住而不动摇。这七种中，择法、精进和喜三者属于胜观方面。轻安、禅定和舍三者属于止方面。念属于两者，因其是遍行法。
这七觉支的建立可从四个方面来看：何时建立、以何智建立、七种的本身建立以及这七种为五支的建立。首先，虽然在胜解行地已有念和慧等，但尚未得到觉支之名，唯有进入圣者无过地的初地者相续中的念等，才被
2-276a
建立为觉支。第二，称这些为觉支的意义是：因为获得了了知支分所依——平等性菩提本性的现量智，所以念等也被立为其支分。由于证悟一切集法和众生本来不生的清净法性，本来觉悟为平等性，此时出世间胜义菩提心已现前生起。这又通过了悟诸法无我而证知法平等性，通过了悟众生或补特伽罗无我而现证众生平等性。或者，在入定中了达法和补特伽罗无我如同虚空般，即诸法平等性；在后得中了知"我是什么，一切众生也是那样；一切众生是什么，我也是那样"，就像我要息灭自己的痛苦一样，我也要息灭一切众生的痛苦，通过了达自他无别而了知一切众生平等性。


 །གསུམ་པ་བདུན་པོ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི། དཔེར་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ལ། རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་རིན་པོ་ཆེ་བདུན་དང་ལྡན་པ་དང་འདྲ་བར། གདོད་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་པ་མངོན་དུ་
2-276b
རྟོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་རྣམ་པར་བཞག་སྟེ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་འཇིག་རྟེན་དུ་ནམ་བྱུང་བ་ན་དེའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་སྟོབས་ལས་ལྷའི་བཟོ་བོས་བྱས་པའི་ལྷ་རྫས་ལས་གྲུབ་པའི་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་རྩིབས་སྟོང་དང་ལྡན་པ་མུ་ཁྱུད་ལེགས་པར་བཀྲ་བ་ཉིད་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཉིད་ཉི་མ་གཉིས་པ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའ་ལ་འཕགས་ཏེ་སོང་བའི་རྗེས་སུ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ཉིད་དཔུང་གི་ཚོགས་དང་བཅས་པ་ཡང་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་ཞིང་ཡུལ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྫོང་དང་མཁར་ལ་གནས་པའི་རྒྱལ་ཕྲན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་ཕྱིན་པར་ཙམ་ནས་བསུ་ཞིང་འབངས་སུ་མཆི་སྟེ་སྔར་དམངས་སུ་མ་ཕབ་ཅིང་མ་རྒྱལ་བའི་ས་ཀུན་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་ནི་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གླང་པོ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་གངས་ཅན་གྱི་རི་བོ་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་ལྟ་བུ་གཟུགས་དང་སྟོབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་གནས་པ་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ལ་འོས་ཤིང་དུལ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བའི་དཔུང་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད་པའོ། །རྟ་རིན་པོ་ཆེ་སྔོ་བསང་རྨ་བྱའི་མགྲིན་པའི་སྤུ་ལྟར་ཡིད་དུ་འོང་བའི་ཁ་དོག་དང་གཟུགས་བྱད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། ཅང་ཤེས་པ་ཐོ་རེངས་ཁྱེའུ་སུས་ཟ་བའི་ཡུན་ཚོད་ཙམ་ལ་རྒྱ་མཚོའི་མཐར་ཐུག་པའི་ས་རྣམས་བདེ་བླག་ཏུ་འཁོར་ཏེ་སླར་ལྡོག་ནུས་པའི་བཞོན་པའི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དགོས་འདོད་ཐམས་ཅད་འབྱུང་ཞིང་རྒྱུ་བཻཌཱུརྱ་ལས་གྲུབ་པ་ཁ་དོག་མཐོན་མཐིང་དབྱིབས་ལྟ་ན་སྡུག་པ་མཚན་མོར་ཡང་ཉི་མ་
2-277a
བཞིན་དུ་དཔག་ཚད་ཙམ་དུ་སྣང་བར་ནུས་པ་ཚ་བའི་དུས་སུ་བསིལ་བ་དང་གྲང་བའི་དུས་སུ་དྲོ་བའི་འོད་འབྱིན་པ། རེག་པ་ཙམ་གྱིས་ནད་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་བྱེད་པ། སྐམ་པ་དང་མྱ་ངན་གྱི་ཐང་དུ་ཡང་ཆུ་རྒྱུན་བཟང་པོ་འབྱིན་པ་སོགས་དོན་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་མཐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བཙུན་མོ་རིན་པོ་ཆེ་གཟུགས་བཟང་བའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ། ལྟ་ན་སྡུག་ཅིང་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་དགའ་བ་སྐྱེད་པ། སྐྱེས་པ་གཞན་ལ་མི་གཡེམ་པ་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ཞིང་བདག་པོ་ལ་མཆོག་ཏུ་གུས་པས་ཡིད་འཛིན་པ། ཚུལ་བཟང་པོའི་སྤྱོད་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡིད་འཕྲོག་པ། ཁ་དང་ལུས་ལས་ལྷའི་སྤོས་ཀྱི་དྲི་འབྱུང་ཞིང་། བསིལ་བ་དང་དྲོ་བ་སོགས་ཡིད་དུ་གང་འོང་བའི་རེག་བྱའི་ཁྱད་པར་མཆོག་དང་ལྡན་པ་སོགས་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ལྡན་པའོ། །ཁྱིམ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་ནི་ལག་པ་བརྐྱང་པ་ཙམ་གྱིས་ནོར་རྫས་ཅི་འདོད་པ་འབྱུང་བས་ནོར་མང་རྣམ་ཐོས་ཀྱི་བུ་དང་མཚུངས་པ། རྒྱལ་པོས་ཇི་ལྟར་བསྒོ་བ་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་བསྒྲུབ་པ། ནང་གི་གཉེར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་གི་ཡོན་ཏན་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་མངའ་བའོ། །ཀུན་མགོན་ནམ་བློན་པོའམ་དམག་དཔོན་རིན་པོ་ཆེ་ནི་དཔའ་བརྟན་དང་སྟོབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ཕ་རོལ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ། དཔུང་གི་བཀོད་པ་དུས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་ལ་མཁས་པ་ལེགས་པར་བྱེད་པ་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་དང་། ཉེས་པར་བྱེད་པ་ཚར་བཅད་པ་རྒྱལ་པོ་ལ་བཞེད་པ་དང་ཕ་རོལ་གནོན་པ་ཐམས་ཅད་ཐོགས་མེད་དུ་སྒྲུབ་པར་ནུས་ཤིང་བཀའ་བཞིན་བྱེད་པའོ།

第三，七觉支本身的建立是：正如转轮王具备七宝作为王权的支分，同样，现证本来不生的菩提
2-276b
的菩萨也具备七种菩提支分。当转轮王出现于世间时，由其福德力，从天工匠制作的天界物质中产生具有千辐轮、光彩夺目轮围的宝轮。它如同第二个太阳飞升空中，转轮王与军队随之而行，当到达各地区域城堡中的小王处时，他们立即前来迎接并臣服，使未曾降服和未曾征服的所有地方都得以征服，这称为轮宝。
同样，象宝如同空中行走的雪山，拥有完美的身形与力量，肢体全部安稳，适宜大王使用且驯服完美，能摧毁所有敌对军队。马宝如孔雀颈部羽毛般蔚蓝色，拥有悦意的颜色与形态，聪慧神速，在早晨小孩吃完一餐的时间内能轻易绕行大海边际并返回，具备完美的乘骑功德。如意宝能满足一切需求欲望，由琉璃制成，深蓝色且形状美观，即使在夜晚也能像太阳
2-277a
一样照亮一由旬范围，在炎热时放出凉爽光芒，寒冷时放出温暖光芒，仅触摸就能平息一切疾病，即使在干旱和忧愁之地也能涌出良好水流等，具有完成一切目的的完美力量。玉女宝是最优美的形体，端庄可爱，仅见即生喜悦，不与他人淫乱等烦恼轻微，对主人极为恭敬而摄心，以良好品行吸引所有人的心，口中和身体散发天香，具备凉爽和温暖等最胜妙的触感等一切功德。居士宝仅伸手即能生出任何想要的财物，富可与多闻天子相比，能完美完成国王的一切命令，具有内部管家中最卓越的功德。大臣或军官宝勇猛坚定，力量完美，能压服敌人，善于军队编排的及时进退，善待贤良并惩罚作恶，能无碍地完成国王所欲和制服敌人的一切事务，并且服从命令。


 །དཔེ་དེ་རྣམས་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་
2-277b
སེམས་དཔའ་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་ཚེ། སྔར་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་ལ། ཤེས་བྱ་གང་ཞིག་མངོན་སུམ་དུ་མ་ཤེས་པའམ། མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་མ་རྒྱལ་བ་དེ་ལས་ས་དང་པོ་དེའི་དུས་སུ་མངོན་སུམ་ཤེས་ཤིང་དེའི་སྒྲིབ་པ་མཐོང་སྤང་ལས་རྒྱལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྔར་མོས་སྤྱོད་དུ་བསྒོམས་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་བརྗེད་པའི་དྲན་པ་དག་ནི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ས་ཀུན་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་པའི་འཁོར་ལོ་རིན་ཆེན་ལྟ་བུའོ། །ས་དང་པོ་པ་འདི་ཡི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་གི་བདག་གཉིས་སུ་རྟོགས་པ་ཡི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད་པས་གླང་པོ་རིན་པོ་ཆེ་ཕས་རྒོལ་གྱི་དཔུང་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །ས་དང་པོ་པ་འདི་ཡི་བརྩོན་འགྲུས་ནི། མངོན་པར་ཤེས་པ་སོགས་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་མ་ལུས་པ་མྱུར་དུ་རྟོགས་ཤིང་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་ནི་རྟ་རིན་པོ་ཆེས་གང་འདོད་པའི་གནས་སུ་མྱུར་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་དེ་ཡི་ཚེ་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་རྟོགས་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་འཕེལ་བའི་དགའ་བས་ལུས་དང་སེམས་རྟག་ཏུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དགའ་བ་ནི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེའི་འོད་ཀྱིས་མུན་པ་སེལ་བ་བཞིན་ནོ། །ས་དང་པོའི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་དུ་མཐོང་སྤང་གི་སྒྲིབ་པ་ཀུན་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའམ་ཐར་པའི་ཕྱིར་ལུས་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་གཏན་མེད་པར་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་བདེ་བ་ཐོབ་པ་ནི་བཙུན་མོ་རིན་པོ་ཆེའི་རེག་བྱས་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ལ་དགའ་བ་སྐྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་
2-278a
ལག་ལས། མངོན་པར་ཤེས་པ་སོགས་ཡོན་ཏན་དང་བསམ་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་ཡིད་བཞིན་དུ་འབྱོར་པ་ཉེ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་ན། ཁྱིམ་བདག་རིན་པོ་ཆེས་རྒྱལ་པོས་ཅི་བཞེད་པའི་ནོར་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཉིད་ཀྱིས་ནི། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དང་པོ་པ་འདི་ནི་སེམས་ལ་ཞུམ་རྒོད་དང་ཆགས་སྡང་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ངོ་བོས་རང་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་རྣལ་དུ་གནས་ཏེ་དེ་ཡང་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་དང་། རང་གིས་ས་གོང་མའི་ཡོན་ཏན་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཉེས་པ་མ་སྤངས་པ་རྣམས་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་ས་འོག་མ་ཡང་འདོར་བར་བྱེད་པ་དང་། མཉམ་བཞག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཅི་ལའང་མི་གནས་པར་གནས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཆོག་ནི་རྟག་ཏུ་གནས་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་འཕགས་པ་མཆོག་གི་གནས་པ་ལ་ནི་རྟག་ཏུ་གནས་སོ་ཞེས། བློ་བརྟན་འགྲེལ་པར། གནས་པས་རྟག་ཏུ་མཆོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྣང་། དེ་ལྟར་བཏང་སྙོམས་ནི་དམག་དཔོན་རིན་པོ་ཆེས་དཔུང་གི་ཚོགས་བཞི་པོ་བསྡུས་ཏེ། གཞོམ་ཞིང་བསྐྲད་པར་བྱ་བ་རྣམས་
2-278b
བསྐྲད་པར་བྱེད་པ་དང་། བསྡུ་ཞིང་སྐྱོང་བར་བྱེད་པ་རྣམས་སྡུད་པར་བྱེད་ལ། གང་དུ་འཚེ་ཞིང་གནོད་པ་མེད་པའི་ཕྱོགས་སུ་གནས་པར་བྱེད་པ་དང་འདྲ་སྟེ། ཕ་རོལ་གྱི་སྡེ་བསྡུ་བ་དང་བསྐྲད་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་ནི་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་དེས་བླང་བྱ་ལེན་པ་དང་དོར་བྱ་སྤོང་བར་བྱེད་པས་སོ། །གང་དུ་འཚེ་བ་མེད་པར་བག་ཕབ་སྟེ་གནས་པ་ལྟ་བུ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་དེ་ནི་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།

如同这些比喻一样，当菩萨
2-277b
获得初地时，对于先前在胜解行地上未能现量了知的事物，或虽知道但未能战胜障碍的，在初地时为了现量了知并战胜见所断障碍，所以先前在胜解行中所修习而不忘失的念，如同转轮王征服一切地方的轮宝。初地菩萨的择法智慧能摧毁一切执著法和人二我的相，如同象宝摧毁一切敌军。初地菩萨的精进能迅速了知和成就神通等一切殊胜功德，如同马宝迅速到达所欲之处。获得初地时，由于亲证真如而得到出世间大法光明增长的喜悦，使身心常常充满，如同如意宝的光明驱散黑暗。在初地的解脱道中，因已从见所断障完全解脱，身心没有任何不堪能而获得轻安安乐，如同玉女宝的触感使转轮王生起喜悦。禅定觉
2-278a
支能如愿生起神通等功德和一切所欲之事，如同居士宝能满足国王所需的一切资财。舍觉支使初地菩萨的心中始终没有沉掉、贪嗔等烦恼和随烦恼，自在安住，于后得清净世间智中利益众生，获得未得上地功德，断除未断过失并舍弃下地，于入定中以无分别智无所住而住，殊胜菩萨常如是安住。或如智坚注释中所显示的："常住于圣者殊胜住处"，即"住处常是最胜"。如是，舍如同军官宝统领四种军队，驱逐应当消灭驱赶者
2-278b
并收摄保护应当收摄者，安住于无害无损的方所。收摄和驱赶敌对方就像清净世间智，以之接受所取、舍弃所舍。安住于无害处则如无分别智，因为它安住于寂灭一切所缘。


 །ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་མངའ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དང་འདྲ་བར་ཡོན་ཏན་དེ་དག་ལ་འཇུག་པའམ་དབང་བསྒྱུར་བ་པོ་ཡིན་ལ། དུས་རྟག་ཏུ་རྒྱལ་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་བདུན་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་བདུན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐོར་ཞིང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ཡན་ལག་བདུན་ཡན་ལག་ལྔར་བསྡུ་བ་འདིས་ཡན་ལག་ཅེས་པའི་དོན་ཀྱང་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་རབ་རྣམ་འབྱེད་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཡན་ལག་སྟེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ངོ་བོ་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲན་པ་ནི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་སྟེ། སྔར་མོས་སྤྱོད་དུ་ཆོས་རྣམས་མ་བརྗེད་པར་ཡང་ཡང་དྲན་ཞིང་གོམས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ཆོས་མཆོག་ཆེན་པོའི་དུས་ཀྱི་དྲན་པ་དེ་ལས་ཆོས་རབ་རྣམ་འབྱེད་སོགས་ཡན་ལག་ཀུན་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་བརྩོན་འགྲུས་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མཐུས་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་ལས་འདས་ནས་ས་དང་པོ་ལ་ངེས་པར་
2-279a
འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ས་དང་པོ་རང་དུས་ཀྱི་དྲན་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དེ་ནི་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་དྲན་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའི་དྲན་བརྩོན་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་དགའ་བ་ནི་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་སྟེ་དེའི་དབང་གིས་ཡིད་ལ་དགའ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིན་སྦྱངས་ཏིང་འཛིན་བཏང་སྙོམས་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཉོན་མོངས་མེད་པའི་ཡན་ལག་སྟེ། ལུས་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་ཉོན་ཤེས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་བ་ནི་གང་གིས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་བྱེད་པའམ་ཉོན་མོངས་མེད་པའི་གནས་སོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་གཞི་གང་ལ་གནས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ་ཏིང་འཛིན་ལ་གནས་པའི་དུས་ན་བྱིང་རྒོད་སོགས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་སྟེ་བཏང་སྙོམས་པར་རྣལ་དུ་གནས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་གང་ཡང་མེད་པས་སོ། །
八圣道分
བདུན་པ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ནི། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་འཕགས་པའི་ལམ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཕགས་པའི་ལམ་མོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི་མཐོང་ལམ་དུ་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་ཆོས་དབྱིངས་མཉམ་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་དམིགས་ཤིང་བསྒོམ་པའོ། །
2-279b
ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དེས་རྒྱུ་བྱས་ནས། ཁམས་གསུམ་ལས་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་རྒྱུ། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་སེམས་དང་ཤེས་རབ་ལ་རྟོག་ཅིང་དེ་འདོད་པ་དང་། འདོད་འདུན་དང་གནོད་སེམས་སོགས་ཉོན་མོངས་མེད་པའི་རྟོག་པ་ནི།ཡང་དག་པའི་རྟོག་པའོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་རྟོག་པ་རང་གིས་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལྟར་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་སྟོན་ཅིང་ངག་གིས་ཉེས་པ་རྫུན་དང་ཚིག་རྩུབ་པོ་དང་། ཕྲ་མ་དང་ངག་འཁྱལ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ངག་གོ། ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྲོག་གཅོད་པ་སོགས་ཉེས་པ་གསུམ་སྤངས་ནས། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལ་འཇུག་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའོ། །ཁ་གསག་དང་ཚུལ་འཆོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལོག་པའི་འཚོ་བ་ཐམས་ཅད་སྤང་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་འཚོ་བའོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་རྟོག་ལས་མཐའ་འཚོ་བ་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་པོ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་རྒྱུན་དུ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བའོ། །ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་མ་བརྗེད་ཅིང་སེམས་ལ་གསལ་བར་སྣང་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་དྲན་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་འཇོག་པ་ནི་ཡང་དག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ།

具有如此功德的菩萨，如同转轮王一样是进入或掌控这些功德的主人，并且始终被如七宝般的七菩提分所环绕和具足。第四，七支分摄为五支，这也解释了"支分"的意义：择法是自性支分，因为它是了悟菩提本性的自性。念是所依支分，因为先前在胜解行中不忘失诸法而反复忆念修习，最终于大顶法位的念，从中生起择法等一切支分。第三，精进是出离支分，因为通过精进力超越胜解行地而必定
2-279a
出离至初地。初地自身的念和精进，是胜解行念和精进究竟的果位念和精进。第四，喜是获得初地时证悟法界的利益支分，因为依此在心中生起特殊喜悦。轻安、禅定和舍三者是无烦恼支分：身心轻安远离烦恼所知障的不良习气，是使无烦恼或无烦恼的所依。禅定是依止何基础而令无烦恼，因为安住禅定时能消除沉掉等随烦恼。舍是无烦恼的本体，因为舍心平等安住时没有任何烦恼。
八圣道分
第七，八圣道支：正见圣道，以及正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定圣道。其中，正见是在见道中以择法智慧亲证无我法界平等性，并以此为所缘进行修习。
2-279b
由正见为因，出离三界之因，思惟并希求增上戒定慧，没有贪欲、恶意等烦恼的思维，是正思惟。将自己所了悟的正见和思惟为利益其他众生而宣说，语言上断除妄语、粗语、离间语和绮语过失，是正语。身体方面断除杀生等三种过失，趋入解脱道，是正业。断除谄曲、装模作样等一切邪命，是正命。依于正见、正思惟、正业和正命四者，为断除二障而精勤修习圣道，是正精进。不忘失所了悟法义，并在心中明显显现，是正念。于法界真如一心专注平等安住，是正定。
;


 །དེ་བརྒྱད་ཀྱང་སྤྱོད་ལམ་གྱི་ཚེ་ན། ཡང་དག་པའི་ངག་དང་ལས་མཐའ་དང་འཚོ་བ་གསུམ་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། ནང་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའི་ཚེ་ན་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་
2-280a
བ་དང་རྟོག་པ་རྩོལ་བ་གསུམ་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཏེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལྷག་མཐོང་ཉིད་ཡིན་ལ། རྟོག་པ་དང་རྩོལ་བ་གཉིས་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་འཁོར་རོ། །ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་དྲན་པ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞི་གནས་དངོས་དང་དྲན་པ་ཞི་གནས་དེའི་འཁོར་རོ། །ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པོ་དེ་བཤད་པ་ནི། དེའི་འོག་ཏུ་ཇི་ལྟ་བ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་དེ་ཡི་འོག་ཏུ་ས་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་དུ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཆོས་རབ་རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་གིས་བདག་མེད་གཉིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ཉིད་རྟོགས་ཤིང་བསྒོམ་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྟེ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེ་ཉིད། འདི་དང་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པའོ། །དེས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་ཞེས་མིང་ཚིག་ཡི་གེས་བསྟན་པའི་གཙུག་ལག་ཏུ་བྱས་པ་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་བཞག་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྟོན་པ་རྣམ་པར་བཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རྣམ་པ་བཞག་པ་དེ་ཡི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རང་གིས་རྟོགས་པ་དང་གཞན་ལ་དེ་ལྟར་འཆད་པ་དང་། རྣམ་པར་བཞག་པ་ཡི་ལུང་དེ་ཉིད་ལ་དགོངས་དོན་མ་ནོར་བར་འབྱེད་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པའོ། །ངག་དང་ལས་མཐའ་འཚོ་བ་གསུམ་
2-280b
གྱི་ལས་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། བསྐལ་བ་གྲངས་མེད་པ་གཉིས་སུ་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་བརྟེན་པ་ནི། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་སྒོམ་པ་དག་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་ནི་ལམ་གྱི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་བསྒོམ་སྟེ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་བསྒོམ་པའི་དུས་ན་ལམ་དེའི་སྒྲིབ་པ་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་བྱུང་ན་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་མཚན་མ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་གསུམ་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་དྲན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྒྲིབ་པ་དེ་དག་གསལ་བའི་ཕྱིར་དང་ནི། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་སོགས་མཐུའི་ལེའུ་ལས་བཤད་པ་ལྟར་གྱི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ནི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་བསྒོམ་པའོ། །གཉིས་པ་ཞི་གནས་ལྷག་མཐོང་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་ནི། ཡང་དག་གནས་པ་སོགས་སོ། །ཡང་དག་པར་གནས་པ་ནི་གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞི་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་མེད་པས་སེམས་ཙམ་ལ་སེམས་ནི་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པའི་ཕྱིར་ཞི་གནས་དང་། ཞི་གནས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པ་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཞི་གནས་དང་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་མཚན་ཉིད་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་ནི། ཞི་ལྷག་གཉིས་པོ་དེ་ནི་ཡོན་ཏན་སྒྲུབ་པ་དང་བསྒོམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ་བྱང་
2-281a
ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་འདོད་པ་དང་། མངོན་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་དེ་དག་ཀུན་ལ་མེད་དུ་མི་རུང་བས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ་བསྒོམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་གཞི་ནི་འདི་གཉིས་ཡིན་ནོ།

这八支在行为举止时，应安住于正语、正业和正命三者，而内在入定时应修习止观。其中正
2-280a
见、正思惟和正精进三者属于胜观方面：正见就是胜观本身，而思惟和精进二者是胜观的眷属。正定和正念属于止的方面：正定是止本身，正念是止的眷属。对这八圣道支的解释，以下用两颂说明：在获得初地之后，从第二地以上修习八圣道支，是以择法觉支如实了知二无我后，通过随顺的方式了知并修习法界，这是正见。以正见了达真如后，确立"此是如是"的判断，是正思惟。如何作出判断？以名句文字来阐述真如义"此是如是"而成为典籍的经典等，称为"安立法"，因为安立了真如义的教法。因此，如实了解这些安立的含义并如是向他人解释，以及通过无误抉择安立经文的密意而趣入，是正思惟。清净语业
2-280b
三种，以及在两个无数劫中依于正精进，是作为所知障对治而修习；同样，正念是作为道障对治而修习，因为在修习止观道时，如果生起道障沉没和掉举，则以念力如前所述忆念止相、励力相和舍相三者以明了这些障碍；正定是作为神通六种等如力量品中所说的特殊功德障碍的对治而修习。
第二部分，分别止观的三颂是"正安住"等。正安住是依于四种无漏色界禅定，因为没有心以外的法，而使心一境性安住于唯心，这是止；依于此止，如实无错了知一切法真实义，由于择法，无分别是胜观。这是略说大乘止观的特征。
止观的详细分类是：这二者止观遍行于成就功德和一切修习，即修习菩
2-281a
提分、希望获得禅定和三昧、希望获得神通等等，对于这一切都是不可或缺的，所以称为遍行，因为一切修习的正行就是这两者。


 །ཆ་གཅིག་དང་ཞེས་པ། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་བཞི་སྒོམ་པ་ནི་ཞི་གནས་ཤས་ཆེ་ལ་ལྷག་མཐོང་ཤས་ཆུང་བས་ཆ་གཅིག་དང་། གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་གསུམ་ནི་ལྷག་མཐོང་ཤས་ཆེ་ལ་ཞི་གནས་ཤས་ཆུང་བས་དེ་ཡང་ཕྱོགས་གཅིག་གམ་ཆ་གཅིག་པའོ། །ཆ་གཅིག་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བས་ཤས་ཆེ་ཆུང་མེད་པས་ཆ་གཅིག་པའི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པ་ནི་གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་བསྒོམ་པའི་དུས་ནའོ། །མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ནི་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་འདོད་དོ། །ས་དང་པོའི་དུས་ཀྱི་ཞི་ལྷག་ནི་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཞི་ལྷག་ཅེས་ཏེ་དེ་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། ས་གཉིས་པ་ནས་དྲུག་པའི་བར་གྱི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཞི་ལྷག་ཅེས་བྱ་སྟེ། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་རིམ་གྱི་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་མཚན་མ་མེད་པ་ས་བདུན་པར་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། ས་བདུན་པའི་དུས་ཀྱི་ཞི་ལྷག་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་དུས་ན་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་
2-281b
ལ་མཚན་མ་ཐ་དད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་ཐམས་ཅད་མཚན་མ་མེད་པར་རོ་གཅིག་པར་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པ་དང་བཅུ་པའི་དུས་ན་ཞི་ལྷག་བསྒོམ་པ་ནི་འདུ་མི་བྱེད་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཞེས་བྱ་སྟེ། འབད་རྩོལ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། དག་པའི་ས་དེ་གསུམ་གྱི་ཞི་ལྷག་བསྒོམ་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་ལ། སྒྲིབ་གཉིས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་འཐོབ་པར་བྱེད་པས་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ས་དང་ས་རྣམས་ལ་བརྟེན་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རྣལ་འབྱོར་དེ་ནི་མོས་སྤྱོད་ནས་ས་བཅུ་པའི་བར་གྱིས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་སྟེ། དེ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། འོག་མ་འོག་མས་ས་གོང་མའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །
殊胜支分
གསུམ་པ་བསྒོམ་པ་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་ལ། དོན་ཆེན་པོ་བསྒྲུབ་པ་ལ་ཚེགས་ཆུང་ཞིང་བསླུ་བ་མེད་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་མཁས་དང་། སྔར་གཟུང་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་བརྗེད་པའི་གཟུངས་དང་། མ་འོངས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་སྨོན་ལམ་དང་། ལམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྡོམ་བཞི་བསྟན་པ་བཞི་ལས།
为证大义者不劳而无欺之善巧方便
དང་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ནི་ས་དང་ཕར་ཕྱིན་དང་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་སོགས་ལམ་གྱི་ཆོས་དང་། འབྲས་བུ་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ལམ་དང་འབྲས་
2-282a
བུའི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་མཚན་མར་དམིགས་པ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཤེར་ཕྱིན་འབུམ་པ་ལས། གལ་ཏེ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འདོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའམ་བྱ་བའི་ཐབས་ནི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་སྟེ། དེས་སེམས་ཅན་མི་དགེ་བའི་གནས་ལས་བསླངས་ནས་དགེ་བའི་གནས་སུ་འཇོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་དུ་ཐོབ་ཅིང་མྱུར་དུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ཐོབ་པའི་ཐབས་ནི་མདོ་ལས་སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་ནི་བཤགས་པར་བྱའོ། །བསོད་ནམས་ཀུན་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱའོ།

称"一分"，是指修习四无色定时，止多于观少，为一分；色界初禅、二禅和三禅三者是观多于止少，这也是一分或一方面。"非一分"指止观双运没有多少之分，不属于一分之方面，是在修习色界第四禅时。胜解行的止观修习被认为是获得初地的因。初地时的止观称为"遍了知止观"，因为此时了知法界普遍性；从第二地到第六地的止观称为"出离止观"，因为逐渐断除一切相而必定出离至无相的第七地；第七地时的止观称为"无相止观"，因为此时对经典等各种法
2-281b
不作差别相，而是将一切修为无相一味；第八、九、十地时的止观修习称为"无加行止观"，因为安住于无需努力而任运成就的止观；由于修习这三清净地的止观，称为"清净佛土"，因为清净二障及习气而获得佛地，故称"清净"。如是，依于各地的止观瑜伽从胜解行到第十地遍行，它能成就一切自他利益，且以下地成就上地的一切功德。
殊胜支分
第三，殊胜修习支分有四：为成就大义而不费力且无欺诳的方便善巧，不忘失先前所持法的总持，能获得未来功德的愿，以及清净道的三昧，共四种说明如下：
为证大义者不劳而无欺之善巧方便
第一，圆满一切佛法——地、波罗蜜、菩提分等道法以及果位诸力、无畏乃至一切相智的方法是无分别智慧。由于对任何道果
2-282a
法都不执著相，因此能圆满，如《十万般若经》中说："若欲圆满布施波罗蜜多，应学般若波罗蜜多"，乃至"欲证一切相智者，应学般若波罗蜜多"。成熟众生的方法是四摄事，因为能使众生从不善处引导安置于善处。迅速获得神通并迅速证得无上菩提的方法，如经中所说："应忏悔一切罪业，应随喜一切福德，应祈请一切诸佛"。
;


 །བདག་བླ་ན་མེད་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཆོག་དམ་པ་འཚང་རྒྱ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་གསུངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཤགས་པ་དང་། ཡི་རང་གསོལ་བ་དང་བསྔོ་བ་བསྟན་པ་འདི་ལྟ་བུའོ། །བྱ་བ་འགྲུབ་པའི་ཐབས་ནི་གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་གཉིས་ཏེ། གཟུངས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་དང་དོན་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པས་བདག་གི་དོན་དུ་བྱ་བ་འགྲུབ་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རྫུ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བ་འགྲུབ་བོ། །ལམ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གདུང་དམ་རིགས་རྒྱུན་མི་གཅོད་པ་སྟེ། མི་
2-282b
གནས་པའི་མྱང་འདས་སྒྲུབ་པའི་ལམ་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་གཉིས་སོ། །དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཁོར་བའི་མཐའ་ལ་མི་གནས། སྙིང་རྗེས་ཞི་མཐར་མི་གནས་པའོ། །དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་སེམས་རྣམ་པ་གཉིས་ཟུང་འབྲེལ་དུ་བསྐྱེད་པ་ལ་ནི་ཐབས་དེ་གཉིས་ཀ་ཚང་ཞིང་གཞན་རྣམས་ཀྱང་དོན་གྱིས་དེར་འདུས་པས་ཐབས་མཁས་ཀྱི་མཆོག་གཅིག་ཆོག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཐབས་ལ་མཁས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མོས་སྤྱོད་དང་འཕགས་པའི་ས་བཅུ་པོ་ཀུན་ལ་འགྲོ་ཞིང་། ཐེག་པ་དམན་པར་མི་འཇུག་ཅིང་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་དང་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པའི་ཐབས་དེ་ལྟ་བུ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། ཉན་རང་གི་ཐབས་དང་མཚུངས་པ་མེད་པ་སྟེ་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གིས་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཀུན་བདེ་བླག་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །
往昔所持诸法不忘陀罗尼
གཉིས་པ་གཟུངས་ནི་དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་སྒོ་ནས་གསུང་རབ་ཀྱི་ཚིག་དོན་མ་ལུས་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་འཛིན་པ་དང་། སྔོན་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་དང་དོན་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ལ་སྣང་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། གཟུངས་ཐོབ་པ་དེ་ཡང་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་དམ་པའི་ཆོས་དྲིས་པ་དང་། མཆོད་པ་དང་བཅངས་པ་དང་བཀླགས་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུངས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་དགེ་བ་བསགས་པས་ཆོས་གང་ལན་གཅིག་བཤད་པས་ཚིག་དོན་རྣམས་ཀུན་ནས་འཛིན་པར་ནུས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུངས་དང་། ཚེ་འདིར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ལས་ཆོས་
2-283a
མང་པོ་ཐོས་པ་ལ་གོམས་པར་བྱས་པས། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་སེམས་དང་མཁན་སློབ་ལ་སོགས་པས་བཤད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་དོན་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པ་ནི་ཐོས་པ་ལ་གོམས་པའི་གཟུངས་དང་། གང་གིས་སྟོང་ཉིད་མཚན་མེད་སྨོན་མེད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་རུང་གོམས་པའི་དབང་གིས་ཆོས་ལན་ཅིག་ཐོས་པས་འཛིན་ནུས་པ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གཟུངས་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་སྨིན་དང་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུངས་ཆུང་ངུ་དང་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བྱུང་བའི་གཟུངས་ནི་ཆེན་པོ་སྟེ། ཆེན་པོ་དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པ་ནི་བློ་ལྡན་འཕགས་པའི་ས་ལ་མ་ཞུགས་པ་མོས་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་། འཕགས་པའི་ས་ལ་ཞུགས་པ་ཡང་མ་དག་ས་བདུན་པོ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་འབྲིང་པོ་སྟེ། དག་པའི་ས་གསུམ་ལ་གནས་པའི་གཟུངས་ནི་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་ནི་གཟུངས་ཀྱི་དབྱེ་བའོ། །གཟུངས་ཀྱི་བྱེད་ལས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དང་ཡང་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རྣམ་སྨིན་ལ་སོགས་པའི་གཟུངས་གསུམ་པོ་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་ནས་ནི། དུས་རྟག་ཏུ་དམ་པའི་ཆོས་དག་ཀྱང་གཞན་ལ་རབ་ཏུ་སྟོན་ཅིང་རང་གིས་དེའི་ཚིག་དང་དོན་འཛིན་པར་བྱེད་དོ།

愿我证得无上殊胜智慧之正等觉"。如是所说的忏悔、随喜、祈请与回向皆如此示。成就事业的方法是总持和禅定两门：总持能持不忘法之句义，成就自利；禅定则通过显示各种神变而成就利他事业。通达不断道之流是不断如来种姓相承，即不
2-282b
住涅槃之道——智慧与悲心二者。其中，智慧不住生死边，悲心不住寂灭边。当世俗和胜义二种心双运生起时，这两种方法皆具备，其余方法也在意义上归摄于此，故方便善巧之最上乃一法即足。如是，这五种方便善巧遍行于菩萨的胜解行和十圣地，不入小乘而成就大乘道果的方法，与世间和声闻缘觉的方法不相同。菩萨依靠如此方便善巧，轻易成就自他一切利益。
往昔所持诸法不忘陀罗尼
第二，总持是通过殊胜念慧，持摄经教句义无有遗失，使未曾听闻的法义也在心中显现，并获得菩提分诸法。获得总持乃是由于前世询问正法、供养、收藏和阅读等积集获得总持的善业，能在某法仅一次讲述后便能完全掌握其句义，这是异熟所生总持；今生从多位善知识听闻众多
2-283a
法教并熟习，能持不忘诸佛、菩萨和亲教师等所说法的句义，是闻熟习总持；由于熟习空性、无相、无愿等任一三摩地的力量，一闻法即能受持，称为三摩地总持。异熟和闻所生总持为小，而三摩地所生总持为大。这大总持又分三种：智者未入圣地的胜解行者修习三摩地所生者为小；已入圣地但住于七不净地者为中；住于三清净地的总持为大。这些是总持的分类。总持的作用是：菩萨们反复不断依止异熟等三种总持，常时向他人宣说正法，自己也受持其句义。


 །
未来能证诸功德之愿
གསུམ་པ་སྨོན་ལམ་ནི་བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་སོགས་གང་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སེམས་ཤིང་དེ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་འདུན་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་སྨོན་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ལེགས་པར་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་
2-283b
ཀྱིས་བསྐུལ་བ་སྟེ། རང་དོན་དུ་ཟག་བཅས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་སྨོན་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པས་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་སེམས་པ་བསྐུལ་ནས་དེ་ཡིད་དུ་འདོད་ཅིང་ཚིག་ཏུའང་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་སྨོན་ལམ་གྱི་རྒྱུའམ་ངོ་བོའོ། །སྐབས་འདིར་ཡེ་ཤེས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའམ། ཡང་ན་ཡེ་ཤེས་དེ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བསྔོས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྐུལ་བའོ་ཞེས་འགྲེལ་ཆེན་དུ་གསུངས། ས་རྣམས་ཀུན་ལ་མཉམ་པ་མེད་ཅེས་པས་སྨོན་ལམ་གྱི་ས་བསྟན་ཏེ། མོས་སྤྱོད་དང་ས་བཅུ་པོ་ཀུན་གྱི་གནས་སྐབས་དེ་དང་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་སྨོན་ལམ་དང་། ཉན་རང་གི་སྨོན་ལམ་དང་མཉམ་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྨོན་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ནི། སྨོན་ལམ་དེ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་གཉིས་འགྲུབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཚེ་འདིར་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གཉིས་འགྲུབ་པ་དང་། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གཉིས་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་ལུས་དང་ངག་གི་སྒོ་ནས་དོན་དེ་ཡི་ཆེད་དུ་ལས་གཞན་བྱས་པ་མེད་ཀྱང་། སྨོན་པའི་སེམས་ཙམ་ལས་ནི་ཇི་ལྟར་སྨོན་པ་དེ་བཞིན་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འདུན་ཞིང་སྨོན་པ་ལས་དེའི་མོད་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་ཅན་དང་། སྨོན་ལམ་དེ་ནི་མ་འོངས་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྨོན་ལམ་གྱི་དབྱེ་བ་ནི། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་དུས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་ནི་སྣ་ཚོགས་ཏེ། དེའི་དུས་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་མ་
2-284a
རྟོགས་ཤིང་། འཁོར་བའི་ཉེར་འཚེ་མཐོང་ནས་དེ་དང་དེ་ཞི་བའི་སྒོ་དང་། ཡོན་ཏན་ལ་དམིགས་ནས་དེ་དང་དེ་ལྟ་བུ་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པས་བདག་མ་འོངས་པ་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འདི་དང་འདི་ལྟར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སོགས་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་དང་ཐ་དད་པ་མི་མཐུན་སྣ་ཚོགས་ཡོད་དོ། །ས་དང་པོ་ལ་ཞུགས་ནས་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་བཅུ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། དེ་ནས་བརྩམས་ཏེ་མཐར་ཐུག་གི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ། ས་གཉིས་པ་སོགས་ས་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་གོང་ནས་གོང་དུ་ནི་སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ། །སྨོན་ལམ་གྱི་བྱེད་ལས་ནི། སྨོན་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡི་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་གཉིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུས། ལུས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། འོད་ཟེར་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་དཔག་ཏུ་མེད་པས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པ་ནི་ཚིག་གིས་བརྗོད་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་པས་མཚོན་ནས་ཤེས་པར་བྱའོ།

未来能证诸功德之愿
第三，稳固的菩萨之愿是对大菩提等所欲果位的思维和希求之欲乐，这是由善知愿境的智慧
2-283b
所激发，而非如自利而愿求有漏事物那样，而是由殊胜智慧激发思维，愿望于心并以言语发愿，这是愿的因或本体。此处智慧是指从无分别智之因所生，或如《大疏》所说："为获得彼智慧而回向，是为智慧所激发"。"于诸地中无与等"表明愿之所依：菩萨在胜解行和十地各个阶段所发的愿，与世间愿及声闻缘觉愿无可相比。
愿的功德应知是成就自他二利之因：今生成就自他二利，以及他生成就自他二利。即使身语未为此做其他行为，仅以愿心就能如所愿成就，因为心之所欲所愿能在当下现法中生果，此愿能成就一切未来利益。
愿的分类是：胜解行阶段菩萨的愿是种种差异的，因为此时未了知
2-284a
法界遍行性，见到轮回过患后愿求息灭它的各种方法，缘于功德而欲求成就各种功德，所以发愿："愿未来我为众生利益如是如是"等，有各种不同的愿。入初地后为现前成就十大愿而发广大愿，从此开始直到证得究竟大菩提之间，于第二地等余地上，愿越来越广大、殊胜和清净。
愿的作用是：依靠愿，菩萨成就自他二利。通过具足福德力的菩萨愿力，以无量身、无量光明和无量神变成就自他二利，这是难以言说的，如经中所说，应由此而了知。


 །
说能净道之三摩地与四法印
བཞི་པ་ལ་ཡུལ་ཅན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་བཤད་པ་དང་། དེའི་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཆོས་ཀྱི་སྡོམ་བཞི་བཤད་པ་གཉིས་ལས།
说三有境三摩地
དང་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ནི་ལམ་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་དེ་
2-284b
བཤད་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལམ་དམིགས་པའི་ཡུལ་ནི། ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི། གཞན་དབང་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྣང་བ་བདག་གཉིས་སུ་འཛིན་པའི་རྟེན་ཟག་བཅས་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡིན་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི། བདག་གཉིས་སུ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་གཞི་འམ་རྟེན་དེ་ཉིད་དུས་རྟག་ཏུ་རང་གི་ངོ་བོས་བདག་གཉིས་དང་བྲལ་བ་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཏིང་འཛིན་གསུམ་པོ་དེ་ནི་གཟུང་བ་དེ་གསུམ་ལ་དམིགས་ནས་དེ་ལྟར་འཛིན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱི་ངོ་བོའི་ཕྱིར་ན། དམིགས་པ་མི་འདྲ་བའི་ཆ་ནས་འཛིན་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཡང་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་བསྟན་པ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་བདག་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། །སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་མི་རྟག་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གནས་ཡིན་པས་དེ་ལ་མ་ཆགས་ཤིང་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་ནས་མི་སྨོན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། །མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མཚན་མ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་དབྱིངས་དོན་དམ་པ་བདེན་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་
2-285a
ཤིང་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པའོ། །གསུམ་དུ་གྲངས་ངེས་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་གཉིས་ཡེ་ནས་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་འཛིན་དང་། བདག་གཉིས་སུ་འཛིན་པའི་རྟེན་མ་དག་གཞན་དབང་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་མེད་ཀྱི་ཏིང་འཛིན་དང་། ཡོངས་གྲུབ་འགོག་བདེན་མངོན་སུམ་དུ་ནི་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཚན་མེད་ཀྱི་ཏིང་འཛིན་ཏེ། དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་པོ་རྣམས་ནི། དོན་རྣམ་པ་གསུམ་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དུ་ཡོངས་སུ་བསྒྲགས་པ་ཡིན་ནོ། །
说所知境四法印
གཉིས་པ་སྟོན་པ་མཚུངས་པ་མེད་པ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མཆོག་ཏུ་ཕན་པར་བཞེད་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཆོས་ཀྱི་དོན་མ་ལུས་པའི་མདོའམ་གནད་འདུས་པའི་སྡོམ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་འདི་ལྟར། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཞི་བའོ། །ཞེས་སུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ན། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བའི་སྡོམ་གཉིས་ནི་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བཤད་དེ། འདུས་བྱས་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བའི་རང་བཞིན་ཤེས་ནས། སོག་ལེའི་སོ་དང་དུག་གི་བཟའ་བ་འདྲ་བའི་འདུས་བྱས་རྣམས་ལ་ཆགས་
2-285b
ཤིང་སྨོན་པར་མི་བྱེད་པས། སྨོན་མེད་ཀྱི་ཏིང་འཛིན་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པར་བསྟན་པའི་སྡོམ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་གཉིས་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་རྩམ་ལས་དོན་ལ་མ་གྲུབ་པར་ཤེས་ན་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་འཛིན་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་འདས་པ་ཞི་བའོ།

说能净道之三摩地与四法印
第四部分包括解释有境三摩地和作为所知对境的四法印两方面：
说三有境三摩地
首先，空性三摩地、无愿三摩地和无相三摩地三者是道之主要部分，故
2-284b
予以解释。三种三摩地的所行境或

 །ཞེས་པའི་མདོ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུ་སྟེ། གདོད་ནས་ཞི་བའི་ཡོངས་གྲུབ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཉིད་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པས་སྤྲོས་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཞི་བའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འགོག་བདེན་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་བདག་མེད་པ་དང་། ཞི་བ་ཞེས་པའི་དོན་བཞི་པོ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྡོམ་བཞི་པོ་དེ་ཡི་དོན་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་བྱུང་ནས་སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་མི་གནས་ཏེ་རྟག་པར་མེད་པའི་དོན་ནི་མི་རྟག་པའི་དོན་ཏེ། མི་རྟག་པའི་སྐད་དོད་ཨ་ནི་ཏ་ཏ་ཞེས་པའི་ནི་ཏ་ཏ་རྟག་པ་དང་ཨ་དགག་ཚིག་ཡིན་པས་རྟག་པ་མེད་པའམ་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱའོ། །འགྲེལ་ཆེན་ལས་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པ་ཙམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རྟོགས་བྱའི་མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་གཉིས་སུ་ཀུན་བརྟགས་པ་ལྟར་རྟག་ཏུ་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས། བྱུང་ནས་འཇིག་པ་ལྟ་བུར་སྣང་ཡང་། དམ་པའི་དོན་དུ་བྱུང་བའང་མེད་ན་འཇིག་པ་ག་ལ་ཡོད་དེ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་མེད་པ་ལ་རྟག་པར་འཛིན་པའི་གཞི་ཡང་མེད་པས་སྨོན་པར་བྱ་བ་མེད་པའང་ཡིན་ཏེ་
2-286a
འདི་ནི་དོན་དམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པར་མངོན་ནོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་གྱི་དོན་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་སྟེ། མེད་བཞིན་དུ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བརྟགས་པ་དེ་ཙམ་དུ་འཁོར་བ་ན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དོན་ཏོ། །བདག་མེད་པའི་དོན་ནི། གཟུང་འཛིན་དུ་སྣང་བའི་གཞན་དབང་ལ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གང་ཟག་དང་ཆོས་སུ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཙམ་གྱི་དོན་ཁོ་ན་ལས། དེ་ལྟར་གྲུབ་པ་མེད་པའོ། །ཞི་བའི་དོན་ནི། ཡོངས་གྲུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་ནས་གོམས་པ་མཐར་ཐུག་པའི་དུས་ན་མཚན་མའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་མི་རྟག་པ་དང་བདག་མེད་པའི་དོན་རིགས་པས་བསྒྲུབ་པ་ལ།
理证无常义
དང་པོ་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པ། མི་རུང་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་ཕྱིར་དང་། །ཞེས་པ་ནས། དེས་ན་ཕྱི་ནང་སྐད་ཅིག་མ། །ཞེས་པའི་བར་ཚིགས་བཅད་བཅུས་བསྟན་ཏེ། འདི་ལ་ཡང་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པར་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ།
总说
ཕྱི་དང་ནང་གི་འདུས་བྱས་རྣམས་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པ་ཡིན་པར་དམ་བཅས་ནས། མི་རུང་བའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་ཕྱིར་སོགས། ཕྱིར་སྒྲས་བཅད་པ་ལྟར་དང་། དག་པའི་ཕྱིར་དང་སེམས་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་བར་གྱི་གཏན་ཚིགས་བཅུ་བཞི་བཀོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་མི་རུང་ཞེས་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ་ཅི་ཞིག་མི་རུང་ཞེ་ན་འདུས་བྱས་རྣམས་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་ནས་ཇི་སྲིད་རྒྱུན་འགག་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་
2-286b
སྲིད་དུ་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་འཇུག་པ་བཞིན་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་འགག་ཅིང་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བ་བར་མ་ཆད་པར་རྒྱུན་གྱིས་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་མིན་ན་དངོས་པོ་དེ་སྐྱེས་ནས་ཡུན་རིང་ཐུང་སྣ་ཚོགས་སུ་འབྱུང་བའི་རྒྱུན་མི་རིགས་པའམ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

以上经文是无相三摩地的因：因为通过安住于本来寂静的圆成实性自证境界，而能现证息灭一切戏论相的涅槃灭谛。无常、苦、无我和寂静四种含义是什么呢？坚固菩萨们的这四种法印含义是：诸行生起后不住于第二刹那而无有恒常，这是无常的含义。无常的梵文原词"阿尼塔塔"中，"尼塔塔"是恒常，"阿"是否定词，因此意为没有恒常或无常。《大疏》中说：菩萨所证悟的无常不仅是生灭而已，而是如二我所遍计的那样本来不存在。虽然显现为生灭的样子，但胜义中既无生，何有灭呢？没有。如此无有恒常执著的所依，也无所愿求，
2-286a
这显然是就胜义而言。唯是分别的意义即是苦：了知虽不存在却颠倒执著为所取能取，仅此而已即是轮回中的苦，这是苦的含义。无我的含义是：于显现为所取能取的依他起上，仅仅是分别为所取能取、人法的意义，并非如此成立。寂静的含义是：了知圆成实性本性并究竟修习时，一切相分别悉皆息灭。现在以理证成立无常和无我的意义：
理证无常义
首先成立一切有为法无常，从"不合理因生故"到"故内外皆刹那"之间十颂宣说，分为总说一切有为法无常及别说二部分：
总说
立宗一切外内有为法刹那刹那无常，并立"因不合理故"、"从因生起故"等以"故"字结尾，以及"纯净故"和"随顺有情故"等十四条理由。其中"不合理"意为"因为不合理"，什么不合理呢？有为法从因缘生起后，只要相续不灭，就像河流一样前刹那灭后刹那生，不间断地相续而生，若非刹那生灭，则事物生起后长时短时种种相续出现是不合理或不应理的
2-286b
缘故。


 །གཞན་དག་ན་རེ་མི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པའི་དབང་གིས་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོར་སྐྱེས་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་མི་འགག་པར། ཞག་དང་ཟླ་བ་ལོ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྲིད་འཇིག་པའི་རྐྱེན་དང་མ་འཕྲད་པ་དེའི་བར་དུ་དེ་ལྟར་གནས་སོ་ཟེར་ན། དེ་ལྟར་ན་སྐད་ཅིག་དང་པོ་སྣང་དུ་ཆུག་ཀྱང་གཉིས་པ་ཕན་ཆད་ལ་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་དང་པོ་བྱུང་བའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྒྱུན་འབྱུང་བ་མེད་པར་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་སོགས་སུ་གནས་པའི་རྒྱུ་དང་། མཐར་འགག་པའི་རྒྱུ་ཡང་བརྗོད་དགོས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་དེས་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ལོ་དང་ཞག་དང་ཟླ་བ་སོགས་སུ་གནས་པ་དེ་འདྲ་བ་སྐྱེད་མི་ནུས་ཏེ། རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཀ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེ་ཇི་ལྟར་ན་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་འབབ་པ་ནི་ཆུ་གསར་པ་གསར་པ་འབབ་པ་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་ཡིན་གྱི། གསར་པ་རྒྱུན་ཆད་ན་རྒྱུན་འཆད་པར་འགྱུར་བ་དང་། མར་མེའི་མེ་ལྕེའི་རྒྱུན་ཡང་རས་དང་སྣུམ་གྱི་རྒྱུ་ལས་སྣུམ་མ་ཟད་ཀྱི་བར་དུ་སྣུམ་མེ་ལྕེར་གྱུར་ཏེ་གསར་པ་གསར་པ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི་རྒྱུ་སྣུམ་ཟད་པས་འབྲས་བུ་མེ་ལྕེ་ཡང་རྒྱུན་འཆད་ཀྱི་མེ་ལྕེ་སྐད་ཅིག་དང་པོ་དེ་ཉིད་རྒྱུ་གཞན་སྣུམ་མེད་པར་ཡུན་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་གིས་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པ་མ་ཡིན་
2-287a
ན་རྒྱུན་མཐར་ཡང་འཇིག་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་འབྲུ་མནན་པ་ནི་དང་པོ་མི་འཇིག་མཐར་མི་འགྱུར་ཞེས་པ་དང་འདྲ་བས་དོན་ལ་མི་འགལ་ཡང་། འགྲེལ་པས་གོང་ལྟར་བཤད་པ་བཞིན་གཟུང་དགོས་སོ། །ཡང་གཞན་དག་ན་རེ་སྐྱེས་ནས་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་ལ་རྒྱུ་གཞན་མི་དགོས་ཏེ་སྐད་ཅིག་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་དེས་དེ་ལྟར་གནས་པར་འཕངས་སོ་སྙམ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་དེས་དེ་བསྐྱེད་ནས་འགགས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་དུ་མར་གནས་པ་འཕེན་མི་སྲིད་དེ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་འཕངས་ཟེར་བ་དང་འདྲའོ། །སྐད་ཅིག་མིན་པའི་དངོས་པོ་རྒྱུས་བསྐྱེད་ན་རྟག་པའི་དངོས་པོ་ཡང་སྐྱེ་རིགས་ན་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་རིགས་ཤིང་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་དང་པོ་རྒྱུས་བསྐྱེད་ནས་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་གནས་ནས་དེ་ནས་རང་ཉིད་འཇིག་པ་ལ་ཡང་རྒྱུ་གཞན་མེད་དེ་དང་པོའི་རྒྱུ་དེ་ཁོ་ནས་དེ་ལྟར་བྱས་སོ་སྙམ་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་དང་མཐར་འཇིག་པ་ལ་རྒྱུ་གཞན་མེད་པར་འདོད་པ་དེ་ལྟ་ན། སྐད་ཅིག་དང་པོ་ཡང་རྒྱུ་མེད་དུ་བྱུང་ངོ་ཞེས་ཅིས་མི་འདོད། སྐད་ཅིག་དང་པོ་རྒྱུ་མེད་པར་འབྱུང་བ་མངོན་སུམ་ཚད་མ་དང་འགལ་བས་ཁས་མི་ལེན་ན། རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་ཕྱིར་དང་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་སྐྱེས་ནས་དེའི་རྒྱུན་གནས་པ་འདི་ཡང་སྔ་མ་སྔ་མའི་སྐད་ཅིག་གི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་རྒྱུ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་
2-287b
རྒྱུ་དེས་བསྐྱེད་ནས་སྐྱེས་ཟིན་པ་དེ་ཉིད་སླར་ཡང་ནས་ཡང་དུ་སྐྱེ་མི་དགོས་པར་སྐྱེས་པ་དེའི་ངང་ཚུལ་དུ་ཡུན་ཇི་སྲིད་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་གྱི་དེའི་བར་དུ་སྐད་ཅིག་གཞན་དང་གཞན་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་ལ་རྒྱུ་གཞན་ཡང་མི་དགོས་སོ་ཞེ་ན། དེ་མི་འཐད་པའི་འགལ་བ་བརྗོད་པ་ནི། དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེས་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་མི་འཇིག་པར་ཕྱིས་ཤིག་ན་འཇིག་པ་ཡིན་ན། དངོས་པོ་དེ་ཉིད་སྐད་ཅིག་གིས་མི་འཇིག་པར་གནས་པ་ཞིག་ཕྱིས་འཇིག་པ་ཡིན་ནམ། སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པ་ཞིག་ཕྱིས་ཞིག་ནས་འགགས་པ་གང་ཡིན། དང་པོ་དངོས་པོ་སྐད་ཅིག་གིས་མི་འཇིག་པར་གནས་པ་ཡིན་ན། གནས་པའི་རང་བཞིན་ལ་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་མེད་པས་གནས་པའི་དངོས་པོ་དེ་ཕྱིས་ཀྱང་མི་འཇིག་པར་འགྱུར་ཏེ་རྟག་ཏུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ།

他人说："不是不合理的，诸法由因缘和合的力量在第一刹那生起后不会立即灭去，而是在一日、一月、一年等，只要未遇到毁灭因缘，就会如此安住。"若如此，虽可承认第一刹那的显现，但第二刹那以后因无因，所以第一刹那生起后立即无相续而灭去，因为必须说明第二刹那等安住的因及最终灭去的因，第一刹那产生的因不能产生非刹那性的事物在年、日、月等中安住，因为因果二者都是刹那性的。例如，河流的水流是不间断地流淌新鲜的水，若新水断流则水流中断；同样，灯火相续也是依靠灯芯和油的因，只要油不尽，油就转为火焰，不断产生新的火焰相续，因油尽则果火焰相续断灭，而非第一刹那的火焰在无其他因油的情况下长时安住。有些人强调"若非刹那灭
2-287a
则最终灭亦不合理"，这与"初不灭终不变"相似，意义上并不相违，但应按照上述注释的解释理解。
又有他人说："生起后安住一段时间不需其他因，因为产生第一刹那的因已投射了如此安住。"这不正确，因为产生第一刹那的因在产生后已灭，故不可能投射多刹那安住，说非刹那事物不存在却被投射，如同说投射石女儿一样。若因能产生非刹那事物，那么常法也应该能生，但这极不合理且不可能。认为第一刹那由因产生后安住一段时间，然后自行灭去而无其他因的想法也同样，因为如果认为安住及最终灭去无需其他因，那为何不承认第一刹那也无因而生？若因违背现量而不承认第一刹那无因，那么"从因生故"的意思就是，生起后的相续安住也是从前前刹那因而生，因为未见到其他因。其他人说：事物的生因
2-287b
在产生后，已生者不需要再次反复生起，而是以生起的状态安住一定时间，期间没有其他刹那的生灭，也不需要其他因。
对此不合理的反驳是：若事物生起后不立即灭而是后来才灭，那么此事物是不会刹那灭而安住后才灭，还是刹那灭后才最终消失？若是第一种情况，由于安住的本性中没有灭的本性，那么安住的事物以后也不会灭去，将成为永恒安住。
;


 །འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ན་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ལ་རྟག་པ་དང་ཡུན་དུ་གནས་པའི་རང་བཞིན་མེད་པས་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ནས་འཇིག་པར་འགྱུར་གྱི་ཡུན་གཅིག་ཏུ་མི་འགགས་པར་གནས་པ་མི་སྲིད་པས་འགལ་ལོ། །གཞན་ཡང་དངོས་པོ་སྐྱེས་ནས་ཡུན་ཇི་ཙམ་པར་གནས་ནས་གཟོད་འགག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན། འགག་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་བརྗོད་དགོས་སོ། །སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན་འགལ་ཏེ། སྐྱེ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་། འགག་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་རྒྱུ་གཅིག་གིས་སྐྱེད་ན་རྒྱུ་དེས་དངོས་པོ་ཡོད་པར་བྱེད་པ་དང་མེད་པར་བྱེད་པའི་འགལ་བ་གཉིས་བྱེད་པར་མི་རིགས་ཏེ། སྣང་བ་དང་། མུན་པ་དང་། གྲང་བ་དྲོ་བ་གཉིས་རྒྱུ་གཅིག་
2-288a
གིས་བྱེད་མི་སྲིད་པ་བཞིན་ནོ། །འགལ་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི། དངོས་པོ་རྣམས་རང་སྐྱེས་ནས་སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་མི་སྡོད་པར་འཇིག་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་མིན་པར་སྐྱེས་ནས་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་རྟག་པར་གནས་ན་ལུང་དང་རིགས་པ་གཉིས་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་འགལ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་ལུང་ལས། འདུ་བྱེད་དག་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བའི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་། སྐྱེ་ཞིང་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་འཇིག་པ་དང་། སྐྱེས་ནས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལས་རིང་དུ་མི་གནས་པས་རེ་ཞིག་པ་དང་། སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པས་ཡུན་ཐུང་ངུར་གནས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ། །རིགས་པ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་མངོན་སུམ་དང་འགལ་བ་ནི། རྣལ་འབྱོར་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་སྒོམ་ཞིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་གིས་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་མཐོང་སྟེ་སྐྱོ་བ་སྐྱེ་ཞིང་ཆགས་པ་དང་བྲལ་ནས་གྲོལ་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི། དེ་ལྟར་མཐོང་ན་སྐྱོ་ཞིང་ཆགས་བྲལ་དང་རྣམ་གྲོལ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་ཕལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་རྣམས་འཆི་བའི་དུས་སུ་འགག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཤེས་ནས་སྐྱོ་བ་སྐྱེ་ཡང་དེའི་བར་དུ་སྐྱོ་བ་མི་སྐྱེ་བར་གནས་པར་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་ནས་སུ་ཡང་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱོ་བས་ཆགས་བྲལ་དུ་མ་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ། །རང་ཉིད་མི་གནས་ཕྱིར་ཞེས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་འགལ་བ་བརྗོད་པ་ནི། འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་མི་འཇིག་པ་ཇི་སྲིད་
2-288b
ཅིག་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་ན། འདུ་བྱེད་རྣམས་རང་ཉིད་མཐུས་གནས་སམ། རྒྱུ་རྐྱེན་གཞན་ཞིག་གི་མཐུས་གནས་པ་གང་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་ན་རྟག་ཏུ་གནས་པར་རིགས་ན་ཡང་། དུས་ཇི་སྲིད་དུ་མཐར་ཕྱིན་པར་གནས་ནུས་པའི་འདུ་བྱེད་གཅིག་ཀྱང་མེད་དེ། རང་གི་ངོ་བོས་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུན་ཡང་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ན་འཇིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་རྐྱེན་གཞན་གྱིས་གནས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱུ་གཞན་ཚད་མས་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། རང་ཉིད་གྲུབ་ནས་སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི། གཞན་དག་ན་རེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་ལ་རྒྱུ་གཞན་མི་དགོས་ཀྱི་རང་ཉིད་སྐྱེས་ཟིན་པ་དེ་ཉིད་ཇི་སྲིད་འཇིག་པའི་རྒྱུ་མ་ཕྲད་པ་དེ་སྲིད་དུ་གནས་ནས་གཟོད་འཇིག་རྒྱུ་ཕྲད་ན་འཇིག་སྟེ། དཔེར་ན་ལྕགས་སྔོན་པོ་དང་ཚ་བ་མེད་པར་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་གནས་ནས་གཟོད་མེ་དང་ནམ་ཕྲད་ན་སྔོན་པོ་དང་བསིལ་བ་འགག་ནས་དམར་པོ་དང་ཚ་བ་སྐྱེ་བ་དང་། རྫ་ཡི་བུམ་པ་ཐོ་བ་དང་མ་ཕྲད་པའི་བར་དུ་གནས་ནས་ཐོ་བ་ཕྲད་པའི་ཚེ་བུམ་པ་ཞིག་ནས་གྱོ་མོར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ་ཟེར་ན། དེ་མི་རིགས་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ངང་གིས་འཇིག་པ་ཡིན་གྱི་འཇིག་པའི་རྒྱུ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

若其本性为灭，则灭的本性中无有常性和久住性，因此从第一刹那起就会灭去，而不可能不消失而长时安住，这是矛盾的。此外，若事物生起后安住一段时间才灭去，则必须说明灭去的原因是什么。若说就是产生的因，这是矛盾的：生是事物的存在，灭是事物的不存在，若一因能产生这两者，则此因既使事物存在又使其不存在，这两种矛盾的作用是不合理的，就像光明与黑暗、冷与热两者不可能由一因
2-288a
产生一样。"因矛盾故"是指：若诸事物不是生起后第二刹那就不住而灭的本性，而是生后某段时间常住，则与教证和理证两者相违。如何相违？与世尊教言相违，经中说："诸行从因缘生如幻，是生灭法故无常，生后仅住一刹那故暂时，生已即灭故短暂安住。"与理证相违，即与瑜伽现量相违：修习四谛的瑜伽行者们见到一切行刹那生灭，生起厌离，远离贪著，获得解脱和涅槃；若不如此见，则不会厌离、离贪和解脱，如同凡俗世人知道人死时灭去无常而生厌，但在此之前不生厌离，认为是安住的，因此无人因厌离诸行而离贪。"自不住故"是以比量而说的矛盾：若诸行生已不灭而安住
2-288b
一段时间，是自力安住还是依靠其他因缘之力安住？若是前者，则应永恒安住，然而没有一个行法能够永久安住，因为其自性是刹那灭的本性，相续也会在遇到条件时灭去。若由其他因缘使其安住，则未以量见到"这是使其安住的其他因"，因此不由其生成后就不住于第二刹那。"无故"是指：有人说诸法安住不需要其他因，只要已生之物未遇到灭因就安住，遇到灭因才灭去，例如未经火时的蓝色铁器保持冷的状态，遇到火才失去蓝色和冷而生起红色和热；陶罐在未遇到锤子前保持安住，遇到锤子时罐破碎变成碎片。这不合理，因为诸法自然灭去，并无其他灭因。
;



 །ཇི་ལྟར་མེད་ན་དཔེར་ན་རྡོ་གནམ་དུ་འཕང་བའི་ཚེ་གནམ་དུ་འཕེན་པའི་རྒྱུ་ལག་པ་སོགས་ཡོད་ཀྱི། ས་ལ་ལྟུང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གཞན་མི་དགོས་ཏེ་རང་ཉིད་ངང་གིས་ལྷུང་བར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ། དངོས་པོ་རྣམས་རང་རང་གི་སྐྱེད་རྒྱུས་བསྐྱེད་མ་
2-289a
ཐག་ཏུ་ངང་གིས་འཇིག་པ་ལ་རྒྱུ་གཞན་མི་དགོས་ཏེ། ལྕགས་ཀྱི་སྔོན་པོ་དང་བུམ་པའི་དབྱིབས་ནི། མེ་དང་ཐོ་བ་དང་མ་ཕྲད་པའི་སྔ་རོལ་ན་ཡང་སྐད་ཅིག་རེ་རེར་ངང་གིས་འཇིག་པ་ཡིན་པས། དེ་མེ་དང་ཐོ་བས་བཤིག་པ་མ་ཡིན་ལ། ལྕགས་དང་བུམ་པའི་སྐད་ཅིག་ཐ་མས་ཉེར་ལེན་གྱི་རྒྱུ་བྱས་མེ་དང་ཐོ་བས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་བྱས་ནས་དམར་པོ་དང་གྱོ་མོའི་གནས་སྐབས་བསྐྱེད་པ་ན་ད་གཟོད་ལྕགས་ཀྱི་དམར་པོ་དང་བུམ་པ་བཤིག་གོ་ཞེས་བཟུང་ནས་དེའི་བར་དུ་རྟག་པ་སེམས་པ་ནི་རིགས་འདྲ་བར་མ་ཆད་པའི་རྒྱུན་ལ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་གྱི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལྕགས་དང་བུམ་པ་ལ་རི་མོ་བྲིས་ན་དེ་འཇིག་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་ཁྱོད་འདོད་མོད། རི་མོ་མ་བྲིས་པའི་ལྕགས་དང་བུམ་པའི་གནས་སྐབས་འགགས་ནས་རི་མོ་བྲིས་པའི་གནས་སྐབས་ཐོབ་པ་ཡང་། ལྕགས་དང་བུམ་པ་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་སོ། །དེས་ན་རྒྱུ་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བར་སྣ་ཚོགས་སུ་འགྱུར་ལ། རྒྱུ་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ལས་རིགས་འདྲ་བ་བར་མ་ཆད་དུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཡང་། དེ་གཉིས་ཀ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་མེད་དེ། སྐད་ཅིག་མ་མིན་པའི་དངོས་པོ་ལ་གནས་སྐབས་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ནམ་ཡང་དམིགས་པ་མི་སྲིད་དོ། །དེ་བཞིན་མེས་ཆུ་བསྐོལ་ནས་ཟད་པ་དང་། བུམ་པ་གྱོ་མོར་བྱས་ནས་གཏུན་དུ་འཐག་པ་སོགས་འཇིག་རྒྱུར་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་བརྟགས་ན་དངོས་པོ་སྐད་ཅིག་མ་དང་། 
2-289b
རྐྱེན་གཞན་ཕྲད་པས་གནས་སྐབས་མི་འདྲ་བ་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ལས་དངོས་པོ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པ་རྒྱུ་གཞན་གྱིས་བཤིག་པ་ཅུང་ཟད་མེད་དེ། རྫ་མཁན་གྱི་ལག་པ་དང་དབྱིག་གུ་སོགས་ཀྱིས་འཇིམ་པ་ལས་བུམ་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་འདྲའོ། །བུམ་པ་སྐྱེས་པའི་དུས་ན་འཇིམ་པའི་གནས་སྐབས་རང་ཁ་མ་ཞིག་པ་དང་། ལག་པ་སོགས་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱང་ཞིག་ནས་འགགས་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འཇིག་རྒྱུས་འཇིག་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དེ་རང་གི་ངོ་བོ་མི་འཇིག་པ་ཞིག་གམ། འཇིག་པ་གང་ཡིན། མི་འཇིག་ན་ནི་འཇིག་རྒྱུས་འཇིག་མི་ནུས་ལ། རང་འཇིག་ན་འཇིག་རྒྱུས་འཇིག་མི་དགོས་སོ། །གཞན་ཡང་འཇིག་རྒྱུས་དངོས་པོ་གང་དེ་འཇིག་པའི་དུས་ན། དངོས་པོ་དེ་ཉིད་བྱས་སམ། དེ་ལས་གཞན་ཞིག་བྱས། དངོས་པོ་དེ་ཉིད་བྱས་ན་སྐྱེད་པར་བྱས་ཀྱི་འཇིག་པར་མ་བྱས་ལ། དངོས་པོ་དེ་ལས་གཞན་ཞིག་བྱས་ན། དངོས་པོ་དེ་ལ་ཅི་ཡང་མ་བྱས་པས། སྣམ་བུ་བྱས་པས་ཀ་བ་འཇིག་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པར་གཅིག་ཏུ་ངེས་ཀྱི་འདུས་བྱས་ཁ་ཅིག་རྟག་པ་དང་། ཁ་ཅིག་མི་རྟག་པ་དང་། ཁ་ཅིག་རྟག་མི་རྟག་གཉིས་ཀ་དང་། ཁ་ཅིག་རྟག་མི་རྟག་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་རེ་ཞིག་རྟག་ལ་དེ་ནས་མི་རྟག་ན་རྟག་མི་རྟག་
2-290a
གཉིས་ཀར་འགྱུར་ན་མི་སྲིད་པས་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ལས་མི་འདའ་སྟེ་མེའི་རང་བཞིན་ཚ་བ་བཞིན་ནོ།

如何无有呢？比如，石头被抛向天空时，抛向天空的因是手等，但落向地面时不需其他因，自然而然地坠落；同样，诸法由各自生因生起后自然灭去，不需要其他因。铁的蓝色与瓶子的形状，即使在未遇到火和锤子之前，也在每一刹那自然灭去，并非被火和锤子所毁。铁和瓶子的最后刹那作为取因，火和锤子作为俱有缘，共同产生红色和碎片状态时，人们才认为"铁变红了"或"瓶子被打碎了"，并以为在此之前是恒常的，这是对相似不断相续的错觉，而非真实。你虽然承认在铁和瓶子上画图案时不是灭因，但有智慧者知道，未画图案的铁和瓶子状态消失，获得画有图案的状态，也是铁和瓶子无常的特征。
因此，由不同因的差别，诸法呈现各种不同形态；由相似因的差别，生起不间断的同类相续。然而这两者在刹那性上毫无差别，因为从未可能见到非刹那性事物的不同状态差别。同样，认为火烧水使其耗尽，或将瓶子打碎后磨成粉末等是灭因的所有情况，若仔细观察，都是刹那性的事物因遇到其他缘而呈现不同状态，而非非刹那性事物被其他因所毁灭。这如同陶工的手和工具从泥中生产瓶子一样。瓶子生起时，泥的状态本身消失，手等作用也灭去消失。
此外，若灭因所灭之物的自性是不灭的还是会灭的？若不灭，则灭因不能令其灭；若自灭，则不需灭因。再者，灭因使某物灭去时，是对该物本身作用还是对其他物作用？若对该物本身作用，则是产生而非灭去；若对其他物作用，则未对该物做任何作用，如同制作毛毯不能毁灭柱子。
"由性相决定故"是指：一切有为法的性相确定为无常，而非有些有为法是常，有些是无常，有些既是常又是无常，有些既非常又非无常这样的差别。因此，世尊也一概宣说："一切有为法无常。"若诸法先常后无常，则成为亦常亦无常，但这不可能，所以一切有为法不离刹那灭的本性，如火的本性是热一样。


 །རྗེས་སུ་འཇུག་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི། གཞན་དག་ན་རེ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་གིས་མི་རྟག་པས་དངོས་པོ་གསར་པ་གཞན་དང་གཞན་ཡིན་ན་སྔར་མཐོང་བའི་དངོས་པོ་དག་ཕྱིས་མཐོང་བའི་ཚེ་འདི་ནི་སྔར་གྱིས་མཐོང་བ་དེ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ངོ་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་རུང་སྟེ་དེས་ན་སྔར་མཐོང་བའི་དངོས་པོ་མ་ཞིག་བར་གནས་པ་ཡིན་ཟེར་བ་ལ། དེ་ནི་ཁྱོད་ཉིད་སྔ་ཕྱིའི་དངོས་པོ་གཅིག་མ་ཡིན་ཡང་། འདྲ་བ་བར་མ་ཆད་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་འཁྲུལ་བར་ཟད་དེ། མིག་འཕྲུལ་ཅན་གྱི་རྡེའུ་དུ་མ་མྱུར་བར་ནམ་མཁའ་ལ་དོར་ཞིང་སླར་ཡང་ལག་པར་སྡུད་པ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་བྱས་པ་ལ་རྡེའུ་གཅིག་ཡང་ཡང་འཕངས་ཤིང་སྡུད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དང་། ཆུ་བོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་རེ་རེར་སྔ་མ་རྣམས་གཞན་དུ་འགྲོ་ཞིང་གསར་པ་རྣམས་ཤུལ་དུ་འཇུག་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཡིན་ཡང་། འདྲ་བའི་སྒོ་ནས་ཆུ་བོ་འདི་ལ་བདག་གིས་སྔར་ཡང་ལན་མང་བརྒལ་ལོ། །ད་ཡང་བརྒལ་ལོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་། གཟོད་ཀྱང་བརྒལ་དགོས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་བཞིན་ནོ། །འགག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི། གལ་ཏེ་སྔར་མཐོང་བ་དང་ཕྱིས་མཐོང་བ་དག་མངོན་སུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མི་འདྲ་བ་མ་དམིགས་བཞིན་དུ་སྔ་ཕྱི་གཅིག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ཇི་ལྟར་རིགས་སྙམ་ན། དངོས་པོའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་སྔ་མ་སྔ་མའི་སྐད་ཅིག་རྣམས་འགག་པའི་ཕྱིར་
2-290b
གཅིག་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་དང་པོ་མི་འགག་པར་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཡིན་ན། ཕྱིས་ཀྱང་འགག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྔར་མཐོང་བའི་དངོས་པོ་སྐད་ཅིག་མ་དེ་ད་ལྟ་ཡང་གནས་པ་དེ་བཞིན་ཕྱིས་ཀྱང་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་པ་ནམ་ཡང་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དམིགས་ཕྱིར་དང་ཞེས་པ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་གིས་མ་ཡིན་པར་རང་གི་ངོ་བོ་དུས་རེ་ཤིག་བར་དུ་མི་འགྱུར་ན་སྐད་ཅིག་དང་པོའི་དུས་དང་མི་འདྲ་བའི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་དམིགས་མི་སྲིད་ན་ཡང་། ནང་གི་དངོས་པོ་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་རྣམས་ནི། བྱིས་པ་དང་གཞོན་ནུ་དང་ལང་ཚོ་དང་དར་ལ་བབ་པ་དང་རྒས་ཤིང་འཁོགས་པ་སྐྲ་དཀར་གཉེར་མ་དང་བཅས་པའི་བར་གྱི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་དམིགས་པ་དང་། ཕྱིའི་དངོས་པོ་གནས་དང་ཡོ་བྱད་རྣམས་ཀྱང་སོ་མ་དང་རྙིང་པ་དང་། སྔ་ཕྱིའི་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མི་འདྲ་བས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་དམིགས་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་སྐྱེས་པའི་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ནས་བརྩམས་ཏེ་རིམ་པས་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ། དང་པོའི་སྐད་ཅིག་ལས་མ་འགྱུར་ན་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མའི་གནས་སྐབས་སུ་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་ན་ཡང་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དངོས་སུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་གིས་འགྱུར་བར་ངེས་ཏེ། བྱིས་པ་གཞོན་ནུ་ཞིག་གི་ལུས་ལ་མིག་གཏད་ནས་མ་ཡེངས་པར་ལྟ་མཁན་ཞིག་ཡོད་པ་ལྟ་ན་ཡང་། དེའི་ལུས་སྐད་ཅིག་དང་ཞག་གིས་ཇེ་རྒས་སུ་འགྱུར་བ་ཆ་མི་ཕྱེད་ཀྱང་། ནམ་ཞིག་སྐྲ་དཀར་བའི་བར་དུ་འགྱུར་བའི་འགྱུར་བ་རགས་
2-291a
པ་མཐོང་བ་ལ་དཔགས་ནས། ལོ་ཟླ་བ་དང་ཟླ་བ་ཞག་དང་། ཞག་དུས་ཚོད་དང་། དུས་ཚོད་སྐད་ཅིག་གིས་དེ་ལྟར་རིམ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི། རིས་གཅིག་མི་འགྱུར་བར་བསྡད་ནས་ཐང་གཅིག་ན་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་ལྟར་ཕྱིའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་དེ་ལྟར་སྐད་ཅིག་གི་ཆ་ཕྲ་བའི་སྒོ་ནས་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དཔེར་ན་འོ་མ་ཞོར་འགྱུར་བ་ནི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་བཞིན་དུ་རིམ་པས་རོ་སྐྱུར་བར་འགྱུར་གྱི། སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པའི་འགྱུར་བ་གཞན་མི་དམིགས་པ་བཞིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་ཕྲ་བས་འགྱུར་བ་མ་དམིགས་ནས་རྒྱུན་འདྲ་བ་ཙམ་ལ་དངོས་པོ་གཅིག་ཏུ་ཞེན་ནས་གཅིག་ཏུ་འཁྲུལ་བས་སྔར་གྱི་དེ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་རྣམས་དངོས་པོ་རྟག་པར་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ནོ།

依随顺故"是指：有人说若一切法都是刹那无常，是不同的新事物，那么再次见到曾经见过的事物时，怎么可能认出"这是我先前见过的那个"，因此先前见过的事物必定是未坏而安住的。对此回答：即使你自己承认前后事物非一，但由于相似性不间断地相续，所以误认为是同一物体。就像魔术师迅速在空中抛掷多个小石子并不断接回手中，人们误以为是一个石子反复抛接；又如河流中每一刹那前水离去、新水接续不断，但人们基于相似性而想"我以前多次渡过这条河，现在又渡过，以后还要渡过"。"因灭故"是指：若问既然前后所见在现量境中未见不同，为何说前后非一？因为诸法自性使前前刹那灭去
2-290b
故非一。若第一刹那不灭而如是安住，则后来也不会灭，先前所见的刹那法如今仍在，以后也将存在，因为非刹那事物的特性永不变异。
"见变异故"是指：若诸法非刹那，自性在一段时间内不变，则不可能见到与第一刹那时不同的变异差别，但我们确实观察到内在事物即众生身体从婴儿、少年、青年、壮年到老朽白发皱纹的变异，以及外在事物处所和用具从新到旧，前后时间各异的变异。因此，从最初生起的第一刹那开始逐渐变化是确定的。若不从第一刹那变化，则不可能在后刹那状态中变化，但既然明显观察到变化，则确定是刹那变化。如果有人注视一个婴儿或少年的身体而不分心，虽然无法辨别其身体每一刹那或每一日的逐渐衰老，但根据某时白发等明显
2-291a
变化可推知，这种变化是依年月、月日、日时、时刹那而逐渐变化的，而非停留不变后突然变化。外在事物也同样通过细微刹那方式变化。例如，牛奶变成酸奶是每一刹那逐渐变为酸味，而非非刹那的其他变化方式。因刹那微细而未察觉变化，只缘于相续的相似性而执着为一物，误认为一，说"这就是先前的那个"，世人就是这样错误地执着事物为常的。


 །དེ་རྒྱུ་ཉིད་དང་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི། རྟག་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ་བདག་ཅག་གིས་ཇི་ལྟར་བརྟགས་ཀྱང་ཕྲ་བའི་འགྱུར་བ་བློས་མངོན་སུམ་དུ་གཅོད་པར་མི་ནུས་ལ་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ནི་འདིའོ་ཞེས་གཅོད་པར་ནུས་པས་སྐད་ཅིག་མའི་འགྱུར་བ་འདི་ལ་ཇི་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། དངོས་པོ་དེ་དག་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྔ་མ་སྔ་མ་རྒྱུ་ཉིད་དང་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་མར་འགྲུབ་སྟེ། རྒྱུ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་དང་། འབྲས་བུ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་དེའི་རྒྱུ་ཡང་སྐད་ཅིག་མར་འགྲུབ་སྟེ། རྒྱུ་རྟག་པས་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེད་དེ་ནམ་མཁའ་ལས་མེ་ཏོག་དང་བུམ་པ་སོགས་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །འབྲས་བུ་རྟག་པ་ནི་གང་གིས་
2-291b
ཀྱང་བསྐྱེད་བྱ་མིན་ཏེ་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མའི་རང་བཞིན་ཡིན་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་མིན་པ་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པས་རྒྱུ་འབྲས་སུ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་སྤྱིར་བསྟན་ནས་བྱེ་བྲག་ཏུ་དཔྱད་ན་མིག་ཤེས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྐྱེན་བཞི་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་གིས་མགྱོགས་པར་འབྱུང་བ་སངས་རྒྱས་པ་དང་མུ་སྟེགས་པ་ཚུན་ཆད་ལ་གྲགས་པ་ཡིན་ཏེ་བློ་རྟག་པ་མི་འགྱུར་བ་ཡོད་པར་མི་འདོད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་རྒྱུ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གཟུགས་སོགས་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས་མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་སོགས་སུ་གསུངས་སོ། །དེ་བས་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སེམས་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་པས་ན་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་བོ། །གཞན་དག་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་རྟག་ལ། དེས་སེམས་སྐད་ཅིག་མ་མི་རྟག་པ་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་འདོད་ན། སྐད་ཅིག་མ་མིན་པ་ལས་སྐད་ཅིག་མ་འབྱུང་ན་ནི་རྟག་པ་ལས་མི་རྟག་པ་འབྱུང་དགོས་ན་དེ་མི་རིགས་ཏེ་ནམ་མཁའ་ལས་བུམ་སོགས་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱང་སེམས་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་བོ། །ཡང་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྟེ་སེམས་ལ་བག་ཆགས་བཞག་པའི་དབང་གིས་སྣང་བ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱི་དོན་མེད་པ་དང་། སེམས་ཀྱིས་ལས་བསགས་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱི་དོན་རང་རྐྱ་བ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་སེམས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་
2-292a
པ་ལ་འབྲས་བུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་བོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་ཅིས་ཤེས་ལ། སེམས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ལན་དུ་ཟིན་པ་དང་། བདག་པོའམ་དབང་བའི་ཕྱིར་དང་། དག་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རིགས་པ་ཕྱི་མ་འདི་བཞི་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་པ། དབང་པོ་ལྔ་དང་གནས་ཏེ་དབང་རྟེན་ལུས་ཁོག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཟིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུར་གྲུབ་བོ། །ཇི་ལྟར་ཟིན་ན་མའི་མངལ་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞུགས་ཏེ་བརྒྱལ་བར་གྱུར་ནས་དེ་ཟིན་པ་ན་གདོད་ཕ་མའི་ཁུ་ཁྲག་ལས་ནུར་ནུར་པོ་དང་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་ནས་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་ཀྱི། རྣམ་ཤེས་ཁུ་ཁྲག་ལ་ཞུགས་ནས་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འདྲེས་ཏེ་བརྒྱལ་བར་མ་གྱུར་ན་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་རྣམས་རྣམ་པ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བས་ལུས་ནི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་ཞིང་སེམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་སྟེ། མདོ་ལས་དགའ་བོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མའི་མངལ་དུ་བརྒྱལ་བར་མ་གྱུར་ན། ཕ་མའི་མི་གཙང་བ་ལས་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ།

因缘果故"是指：主张常的人说："无论我们如何观察，都无法以智慧直接判断微细变化，但能够判断'这就是那个事物'，所以怎么能相信刹那变化呢？"回答是：因为这些事物是因所生的果，前前为因，后后为果，所以确立为刹那性；因为因是刹那性的，所以果是刹那性的；因为果是刹那性的，所以其因也确立为刹那性。常法因不生果，如虚空不产生花朵和瓶子等。常法果不被任何东西
2-291b
所生，如同虚空。因此，成为因果的必定是刹那性的本质，非刹那性无变化故不能成为因果。
如此总说后，再作别别观察：眼识等一切识都由四缘所生，因此极速刹那生起，这是佛教徒和外道都认可的，不认为有常住不变的心识。识的因是根和境色等，经中说："依眼色而生眼识"等。因此，既然诸行的果——心识已确立为刹那性，那么产生它的因——诸行也确立为刹那性。如果他人主张诸行是常法，由此产生刹那无常的心识，那么若从非刹那性中生出刹那性，则常法中应生出无常法，但这不合理，如同虚空不能产生瓶等。所以，心的诸因也如心一样确立为刹那性。
又，一切诸行都是心的果，因为它们只是由心的习气力而显现，除此之外无外境，没有不是由心积集业而产生的独立外境。这样，由因心是刹那性的
2-292a
所以果诸行确立为刹那性。
若问："如何知道诸行是心的果？又如何知道因为心是刹那性的，所以诸行也是刹那性的？"对此回答是以后面这四种理证："因为执持故，自在或主故，清净故，随顺有情故。"
其中，"执持故"是指：五根和处所即根所依身体，都是由识执持而生的，所以确立为心的果。如何执持呢？识入母胎后昏迷，由于执持，才从父母精血形成凝酪位、胞胎位等乃至具根身体，若识入精血后不与之混合昏迷，则凝酪位等状态决不会产生，所以身体随顺心并被心完全执持。经中说："喜贤啊，若识不在母胎昏迷，则不会从父母不净物形成凝酪位等。"
;


 །གཞན་ཡང་སེམས་ལ་གནོད་པར་གྱུར་ན་ལུས་ལ་ཡང་གནོད་པར་འགྱུར་ལ། སེམས་བདེ་བར་གྱུར་ན་ལུས་ཀྱང་ལེགས་པར་བདེ་བར་འགྱུར་བས་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། སེམས་དང་བྲལ་ན་ལུས་ཚོར་བ་མེད་པར་གྱུར་ནས་རུལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་སེམས་
2-292b
ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །བདག་པོའི་ཕྱིར། ཞེས་པ་སེམས་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་དབང་བྱེད་པའམ་བདག་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བདག་པོར་གྱུར་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་སེམས་ཀྱིས་ཁྲིད་དོ། །སེམས་ཀྱིས་དྲངས་སོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་གང་བསམ་པར་ལུས་ཀྱང་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་ན་དེས་ཁྲིད་པ་དང་དྲངས་པ་དང་། སེམས་ལ་འདོད་ཆགས་སྐྱེས་པ་ན། ལུས་ཀྱང་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་སྤྱོད་པ་ཟེད་ཟེད་པོའམ་གཟེང་གཟེང་པོ་དང་། བཞིན་འཛུམ་པ་དང་དགོད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ། གལ་ཏེ་ཞེ་སྡང་སྐྱེས་ན་སྡང་མིག་དང་བཞིན་ཁྲོ་གཉེར་དང་ཁུ་ཚུར་བཅངས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་སེམས་བདག་པོར་བྱེད་ཅིང་དབང་བྱེད་དོ། །ཡང་ལུང་གི་གཏན་ཚིགས་གཉིས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྣམ་ཤེས་མེད་ན་མིང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་མི་འབྱུང་ལ། དེ་མེད་ན་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སོགས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དག་དང་ཞེས་པ། སེམས་དག་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་སྟེ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་དག་པའི་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས། ས་གསེར་དུ་མོས་ན་གསེར་དུ་སྣང་བ་སོགས་ཇི་ལྟར་མོས་པ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་གིས་རྣམ་པ་གཞན་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། མདོ་ལས་ཀྱང་། དགེ་སློང་བསམ་གཏན་ཐོབ་པ་ཞེས་སོགས་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་རྗེས་འཇུག་ཕྱིར་ཞེས་པ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ལས་དགེ་སྡིག་
2-293a
བསགས་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྣ་ཚོགས་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། འདུ་བྱེད་རྣམས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡང་སྡིག་པ་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལོ་ཏོག་རྣམས་ཁ་དོག་དྲི་རོ་སོགས་མཐུ་ཆུང་ཞིང་། གསེར་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཡང་སོལ་བ་ལ་སོགས་པར་སྣང་ལ། བསོད་ནམས་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས། འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ཁ་དོག་དྲི་རོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དངོས་པོ་ངན་པ་རྣམས་ཀྱང་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བས་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་མངོན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་སེམས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་རྟག་པ་ཡིན་པར་མི་རིགས་པས་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདི་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་སོ་སོར་མ་ཕྱེ་བར་བསྡོམས་ཏེ་སྤྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མའི་མི་རྟག་པ་ཡིན་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །
诸行无常各别说
གཉིས་པ་ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་པ་དང་། ཕྱིའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་པར་བསྟན་པ་གཉིས་ལས།
说内诸行无常
དང་པོ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔས་ནང་གི་འདུ་བྱེད་ལུས་དང་བཅས་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མའི་མི་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པ་ནི། དང་པོ་སྐྱེ་བ་དང་། དེའི་རྗེས་སུ་ཇེ་བས་ཇེ་ཆེར་སྐྱེ་བ་སོགས། སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་ལ། དེ་དག་སྐད་ཅིག་མར་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་སམ་ཚད་མ་ནི། རྒྱུ་དང་ཚད་ཀྱི་ཁྱད་པར་སོགས་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་བར་བཅུ་བཞིས། ནང་གི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།

此外，当心受到伤害时身体也会受到伤害，当心快乐时身体也会良好舒适，因此身体随顺于心；若离开心，身体便失去感觉而腐坏，因此由心执持的缘故，诸行是心
2-292b
的果。"自在故"是指：心对诸行有支配权或成为主宰，因此诸行是心的果。如何成为主宰呢？世尊说："此世间为心所引导，为心所牵引。"由于身体随顺心的所想而行动，因此被心引导牵引；当心生起贪欲时，身体也随之而行，表现出轻浮举动、面带微笑和大笑等特征的改变。若生起嗔恨，则会显现瞪眼、皱眉、握拳等不同的举动，所以心是诸行的主宰和支配者。第二个教证理由是：如来说"以识缘名色"，若无识则不会有名色的状态，若无此，则不会有六入处等，因此诸行是心的果。"清净故"是指：随顺心的清净，如瑜伽师们由清净心的力量，若观想土为金则显现为金等，随着其观想，由三摩地力而显现各种不同形态。经中也广说："比丘获得禅定"等。因此，诸行是心的果。"随顺有情故"是指：有情众生的心积集善恶
2-293a
业而显现出各种世界，诸行随顺有情心的表现是：造恶心的有情，其庄稼色、香、味等势力微弱，金等物质也显现为炭等；而行善者心的力量使谷物等色香味圆满，甚至劣质物品也显现为珍宝等，所以诸行显然是心的果。因此，因心是刹那性的，所以果诸行也不应是常法，应了知其为刹那性。以上通过两个偈颂总体说明，未分别外内诸法，总括地说明一切诸行都是刹那无常的。
诸行无常各别说
第二，分为说明内诸行无常和外诸行无常两部分：
说内诸行无常
首先以五偈证明内诸行即身体及一切心心所法都是刹那无常的：首先是生，其后是渐次增长等，共十四种生；这些都是刹那性的理由或量是：由因、量的差别等直至随顺心，共十四种理由，以此证明内诸有为法都是刹那性的。


 །
2-293b
དེ་ལ་དང་པོ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་ནི། འཆི་བའི་ཆར་གཏོགས་པའི་རྣམ་ཤེས་འགགས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མའི་མངལ་དུ་ཞུགས་ཏེ་ཁུ་ཁྲག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བརྒྱལ་བར་གྱུར་པ་སྐྱེ་བར་ཉིད་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་དང་པོའོ། །དེ་ལྟར་འཆི་བའི་ཆར་གཏོགས་པའི་རྣམ་ཤེས་འགག་པ་དང་སྐྱེ་བའི་ཆར་གཏོགས་པའི་རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་བ་སྲང་མདའི་མཐོ་དམན་བཞིན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མའོ། །ཇེ་བས་ཇེ་ཆེར་སྐྱེ་བ་ནི། སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་རྣམ་ཤེས་མངལ་དུ་ཞུགས་པའི་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་མའི་རིམ་པས་ནུར་ནུར་པོ་དང་མེར་མེར་པོ་དང་། ལྟར་ལྟར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཇེ་བས་ཇེ་ཆེར་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་སྔ་མའི་གནས་སྐབས་བཏང་ནས་རྣམ་པ་གཞན་དང་གཞན་དུ་རིམ་པས་སྐད་ཅིག་གིས་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །རྒྱས་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་ལུས་རྒྱས་པའི་རྒྱུ་བཞི་སྟེ། ཁ་ཟས་དང་། གཉིད་དང་། ལེགས་པར་བྱ་བ། ཏིང་འཛིན་ནོ། །འདོད་ཁམས་ན་སྔ་མ་གསུམ་དང་། གཟུགས་ཁམས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་ལུས་ཉམ་ཆུང་བ་ལས་རྒྱས་ཤིང་བརྟས་པར་བྱེད་དོ། །བསྐུ་མཉེ་སོགས་ལེགས་པར་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་ལུས་རྒྱས་པའི་ཚབ་ཏུ་ཚངས་སྤྱོད་ཅེས་འགྲེལ་པར་འདུག །དེ་ལྟར་ལུས་རྒྱས་པའི་རྒྱུ་དེ་དག་གིས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བས་ན་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཏེ་རྟག་པ་ལ་གོང་ནས་གོང་དུ་རྒྱས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་གྱི་དངོས་པོ་དང་ཞེས་པ་ནི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོའི་སྐྱེ་བ་སྟེ། མིག་ཤེས་སོགས་རྣམ་ཤེས་དྲུག་པོའི་གནས་སམ་རྟེན་ནི་མིག་དབང་སོགས་དབང་པོ་དྲུག་གི་དངོས་པོ་ཡིན་པས་ན་དེ་དག་ཀྱང་
2-294a
སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཏེ་རང་གི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡིན་ཕན་ཆད་སྐད་ཅིག་མར་འགྱུར་གྱི་སྐད་ཅིག་གིས་འགྱུར་བ་མེད་པ་ནི་རྒྱུ་འབྲས་སུ་མི་རིགས་པ་སྔར་ཡང་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འགྱུར་དང་ཞེས་པ་འགྱུར་བའི་སྐྱེ་བ་ནི། སེམས་ལ་ཆགས་སོགས་སྐྱེས་པས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་ཀྱང་དེ་དང་མཚུངས་པར་གཞན་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བས་ན་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་བོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་ཞེས་པ་སྨིན་པའི་སྐྱེ་བ་ནི། མངལ་ནས་བཙས་པ་དང་། དེ་ནས་འགྲོ་ནུས་པའི་བར་བྱིས་པ་དང་། དེ་ནས་རྩེད་མོ་བྱེད་ནུས་པའི་བར་གཞོན་ནུ་དང་། དེ་ནས་ལུས་སེམས་ཀྱི་མཐུ་རྫོགས་པ་དར་ལ་བབ་པ་དང་། དེ་ལས་འདས་ནས་ལང་ཚོའི་ཆ་ཉམས་པའི་མགོ་བརྩམས་པ་དར་ཡོལ་དང་། སྐྲ་དཀར་གཉེར་མས་གང་ཞིང་རུ་ཞོམ་པ་རྒས་པའི་གནས་སྐབས་རྣམས་སུ་རིམ་པར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བས་ན་སྐད་ཅིག་མ་ཕྲེང་ཆགས་པའི་རྒྱུན་ཅན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དམན་དང་ཁྱད་པར་འཕགས་ཞེས་པ། དམན་པའི་སྐྱེ་བ་དང་མཆོག་གི་སྐྱེ་བའི་དམན་པ་ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། དེ་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་སྐྱེ་བའམ་མཆོག་གི་སྐྱེ་བ་ནི་ལྷ་དང་མིར་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ངེས་པ་མེད་པར་ངན་སོང་ནས་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་། མཐོ་རིས་ནས་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། མི་ནས་མིར་སྐྱེ་བ་སོགས་རིགས་མཐུན་པ་དང་། རིས་མི་མཐུན་པའི་སྐྱེ་བ་སྣ་ཚོགས་སུ་འགྱུར་བས་ན་མི་རྟག་པ་དང་དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་གྱིས་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི་རྟག་པ་ལ་རྣམ་པ་མི་འདྲ་
2-294b
བ་སྣ་ཚོགས་སུ་མི་འཐད་དོ། །འོད་གསལ་བ་དང་ཞེས་པ། འོད་གསལ་བར་སྐྱེ་བ་ནི་འདོད་ལྷ་རིས་དྲུག་ལས་འཕྲུལ་དགའ་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ལྷ་རྣམས་ལ་འོད་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གི་ལོངས་སྤྱོད་དང་སྙོམས་འཇུག་དག་རང་གི་སེམས་ཙམ་ལ་རག་ལས་ཏེ་བསམ་པ་བཞིན་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།

2-293b
其中，最初的生起是：死亡阶段的识灭去后，识入入母胎与精血混合而昏迷，这是连结生的第一刹那。如此，死亡阶段的识灭去和生的阶段的识生起，如同秤杆的高低一样同时发生，因此是刹那性的。渐次增长的生起是：第一刹那识入胎后，第二刹那等由刹那次第而成为凝酪位、胞胎位、坚肉位等状态，渐次增长，这是舍弃前一状态，逐渐以刹那变成不同状态。"增长"即增长的生起，是使身体增长的四种因：饮食、睡眠、护理和禅定。欲界具前三者，色界有禅定，这些使瘦弱的身体增长强壮。注释中将身体按摩等护理替换为梵行。由这些身体增长的因而增长，所以是刹那性的，因为常法不可能更上一层地增长。"所依事"是指所依事物的生起，即眼识等六识的住处或所依是眼根等六根事物，因此它们也是
2-294a
刹那性的，因为它们产生自己的果——刹那性的识。只要是因果关系就必定是刹那性的，非刹那变化者不合理作为因果，这前面已经说明。"变化"是指变化的生起，由于心中生起贪等，身体的表现也相应地变化，因此确立为刹那性。"成熟"是指成熟的生起：从胎出生后，至能行走之间为婴儿期；从此至能玩耍之间为少年期；从此至身心力量圆满为壮年期；超过此后青春衰退开始为过盛年期；白发皱纹遍布、身体佝偻为老年阶段。由于次第成熟，应知是连续刹那的相续。"同样，劣与殊胜"是指：劣的生起和胜的生起，劣即生于三恶趣，比此殊胜的生起或胜的生起是生于天界与人间。这些无有确定，从恶趣生于善趣，从善趣生于恶趣，从人生为人等，各种同类和不同类的生起多种多样，因此是无常的，而且是由刹那相续而如此生起，常法不合理有如此多种不同
2-294b
形态。"光明"是指光明的生起，欲界天中的六类天，自化乐天和他化自在天，以及色界和无色界的诸天被称为光明，因为他们的受用和禅定仅依靠自己的心，随心所欲而转。


 །ཇི་ལྟར་འཇུག་ན་འཕྲུལ་དགའ་བ་དག་ལྷའི་བུ་མོ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དང་གོས་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་གང་དང་གང་འདོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཙམ་གྱིས་སྤྲུལ་ནས་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ལྷའི་བུ་མོ་དག་གིས་ཀྱང་ལྷའི་བུ་རང་གི་ཡིད་ལ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་སྤྲུལ་ནས་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱང་ལྷ་གཞན་དག་དང་འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་མྱོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་བསམ་པ་དེ་དག་ཏུ་འཕྲུལ་ཞིང་ལོངས་སྤྱོད་དོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱང་སོ་སོའི་སྙོམས་འཇུག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་དང་གང་ལ་འཇུག་པར་འདོད་པ་དེ་རང་གི་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་འགྲུབ་ཅིང་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་བུ་དག་རྟག་པའི་ཆོས་ལ་མི་སྲིད་དེ། སེམས་སྐད་ཅིག་མའི་དབང་གིས་བྱུང་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འོད་མི་གསལ་ཞེས་པ། འོད་མི་གསལ་བར་སྐྱེ་བ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་དག་གི་ལྷག་མ། དགའ་ལྡན་གྱི་ལྷ་ནས། དམྱལ་བའི་བར་གྱི་འདོད་ཁམས་ཐམས་ཅད་རང་གི་སེམས་ཀྱིས་བསམ་པ་ཙམ་གྱིས་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་པས་འོད་མི་གསལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་གི་སེམས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱང་གནས་
2-295a
སྐབས་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མའི་མི་རྟག་པར་ཤེས་པར་བྱ་ལ། སྤྱིར་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་གནས་རིས་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་མེད་པར། འོད་གསལ་བ་ལས་འོད་མི་གསལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། འོད་མི་གསལ་བ་ལས་འོད་གསལ་བར་འགྱུར་ཞིང་། ནང་གི་བྱེ་བྲག་གིས་སྐྱེ་བ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྐྱེ་བས་ན་མི་རྟག་པ་དང་དེའི་རྒྱུན་ཡང་སྐད་ཅིག་མར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡུལ་གཞན་འགྲོ་བ་དང་ཞེས་པ་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བའི་སྐྱེ་བ་ནི་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་ལས་ཤི་འཕོས་ནས་འགགས་ཤིང་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་གྱི་འགྲོ་བའམ། གཟུགས་ཁམས་མན་ཆད་ལུས་དེས་ཀྱང་ས་གཅིག་ཏུ་མ་ཡིན་པར་གནས་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་ཡང་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་ཅིང་འགྲོ་བ་ཡི། རྟག་པ་ལ་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བོན་བཅས་ཞེས་པ། ས་བོན་དང་བཅས་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཉལ་ལམ་ས་བོན་དང་བཅས་པར་སྐྱེ་བ་སྟེ་མཐོང་སྒོམ་གྱི་སྤང་བྱའི་ཉོན་མོངས་རྣམས་ཟད་པའི་ལྷག་བཅས་དགྲ་བཅོམ་དང་། དེའི་ཕུང་པོ་ཐ་མའི་སྐད་ཅིག་མ་མ་གཏོགས་པར། གཞན་དགྲ་བཅོམ་ཞུགས་པ་དང་ཕྱིར་མི་འོང་དང་། ཕྱིར་འོང་དང་རྒྱུན་ཞུགས་དང་། ཁམས་གསུམ་གྱི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རྒྱུན་སྐྱེ་བ་ནི་ས་བོན་བཅས་པར་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ། དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་བཅས་པའི་ཆོས་དེ་དག་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་བོ། །
2-295b
ས་བོན་མེད་པའི་ངོ་བོ་དང་། །ཞེས་པ་ས་བོན་མེད་པའི་སྐྱེ་བ་ནི། འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་ས་བོན་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཡང་། ཕུང་པོ་རྣམས་སྔ་མ་རྒྱུ་དང་ཕྱི་མ་འབྲས་བུའི་ངོ་བོས་སྐྱེ་བ་སྟེ། ལྷག་བཅས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་དུ་འཇུག་ཁ་མའི་སྐད་ཅིག་ཐ་མ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཏེ། ལྷག་བཅས་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་སྲིད་དུ་སྐྱེ་བའི་ས་བོན་མེད་ཀྱང་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དེ་ཉིད་ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་དུ་མ་ཞུགས་བར་དུ་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་གྱི་སྐྱེ་བ་ཡོད་ལ། ལྷག་བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་སྐད་ཅིག་ཐ་མ་དེ་ཕན་ཆད་རྒྱུན་གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་སུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཇི་སྲིད་དུ་སྐྱེ་བ་དེ་སྲིད་དུ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྔོན་ས་བོན་དང་བཅས་པ་ལས་ཕྱིས་ས་བོན་མེད་པར་འགྱུར་བས་ན་མི་རྟག་པ་དང་དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་ཅན་དུ་ངེས་སོ།

如何趋入呢？化乐天的天子以心意所思，变化出具有所欲颜色、形状、衣饰等的天女来受用，同样地，天女们也会按照天子心中所愿变化出天子来受用。他化自在天的诸天也为了与其他天共享欲乐受用，心里怎样想就如何变化而受用。色界和无色界天也都能以自己的心力成就并现前各自想要进入的禅定三摩地。这些在常法中是不可能存在的，应知是由刹那心的力量而产生。"无光明"是指：无光明的生起是上述这些之外的，从兜率天以下直至地狱的整个欲界，不能仅凭心的意念而成就一切事，因此称为无光明。由于他们的心和受用也处于
2-295a
各种不同状态，所以应知是刹那无常的。总之，三界有情的生处没有绝对确定，从光明变成无光明，从无光明变成光明，并依内在差异而转生各种不同生处，因此无常，其相续也应知是刹那性的。"往他方"是指：往他方的生起是从一处死亡消失而生于他处的行进方式；或者，色界以下的身体也不只在一处，而是以刹那相续方式运行前往其他处所，常法中不可能有这样的性质。"有种子"是指：有种子的生起是带有能使三界转生的烦恼潜伏或种子而生，即除尽除见修所断烦恼的有余阿罗汉及其最后刹那的五蕴外，其他入阿罗汉道者、不还果、一来果、预流果及三界一切凡夫，都因具有烦恼种子，所以他们五蕴相续的生起是有种子生。这些生起如此伴随因果的法，确立为刹那性。
2-295b
"无种子性"是指无种子的生起：虽然是无有轮回生起种子的性质，但五蕴仍以前者为因、后者为果的方式生起，即有余阿罗汉们除了进入无余涅槃前的最后刹那外的五蕴。有余阿罗汉虽无后有生起的种子，但由先前业力所引的五蕴余留，在未入无余前仍有刹那相续的生起；有余五蕴的最后刹那之后无相续生起，因为已入无余涅槃界。因此，只要有生起就是刹那性的。如此，由于先前有种子而后来变为无种子，因此是无常的，并确定为具刹那相续性。


 །གཟུགས་བརྙན་དུ་ནི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི། རྣམ་ཐར་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པའི་གང་ཟག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུས་སྔོ་སེར་དཀར་དམར་གྱི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་སུ་སྣང་བའི་གཟུགས་བརྙན་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་དངོས་སུ་སྣང་བ་དེ་སེམས་ལ་ཏིང་འཛིན་གོམས་པའི་མཐུས་དེ་ལྟར་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་ཡང་སྔོན་མེད་ལ་ཕྱིས་སྣང་བའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་དང་དེ་ཡང་སེམས་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་རིམ་པར་གོམས་པ་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་བོ། །འདིས་ནི་རྨི་ལམ་དང་མི་སྡུག་པ་སོགས་གོམས་པ་ལས་གསལ་སྣང་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་སྣང་
2-296a
བ་ཙམ་དང་མི་རྟག་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་དང་པོ་སྐྱེ་བ་ནས་གཟུགས་བརྙན་གྱི་སྐྱེ་བའི་བར། སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་ལ་རྟག་པ་མེད་ཅིང་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དང་པོ་སྐྱེ་བ་ནི་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་གཞན་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་སྟེ། གནས་སྐབས་ཕྱི་མ་རྣམས་རིམ་པར་འགྱུར་བ་ལ་རྒྱུ་གཞན་དང་གཞན་མེད་ན་དེ་དང་དེ་འགྱུར་མི་སྲིད་དེ་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སྐྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ནས་སྐད་ཅིག་མ་རིམ་པར་བྱུང་བས་ནུར་ནུར་པོ་ཡི་གནས་སྐབས་དང་། དེ་ལས་མེར་མེར་པོ་སོགས་སྔ་མ་སྔ་མ་རྒྱུ་དང་། ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་འབྲས་བུའི་ངོ་བོས་སྐྱེ་འགག་བྱེད་ཅིང་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དང་སྒྲ་རྣམས་ཕྱི་མ་དང་སྡུད་པའི་དོན་ཡིན་པས་ཆེད་དུ་བཤད་མ་དགོས་སོ། །ཇེ་བས་ཇེ་ཆེར་སྐྱེ་བ་ནི་ཆེ་ཆུང་དང་དབྱིབས་དང་རྣམ་པ་སོགས་ཚད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མི་འདྲ་བས་སྐད་ཅིག་མར་འགྱུར་བ་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ལུས་རྟག་པ་ཡིན་ན་དང་པོའི་དུས་ལས་འགྱུར་བ་མེད་པས་ཁ་ཟས་སོགས་ཀྱིས་ལུས་རྒྱས་པ་དོན་མེད་དུ་འགྱུར་ན་ཡང་། དེ་མི་རུང་སྟེ་ཟས་སོགས་ཀྱིས་ལུས་རྒྱས་པ་བསྙོན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་གིས་མི་རྟག་པར་གྲུབ་པ་དང་། མིག་ཤེས་སོགས་རང་གི་རྟེན་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོར་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མའི་རང་བཞིན་གྱི་མི་རྟག་པ་ལ་དེ་ལྟར་འཐད་ཀྱི་རྟག་པ་ཡིན་ན་དེ་ལ་རྟེན་ཉིད་དུ་ནི་མི་སྲིད་དེ། རྟག་པ་ནི་རྒྱུ་གང་ལ་ཡང་བརྟེན་མི་དགོས་པ་དང་། རྟག་པ་དེས་འབྲས་བུ་གཞན་བསྐྱེད་པ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་
2-296b
རོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་དབང་པོ་ལ་མ་བརྟེན་པར་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་སོགས་མི་འབྱུང་བས། རྟེན་དབང་པོ་དང་བརྟེན་པ་རྣམ་ཤེས་གཉིས་ཀ་སྐད་ཅིག་གིས་མི་རྟག་པར་གྲུབ་བོ། །གལ་ཏེ་རྟེན་དབང་པོ་རྟག་བཞིན་དུ་དེས་བརྟེན་པ་རྣམ་ཤེས་མི་རྟག་པ་བསྐྱེད་ན་ཅི་འགལ་སྙམ་ན། བཞོན་པ་རྟ་སོགས་མི་འདུག་ན། ཞོན་པ་པོ་མི་སོགས་ཀྱང་མི་འདུག་པ་བཞིན་དུ། རྟེན་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་པར་རྟག་པར་སྡོད་བཞིན་བརྟེན་པ་རྣམ་ཤེས་མི་སྡོད་པར་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་དོ། །རྟེན་རས་ཚིག་ན་བརྟེན་པ་སྔོན་པོ་ཡང་ཚིག་པ་བཞིན་དུ་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་གཉིས་ཀ་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཐ་དད་དབྱེར་མེད་དོ། །ཆགས་སོགས་ཀྱིས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། བྱིས་པ་དང་ལང་ཚོ་སོགས་གནས་སྐབས་གཞན་དང་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་སྐྱེ་བ་ནི་བསྙོན་དུ་མེད་པར་གྲུབ་ན། རྟག་པར་གནས་པ་ལ་ནི་དེ་འདྲའི་འགྱུར་བ་དང་སྨིན་པ་དམིགས་པ་མི་སྲིད་དེ་དངོས་པོའི་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་དེ་ལས་རྣམ་པ་གཞན་འབྱུང་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་བོ།

影像生起"是指：修习八解脱等的行者由三摩地力，在心的所缘境中直接显现蓝、黄、白、红等颜色和形状的影像，这是由于心修习三摩地的力量而显现如此影像，因为先前不存在而后来显现，所以是无常的，而且是由心刹那相续次第熟习而成，因此确立为刹那性。由此可知，从梦境和不净观等修习中生起的一切明显显现都只是心的显
2-296a
现而且是无常的。如此，从最初生起到影像生起，十四种生起都无常且是刹那性的。最初的生起是凝酪位等其他状态产生的因，所以确立为刹那性；若后面状态的次第变化没有不同的因，则不可能发生这种变化，因为无因故。因此，从生起的第一刹那开始，刹那次第产生，凝酪位状态以及随后的胞胎位等，前前为因，后后为果，不断地生灭相续。由于"及"字都表示后面和总括的意思，所以不需要专门解释。渐次增长的生起是由大小、形状和样式等量的差别不同而成为刹那变化；同样，若身体是常法，则与最初时相比无有变化，那么饮食等使身体增长就变得毫无意义，但这不合理，因为饮食等使身体增长是不可否认的，因此确立为刹那无常。眼识等依赖自身所依诸根事物而生，这在刹那性无常中是合理的，若是常法则不可能有所依，因为常法不需依靠任何因，而且常法不合理产生其他果
2-296b
。然而，若不依靠根，则眼识等不会产生，所以所依根和所依识两者都确立为刹那无常。如果有人想：所依根是常法，但它产生所依无常识有何矛盾？那么，就像没有乘骑工具如马等，则乘骑者人等也不会存在一样，所依不变而常住，而所依识不住而变化是不可能的。如所依布被烧，则所依靠的蓝色也被烧一样，所依和所依靠两者都是无常的特征，不可分割。贪等导致身体形态变化，以及从婴儿到青年等状态的不同成熟生起，这些是不可否认的事实，在常住法中不可能观察到这样的变化和成熟，因为事物的状态不合理产生其他样式，所以确立为刹那性。


 །སྐད་ཅིག་མར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པར་རེ་ཞིག་རྟག་པར་གནས་ན་འགལ་བ་ཅི་ཡོད་སྙམ་ན། ཤིན་ཏུ་འགལ་ཏེ། སྐད་ཅིག་དང་པོ་མི་འཇིག་པར་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཞིག་ན་དང་པོའི་གནས་སྐབས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྟག་ཏུ་གནས་ཀྱི། མཐར་ནམ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་གནས་སྐབས་གཞན་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་། ཁྱད་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྟག་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ན་ཡང་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་རིགས་ཏེ་དངོས་པོ་དུས་ཀུན་ཏུ་ངོ་བོ་ཉིད་
2-297a
ཀྱིས་རྟག་པ་མ་དམིགས་པས་སོ། །དངོས་པོ་རྣམས་ཇི་ཙམ་ཞིག་ཏུ་མི་འགྱུར་བར་གནས་ཏེ་རྟག་ནས་གཟོད་འགག་གོ་སྙམ་ན། དངོས་པོ་རྣམས་ཐང་ཅིག་དང་ཡུད་ཙམ་དང་ཞག་དང་ཟླ་བ་ལོ་དང་བསྐལ་པའི་བར་དུ་མ་འགྱུར་བར་རྟག་པར་གནས་ཤིང་དེའི་མཐར་འགག་པ་ཡིན་ན། འགགས་ཡུན་རིང་ཐུང་ཡོད་པར་མི་རིགས་ཏེ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་པོ་སྐྱེས་མ་ཐག་གི་སྐད་ཅིག་བཞིན་དུ་རྟག་ཏུ་གནས་པར་འགྱུར་གྱི། འཇིག་ཁ་མའི་སྐད་ཅིག་ཏུ་ནམ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །སྐྱེས་མ་ཐག་པ་དང་འཇིག་ཁ་མའི་དངོས་པོ་དེ་གཉིས་གཅིག་ཡིན་ན་སྐྱེས་མ་ཐག་པ་ཡང་འཇིག་ཁ་མའི་སྐད་ཅིག་བཞིན་དུ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པའམ། འཇིག་ཁ་མའི་དངོས་པོ་ཡང་སྐྱེས་མ་ཐག་གི་སྐད་ཅིག་བཞིན་དུ་ད་དུང་ཡུན་ཇི་སྲིད་གཅིག་ཏུ་གནས་པར་ཅིས་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དང་པོ་སྐྱེས་པ་ནས་མཐར་འཇིག་པའི་སྐད་ཅིག་གི་བར་གྱི་ཡུན་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ཙམ་དུ་སྐད་ཅིག་གཞན་དང་གཞན་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དང་པོ་མི་འཇིག་མཐར་མི་འགྱུར་ཞེས་པ་འདི་རིགས་པའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་ཀུན་གྱི་གནད་ཀྱང་འདི་ལ་ཐུག་པ་ཡིན་ནོ། །འགྲེལ་བ་ལས་གནས་པ་ལ་ནི་མི་སྲིད་དང་ཞེས་པ་འགྱུར་བའི་སྐྱེ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་གཉིས་ཀའི་སྒྲུབ་བྱེད་དང་། དང་པོ་མི་འཇིག་མཐར་མི་འགྱུར་ཞེས་པའང་དེ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གསུང་མོད། འདོད་ཆགས་སོགས་ཀྱིས་ལུས་འགྱུར་བ་དེ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པར་སྔར་གྱི་དངོས་པོ་དེ་བཞིན་གནས་པ་ལ་མི་སྲིད་པ་དང་། བྱིས་པ་དང་གཞོན་ནུ་སོགས་ཀྱི་གནས་
2-297b
སྐབས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་དང་པོ་འགག་ནས་སྐད་ཅིག་གཞན་སྐྱེ་བ་ལ་འཐད་ཀྱི། དང་པོ་མི་འཇིག་ན་མཐར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ་དང་པོ་ཡི་གནས་སྐབས་མ་ཞིག་པར་རྟག་ཏུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གོ་རིམ་བཞིན་སྦྱར་ན་ཡང་དོན་ལ་ཁྱད་མེད་པར་མཐོང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་དམན་དང་མཆོག་གི་སྐྱེ་བ་དམིགས་པ་དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་གིས་མི་རྟག་པར་འདོད་པ་ལ་དེ་ལྟར་རུང་གི། སྐད་ཅིག་གིས་མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་ན་མཐར་འགྱུར་བའང་མི་རིགས་པས་དམན་དང་ཁྱད་པར་འཕགས་པར་སྐྱེ་བ་མི་རུང་བ་དང་། དེ་བཞིན་འོད་གསལ་བ་དང་འོད་མི་གསལ་བ་མི་རུང་བ་ནི་སྔར་གྱི་རིགས་པས་ཤེས་པའི་ཕྱིར་སླར་ཡང་རྒྱས་སྤྲོས་ཀྱི་བསྐྱར་ཟློས་མ་བྱས་སོ། །ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་མེད་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་མེད་ན་ཡུལ་དེ་ལས་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཙམ་གྱིས་མཐུས་མོད་ཀྱི། འགྲེལ་པ་ལས་གསུངས་པ་བསྡུས་ཏེ་བརྗོད་ན། ཇི་ལྟར་རྩྭ་ལ་མེ་མཆེད་པ་དག་རི་ནས་རི་ལ་ཐལ་ཏེ་འགྲོ་བར་སྣང་ཡང་རྩྭ་སོ་སོ་ལས་བྱུང་བའི་མེ་ཡི་སྐད་ཅིག་མ་རྒྱུན་ཆགས་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཙམ་ལས་མེ་ཞེས་བྱ་བའི་རྫས་རྟག་པ་དང་གཅིག་པུ་བ་ཞིག་གཞན་དང་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་མེད་པ་བཞིན་དུ། གང་ཟག་འཁོར་བའི་སྐྱེ་བ་སྣ་ཚོགས་འགྲོ་བ་དང་། ཡུལ་གཞན་དང་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་ཡང་། ཕུང་པོའི་རྒྱུན་གྱི་སྐྱེ་བ་ལེན་པ་དང་། ཕུང་པོའི་སྐད་ཅིག་གི་རྒྱུན་བར་མ་ཆད་པ་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྫས་རྟག་པ་གཞན་དང་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ།

若问不以刹那方式变化，而是暂时保持常住，有何矛盾？这极为矛盾：若第一刹那不灭而如是安住，则会如同最初状态那样永远存在，永远不会变化；如同第一刹那没有其他状态一样，在所有后续刹那中也无差别，一切事物都将成为纯粹的常法，但这极不合理，因为任何时候都未曾观察到事物本性上
2-297a
是常住的。若想事物在一定时间内不变而常住，然后才灭去，那么事物不变而常住的时间，无论是片刻、瞬间、日、月、年乃至劫，都不合理有灭的长短之分，因为一切事物应该如同刚生起的第一刹那那样永远存在，永远不会到达即将灭去的刹那。若刚生起和即将灭去的事物是同一的，则刚生起的也应如同将灭的刹那那样立即灭去，或者将灭的事物也应如同刚生起的刹那一样继续存在相同的时间，因为认为这两者是一的缘故。因此，从最初生起到最后灭去的刹那之间，无论有多长时间，都是由推理证明是不同的刹那。"初不灭终不变"这一理论是主要的，所有要点也归结于此。注释中说"住中不可能"等，是变化生起和成熟两者的证明，以及"初不灭终不变"也作为其证明的一种说法。贪等使身体变化，这在非刹那而保持前状的情况下是不可能的；婴儿、少年等状
2-297b
态的成熟，也只有在第一刹那灭去而生起其他刹那的情况下才合理；若初不灭，终也不变，因为最初的状态未坏而永远存在。如果按顺序配合起来，意义也是相同的。同样地，劣和胜的生起也只有在承认刹那无常的情况下才合理；若非刹那无常，则最终的变化也不合理，所以劣与殊胜的生起不合理，同样，光明与无光明也不合理，因为通过前面的理论已能理解，所以不再详细重复。若无刹那相续，则只是没有往他方的去处；注释中所说的归纳起来就是：如同草上蔓延的火焰看似从山到山，但实际上只是各自草上生起的火的刹那相续和合，而不是一个名为"火"的常住单一实体从一处到另一处；同样，有情转生于轮回的各种生处，以及从一处到另一处，也只是五蕴相续的受生，以及五蕴刹那相续不断地到达他处，而没有所谓"去者"这种常住实体从一处到另一处。


 །གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་པོ་དེས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་དེ། བདག་ཕྱོགས་ཕ་ཀིར་འགྲོའོ་སྙམ་
2-298a
དུ་བསམ་པའི་བྱེད་པ་པོ་དེས་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་བསྐྱོད་ནས་ཕྱོགས་དེར་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་འགྲོ་བ་པོ་མེད་ན་འགྲོ་བའི་བྱ་བའང་མེད་དེ། བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན་བྱ་བ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་ཡི་རྒྱུ། འགྲོ་བར་བྱེད་པ་པོ་དེ་སྐྱེས་ནས་གདོད་འདུ་བྱེད་རྣམས་གཞན་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པའམ། མ་སྐྱེས་པར་འགྲོ་བར་བྱེད། དང་པོ་ལྟར་ན་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་དེའི་དུས་ན་འདུ་བྱེད་གནས་པ་རྣམས་གར་ཡང་མ་སོང་བ་འདུག་པ་ལ་དེས་གཞན་དུ་འགྲོ་བར་ཇི་ལྟར་བྱེད་དེ་དེ་ལྟར་འདོད་པ་མི་རིགས་སོ། །གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་རྣམས་གཞན་དུ་སོང་བ་དེ་ལས་མ་གཏོགས་པ་འགྲོ་བར་བྱེད་པའི་རྫས་གཞན་ཇི་ལྟར་ཡོད་དེ་མ་དམིགས་སོ། །འགྲོ་བ་ད་དུང་མ་སྐྱེས་ན་དེས་འདུ་བྱེད་རྣམས་གཞན་དུ་འགྲོ་བར་ཇི་ལྟར་བྱེད་དེ་དེའི་ཚེ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་རིགས་པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་བསྟན་པ། འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡུལ་འདིར་གནས་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་སྤོ་བར་བྱེད་དམ། ཡུལ་གཞན་ན་གནས་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་གཞན་དུ་སྤོ་བར་བྱེད། དང་པོ་ལྟར་ན་བདག་ཉིད་ཡུལ་འདི་ན་གནས་བཞིན་པ་དེ་ཉིད་གཞན་དུ་མ་སོང་ན། དེས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཇི་ལྟར་ཕྱིན་པར་བྱེད་དེ། རྟ་ཡིས་མི་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་ལ། རྟ་ཡུལ་འདི་ལས་མ་བསྐྱོད་བཞིན་དུ་མི་དེ་ཡུལ་གཞན་དུ་བསྐྱལ་བར་མི་རུང་བ་བཞིན་ནོ། །འགྲོ་བ་པོ་ཡུལ་གཞན་ན་གནས་པ་ནི་དེར་སོང་ཟིན་ལ། འདུ་བྱེད་ཡུལ་འདིར་གནས་པ་ད་དུང་མ་སོང་བས་འགྲོ་བ་དང་
2-298b
འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཡུལ་ཐ་དད་པ་དག་གིས་གཞན་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བར་བྱེད་དེ། ཤར་གྱི་རྟས་ནུབ་ཀྱི་མི་ཡུལ་གཞན་དུ་བསྐྱལ་བ་བཞིན་ནོ། །ཡང་འདུ་བྱེད་དང་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་གཉིས་ལས། འགྲོ་བྱེད་སྔར་སྐྱེས་ནས་འདུ་བྱེད་སྤོ་བའམ། འདུ་བྱེད་སྔར་སྐྱེས་པ་དེ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཕྱིས་སྐྱེས་པས་སྤོ་འམ། དེ་གཉིས་དུས་མཉམ་དུ་སྐྱེས་ནས་གཞན་དུ་སྤོ་བ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ལྟར་ན་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་སྐྱེས་པའི་དུས་ན་སྤོ་བར་བྱ་བ་འདུ་བྱེད་མ་སྐྱེས་པས་ཅི་ཞིག་སྤོ་སྟེ་བུ་མ་སྐྱེས་པ་གསོ་བར་བྱར་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལྟར་ན་འདུ་བྱེད་སྐྱེས་པའི་དུས་ན་སྤོ་བར་བྱེད་པ་པོ་མ་སྐྱེས་པས་སྤོ་མི་ནུས་ཏེ། རྟ་མ་སྐྱེས་པས་སྐྱེས་བུ་གཞན་དུ་སྤོ་བའམ་བསྐྱལ་མི་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་ལྟར་ན་གླང་གི་རྭ་གཡས་གཡོན་བཞིན་དུ་དེ་གཉིས་མཉམ་དུ་སྐྱེས་པས་གང་གིས་ཀྱང་གང་སྤོ་བའི་རྒྱུ་མ་བྱས་ཏེ་དེ་གཉིས་ཀ་ཡུལ་གཞན་དུ་མགོ་མཉམ་དུ་ཕྱིན་པས་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་པོས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འགྲོ་བར་བྱས་པ་ཅུང་ཟད་མེད་དོ། །དེས་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་གྱིས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཞེས་བཏགས་ཤིང་། ཕུང་པོ་ལྔ་ཉིད་ལ་འགྲོ་བ་པོར་ཡང་བཏགས་པ་ལས་འདུ་བྱེད་ཉིད་རྒྱུན་གྱིས་འགྲོ་བར་སྣང་བ་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་བར་བྱེད་པོ་མེད་དེ། ཡན་ལག་ལས་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་ཐ་དད་དུ་མེད་ཀྱང་བཏགས་པས་ཡོད་པ་ཙམ་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདི་དག་དབྱིག་གཉེན་དང་བློ་བརྟན་གྱི་འགྲེལ་པ་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་མདོར་བསྡུས་སུ་བཀོད་པའོ། །དེ་ལྟར་དངོས་པོ་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་གྱིས་འགྲོ་བ་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་
2-299a
འགྲོ་བ་སྐད་ཅིག་མར་ཤེས་པར་བྱའོ།

若有人认为：是去者使诸行前往他方，就像"我要往那边去"
2-298a
这样思维的作者驱动身体的诸行去往那个方向，所以若无去者也就无去的行为，因为行为不可能无作者而生起。对此回应：使诸行前往他方的因——去者，是先生起后才使诸行去往他方，还是未生起时就使其前往？如果是第一种情况，当所谓的"去"这一法生起时，诸行尚安住不动，未曾往任何地方，此时它怎么能使其前往他方？这样认为不合理。若说诸行不是安住的，而是具有往他方去的自性，那么除了诸行自身前往他方外，怎么会有另外一个能使其前往的实体？这是未曾观察到的。若去尚未生起，它怎么能使诸行前往他方？因为那时还没有"去"。
另一种理论方式是：去者自身安住于此处而使诸行转往他方，还是安住于他方而使诸行转往他方？若是第一种情况，自身仍住在此处未曾离去，怎么能使诸行前往他方？就像马要将人送往他方，马若不动，就不可能将人运送到他方一样。若去者安住于他方，则已经到达那里，而诸行还停留在此处尚未前往，处于不同地点的去和去者
2-298b
怎么能使其他前往？就像东方的马无法将西方的人送往他方一样。
又，在诸行与去者二者中，是去者先生起后转动诸行，还是诸行先生起后被后生的去者转动，或是二者同时生起后转往他方？这三种情况中：若是第一种，当去者生起时，要被转动的诸行尚未生起，能转动什么呢？就像未出生的孩子无法被抚养一样。若是第二种，诸行生起时，转动者尚未生起，无法转动，就像未生的马无法将人转送到他方一样。若是第三种，就像牛的左右角同时生起，二者谁也没有成为谁的转动因，二者同时到达他方，去者对诸行的去毫无作用。
因此，五蕴以刹那相续前往他方称为"去"，而五蕴本身也被称为"去者"，除了诸行自身以相续方式显现为去之外，没有其他的去者。应知虽然支分与有支分的实体并非有别，但仅由假名安立而有。这些都是依据世亲和护法的注释简要陈述的。如此，除了事物以刹那相续而去之外，没有任何所谓的去者和去，因此
2-299a
应知去是刹那性的。


 །སྤྱིར་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བའི་རྣམ་གྲངས་ལ། དུ་མ་ཡོད་དེ། སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་ནི། སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བྱས་ནས་འདུ་བྱེད་རྣམས་གཞན་དུ་འགྲོ་བ། འཆག་པའི་བསམ་པས་ལུས་ཀྱི་གོམ་པ་འདོར་ནས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུའོ། །སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་བར་སྲིད་རྣམས་མའི་མངལ་ལ་སོགས་པར་འགྲོ་བ་ལྟ་བུ་དང་། འཕེན་པའི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་མདའ་འཕང་བ་ཕྱོགས་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུ་དང་། འབྲེལ་བའི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་རྟ་ལ་མིས་ཞོན་ནས་གཉིས་ཀ་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཆུ་དང་གཟིངས་སུ་འབྲེལ་བས་ཆུ་གང་དུ་ཕྱིན་པར་གཟིངས་ཀྱིས་ཀྱང་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུའོ། །བསྐྱོད་པའི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་ང་གིས་རྩྭ་དང་འདབ་མ་སོགས་ཁྱེར་ནས་ཕྱོགས་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུ་དང་། རང་བཞིན་ནམ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་ང་ཐད་ཀར་ཡུལ་ནས་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། མེ་གྱེན་དུ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་དང་། ཆུ་ཐུར་དུ་འགྲོ་བས་གཤོང་ལ་སོགས་པར་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུ་དང་། མཐུས་འགྲོ་བ་ནི། སྔགས་པ་རྣམས་སྔགས་ཀྱི་མཐུས་ཡུལ་གཞན་དང་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་དང་། རྫས་ཀྱི་མཐུས་སྨན་འཐུངས་པའམ་ལུས་ལ་བསྐུས་པས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་དང་། རྡོ་ཁབ་ལེན་གྱིས་ལྕགས་བསྒུལ་ཞིང་གྱེན་དང་ཐད་ཀར་དྲངས་ནས་འགྲོ་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མཐུས་ཡུལ་གཞན་དང་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྐད་ཅིག་མར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འཁོར་བའི་ས་བོན་དང་བཅས་པ་དེ་ཉིད་ནི་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་ལ་སྔ་མ་འགགས་ཀྱང་ཕྱི་མ་དེའི་ངང་ཚུལ་ཅན་དུ་སྐྱེ་བས་སྐད་ཅིག་མའི་མི་རྟག་པར་འདོད་པ་ལ་རིགས་ཀྱི། སྐྱེ་འགག་མེད་པར་
2-299b
གནས་པ་ལ་ས་བོན་མི་རུང་བའམ། ཡང་ན་སྐྱེ་འགག་མེད་པ་ལ་སྔར་ས་བོན་གནས་པ་དེ་ལྟ་བུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་ས་བོན་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་བོ། །སྔར་འཁོར་བའི་སེམས་རྒྱུན་ལ་ས་བོན་ཡོད་པ་ལམ་གྱིས་བཅོམ་ནས་ས་བོན་མེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་གྱུར་པ་ཡང་སེམས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་ལ་འཐད་ཀྱི། སྐད་ཅིག་མ་མིན་པ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྟག་པ་ལ་ནི་ལྷག་བཅས་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕུང་པོ་ཐ་མ་ཉིད་ནི་མི་སྲིད་དེ་སྔར་ས་བོན་དང་བཅས་པ་ལས་ཕྱིས་ས་བོན་མེད་ཅིང་སྔར་སྐྱེ་བ་དང་བཅས་པ་ལྟར་སླར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། འཁོར་བའི་ས་བོན་མེད་པའི་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་སྐྱེ་བའང་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་སྣང་བའི་གཟུགས་བརྙན་རྣམས་ཀྱང་། སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ནང་གི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་རྒྱུན་ཆགས་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ། །
说外诸行无常
གཉིས་པ་ཕྱིའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་ཚིགས་བཅད་གསུམ་སྟེ། འབྱུང་བ་ས་ཆུ་མེ་ང་བཞི་པོ་རྣམས་དང་། དོན་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་གཟུགས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མིན་པ་བཅས་རྣམ་པ་དྲུག་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་ནི། ཆུ་ནི་ཆུ་ཕྲན་དང་ཆུ་ཀླུང་དང་ལྡེང་ཀ་དང་མཚོ་དང་རྫིང་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས། དགུན་དཔྱིད་ལ་སོགས་པ་དང་ཐན་པ་སོགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བགས་ཀྱིས་སྐམ་ཞིང་འབྲི་བ་དང་། དབྱར་གྱི་ཆར་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ལས་ཁད་ཀྱིས་རྒྱས་ཤིང་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ་འཕེལ་འགྲིབ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་ན་འཕེལ་འབྲི་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རླུང་ཡང་རང་བཞིན་
2-300a
གྱིས་ས་གཅིག་ཏུ་གཡོ་བ་མེད་པར་མི་སྡོད་ཀྱི། ཕྱོགས་གར་ཡང་གཡོ་ཞིང་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་དང་། ཇེ་ཆེར་འཕེལ་བ་ཡོད་པ་དང་། ཇེ་ཆུང་དུ་འགྲིབ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་པ་ལ་གཡོ་བ་དང་འཕེལ་འགྲིབ་ཡོད་པར་མི་རིགས་སོ།

总的来说，前往他方的种类有很多，如：由心力而去，即以心为因使诸行前往他方，如以散步的意念迈步前往他方；由前业力而去，如中阴身往母胎等处；由投射力而去，如射出的箭前往其他方向；由关联力而去，如人骑马两者同往他方，或水与船相连，水往哪里船也跟着去；由推动力而去，如风携带草叶等前往他方；由自性或本质而去，如火向上升空中，水向下流至低洼处等；由力量而去，如咒师们以咒力前往各处，或以药物之力饮药或涂身而前往他方，或磁石推动铁并向上或平行引动，或以神变力前往各处。如此，一切存在的去来都应知为刹那性的。轮回的种子性在刹那相续中，虽然前者灭去，但后者以其方式生起，因此在承认刹那无常中合理；对于无生灭而
2-299b
安住者，种子不合理，或者说对无生灭者，先前安住的种子性不合理，因此具轮回种子的诸法也确立为刹那性。先前轮回心相续中有种子，由修道摧破后转变为无种子性，这在心是刹那性时合理；若心的本质是非刹那的常法，则有余阿罗汉的最后五蕴是不可能的，因为不可能先有种子后无种子，不可能先有生起后来无生起，因此无轮回种子的五蕴相续生起也确立为刹那性。三摩地所行境中显现的影像也因随顺心而确立为刹那性。如此，一切内在有为法也只是刹那相续而已。
说外诸行无常
第二，以三偈证明外诸行无常：地、水、火、风四大种，以及对境色、声、香、味、触和法处所摄的无表色等六种也是刹那性的。水，如小溪、江河、池塘和湖泊等，由冬春等和干旱等因而逐渐干涸减少，由夏季雨水等缘而逐渐增长，因此具刹那性质，因为有增减故。若是非刹那的常住性质，则不应有增减故。风也因自性
2-300a
不能在一处不动而停住，而是向各方动摇飘动，因此是刹那性；又因其有逐渐增长和逐渐减少，因此是刹那性，因为常法不合理有动摇和增减。
;


 །ས་ནི་ང་དང་ཆུ་ཡི་འབྱུང་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་ཞིང་དེ་དང་འབྲེལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་བཞི་ཡི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མའི་རང་བཞིན་གྱིས་མི་རྟག་པར་གྲུབ་བོ། །ཆུ་དང་རླུང་ལས་ཇི་ལྟར་སྐྱེས་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་དང་པོར་ཆགས་པའི་དུས་སུ་ནམ་མཁའ་ལ་ང་གཡོས་ནས་ང་གི་ཁམས་ཆགས་སོ། །རླུང་གི་ཁམས་ལས་ཆུ་བྱུང་སྟེ་ཤིང་རྟའི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུན་ཙམ་གྱི་ཆར་བབ་པས་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཁམས་ཆགས་སོ། །ཆུ་རླུང་གིས་བསྲུབས་པའི་དབུ་བ་ལས་ས་གཞི་རི་རབ་གླིང་བཞི་རྣམས་ཆགས་པ་ཡིན་པས་ཆུ་དང་ང་ལས་ས་ཡི་ཁམས་བྱུང་བའོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུ་འབྲས་ཉིས་ཆར་སྐད་ཅིག་མའོ། །ས་ལས་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་བཞི་དམིགས་པ་ནི། ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་འགྱུར་བར་དམིགས་པ་ནི། ལས་དགེ་བ་བསགས་པའི་སེམས་ཅན་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ས་གཞི་ཤིང་བལ་ལྟར་འཇམ་ཞིང་མཉེན་པར་དམིགས་པ་དང་། མི་དགེ་བ་བྱས་པའི་དམྱལ་བ་རྣམས་ལ་ལྕགས་སྲེག་རབ་ཏུ་ཚ་བའི་ས་གཞི་དང་། ངམ་གྲོག་དང་ཚེར་མ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཞི་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་ངོ་། །མིའི་ཡུལ་གྱི་ས་ལ་ཡང་རྨོ་བརྐོ་དང་ལག་བྱེད་ཀྱིས་མ་ཟིན་པའི་དུས་ན་ལོ་ཏོག་སོགས་མི་འཁྲུངས་ལ། ལག་བྱེད་ཀྱིས་ཟིན་ཚེ་ལོ་ཏོག་བཟང་དུ་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུ་འདི་ནི་འགྱུར་བ་དང་པོའོ། །ཐོ་བ་དང་འཇོར་ལ་སོགས་པས་བསྣུན་པས་
2-300b
ཁུང་དང་གཤོང་བུ་འབྱུང་བ་ནི་འགྱུར་བ་གཉིས་པའོ། །མེས་བསྲེགས་པའམ་ང་གིས་བདས་ནས་མཐོ་བ་དམའ་བར་གྱུར་པ་དང་། ཆུས་གཤེར་བས་བཤིག་པའི་འབྱུང་བས་བྱས་པའི་འགྱུར་བ་ནི་གསུམ་པའོ། །དུས་ཀྱིས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི། དུས་བཟང་བའི་ཚེ་ས་གཞིས་ཀྱང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་བཟང་དུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པ་དང་། དུས་ངན་པའི་ཚེ་ངན་པ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་དང་དབྱར་རྩྭ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་པོ་སྐྱེ་ལ་དགུན་སྐྱ་བོར་འགྱུར་ཞིང་འཁྱགས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ས་ཕྱོགས་ཁ་ཅིག་སྔོན་དགོན་པར་གྱུར་པ་ཕྱིས་གྲོང་དུ་གྱུར་ཏེ་འགྲོ་བ་མང་པོའི་འདུ་ལོང་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དང་། སྔོན་གྲོང་དུ་གྱུར་པ་ད་ལྟར་དགོན་པར་གྱུར་པ་སོགས་སྔ་ཕྱི་མི་འདྲ་བར་སྣང་བ་ནི་འགྱུར་བ་བཞི་པའོ། །དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་བཞི་པོ་དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་ལས་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ནི་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བ་མེད་ལ། སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་རྟག་པ་ལ་ནི་ནམ་ཡང་འགྱུར་བ་དམིགས་མི་སྲིད་པས་སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱི་རྣམ་པ་གཞན་དུ་སྐྱེས་པ་ལས་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ས་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་གྲུབ་བོ། །ཁ་དོག་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་པ་བཞི་ནི་འབྱུང་བ་བཞི་ལས་གྱུར་པར་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་དེ་ནི་འབྱུང་བ་དེ་དང་འདྲ་བར་འབྱུང་བ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དེས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །མེ་ནི་བུད་ཤིང་ལ་རག་ལས་ཏེ་འཇུག་པ་ནི་བུད་ཤིང་ཡོད་ན་འབར། མེད་ན་མི་འབར་བུད་ཤིང་ཆེ་ན་མེ་ཡང་ཆེ་ཞིང་ཆུང་ན་ཆུང་བའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་
2-301a
མར་གྲུབ་བོ། །མེ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཏུ་བུད་ཤིང་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཏེ། བུད་ཤིང་རིམ་བཞིན་ཚིག་ནས་མེ་འབྱུང་གི་བུད་ཤིང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་གནས་ནས་མེ་འབྱུང་ན་མེ་དང་བུད་ཤིང་གཉིས་ཀ་ཟད་པར་ཅི་སྟེ་འགྱུར། བུད་ཤིང་ཟད་ན་མེ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་རྒྱུ་ཡི་སྐད་ཅིག་དང་འབྲས་བུའི་སྐད་ཅིག་གི་རིམ་པར་ཇི་སྲིད་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱི་བར་དུ་འབྲས་བུ་མེ་འབྱུང་ལ། རྒྱུ་མེད་ན་འབྲས་བུ་མེ་ཡང་མི་སྣང་བས་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་འབྲས་སྐྱེ་འགག་བར་མ་ཆད་པར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ།

地依风和水之元素而产生并与之关联，由于自性有四种变化，因此以刹那性质而确立为无常。若问如何从水和风而生？世界初形成时，空中风动而成风界。风界生出水，如车轮般连续的雨降下而成水轮界。水被风搅动成泡沫，由此生成大地、须弥山和四洲，因此地界是从水和风而生。如此，因与果两者皆是刹那性。地有四种可观察的变化：由业差别而有的变化，如积累善业的天人众生感受柔软如棉的大地，造作不善业的地狱众生则有极热的铁烧地、深谷和荆棘等各种痛苦的基础；人间的土地，未经耕种和劳作时不生庄稼等，经过劳作时则生长良好庄稼，这是第一种变化。被锤子和锄头等击打
2-300b
形成洞穴和凹陷是第二种变化。被火烧或风吹使高处变低，被水浸泡破坏等由自然元素造成的变化是第三种。时间的变化是：在好时节时，大地也成为谷物等生长良好的因，在恶时节时则生长不好；夏季草等生长青绿，冬季变灰并冻结等；某些地区先前是荒野后来变成村庄，有许多人来往；先前是村庄而现在成为荒野等，前后呈现不同，这是第四种变化。这四种变化都是由刹那相续而变化，而不是每一刹那都有不同的形态；若是非刹那的常住本性，则永远不可能观察到变化，因此由前后刹那以不同样态生起而如此显现，所以地元素也确立为刹那性。色、香、味、触四者因是从四大种所转变而成，同样，这四者如同大种相同，以证成诸大种为刹那性的理论而确立。火依赖于柴薪而运行，有柴才燃，无柴不燃，柴大则火大，小则小，因此确立为刹那
2-301a
性。火是刹那性，同样柴薪也是刹那性，因为柴薪逐渐燃烧后生火，若柴薪保持不变而生火，火和柴薪怎么会都耗尽？柴薪尽则火不存在，因此两者以因的刹那和果的刹那次第，只要有因就生果火，无因则果火也不显现，如此一切事物以因果生灭不断地显现。


 །མེ་འབྱུང་བ་བཞི་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་བརྗོད་ནས། གདོང་ཁ་དོག་སོགས་བརྗོད་རིགས་པ་ལ། ཁ་དོག་སོགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མེ་བཤད་པས་གོ་རིམ་མི་བདེ་སྙམ་ན། གང་ལྟར་བསྟན་ཀྱང་དོན་ལ་འགལ་བ་མེད་ཅིང་། ཚིག་གི་སྡེབ་སྦྱོར་སྒྲིག་བདེ་བའི་དབང་གིས་དེ་ལྟར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་གསུངས། དེར་མ་ཟད་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་འགྱུར་ཐམས་ཅད་རང་གི་རིགས་འདྲ་སྔ་མ་རྒྱུ་དང་ཕྱི་མ་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་སྐད་ཅིག་གིས་སྐྱེ་ཞིང་འགག་པ་མེ་དང་བུད་ཤིང་ནི་དཔེས་སྟོན་པའི་ཆེད་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་སྒྲ་ནི་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ་དེའི་རྒྱུན་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྟག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར། སྒྲ་ཇི་ཙམ་གྲགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པོས་རྩོལ་བ་བསྐྱེད་པ་སོགས་ཀྱིས་སྒྲའི་རྒྱུན་ཇེ་བས་ཇེ་ཆེར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། དྲིལ་བུ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་བསྒྲགས་པ་ཡང་ཇེ་ཆུང་ཇེ་ཆུང་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་ཀྱི། སྒྲ་མ་ཡལ་བར་དུ་སྒྲ་གཅིག་
2-301b
ལ་སྐད་ཅིག་མ་མེད་ན། ཇེ་ཆེ་དང་ཇེ་ཆུང་དུ་འགྱུར་བ་མི་འཐད་པས་སྒྲ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཏེ་སྐྱེས་བུས་རྩོལ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཁའི་ང་གིས་ཚིག་འབྲུ་རྣམས་བརྗོད་པ་རིམ་པས་སྐྱེ་འགག་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་སོ་ཐར་དང་བསམ་གཏན་ཟག་མེད་གྱི་སྡོམ་པ་ལྟ་བུ་ལུས་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མིན་པ་ཡང་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་སྟེ་རྒྱུ་སེམས་ལ་མ་བརྟེན་པར་དེ་དག་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་སེམས་མི་རྟག་པས་འབྲས་བུ་རིག་བྱེད་མིན་པའི་གཟུགས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་བོ།

在解释四大种时已讲述了火，本应接着讲色等，却在讲色等之后又讲了火，似乎顺序不妥。对此解释：无论如何讲述都不违背实义，而是为了词句的韵律顺畅而如此安排。不仅如此，所有大种和所生色都以同类前者为因、后者为果，刹那生灭，而火与柴薪是作为例证而阐述。有人说：声是常法，因为其相续不像色等总是存在，声响多久就常住多久，不是刹那性。这是不正确的，因为由发声者努力等使声音相续逐渐增大而被感知，铃声等也逐渐变小，所以确立为刹那性。若声音在未消失前不是刹那性的
2-301b
单一声音，则不合理有逐渐增大和减小的变化，所以声是刹那性的，如同人发出努力，口中气息依次表达音节，而有次序的生灭。法处所摄无表色如别解脱、禅定和无漏律仪等非身语表示，也是随心而行，因为不依靠心这一因，它们就不会生起，因此由因——心的无常，果——无表色也确立为刹那性。


 །དྲི་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་པ་དང་མུ་སྟེགས་པ་དག་འདུ་བྱེད་རྣམས་མཐར་འཇིག་པའི་མི་རྟག་པར་འདོད་ཀྱང་། མི་ཤི་བ་དང་བུམ་པ་ཆག་པ་ལྟ་བུ་འཇིག་པ་དངོས་སུ་མ་མཐོང་བ་དེ་སྲིད་དུ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པར་རང་གི་ངོ་བོ་དེ་གནས་པར་འདོད་པ་ལ་དྲི་བ་བྱས་པ། ཁྱེད་ཅག་འདུ་བྱེད་རྣམས་མཐའ་ནམ་ཞིག་ན་མི་རྟག་པར་འདོད་ཀྱང་དེའི་བར་དུ་སྐད་ཅིག་མའི་མི་རྟག་པ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད་དྲིས་པ་ན། དེ་དག་ན་རེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་མཐར་འཇིག་པ་མཐོང་ལ། མ་ཞིག་བར་དུ་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པར་མ་མཐོང་བས་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པ་འདི་ནི་མི་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ལ་འདི་སྐད་དུ་འདྲི་བར་བྱ་སྟེ། མར་མེའི་མེ་ལྕེ་དང་འབབ་ཆུའི་རྒྱུན་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་གི་གསར་པ་འབྱུང་ཞིང་སྔ་མ་འགག་པ་སངས་རྒྱས་པ་དང་མུ་སྟེགས་པ་གཉིས་ཀས་འདོད་མོད་ཀྱང་། ཆུ་བོ་རྒྱང་ནས་མཐོང་བ་དང་། མར་མེ་ང་གིས་མ་གཡོས་པ་ལ་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པ་དབང་པོས་
2-302a
མངོན་སུམ་མ་མཐོང་ན་དེ་དག་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་ཅིས་མི་འདོད་ཅེས་དྲིས་པ་ལ། འབབ་ཆུ་ལ་རྒྱང་ནས་བལྟས་ན་གཅིག་འདྲ་ཡང་དྲུང་དུ་བཏུད་ནས་བལྟས་ན་ཆུ་གསར་བ་གསར་པ་ལས་ཆུ་གཅིག་མ་ཡིན་པ་མངོན་སུམ་མཐོང་ལ། མར་མེ་ལ་ཡང་མེ་ལྕེ་སྔ་མ་སྔ་མ་རྩེ་མོར་རིམ་པས་ཟད་ཅིང་ཡལ་ནས་རྩ་བ་ནས་མེ་ལྕེ་གསར་པ་རིམ་པར་འབྱུང་ཞིང་། མཐར་སྣུམ་ཟད་པ་ན་མེ་ཇེ་ཆུང་ཇེ་ཆུང་དུ་སོང་སྟེ་འགག་པར་མཐོང་གི། རྟག་ཏུ་སྔོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕྱིས་མི་མཐོང་བས་དེ་དག་སྐད་ཅིག་མ་མིན་པར་བརྗོད་མི་ནུས་ལ། ཀ་བ་དང་བུམ་པ་ཁང་ཁྱིམ་དང་སྐྱེ་བོ་དང་རྡོ་ཕ་ཝོང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལོ་དང་ཟླ་བར་བཞག་ན་ཡང་ཇེ་ཆུང་དུ་མི་འགྱུར་ཞིང་སྔར་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིས་ཀྱང་གནས་པས་ན་དེ་རྣམས་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པ་མ་མཐོང་ངོ་ཟེར་ན། ཡང་དྲིས་པ་ཀ་བུམ་སོགས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་དང་པོ་སྣང་ལ་བར་དུ་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་ཁ་དོག་དབྱིབས་སོགས་སྔར་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། མཐར་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ན་དངོས་སུ་འཇིག་པ་ཅི་སྟེ་མེད། དེ་ལྟར་ཡོད་བཞིན་འདི་རྣམས་མར་མེ་དང་འདྲ་བར་སྐད་ཅིག་མ་ཅིས་མ་ཡིན་ཞེས་དྲིས་པ་ན། དེ་དག་ན་རེ། མར་མེ་དང་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཀ་བུམ་སོགས་འདུ་བྱེད་རྣམས་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་ཏེ། མར་མེ་ནི་ཚ་བ་དང་སྣང་བར་བྱེད་པ་མི་བརྟན་པར་སྐད་ཅིག་གིས་སྐྱེ་ཞིང་འགག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་མཐོང་ལ། ཀ་བུམ་སོགས་གཞན་ནི། །སྐྱེས་ནས་ཇི་སྲིད་ཅིག་གི་བར་དུ་གདུང་འདེགས་པ་དང་ཆུ་བླུགས་པ་སོགས་ཀྱི་དོན་བྱེད་པས་སྲ་ཞིང་བརྟན་པའི་
2-302b
མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་མཐོང་བས་དེ་གཉིས་འདྲ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཟེར་ན། དེ་ལ་འདི་སྐད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་རང་གི་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་ཙམ་ནི་རང་གཞན་གཉིས་ཀར་གྲུབ་མོད་ཀྱི། དེས་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་གིས་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རང་བཞིན་མི་མཐུན་པ་དང་། འཇུག་པ་མི་མཐུན་པའོ། །རང་བཞིན་མི་མཐུན་པ་ནི་མེའི་རང་བཞིན་ཚ་བ་དང་། ཆུའི་རང་བཞིན་གཤེར་བ་ལྟ་བུའོ།

询问的原因是：世间人和外道虽然承认诸行最终毁灭是无常的，但认为在人未死亡和瓶子未破碎等直接灭亡未见到之前，是非刹那性的，其本性仍然存在。对此提问：虽然你们承认诸行最终是无常的，但为何在此之前不承认刹那无常？他们回答说：看到诸行最终灭亡，但在未灭之前没有看到刹那灭亡，所以不承认刹那灭亡。对此进一步询问：灯焰和流水的相续等，新的刹那生起而前者灭去，佛教徒和外道两者都承认，但从远处看到河流，或灯不被风吹动时，感官
2-302a
没有直接看到刹那灭亡，为何不承认它们是刹那性的？对此回答：流水虽然从远处看似相同，但走近仔细观察时，明显看到新水不断产生，并非同一水；灯焰也是前焰依次在顶端耗尽消失，从底部依次生起新焰，最终油尽时，灯焰逐渐变小而灭，不会永远如先前那样后来还能看到，所以无法说这些不是刹那性的。而柱子、瓶子、房屋、人和岩石等，即使放置数年数月，也不见变小，后来仍如先前所见那样存在，所以这些不见刹那灭亡。再问：柱瓶等事物也是初现，中间因缘力而色形等改变与先前不同，最终遇缘时直接灭亡，难道不是如此？既然如此，为何不像灯一样是刹那性的？他们回答：灯与柱瓶等其他诸行特性不同，灯被看到是热和发光的，不稳定，以刹那生灭为特性，而柱瓶等其他物则在一定时间内支撑梁柱、盛水等起作用，被看到是坚固稳定的
2-302b
特性，两者不相同。对此解释：诸行事物自相不同，这点自他两方都已成立，但这并不妨碍诸行是刹那无常的特性，因为特性不同有两种：自性不同和运行不同。自性不同如火的自性是热，水的自性是湿。
;


 །འཇུག་པ་མི་མཐུན་པ་ནི། མར་མེ་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་ལ། བུམ་པ་སོགས་འདུ་བྱེད་གཞན་རྣམས་སྐྱེས་ནས་དུས་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་གནས་ནས་གཟོད་འཇིག་པས་འཇུག་པ་མི་མཐུན་པ་འདི་ཁྱོད་ཀྱིས་ཞེ་འདོད་ཡིན་པར་མངོན་ན། མར་མེ་དང་བུམ་སོགས་རང་བཞིན་མི་མཐུན་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེས་སྐད་ཅིག་མར་འཇུག་པ་མི་མཐུན་པར་མི་འགྲུབ་པར་མ་ཟད། མར་མེ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་ཁྱོད་ལ་གྲུབ་པ་དེ་དཔེར་བྱས་ནས། བུམ་སོགས་འདུ་བྱེད་གཞན་སྐད་ཅིག་མར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེ་དེ་ཡང་མར་མེ་བསྒྲུབ་པ་ལ་མར་མེ་དང་། བ་ལང་བསྒྲུབ་པ་ལ་བ་ལང་དཔེར་འགོད་པ་ལྟ་བུ་རང་བཞིན་གཅིག་པ་ནི་དཔེར་མི་རུང་ཞིང་། རང་བཞིན་མི་གཅིག་པའི་དངོས་པོ་གཞན་འཇུག་པའམ་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་གཅིག་པ། ཉི་མ་མེ་དང་འདྲ་བར་ཚའོ། །བ་ལང་ནི་བ་མིན་དང་འདྲའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟར་བུམ་སོགས་དང་མར་མེ་རང་མཚན་གྱི་རྣམ་པ་མི་འདྲ་ཡང་། སྤྱི་མཚན་སྐད་ཅིག་མའི་མི་རྟག་པ་ཡིན་པ་ལ་ཁྱད་མེད་པར་སྒྲུབ་
2-303a
ནུས་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་མི་འདྲ་བ་ཙམ་གྱིས་ཆོས་ཁ་ཅིག་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་ལ། འགའ་ཞིག་རེ་ཤིག་གནས་ནས་ཕྱིས་འཇིག་པ་མི་སྲིད་དེ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པ་ལ་ཁྱད་མེད་དོ།

运行不同是：灯等在每个刹那生灭，而瓶子等其他诸行生起后在一定时间内安住然后才灭去，这种运行不同似乎是你所认为的。虽然灯与瓶等自性不同，但这不能证明它们在刹那性的运行上有不同，不仅如此，你已承认灯是刹那性的，我们以此为例，证明瓶等其他诸行也是刹那性的。这种例证，如用灯证明灯，用牛证明牛，自性相同的不能作为例证，而自性不同的事物，但运行或所证性相同，如"太阳像火一样热"，"牛与非牛相似"这样的表述，瓶等与灯虽然自相的样态不同，但在共相——刹那无常性上没有差别，所以能证
2-303a
明。仅仅因为样态不同，就说有些法刹那灭而有些暂时安住后才灭是不可能的，一切诸行在刹那灭上没有差别。


 །གཞན་ཡང་ཁྱད་ཅག་གི་ཞེ་འདོད་ལྟར་ན། མར་མེའི་སྙིང་པོ་སྐད་ཅིག་མ་མིན་པར་གནས་ནས་དེས་མེ་ལྕེ་སྐད་ཅིག་མ་རིམ་ཅན་དུ་བསྐྱེད་པ་དང་། ཀ་བུམ་སོགས་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པར་རང་གི་ངོ་བོ་དེ་ཉིད་དུ་གནས་ན། ན་ནིང་ད་ལོ་སང་ཕོད་སོགས་ཀྱི་དུས་རྣམས་སུ་ཆུ་བླུགས་པ་དང་གདུང་འདེགས་སོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐ་དད་དུ་མ་སྐྱེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་ཡིན་པས། ཁྱོད་ལ་འདི་ལྟར་འདྲི་སྟེ། རྟ་ལ་མི་ཞོན་ནས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ན། རྟ་ནི་གང་དུ་མ་སོང་བར་དེ་ན་འདུག་བཞིན་དུ་མི་དེ་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ཡོད་དམ། དེ་དག་ན་རེ། དེ་ལྟ་བུ་འཇིག་རྟེན་ན་མི་སྲིད་པས་མི་འདོད་དེ། །མི་དང་རྟ་མཉམ་དུ་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ལ་ལན་བརྗོད་པ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་འདོད་པ་དེ་བཞིན་མར་མེའི་སྙིང་པོ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པར་འདུག་ནས་མེ་ལྕེ་སྐད་ཅིག་མ་བསྐྱེད་པ་དང་། བུམ་སོགས་མི་གཡོ་བར་འདུག་ནས་ཆུ་བླུགས་པ་སོགས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་། མིག་སོགས་དབང་པོ་རྣམས་སྔ་མའི་ངང་ཚུལ་ལས་མི་གཡོ་བར་འདུག་ནས། མིག་ཤེས་སོགས་བསྐྱེད་པ་འདི་ཡང་རྒྱུ་མ་གཡོས་ནས་འབྲས་བུ་གཡོ་བ་གསར་དུ་སྐྱེད་པ་མི་རིགས་ཏེ། འབྲས་བུ་འདི་དག་གི་རྒྱུ་ནི་མི་གཡོ་བ་དེ་དག་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་བས་རྟ་འདི་ན་འདུག་བཞིན་དེ་ལ་ཞོན་པའི་མི་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་དང་ཅིས་མི་འདྲ། 
2-303b
མར་མེའི་སྙིང་པོ་ཡང་སྣུམ་གྱིས་ཡང་ཡང་བྲན་པ་མེ་ལྕེས་ཟོས་ནས་རིམ་པ་རིམ་པར་ཟད་ཅིང་འགགས་ནས་སྣུམ་ཟད་པ་ན་མར་མེ་ཤི་སྟེ་སྡོང་བུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་གྱི་སྡོང་བུ་ལ་སྐྱེ་འགག་མེད་པར་མར་མེ་བསྐྱེད་ན་སྡོང་བུ་ནམ་ཡང་མི་འགག་ལ། མར་མེ་ཡང་ནམ་ཡང་མི་འགག་མོད་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པས་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཀ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཀ་བུམ་སོགས་ཀྱིས་དོན་བྱེད་པ་དང་དབང་པོ་ལས་དབང་ཤེས་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མར་མེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་འབྲས་བུ་གཉིས་ཆར་སྐད་ཅིག་མར་ཡིན་པར་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བརྗོད་པ་དང་། དེ་དག་ན་རེ། དེ་ལྟར་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་མར་མེ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཐོང་བས་མི་རྟག་པར་ཡོངས་སུ་གཅོད་ཅིའི་ཕྱིར་མི་ནུས་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པའི་མཐོང་བས་སྐད་ཅིག་མར་ཡོངས་སུ་གཅོད་མ་ནུས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཡོད་པས་མ་ཡིན་ཏེ། གློག་དང་ཆུ་བུར་དང་སྤྲིན་དང་མར་མེ་དང་འབབ་ཆུ་རྣམས་རིང་པོ་མི་ཐོགས་པར་འགག་པ་དང་། སྣང་བའི་དུས་ནའང་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བར་སྣང་བའི་སྒོ་ནས་སྐད་ཅིག་གིས་མི་རྟག་པར་རྟོགས་སླ་ལ་ཀ་བུམ་དང་བྲག་རི་དང་རྡོ་རྗེའི་རྡོ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཡང་། ཇི་སྲིད་དུ་རིགས་འདྲ་བར་མ་ཆད་པར་བྱུང་བས་འཁྲུལ་རྒྱུ་བྱས་ནས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པའི་རྟག་པར་གནས་པ་ནི་ནམ་ཡང་མི་སྲིད་དོ། །འཁྲུལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཟིན་པའི་སེམས་ཅན་བློ་གྲོས་ཀྱི་མཐུ་ཆུང་བ་རྣམས་ལ་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་
2-304a
དང་མི་མཐུན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་འདུ་བྱེད་རྣམས་གཙང་བདེ་རྟག་བདག་ཏུ་ཞེན་པ་ཡིན་ཏེ། མིག་སེར་གྱི་ནད་ཀྱིས་ཟིན་པས་དུང་ལ་སེར་པོར་མཐོང་བ་དང་། མཚན་མོ་མགལ་མེ་བསྐོར་བ་ལས་འཁོར་ལོ་ལྟར་སྣང་བ་དང་། མུན་པ་ཚབ་ཚུབ་ཀྱི་དུས་ན་མིག་མི་གསལ་བས་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་བཟུང་བ་བཞིན་ནོ།

另外，按照你们的想法，灯芯不是刹那性而常住，由它生出依次的刹那灯焰，柱子、瓶子等非刹那性而以自身本性常住，那么去年、今年、明年等时间中装水、支撑梁柱等应该不会产生不同的多种结果。因此向你询问：人骑马去往他方时，马是否不动地停在原地而人独自前往他方？他们回答：这种情况在世间是不可能的，不承认这种情况，人和马是一起前往他方的。对此回应：如果按照你的想法，灯芯是非刹那性的常住而产生刹那性的灯焰，瓶等不动而进行盛水等行为，眼等诸根不离原状而产生眼识等，这种因不动而产生新的运动果也不合理，因为已承认不动的这些是这些果的因，这与马停在此处不动而骑在马上的人前往他方有什么不同？
2-303b
灯芯也是被油反复滋润而被灯焰消耗，依次耗尽灭尽，当油尽时灯熄灭，灯柄也变成灰，若灯柄无生灭而生灯，灯柄永不会灭，灯也永不会灭，但事实不是这样，因此因果二者都是刹那性的；同样，柱瓶等作用和从根生识等一切也都如灯一样，因果二者都是刹那性的，请了知。
他们又问：如果诸行都是刹那性的，为何世人不能像观察灯等那样，通过观察确定无常？回答：世人的观察不能确定刹那性，并不是因为诸行有刹那性和非刹那性的差别，而是闪电、水泡、云、灯和流水等很快就会灭去，即使在显现时也以不同形态显现，从这方面容易了解其刹那无常性；而柱瓶、山崖和金刚石等虽是刹那性的，但由于相似类型不间断地产生而造成错觉，产生颠倒的常见，而非事物是非刹那性的常住，这是永远不可能的。被错觉因素影响的、智力微弱的众生，产生与事物实际情况
2-304a
不符的颠倒认识，执著诸行为净、乐、常、我，如同患黄眼病者见白螺为黄色，夜晚旋转火把而显现如轮，昏暗混乱时因眼不清而把绳子当作蛇一般。
;


 །དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་ཡོད་པས་འཁོར་བ་ཡང་གྲུབ་ལ། ཚད་མ་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་དེ་བསལ་བས་རྣམ་བྱང་ཡང་བསླུ་མེད་དུ་འགྲུབ་ཀྱི། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་མེད་པར་འཇིག་རྟེན་པས་མཐོང་བ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་མཐོང་བ་ཡིན་ན་ཐམས་ཅད་ཡེ་ནས་གྲོལ་བར་གྱུར་པའམ། ཡང་ན་ནམ་ཡང་གྲོལ་བ་མེད་པར་འགྱུར་ན་ཡང་། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་བསླུ་མེད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་རང་ཁམས་མཐོང་བ་དང་མ་མཐོང་བ་ཙམ་ལ་ཚད་མར་མི་གཟུང་བར་ཡང་དག་པའི་རིགས་ལམ་ཚད་མ་དང་ལྡན་པ་ལ་བརྟེན་ན་བློ་གྲོས་ཀྱི་སྣང་བ་རབ་ཏུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །སྐམ་དང་འཕེལ་དང་སོགས་ནས་དྲི་བའི་བར་གྱི་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེས་ན་ཕྱི་ཡི་འདུ་བྱེད་དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་དབྱིག་གཉེན་འགྲེལ་པའི་དགོངས་པ་སློབ་དཔོན་བློ་གྲོས་བརྟན་པས་རྒྱས་པར་བཀྲལ་བའི་དོན་ཚང་བར་མདོར་བསྡུས་ཏེ་གསལ་བར་བཀོད་པ་ཡིན་ནོ། །
理证无补特伽罗我
གཉིས་པ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་བསྒྲུབ་པ་ནི། གང་ཟག་བཏགས་པར་སོགས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྡོམ་བཞིའི་ནང་ནས་རྟོགས་
2-304b
དཀའ་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ། མི་རྟག་པ་ནི་མེད་པའི་དོན་གྱིས་མི་རྟག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པའི་དོན་གྱི་མི་རྟག་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་ཅིང་། དེའི་ནང་ནས་སྐད་ཅིག་མའི་མི་རྟག་པ་བསྒྲུབ་པ་ལ། སྤྱིར་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པའི་རྣམ་གྲངས་བཅུ་བཞི། བྱེ་བྲག་ཏུ་ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པའི་རྣམ་གྲངས་བཅུ་བཞི། ཕྱིའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པའི་རྣམ་གྲངས་དངོས་བསྟན་བཅུ་ཙམ་ཞིག་བསྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་བསྒྲུབ་པ་ནི། གོང་དུ་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་སྐད་ཅིག་གིས་མི་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པ་དེས་གང་ཟག་གི་བདག་གཅིག་པུ་བ་ཞིག་མེད་པར་དོན་གྱིས་གྲུབ་པའང་ཡིན་མོད་ཀྱི། འཇིག་རྟེན་པ་དང་མུ་སྟེགས་པ་དག་ཕུང་པོ་ཁུར་དུ་འཁྱེར་བའི་བྱེད་པ་པོ་རང་དབང་ཅན། བདག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། བྱེད་པ་པོ་ཞེས་བྱའི་མིང་ཅན་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་རྣམས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གསོ་བ་པོ་དང་། རྩལ་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པས་ཤེད་ཅན་དང་། ཤེད་བདག་དང་། སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོ་ཤེད་བྱེད། ཅེས་བྱ་བ་ལས་སྐྱེས་པས་ཤེད་ལས་སྐྱེས་དང་། ཤེད་བུ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་བརྗོད་པའི་བདག་ནི་ཡོད་ལ་དེ་འཆིང་བ་དང་གྲོལ་བ་པོའི་གཞིར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །རང་སྡེ་གནས་མའི་བུའི་སྡེ་པ་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་བདག་ཡོད་པར་འདོད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གང་ཟག་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་ལ་སོགས་པར་བསྟན་
2-305a
པ་དང་། གང་ཟག་གཅིག་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་ན་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གང་ཟག་གོ་ཞེས་གསུངས་པས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་ཡོད་དེ། བདག་མེད་ན་སུ་ཞིག་འཁོར་བར་འཆིང་སུ་ཞིག་གྲོལ། སུ་ཞིག་གིས་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་སུ་ཞིག་ལམ་ལ་འཇུག་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་བདག་ཡོད་དོ་ཞེས་འདོད་ཅིང་། མུ་སྟེགས་རྣམས་ཀྱི་ནི་བདག་དེའི་ཆེ་ཆུང་ཀྱང་ལུས་དང་འཚམས་པར་ཡོད་ཅེས་དང་། ཁ་ཅིག་གིས་བེམ་པོ། ཁ་ཅིག་གིས་ཤེས་པ། ཁ་ཅིག་གིས་གཟུགས་ཅན། ཁ་ཅིག་གིས་གཟུགས་ཅན་མིན་པ་སོགས་འདོད་ཚུལ་དུ་མ་དང་། ཐམས་ཅད་སྤྱིའི་བདག་དེ་རྟག་པ་དང་གཅིག་པུར་འདོད་ལ། ཡང་རང་དབང་ཅན་དང་། བྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཞེ་འདོད་ཀྱིས་ཀུན་བརྟགས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྨྲའོ། །རང་སྡེ་གནས་མ་བུའི་སྡེ་བ་དག་གིས་བདག་རྫས་སུ་ཡོད་ཀྱང་ཕུང་པོ་དང་གཅིག་མ་ཡིན་ལ། ཐ་དད་ཀྱང་མ་ཡིན་པས་རྟག་མི་རྟག་སོགས་བརྗོད་དུ་མེད་པར་འདོད་དོ།

 །དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་ཡོད་པས་འཁོར་བ་ཡང་གྲུབ་ལ། ཚད་མ་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་དེ་བསལ་བས་རྣམ་བྱང་ཡང་བསླུ་མེད་དུ་འགྲུབ་ཀྱི། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་མེད་པར་འཇིག་རྟེན་པས་མཐོང་བ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་མཐོང་བ་ཡིན་ན་ཐམས་ཅད་ཡེ་ནས་གྲོལ་བར་གྱུར་པའམ། ཡང་ན་ནམ་ཡང་གྲོལ་བ་མེད་པར་འགྱུར་ན་ཡང་། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་བསླུ་མེད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་རང་ཁམས་མཐོང་བ་དང་མ་མཐོང་བ་ཙམ་ལ་ཚད་མར་མི་གཟུང་བར་ཡང་དག་པའི་རིགས་ལམ་ཚད་མ་དང་ལྡན་པ་ལ་བརྟེན་ན་བློ་གྲོས་ཀྱི་སྣང་བ་རབ་ཏུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །སྐམ་དང་འཕེལ་དང་སོགས་ནས་དྲི་བའི་བར་གྱི་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེས་ན་ཕྱི་ཡི་འདུ་བྱེད་དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་དབྱིག་གཉེན་འགྲེལ་པའི་དགོངས་པ་སློབ་དཔོན་བློ་གྲོས་བརྟན་པས་རྒྱས་པར་བཀྲལ་བའི་དོན་ཚང་བར་མདོར་བསྡུས་ཏེ་གསལ་བར་བཀོད་པ་ཡིན་ནོ། །
理证无补特伽罗我
གཉིས་པ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་བསྒྲུབ་པ་ནི། གང་ཟག་བཏགས་པར་སོགས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྡོམ་བཞིའི་ནང་ནས་རྟོགས་
2-304b
དཀའ་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ། མི་རྟག་པ་ནི་མེད་པའི་དོན་གྱིས་མི་རྟག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པའི་དོན་གྱི་མི་རྟག་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་ཅིང་། དེའི་ནང་ནས་སྐད་ཅིག་མའི་མི་རྟག་པ་བསྒྲུབ་པ་ལ། སྤྱིར་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པའི་རྣམ་གྲངས་བཅུ་བཞི། བྱེ་བྲག་ཏུ་ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པའི་རྣམ་གྲངས་བཅུ་བཞི། ཕྱིའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པའི་རྣམ་གྲངས་དངོས་བསྟན་བཅུ་ཙམ་ཞིག་བསྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་བསྒྲུབ་པ་ནི། གོང་དུ་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་སྐད་ཅིག་གིས་མི་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པ་དེས་གང་ཟག་གི་བདག་གཅིག་པུ་བ་ཞིག་མེད་པར་དོན་གྱིས་གྲུབ་པའང་ཡིན་མོད་ཀྱི། འཇིག་རྟེན་པ་དང་མུ་སྟེགས་པ་དག་ཕུང་པོ་ཁུར་དུ་འཁྱེར་བའི་བྱེད་པ་པོ་རང་དབང་ཅན། བདག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། བྱེད་པ་པོ་ཞེས་བྱའི་མིང་ཅན་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་རྣམས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གསོ་བ་པོ་དང་། རྩལ་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པས་ཤེད་ཅན་དང་། ཤེད་བདག་དང་། སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོ་ཤེད་བྱེད། ཅེས་བྱ་བ་ལས་སྐྱེས་པས་ཤེད་ལས་སྐྱེས་དང་། ཤེད་བུ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་བརྗོད་པའི་བདག་ནི་ཡོད་ལ་དེ་འཆིང་བ་དང་གྲོལ་བ་པོའི་གཞིར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །རང་སྡེ་གནས་མའི་བུའི་སྡེ་པ་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་བདག་ཡོད་པར་འདོད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གང་ཟག་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་ལ་སོགས་པར་བསྟན་
2-305a
པ་དང་། གང་ཟག་གཅིག་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་ན་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གང་ཟག་གོ་ཞེས་གསུངས་པས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་ཡོད་དེ། བདག་མེད་ན་སུ་ཞིག་འཁོར་བར་འཆིང་སུ་ཞིག་གྲོལ། སུ་ཞིག་གིས་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་སུ་ཞིག་ལམ་ལ་འཇུག་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་བདག་ཡོད་དོ་ཞེས་འདོད་ཅིང་། མུ་སྟེགས་རྣམས་ཀྱི་ནི་བདག་དེའི་ཆེ་ཆུང་ཀྱང་ལུས་དང་འཚམས་པར་ཡོད་ཅེས་དང་། ཁ་ཅིག་གིས་བེམ་པོ། ཁ་ཅིག་གིས་ཤེས་པ། ཁ་ཅིག་གིས་གཟུགས་ཅན། ཁ་ཅིག་གིས་གཟུགས་ཅན་མིན་པ་སོགས་འདོད་ཚུལ་དུ་མ་དང་། ཐམས་ཅད་སྤྱིའི་བདག་དེ་རྟག་པ་དང་གཅིག་པུར་འདོད་ལ། ཡང་རང་དབང་ཅན་དང་། བྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཞེ་འདོད་ཀྱིས་ཀུན་བརྟགས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྨྲའོ། །རང་སྡེ་གནས་མ་བུའི་སྡེ་བ་དག་གིས་བདག་རྫས་སུ་ཡོད་ཀྱང་ཕུང་པོ་དང་གཅིག་མ་ཡིན་ལ། ཐ་དད་ཀྱང་མ་ཡིན་པས་རྟག་མི་རྟག་སོགས་བརྗོད་དུ་མེད་པར་འདོད་དོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是您要求的简体中文直译：
这样，由于有颠倒的心识，轮回得以成立；用具有量度的智慧消除那颠倒的心识，清净[道]也必无欺地成就。若无颠倒的心识，世间所见一切皆为如实见，则一切本来就已解脱，或者永不得解脱。[然而]并非如此，烦恼与清净皆确实无欺存在，故不应仅以世间自然所见与未见作为量度，若依靠如理的正确量度，智慧之光将广大增长。从枯萎、增长等直至气味[的变化]，由前述[理由]可知外在有为法也是刹那性的。以上是依照世亲论师的释义，由慧稳论师广泛阐释的内容，此处已完整简要地明确陈述。
理证无补特伽罗我
第二，证成人无我，以"补特伽罗假立"等十二偈颂来说明。在法四要义中，对难解者作特别解释，无常有以无为义的无常和以刹那灭为义的无常两种。其中，证明刹那无常时，总的十四种证明方法，特别有十四种证明内在有为法是刹那性的方法，约十种明显宣说的证明外在有为法是刹那性的方法。在这之后，证明补特伽罗无我：虽然前面证明五蕴以刹那性无常，已间接证明没有单一的补特伽罗我，但世间人和外道认为有一独立自主的、能担负五蕴重担的作者，称为"我"、"命"、"补特伽罗"、"作者"等；同样地，[他们认为有]使五蕴相续不断的滋养者，具备各种能力的强者、力主、众生主宰的力作者，从力而生故称力生、力子等各种名称，认为这样的"我"确实存在，并以此作为束缚与解脱的基础。
我宗中正量部等也承认有我，[他们认为]世尊也说有凡夫补特伽罗、预流补特伽罗等，并说"若一补特伽罗出现于世间，能为世间一切带来利益安乐，即如来补特伽罗"，因此一切有情皆有我。若无我，谁在轮回中被束缚？谁获解脱？谁能成办自他利益？谁趋入道路？因此，必定有我。外道们则认为此我的大小与身体相称，有些说它是物质性的，有些说是心识，有些说有形，有些说无形等多种主张，普遍认为这我是常恒的、单一的；此外基于独立自主、作者等各种观念妄想而有各种说法。我宗正量部等认为我实质存在，但既非与蕴一，亦非与蕴异，故不可说其常或无常等。


 །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་འདོད་པ་ལྟར་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ནི། གང་ཟག་དང་བདག་ཅེས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐ་སྙད་ཙམ་གྱིས་བཏགས་པར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་དགོངས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་པར། སོ་སྐྱེ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་ལ་གང་ཟག་གི་མིང་དུ་བཏགས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི། བདག་དང་གང་ཟག་རྫས་སུ་འམ་དོན་དམ་པར་རམ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་
2-305b
མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བཏགས་པས་ཡོད་པ་དང་། རང་གི་ངོ་བོ་རྫས་སུ་མེད་པར་བསྟན་པས་ཐ་སྙད་དུ་བཏགས་པ་ཙམ་ཡང་མི་རུང་བ་དང་། བདག་ངོ་བོས་ཡོད་པར་གྱུར་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་ཉེས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་རྫས་སུ་མེད་པར་ཅིས་མངོན་ཞེ་ན། བདག་རྫས་ཡོད་ན་མངོན་སུམ་ཚད་མ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་གང་རུང་གིས་དམིགས་དགོས་ན། དེ་ཚད་མས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར། རྫས་སུ་མེད་པར་གྲུབ་བོ། །ཇི་ལྟར་ན་བདག་གི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དྲུག་དང་མིག་ཤེས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་གིས་ཀྱང་མངོན་སུམ་དུ་མ་དམིགས་མི་སྲིད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བདག་ནི་མིག་དང་མིག་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་དང་རྣམ་ཤེས་ལྔས་མ་དམིགས་ཀྱང་དེ་ཙམ་གྱིས་མེད་པར་མི་འགྲུབ་སྟེ། དབང་ཤེས་ལྔས་མ་དམིགས་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་རྣམས་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པས་དམིགས་པས་ཡོད་པར་འདོད་པ་བཞིན་དུ། བདག་ཡོད་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡིད་ཀྱིས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་བདག་ཡོད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བདག་ཏུ་དམིགས་ཤིང་འདོགས་སོ་ཞེས་བདག་དམིགས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ལ་བརྗོད་པ། བདག་ཡོད་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་ཏུ་དམིགས་པ་ནི་ཕྱི༷ན་ཅི༷་ལོ༷ག་ཡིན་ཏེ། མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་དམིགས་པ་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་དམིགས་པ༷་ལྟར་འཁྲུལ་བ་ཡིན་གྱི་ཡོད་པར་ཡིད་ཤེས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་མཐོང་ནས་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ལ་
2-306a
ཤེས་པ་ཚད་མས་དམིགས་ཞེས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་གྱི་བདག་མེད་བཞིན་བདག་ཏུ་ལྟ་ཞིང་ཡིད་ཀྱིས་དམིགས་ནས་ཚིག་ཏུ་ཡང་བདག་ཅེས་མིང་འདོགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས་པ།བདག་ཡེ་ནས་མེད་པ་ཞིག་ལ་བློས་ཀྱང་དམིགས་པར་མི་རིགས་མོད། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བློས་བདག་ཏུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་དམིགས་པ་འདི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་མངོན་ཞེ་ན། བདག་ཏུ་དམིགས་པ་ཕྱིན་ཅིག་ལོག་མ་ཡིན་ན་ཉེས་པ་མེད་པ་ཡིན་དགོས་ཀྱང་། བདག་ལྟ་འདི་ནི་ཉེས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པར་མངོན་ནོ། །དེ་ཡང་བདག་ཏུ་དམིགས་པ་འདི་ནི་རྩ་ཉོན་དྲུག་ལས་ལྟ་བའི་བྱེ་བྲག་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་རྒྱས་ཤིང་དེའི་དབང་གིས་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་འཁོར་བ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདི་ལ་ཉེས་པ་ཡོད་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་འདི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ནོ་ཟེར་ན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བར་མི་རིགས་ཏེ། གང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པ་དེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ཏེ་དཔེར་ན་རྟག་པར་དང་གཙང་བར་འཛིན་པ་ལྟ་བུའོ། །གང་ཀུན་ཉོན་མེད་པ་དེ་དང་དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་དེ། །དཔེར་ན་མི་རྟག་པ་དང་མི་གཙང་བར་འཛིན་པ་ལྟ་བུའོ། །
2-306b
དེས་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གཙང་བདེ་རྟག་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་མི་གཙང་སྡུག་བསྔལ་མི་རྟག་བདག་མེད་དུ་རྟོགས་པའི་ལམ་གྱིས་བསལ་བས་སྐྱོན་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་བྱང་འཐོབ་སྟེ། རབ་རིབ་ཀྱི་སྐྱོན་གྱིས་མཐོང་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྣང་བ་ཟད་པའི་མིག་སྐྱོན་མེད་པ་བཞིན་ནོ།

以下是完整的简体中文直译：
因此，为了显示他们的观点不正确，[论中说]：应当宣说所谓的补特伽罗和我，只是依于五蕴仅以名言安立而存在。正是基于这一理解，世尊也随顺世间，用名言安立的方式以补特伽罗之名来宣说从凡夫到佛的[诸境界]，而非[认为]我和补特伽罗实体上、胜义上或以自性存在。
如此说明其为假立而存在、自性实体上不存在，既避免了"仅是名言安立也不合理"的过失，也避免了"我以自性存在"的过失。若问：何以证明我实体上不存在？答：若我实体存在，则应为现量或比量所见；由于无有量识能缘取它，故证成实体上不存在。因为我既非被眼等六根或眼识等任何识现量所见，亦不可能[被见]。
有人说：虽然我不被眼等五根和眼识等五识所见，但仅凭此不能证明不存在；如同五根识未见的心心所，由意识所见而认为存在一样，我存在论者认为我由意识所见故存在。世尊也说"于今生中，缘取我并施设名言"，说明我是可缘取的。
对此回答：我存在论者对我的缘取是颠倒的，是将不存在者视为存在而缘取，如同将绳子误认为蛇一样，是错觉，并非意识现量见到存在之我而缘取。世尊并非说量识缘取实体存在的我，而是说虽无我却执著我见，意识缘取后也施设"我"这一名称。
我存在论者说：若我本不存在，心识不应能缘取；既然一切有情心识都缘取我，如何证明缘取我是颠倒的？[答：]若缘取我非颠倒，则应无过失，但这我见本质是过失、烦恼自性，是一切其他烦恼的根源，故明显是颠倒。此缘取我是六根本烦恼中见类的萨迦耶见，由此生长贪等烦恼，并因此成就轮回——具有各种痛苦性质，故有过失，是颠倒缘取。
有人说：虽然此我见属于烦恼性质，但不是颠倒。[答：]若非颠倒，不应成为烦恼，因为凡是烦恼必是颠倒，如执常、执净；凡无烦恼之处即无颠倒，如执无常、不净。
因此，[正]道消除颠倒——执净乐常我的分别，[代之以]了知不净苦无常无我，从而获得离过清净[道]，如同眼病导致的颠倒妄见消失后，眼睛无障无碍。


 །ཡང་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ། གང་ཟག་བཏགས་ཡོད་དུ་སྨྲ་བ་ཁྱེད་ཀྱིས་ཀྱང་གཞི་མེད་པ་ལ་བཏགས་པ་མི་རིགས་པས་གང་ཟག་དེ་ཅི་ལ་བརྟེན་ནས་འདོགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་ཟག་ཏུ་འདོགས་པ་འདི་ནི་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ལས་དེ་ལྟར་གང་ཟག་ཅེས་འདོགས་པ་མིན་གྱི། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་གང་ཟག་ཅེས་འདོགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། མདོ་ལས་ཀྱང་། དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་གང་སུ་ཡང་རུང་ལ་བདག་གམ་བདག་གི་ཞེས་འདོགས་པ་དེ་དག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཉིད་ལ་ངའམ་བདག་གི་ཞེས་འདོགས་པར་ཟད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བཏགས་པའི་གང་ཟག་དེ་དང་། གདགས་གཞི་ཕུང་པོ་ལྔ་གཅིག་ཡིན་ནམ་ཐ་དད་གང་དུ་སྨྲ་ཞེས་འདྲི་བ་ལ་ལན་དུ། ཉེས་པ་གཉིས་ཕྱིར་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གསུངས་ཏེ། གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འདོད་པའི་ལུགས་ལྟར་ན་གང་ཟག་དང་ཕུང་པོ་གཅིག་ཐ་དད་གང་རུང་དུ་འདོད་དགོས་ཏེ། རྫས་སུ་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་དེ་རྫས་གཞན་ལས་ཐ་དད་དང་། རྫས་རང་ཉིད་ལས་གཞན་མིན་པར་འགྱུར་ཏེ། བུམ་པ་སྣམ་བུའི་རྫས་ལས་ཐ་དད་དང་། བུམ་པའི་རྫས་ཉིད་དང་གཅིག་པ་བཞིན་ནོ། །བཏགས་པའི་གང་ཟག་ལ་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་པའི་རྫས་མེད་
2-307a
པ་དང་། གདགས་གཞི་དང་བཏགས་པ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཐ་དད་པས་གཅིག་ཀྱང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཆད་འགྱུར་ལྟར་ཉེས་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་ན་ཕུང་པོ་དེ་ལས་བདག་འདི་ནི་གཅིག་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མིན་ཏེ། གང་ཟག་གམ་བདག་དང་ཕུང་པོ་གཅིག་མ་ཡིན་ལ། ཐ་དད་དམ་གཞན་ཀྱང་མིན་ནོ། །ཉེས་པ་གཉིས་ནི། ཕུང་པོ་དང་བདག་གཅིག་ཡིན་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་བདག་ཏུ་ཐལ་བ་དང་། བདག་ཕུང་གཞན་ཡིན་ན་བདག་དེ་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་ཉིད་དུ་རྫས་ཡོད་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་བདག་ཡིན་ན་ཕུང་པོ་བཞིན་དུ་བདག་དུ་མ་དང་མི་རྟག་པར་འགྱུར་བའམ་ཡང་ན་བདག་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡང་གཅིག་དང་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །ཕུང་པོ་དང་ཐ་དད་ཡིན་ན་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་དུ་དམིགས་པར་ཐལ་བ་དང་། ཕུང་པོ་ལྔས་ལས་བསགས་པ་དང་འབྲས་བུ་བདེ་སྡུག་མྱོང་བ་བདག་ལ་འབྲེལ་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །བདག་སྨྲ་བའི་བྱེ་བྲག་གནས་མ་བུའི་སྡེ་བ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ལ་སྟོན་པར་འཛིན་ཡང་སྟོན་པའི་བཀའ་བདག་མེད་པ་ལས་འདས་ཏེ་བདག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འདོད་པ་ལ་བརྒལ་བ། གལ་ཏེ་བདག་རྫ༷ས་སུ་ཡོ༷ད་ལ། ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་གཅིག་ཐ་དད་དང་། རྟག་མི་རྟག་ཏུ་བརྗོད་དུ་རུང་བ་མི༷ན་པ༷འི་ཞེ་འདོད་འདི་ལྟར་བཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནམ་དགོ༷ས་པ༷་ཡ༷ང་ནི༷་བརྗོ༷ད་དགོ༷ས་ཏེ། དགོས་པའམ་རྒྱུ་མཚན་མེད་པར་བརྗོད་དུ་མེད་དོ། །ཞེས་པའི་ཚིག་ཙམ་གྱིས་རང་གི་གྲུབ་མཐའ་འགྲུབ་པར་མི་ནུས་སོ༷། །ཞེས་བརྒལ་བ་ལ་
2-307b
དེ་དག་ན་རེ། བདག་དང་ཕུང་པོ་གཅིག་མིན་ཏེ་ཕུང་པོ་སྔ་མ་འགགས་ཀྱང་བདག་ནི་ད་དུང་འཁོར་བར་གནས་པར་འདོད་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ཕུང་ཐ་དད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་པའི་ལས་བསགས་པ་པོ་དང་རྣམ་སྨིན་མྱོང་བ་པོ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་སྐྱེ་བ་གཞན་དང་གཞན་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ཐ་མའི་བར་དུ་བདག་གཅིག་ཡིན་གྱི་བདག་དུ་མ་སྐྱེ་ཞིང་འགགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ལས་འབྲས་ཀྱི་རྟེན་དུ་རྫས་ཡོད་ཀྱི་བདག་ཕུང་པོ་ལས་གཅིག་ཐ་དད་སོགས་སུ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་འདོད་དགོས་སོ།

以下是完整的简体中文直译：
又有我论者说：你们主张补特伽罗为假有，但无基础之假立不合理，那么这补特伽罗依何而施设？[答：]此补特伽罗施设并非基于补特伽罗实体存在而施设为"补特伽罗"，只是依于取蕴五蕴而假名为补特伽罗罢了。经中亦云："任何沙门或婆罗门所施设的'我'或'我所'，皆仅是对取蕴五蕴施设为'我'或'我所'。"
若问所假立的补特伽罗与所依蕴五蕴是一是异？回答以"因二过故"等一偈：依补特伽罗实有论者的观点，补特伽罗与蕴必须是一或异，因为实体存在的事物必与他物异，与自身不异，如瓶与毛毯体性各异，而瓶与瓶自体为一。但假立的补特伽罗无别于蕴的实体，且由所依与假立的角度有所区分，因此也非一体。
如下文将述，因有两种过失，此我不可说与蕴一或异；即补特伽罗或我与蕴非一，亦非异或别。两种过失是：若我与蕴一，则五蕴皆应成我；若我与蕴异，则我应成为异于蕴的实有。若如是，有何过失？若蕴是我，则如蕴般，我应成多且无常；或如我般，五蕴亦应成一且常住。若与蕴异，则应能离蕴而被认知，且五蕴所积业及所感苦乐果报，应与我无关。
我论者中的正量部虽尊佛为师，却违背佛说无我，而执我实有，对此反驳：若我实有，而对[其与五蕴]一异及常无常皆不可说的主张，须陈述如此安立的理由或目的，不能无理由而称"不可说"，仅凭此言不能成立自宗。
对此，他们答道：我与蕴非一，因为前蕴已灭，但我仍需住于轮回；我与蕴亦非异，因未见离蕴另有积业者及感受异熟者；我亦非常，因为转变为不同生世的不同状态；我亦非无常，因从无始时来至终际都是一个我，无多我生灭。因此，作为业果所依，必须承认实有我，而此我不可说与蕴一异等。


 །དཔེར་ན་མེ་དང་བུད་ཤིང་གཅིག་མ་ཡིན་ཏེ་བུད་ཤིང་ཙམ་གྱིས་བསྲེག་པའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་ལ། མེས་བུད་ཤིང་གི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐ་དད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ་བུད་ཤིང་ཉིད་མེར་གྱུར་པ་ལས་གཞན་དུ་མེ་ཐ་དད་པར་མ་དམིགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་བདག་དང་ཕུང་པོ་གཉིས་ཀ་རྫས་ཡོད་དུ་ཁས་བླངས་ནས་དེ་གཉིས་གཅི༷ག་དང༷་ཐ་དད་གཞ༷ན་དུ༷་བརྗོ༷ད་པ་རུང་བ་མིན་ཞེས་པ༷་དེ་ནི་རང་གི་ཞེ་འདོད་འགྲུབ་པའི་དགོ༷ས་པ༷འམ་རྒྱུ་མཚན་ཅུང་ཟད་མེ༷ད་པ༷ར་ཚིག་ཙམ་དུ་བབ་ཅོལ་དུ་སྨྲས་པར་ཟད་པས་མི༷་རི༷གས་སོ༷། །ཇི་ལྟར་མི་རིགས་ན། ཀ་བ་དང་བུམ་པ་གཉིས་ཀ་སོ་སོའི་རྫས་ཡོད་དུ་ཁས་བླངས་ནས་ཀ་བུམ་གཅིག་མ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་ན་ཐ་དད་ཡིན་པར་ཚིག་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པས་སླར་ཀ་བུམ་ཐ་དད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཞེས་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་སྨྲ་མི་རུང་བ་ལྟར། བདག་དང་ཕུང་པོ་གཉིས་ཀ་རྫས་སུ་
2-308a
ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པ་ཕན་ཆད་བདག་ཕུང་གཅིག་མ་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་པར་རིགས་ཀྱི། ཐ་དད་དམ་གཞན་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པ་ལ་དགོས་པ་མེད་པར་མ་ཟད་རང་གི་ཁས་ལེན་ཤིན་ཏུ་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཀ་བུམ་ཐ་དད་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཐ་དད་དུ་ཁས་བླངས་ན་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་པའི་ལས་བྱེད་པ་པོ་དང་རྣམ་སྨིན་མྱོང་བ་པོའི་བདག་མ་དམིགས་པའི་གནོད་པ་དེར་དོགས་ནས་གཞན་ཀྱི་མིན་པར་ཁས་ལེན་ནོ་སྙམ་ན། བདག་དང་ཕུང་པོའི་རྫས་གཉིས་ཀ་གཞན་མིན་པར་གཅིག་ཏུ་ཁས་བླངས་པའི་སྐྱོན་གོང་བརྗོད་ལས་མི་འདའོ། །གནོད་པ་དེར་དོགས་ནས་གཅིག་པར་ཡང་ཁས་མི་ལེན་ནོ་ཞེ་ན་ཐ་དད་པར་ཁས་བླངས་པས་རང་གིས་གཅིག་པར་ཁས་བླངས་པ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཞིག་པས་ཁས་ལེན་དངོས་འགལ་སྨྲས་པ་ལ་དགོས་པ་མེད་པར་མ་ཟད་ཉེས་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས་བདག་རྫས་ཡོད་དུ་འདོད་དགོས་ན་གཅིག་ཐ་དད་གང་རུང་དུ་འདོད་རིགས་ཀྱི་གཅིག་དང་ཐ་དད་གང་ཡང་མིན་པའི་རྫས་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་མི་སྲིད་ཅིང་། ལུང་ལས་ཀྱང་མ་གསུངས་པ་ལ་རིགས་པས་ཀྱང་མི་འགྲུབ་བོ། །དེས་ན་བདག་ཕུང་གཅིག་ཐ་དད་དུ་ཁས་བླངས་ན་སྐྱོན་གང་རུང་ཞིག་འབབ་པ་དེ་ནི་བདག་རྫས་སུ་མེད་པར་བཏགས་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་དབང་གིས་ཡིན་ཏེ། གོང་དུ་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་བདག་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་འདོད་པས་གཅིག་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་མི་རུང་པ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པར་བདག་རྫས་སུ་འདོད་བཞིན་གཅིག་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མི་རུང་བ་དང་། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པར་བརྗོད་དུ་མི་རུང་ཞེས་
2-308b
སྨྲས་པ་ནི་དངོས་འགལ་གྱི་ཚིག་ཙམ་ལས་ལས་འབྲས་ཀྱི་རྟེན་དུ་རུང་བའི་དགོས་པ་ཅུང་ཟད་མི་འགྲུབ་བོ། །མེ་དང་བུད་ཤིང་གཅིག་དང་གཞན་མིན་པ་ཞེས་དཔེར་བྱེད་པ་ནི་མི་འཐད་དེ། མེ་དང་བུད་ཤིང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཐ་དད་ཡིན་ཏེ་མེ་སྲེག་ཞིང་ཚ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། བུད་ཤིང་ནི་ཚ་ཞིང་སྲེག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ལ་སྲ་བ་དང་སྤྱད་ཆ་སྣ་ཚོགས་སུ་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་དེ་གཉིས་ཐ་དད་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མེ་མེད་པར་བུད་ཤིང་རྐྱང་པ་དང་། བུད་ཤིང་མེད་པ་ཡང་མེ་ལྕེ་ང་གིས་རྒྱང་རིང་པོར་བཅད་པ་དང་། ལྕགས་དང་རྡོ་བ་གཙུབ་པ་སོགས་ལས་ཀྱང་མེ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཙུག་ལག་གི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་། མེ་ནི་འབྱུང་བ་བཞིའི་ཡ་གྱལ་དང་། བུད་ཤིང་ནི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་སྟེ། ཆུས་སྡུད་ཅིང་སས་སྲ་བ་དང་། རླུང་གི་གཡོ་བའི་ཁམས་ལས་གཙོ་ཆེར་གྲུབ་པའོ། །དེ་ལྟར་བུད་ཤིང་མེ་བཞིན་གཅིག་པ་དང་གཞན་གཉིས་སུ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མིན་ཞེས་པ་དེ་མི་རུང་སྟེ་དེ་གཉིས་དངོས་པོའི་རྫས་ཐ་དད་པ་གཉིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是完整的简体中文直译：
例如，火与薪非一，因单有薪不能燃烧，火也不能执行薪的功能；也非异，因除薪转为火外，未曾见到有别的火。[对此回答：]你承认我与蕴二者皆实有，却说它们不可说为一或异，这无任何成立自身主张的理由或目的，只是胡言乱语而已，不合理。
为何不合理？若承认柱子与瓶子各自实有，并说柱瓶非一，则由此即可确定为异，不可再说柱瓶非异，正如此，一旦承认我与蕴二者实有，则合理承认我蕴非一，而不可说其非异或非他，这不但无意义，且自相极矛盾，如说柱瓶非异一样。
若想：我若承认我蕴为异，恐有"未见离蕴的造业者与感受异熟者的我"之过，故承认非他。[答：]则我与蕴实体二者非异而为一的过失与前所述相同。若又想：恐有过失故不承认为一，则由承认为异已立即破坏了自己承认为一的立场，不仅无意义地说出自相矛盾的主张，而且过失极大。若必须承认我实有，则应承认为一或异其中之一，而现实中不存在既非一又非异的实体，经中也未说，以理亦不成。
因此，承认我蕴一异必有某种过失，是因我不实有而仅是假立，如前所述。因此，主张我仅是假立者，才能恰当地说不可说为一与异；而不理解这点，却执着我实有，又说不可说为一或异、常或无常，这只是自相矛盾之言，丝毫不能成立作为业果所依的目的。
以火与薪为喻不合理，因为火与薪从性质上是异的：火的性质是燃烧和热，而薪不热不燃，是坚硬且可用于各种用途；世间也见二者为异，因为有无火的纯薪，也有离薪较远的火焰，也能从铁与石的摩擦等生火。
从论典角度，火是四大元素之一，而薪是由元素所成，由水所聚，由地使坚固，主要由风的动力元素所成。因此，说薪不可说与火一或异，是不合理的，因为二者是实体不同的两种事物。
;


 །ད་ནི་ཕྱི་རོལ་མུ་སྟེགས་པ་དག་གིས་ཞེ་འདོད་ཀྱི་བདག་བཀག་པ་ནི། མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ན་རེ། བདག་ཡོད་དེ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་པོ་དང་། དེ་བཞིན་སྒྲ་ཉན་པ་དང་། དྲི་སྣོམ་པ་དང་། རོ་མྱོང་བ་དང་། རེག་བྱ་ཚོར་བ་དང་ཆོས་རྣམ་པར་རིག་པ་པོ་དེ་བདག་ཡིན་ལ། ལས་དགེ་སྡིག་བྱེད་པ་པོ་དང་། རྣམ་སྨིན་ནམ་ཡུལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཟ་བ་པོ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཆིང་བ་སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་དང་མུན་པ་གསུམ་ལས་གྲོལ་
2-309a
པ་པོའི་བདག་ཅི་སྟེ་མེད་ཅེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་མེད་ཀྱང་ལྟ་བ་པོ་ནས་གྲོལ་བ་པོའི་བར་དུ་ཡོད་རུང་གི། བདག་གིས་ལྟ་བ་སོགས་ཀྱི་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་མི་བྱེད་ཅེ་ན། དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱི་གྲོགས་སུ་བདག་དེ་མེད་ན་ལྟ་བ་སོགས་མི་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཡིན་པའམ། བདག་གིས་མཐུས་དབང་པོ་སོགས་རྐྱེན་རྣམས་བསྐུལ་ནས་གཟོད་ལྟ་བ་སོགས་བྱེད་པའི་བདག་པོའམ་རྗེ་བོ་ལྟ་བུ་གང་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། མིག་སོགས་དབང་པོ་དང་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་གྱི་རྐྱེན་གཉིས་ཡོད་ན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་ཤེས་སོགས་རྣམ་ཤེས་དྲུག་པོ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་རྐྱེན་གཞན་མི་དགོས་ལ། དེ་གཉིས་མ་ཡིན་པའི་རྐྱེན་གཞན་གྱིས་བསྐྱེད་པར་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་བདག་ནི་རྣམ་ཤེས་དེ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ཁོ་ནས་ཡིད་བྱེད་མ་ཉམས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེད་ནུས་པ་ལ་རྒྱུ་གཞན་བདག་མི་དགོས་པས་དེ་འདྲའི་རྒྱུ་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བུད་ཤིང་གིས་མེ་བསྐྱེད་པ་ལ་ཆུ་མི་དགོས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་པོ་ནི་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ཡིན་པ་སོགས་གྲོལ་བ་པོའི་བར་དུ་རྣམ་ཤེས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་པོ་སོགས་སུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། བདག་ནི་ལྟ་བ་པོ་ནས་གྲོལ་བ་པོའི་བར་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་ཤེས་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་བདག་ལྟ་བ་པོ་སོགས་དང་གྲོལ་བ་པོ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་གལ་ཏེ་ཡུལ་དབང་ཤེས་གསུམ་ཚོགས་ནས་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཡང་བདག་གི་མཐུས་ཡིན་གྱི་བདག་མེད་ན་དེ་ལྟར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། བདག་དེ་དེ་ལྟར་འདོད་དགུར་དབང་བྱེད་པའི་
2-309b
མཐུ་དང་ལྡན་པ་རང་དབང་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་བདག་པོ་ཉིད་ཅིག་ཡིན་ན་ནི། བདེ་བ་རྙེད་པ་དེ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བར་རྟག་ཏུ་བདེ་བར་བྱེད་རིགས་ན་ཡང་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་འདོད་པ་སྡུག་བསྔལ་ནམ་ཡང་འབྱུང་བར་མི་བྱེད་པར་རིགས་ན་ཡང་། བདེ་བ་མི་ཉམས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མི་འབྱུང་བའི་སེམས་ཅན་སུ་ཡང་མེད་པས་བདག་རང་དབང་ཅན་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དབང་པོ་དང་ཡུལ་ཕྲད་པ་ཡང་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་འདོད་མི་འདོད་སྣ་ཚོགས་སུ་འབྱུང་ཞིང་རྐྱེན་ཚོགས་པའི་དབང་གིས་བདེ་སྡུག་སྣ་ཚོགས་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི་བདག་གི་འདོད་པའམ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་ནི་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པས་བདག་ནི་ལྟ་བ་པོ་ནས་གྲོལ་བ་པོའི་བར་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །བདག་ཡོད་པ་སྨྲ་བ་ལ་སྐྱོན་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ། བདག་རྫས་སུ་ཡོད་ན་བདག་དེའི་ལས་དང་དེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་ཞེས་བསྒྲུབ་དགོས་ཏེ། དཔེར་ན་མིག་གི་དབང་པོ་དང་མིག་ཤེས་ཀྱི་ལས་ནི་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པའོ། །མིག་དབང་གི་གཟུགས་དྭང་བ་མིག་ཤེས་ནི་སྔོན་པོ་སོགས་ཤེས་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ་བདག་དེའི་ལས་དང་མཚན་ཉིད་འདི་ཞེས་བརྗོད་དགོས་ན། བདག་དེ་ནི་རྫས་སུ་མེད་པས་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དང་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ཚད་མས་དམིགས་མི་སྲིད་པ་ཡིན་པས་དེའི་ལས་དང་མཚན་ཉིད་ཡང་དག་པར་བརྗོད་མི་ནུས་ལ། ཕུང་པོའི་ལས་དང་མཚན་ཉིད་དེའི་ཆོས་སུ་བརྗོད་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གྲུབ་མཐའ་ངན་པ་རིགས་པའི་གནོད་པ་བརྒྱ་ཕྲག་གིས་བསྣུན་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རང་ཉིད་ངལ་བ་ལྷུར་ལེན་པའི་ཉེས་པ་ཡོད་པས་སོ།

以下是完整的简体中文直译：
现在否定外道所执着的我：外道说，我是存在的，是见色者，也是闻声、嗅香、尝味、觉触和了知法者。做善恶业的作者，享受异熟或境界的受用者，以及众生从束缚——勇气、尘垢和黑暗三者中解脱的解脱者，怎么会不存在呢？
[答：]不是那样的。即使没有我，从见者到解脱者都可以存在，因为我不做见等任何行为。为什么不做？若说我作为根与境的助伴，无我则不能生起见等，作为产生这些的条件，或者说我以力量激发根等诸缘才能见等，像一个主人或主宰，[那么]哪种是对的？
不是第一种，因为当有眼等根和色等境二缘时，依靠它们生起眼识等六识，不需其他缘，也未见由这二者之外的其他缘所生，所以我不是识生起的条件。仅凭这二者就能在作意未损的情况下产生识，不需要我这一其他因，这样的因毫无意义，如同生火不需水一样。
因此，见色者是眼识，[乃至]解脱者也是指诸识，称为见者等，所以我不是从见者到解脱者，因为未见有别于识的我是见者等和解脱者。
第二，若说境、根、识三者和合而见等，也是由我的力量，若无我则不会如此。[答：]若我是拥有如此随心所欲支配力量、自主的主人，则应能使所得的乐不无常而永远是乐，但事实并非如此；也应能使不愿意[感受的]苦永不生起，但没有任何众生能保持乐不失坏、苦不生起，由此当知我非自主。
根境相遇也是由业力而产生种种喜不喜，由缘聚合而生种种苦乐，而非由我的意愿或加持，所以应了知我不是从见者到解脱者。
主张我存在还有其他过失：若我实有，则应能成立这我的行为和特性是如此这般，如眼根和眼识的行为是见色的作用，眼根的特性是澄净色，眼识是了知蓝等。同样，应该说出我的行为和特性，但因我实际上不存在，如石女之子、兔角一般，量识不可能缘取，故不能正确描述其行为和特性；若将蕴的行为和特性说成是我的特性，那是颠倒的恶见，成为百种理性呵责的对象，只会徒自劳苦。
;


 །སྐྱོན་
2-310a
གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་གང་ཟག་གི་བདག་ཡོད་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དེ་གཟིགས་དགོས་ཏེ་སངས་རྒྱས་ནི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཡིན་པས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གང་ཟག་གི་བདག་གཟིགས་ཏེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གང་ཟག་དང་། འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་ན་དེའི་དོན་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ལ། དེ་གང་ཟག་གི་བདག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་གཟིགས་པའི་དོན་ཡིན་པར་སྨྲ་ན། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ནི་ཟབ་མོ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་གསུམ་མོ། །དེ་ཡང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ནི་དང་པོའོ། །གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་གཉིས་པ་སྟེ་མུ་སྟེགས་ཅན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བདག་མེད་གཉིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ལ་མེད་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ཀུན་བརྟགས་མེད་པ། གཞན་དབང་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པ། ཡོངས་གྲུབ་རང་བཞིན་གྱིས་ཞི་བ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་གསུམ་ལ་ཟབ་མོ་དང་ཐུན་མིན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་གསུམ་ཞེས་རིམ་པར་སྦྱར་རོ། །དོན་ལ་བདག་གཉིས་མེད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཚུ་རོལ་མཐོང་བའི་བློས་རྟོགས་མི་ནུས་ཤིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་བསྟན་པ་ཡིན་ཡང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བདག་
2-310b
ཡོད་པར་གཟིགས་ན་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཐོང་བ་ལས་མ་འཕགས་པས། ཟབ་མོ་དང་ཐུན་མིན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་ཅི་ཡང་མི་འགྱུར་བས་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་དེ་ལྟར་གནོད་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་རྫས་ཡོད་དུ་འདོད་པའི་སྐྱོན་གཞན་ཡང་། བདག་རྫས་སུ་ཡོད་ཅིང་དེས་ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ན། བདག་དེས་ལྟ་བར་འདོད་ནས་མིག་འབྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་འབད་པ་མེད་པར་ལྟ་བར་བྱེད་པའམ། འབད་པ་དང་བཅས་ནས་ལྟ་བ་སོགས་གང་ཡིན་ཞེས་དཔྱད་ན། དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་མི་འཐད་དེ། འོག་ནས་འཆད་འགྱུར་གྱི་ཉེས་པ་གསུམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ལྟ་བ་སོགས་ཀྱི་བྱ་བ་ལ་བདག་དེ་ཡི་བྱེད་པ་འབད་པ་མེད་པར་རང་འབྱུང་བ་མིན་ཞིང་། བྱེད་པ་མིག་འབྱེད་ནས་བལྟ་བ་དང་། རྣ་བ་གཏད་དེ་ཉན་པ་སོགས་འབད་པ་བྱེད་པ་དེ་ཡི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་ཅན་ཡང་མིན་ཏེ་ལྟ་བ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། བདག་ལ་ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་སོགས་ཀྱི་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་ནས། དེ་ཡི་དོན་བཤད་པ་ལྟ་བ་སོགས་ཀྱི་བྱེད་པ་དེ་བདག་གིས་མ་བྱས་པར་རང་བྱུང་བ་ཡིན་ན་བདག་བྱེད་པ་པོ་མིན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ་བདག་གིས་མ་བྱས་པར་རང་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟ་བ་སོགས་ཀྱི་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་རེས་འགའ་བ་ཡིན་པས་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱི་རྒྱུ་མེད་པར་རང་བྱུང་ཡིན་པ་མི་འཐད་ལ། རང་བྱུང་རྒྱུ་མེད་ཡིན་ན་བྱེད་པ་རྣམས་རྟག་པར་འགྱུར་ན་ཡང་དེ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མས་བསལ་ལོ།

以下是完整的简体中文直译：
其他过失还有：若补特伽罗我存在，佛应能见到它，因为佛通达一切所知。若想：佛确实见到补特伽罗我，故说"凡夫补特伽罗"和"圣者补特伽罗"，[答：]此义已如上述，若说这意味着佛见到实有的补特伽罗我，则将损害三种圆满菩提。
三种圆满菩提是：通达甚深圆满菩提、通达不共圆满菩提和通达出世间圆满菩提。其中，通达法无我是第一种；通达人无我是第二种，因为这是与外道不共的；这样通达二无我是世间人所没有的，故称为通达出世间圆满菩提。
或者，通达遍计所执无、依他起名言有、圆成实自性寂静，分别对应甚深、不共和出世间三种圆满菩提。实际上，二无我是世间此岸见解所不能了解的，唯有佛通达后向所化众生宣说，但若佛见有我，则不超越世间人的见解，就不成为甚深、不共或出世间，因此损害三种圆满菩提。
主张我实有的另一过失：若我实有并作见闻等事，那么，此我是不经努力而欲见即见，还是需要努力才能见等？考察这两种情况都不合理，因为有下文将述的三种过失。
见等行为既非我无需努力自然生起的，也非我作努力如睁眼去看、竖耳去听等成为条件，因为见是根据根、境而由识所作，我并无见闻等作用。
解释其义：若见等作用不由我造作而自然生起，则我非作者，因为不是我所作而自生故。见等作用是有时生起的，故是无常，因有因而非无因自生，若无因自生则作用应常有，但这被现量所遣除。


 །གལ་ཏེ་བྱེད་པ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པར་བྱུང་ན། རྒྱུ་མེད་པར་བྱུང་བའི་འབྲས་
2-311a
བུ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་དུས་ཅིག་ཆར་འབྱུང་བ་དང་། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་རྟག་ཏུ་འཇུག་དགོས་པའི་ཕྱིར། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་ནི་འབད་པ་མེད་པར་རང་བྱུང་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །བདག་དེ་ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའང་མ་ཡིན་ཏེ་ཅིའི་ཕྱིར་ན་བདག་གི་བྱེད་པ་རྟག་པ་ལྟ་ཉན་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་ནམ། བདག་གི་བྱེད་པ་མི་རྟག་པ་ཞིག་དེ་ནི་རྐྱེན་ཡིན་པའམ། བྱེད་པ་རྟག་མི་རྟག་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་རྐྱེན་ཡིན། ཕྱོགས་དང་པོ་མི་རུང་སྟེ། བདག་གི་བྱེད་པ་རྟག་པ་ལྟ་བ་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་ན། བདག་གི་བྱེད་པ་རྟག་པ་དེ་ནི་དུས་རྟག་ཏུ་སྔ་མ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཡིན་པས་ལྟ་བ་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་རྟག་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་དང་ཡུལ་མ་ཚོགས་ཤིང་མིག་གིས་བལྟ་བའི་བྱ་བ་སོགས་མ་བྱས་པའི་སྔ་རོལ་ན་ཡང་ལྟ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་དགོས་ན་ཡང་། མ་བལྟས་མ་ཉན་པ་སོགས་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་སོགས་ཀྱི་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་གི་བྱེད་པ་རྟག་པ་དེ་ལྟ་བ་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཉིས་པ་ལྟར་བདག་གི་བྱེད་པ་མི་རྟག་པ་ཞེས་ལྟ་བ་སོགས་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ན་བྱེད་པ་དེ་ནི་རྟག་ཏུ་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་སྔ་མ་སྔ་མ་ཞིག་པར་གྱུར་པ་ནི་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པོ་བདག་ཀྱང་མི་རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ་བྱེད་པ་དང་མི་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ཐ་དད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་གི་བྱེད་པ་རྟག་མི་རྟག་གང་ཡང་མིན་པའི་ཕྱོགས་གསུམ་ཕུང་གསུམ་པ་ཡང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་མེད་དེ། རྟག་མི་རྟག་དངོས་འགལ་ཡིན་པས་ཅིག་ཤོས་མ་
2-311b
ཡིན་ན་ཅིག་ཤོས་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི་དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་ཕུང་གསུམ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་བདག་རྟག་མི་རྟག་ཅེས་དཔྱད་པ་འདུག་ཀྱང་། བདག་གི་བྱེད་པ་རྟག་མི་རྟག་ཅེས་དཔྱད་ན་བདེ་བར་སྣང་ངོ་། །འདི་ཡན་ཆད་ཀྱི་མངོན་རྗེས་ཀྱི་ཚད་མ་དང་ལྡན་པའི་རིགས་པས་བདག་མེད་པར་བསྒྲུབས་ནས། ལུང་གི་ཚད་མས་བསྒྲུབ་པ་ནི། རང་སྡེ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གི་ངོར་གསུངས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པར་གསུངས་ཏེ། གང་ལས་གསུངས་ན་ཆོས་ཀྱི་སྡོམ་བཞི་བསྟན་པ་ལས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མདོ་སྡེ་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཀྱང་། དམ་པའི་དོན་དུའམ་དོན་དམ་པར་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཡང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལུང་རིང་པོ་གཅིག་ལས་བརྩམ་པ་སོགས་ཀྱི་ནང་ནས། ལྔ་ལས་བརྩམ་པའི་ལྔ་ཕྲུག་བཤད་པའི་སྐབས་སུ། བདག་ཏུ་བལྟས་ན་ཉེས་པར་རྣམ་པ་ལྔ་འབྱུང་ངོ་། །ཞེས་གསུངས་ཤིང་། དགེ་སྡིག་གི་ལས་ཡོད་ན། རྣམ་སྨིན་བདེ་སྡུག་མྱོང་བ་ཡོད་ཀྱང་། རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་འཁོར་བར་སྐྱེ་ཞིང་འཇུག་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཐ་སྙད་མ་གཏོགས་པར་ཕུང་པོ་འདི་འདོར་ཞིང་ཕུང་པོ་གཞན་ལེན་པའི་གང་ཟག་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །དེས་ན་བདག་རྫས་སུ་ཡོད་དོ་ཞེས་དམིགས་པ་ནི་ཉེས་པར་བཤད་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་དང་འགལ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཉེས་པ་ལྔ་ནི་བདག་དང་སྲོག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡིན་ཞེས་པ་གང་ཟག་རྫས་སུ་
2-312a
ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ན་བདག་དང་བདག་གི་མེད་པའི་དོན་ལ་བདག་དང་སྲོག་ཏུ་ལྟ་བར་འགྱུར་བ་ནི་ཉེས་པ་དང་པོའོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་དང་བྱེ་བྲག་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་པ། ཇི་ལྟར་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་བདག་ཡོད་པར་འདོད་པ་དེ་དང་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་ལྟ་བ་འདི་ཁྱད་མེད་པ་ནི་ཉེས་པ་གཉིས་པའོ།

 །གལ་ཏེ་བྱེད་པ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པར་བྱུང་ན། རྒྱུ་མེད་པར་བྱུང་བའི་འབྲས་
2-311a
བུ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་དུས་ཅིག་ཆར་འབྱུང་བ་དང་། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་རྟག་ཏུ་འཇུག་དགོས་པའི་ཕྱིར། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་ནི་འབད་པ་མེད་པར་རང་བྱུང་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །བདག་དེ་ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའང་མ་ཡིན་ཏེ་ཅིའི་ཕྱིར་ན་བདག་གི་བྱེད་པ་རྟག་པ་ལྟ་ཉན་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་ནམ། བདག་གི་བྱེད་པ་མི་རྟག་པ་ཞིག་དེ་ནི་རྐྱེན་ཡིན་པའམ། བྱེད་པ་རྟག་མི་རྟག་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་རྐྱེན་ཡིན། ཕྱོགས་དང་པོ་མི་རུང་སྟེ། བདག་གི་བྱེད་པ་རྟག་པ་ལྟ་བ་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་ན། བདག་གི་བྱེད་པ་རྟག་པ་དེ་ནི་དུས་རྟག་ཏུ་སྔ་མ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཡིན་པས་ལྟ་བ་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་རྟག་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་དང་ཡུལ་མ་ཚོགས་ཤིང་མིག་གིས་བལྟ་བའི་བྱ་བ་སོགས་མ་བྱས་པའི་སྔ་རོལ་ན་ཡང་ལྟ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་དགོས་ན་ཡང་། མ་བལྟས་མ་ཉན་པ་སོགས་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་སོགས་ཀྱི་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་གི་བྱེད་པ་རྟག་པ་དེ་ལྟ་བ་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཉིས་པ་ལྟར་བདག་གི་བྱེད་པ་མི་རྟག་པ་ཞེས་ལྟ་བ་སོགས་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ན་བྱེད་པ་དེ་ནི་རྟག་ཏུ་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་སྔ་མ་སྔ་མ་ཞིག་པར་གྱུར་པ་ནི་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པོ་བདག་ཀྱང་མི་རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ་བྱེད་པ་དང་མི་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ཐ་དད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་གི་བྱེད་པ་རྟག་མི་རྟག་གང་ཡང་མིན་པའི་ཕྱོགས་གསུམ་ཕུང་གསུམ་པ་ཡང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་མེད་དེ། རྟག་མི་རྟག་དངོས་འགལ་ཡིན་པས་ཅིག་ཤོས་མ་
2-311b
ཡིན་ན་ཅིག་ཤོས་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི་དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་ཕུང་གསུམ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་བདག་རྟག་མི་རྟག་ཅེས་དཔྱད་པ་འདུག་ཀྱང་། བདག་གི་བྱེད་པ་རྟག་མི་རྟག་ཅེས་དཔྱད་ན་བདེ་བར་སྣང་ངོ་། །འདི་ཡན་ཆད་ཀྱི་མངོན་རྗེས་ཀྱི་ཚད་མ་དང་ལྡན་པའི་རིགས་པས་བདག་མེད་པར་བསྒྲུབས་ནས། ལུང་གི་ཚད་མས་བསྒྲུབ་པ་ནི། རང་སྡེ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གི་ངོར་གསུངས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པར་གསུངས་ཏེ། གང་ལས་གསུངས་ན་ཆོས་ཀྱི་སྡོམ་བཞི་བསྟན་པ་ལས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མདོ་སྡེ་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཀྱང་། དམ་པའི་དོན་དུའམ་དོན་དམ་པར་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཡང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལུང་རིང་པོ་གཅིག་ལས་བརྩམ་པ་སོགས་ཀྱི་ནང་ནས། ལྔ་ལས་བརྩམ་པའི་ལྔ་ཕྲུག་བཤད་པའི་སྐབས་སུ། བདག་ཏུ་བལྟས་ན་ཉེས་པར་རྣམ་པ་ལྔ་འབྱུང་ངོ་། །ཞེས་གསུངས་ཤིང་། དགེ་སྡིག་གི་ལས་ཡོད་ན། རྣམ་སྨིན་བདེ་སྡུག་མྱོང་བ་ཡོད་ཀྱང་། རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་འཁོར་བར་སྐྱེ་ཞིང་འཇུག་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཐ་སྙད་མ་གཏོགས་པར་ཕུང་པོ་འདི་འདོར་ཞིང་ཕུང་པོ་གཞན་ལེན་པའི་གང་ཟག་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །དེས་ན་བདག་རྫས་སུ་ཡོད་དོ་ཞེས་དམིགས་པ་ནི་ཉེས་པར་བཤད་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་དང་འགལ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཉེས་པ་ལྔ་ནི་བདག་དང་སྲོག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡིན་ཞེས་པ་གང་ཟག་རྫས་སུ་
2-312a
ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ན་བདག་དང་བདག་གི་མེད་པའི་དོན་ལ་བདག་དང་སྲོག་ཏུ་ལྟ་བར་འགྱུར་བ་ནི་ཉེས་པ་དང་པོའོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་དང་བྱེ་བྲག་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་པ། ཇི་ལྟར་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་བདག་ཡོད་པར་འདོད་པ་དེ་དང་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་ལྟ་བ་འདི་ཁྱད་མེད་པ་ནི་ཉེས་པ་གཉིས་པའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是文本的简体中文直译：
如果诸行为无因而生，那么无因而生的诸果不依赖于因而生起，因此一切行为应当同时生起，且应当在一切时中恒常运行，所以看等行为不可能无需努力而自然生起。
那个我也不能成为看、听等的条件，为什么呢？是我的恒常行为作为看、听等的条件？还是我的无常行为作为条件？或者非恒常非无常的行为作为条件？第一种情况不成立，因为如果我的恒常行为是看等的条件，那么我的恒常行为永远如前那样存在，因而看等的条件永远存在，所以即使感官和对象未聚合、眼睛未执行看的动作等之前，也应存在看的行为者，然而在未看未听等之前，没有看和听等的行为，因此我的恒常行为不能作为看等的条件。
如果按照第二种情况，我的无常行为是看等行为的条件，那么该行为不是永远存在的，因为前前灭尽即是无常，所以行为者我也成为无常，因为有行为与不行为的不同状态。
第三种情况，即我的行为既非恒常也非无常的第三种情况，在任何方面都不存在，因为恒常与无常是直接相违的，不是一个就是另一个，它们之间不可能有第三种情况。
虽然这里讨论了我是恒常还是无常，但若讨论我的行为是恒常还是无常，似乎更为合适。
到此为止，已经通过具有现量和比量的正理证明了无我，接下来以经教量证明，是针对自宗主张有我者而言：
如是，世尊宣说一切法无我。在何处宣说？在四法印中说："一切法无我。"同样，在声闻经典《胜义空》中也宣说："胜义中或胜义上，一切法皆是空性。"
又在声闻的一部长经中，在论述"五蕴起"的五组教法时说："若执着我见，将产生五种过患。"又说，虽有善恶业，也有感受乐苦果报，但除了以十二缘起方式在轮回中生起运行的法之名言外，并无舍弃此蕴而取得他蕴的补特伽罗。
因此，执着我实体存在的见解，与佛陀教言相违。
五种过患是：其一，若承认补特伽罗实体存在，则对于无我无我所的义理，将生起我见和命见，这是第一过患。其二，"与外道无别"，即如同外道们执着我的存在，执着补特伽罗实体存在的见解与之无异，这是第二过患。


 །ལམ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ། མྱང་འདས་དང་ཐར་པའི་ལམ་ནི་མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་སྟོང་པ་བདག་མེད་པར་བསྒོམ་པ་ཡིན་ཡང་། བདག་དང་གང་ཟག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་ཐར་པའི་ལམ་མ་ཡིན་པ་འཁོར་བ་དང་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བའི་ལམ་ལ་ཞུགས་པས་ལམ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་པ་ནི་ཉེས་པ་གསུམ་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དེའི་སེམས་མི་འཇུག་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་བདག་དང་བདག་གི་མེད་པ་ཡིན་ལ། གང་ཟག་རྫས་ཡོད་དུ་ལྟ་བ་དེ་དག་དེ་དང་རྣམ་པ་མི་མཐུན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དེའི་སེམས་མི་འཇུག་སྟེ་མི་ཉན་མི་སེམས་མི་བསྒོམ་པས་མི་དད་མི་གནས་མི་མོས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ཉེས་པ་བཞི་པའོ། །དེའི་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་བྱང་བར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན། ཞེས་བྱ་བ་གང་ཟག་རྫས་ཡོད་དུ་ལྟ་བ་དེའི་འཕགས་པའི་ཆོས་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས། ཉོན་མོངས་རྣམས་སྤངས་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་དུ་ཐོབ་པ་མི་འབྱུང་བ་ནི་ཉེས་པ་ལྔ་པའོ། །གང་ཟག་རྫས་ཡོད་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་རྣམས་ལས། ཀུན་ཤེས་པའི་གང་ཟག་དང་། ཤེས་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་དང་ཁུར་
2-312b
བོར་པའི་གང་ཟག་དང་། དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གང་ཟག་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་གང་ཟག་གི་རྣམ་གྲངས་ཆེས་མང་པོ་ཞིག་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་གང་ཟག་རྫས་སུ་མེད་ན་དེ་ལྟར་གང་ཟག་མང་པོ་ཅི་སྟེ་གསུངས། དེ་ལྟར་གསུངས་པས་ན་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན། གང་ཟག་གི་རྣམ་གྲངས་སྣ་ཚོགས་གསུངས་པ་དེ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་དོན་མ་ཡིན་གྱི། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་སྐབས་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་གནས་སྐབས་རྣམས་ཐ་དད་དུ་གོ་ཞིང་རྣམ་པར་འབྱེད་པའམ་གཅོད་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། ཀུན་བྱང་གཉིས་ལ་དང་པོ་འཇུག་པ་དང་། དེའི་རྒྱུན་གྱི་བྱེ་བྲག་གི་ཁྱད་པར་དག་བདེ་བླག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་སོ་སོར་གང་ཟག་གི་མིང་ངམ་ཐ་སྙད་དག་གིས་ནི་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་དེ་དང་དེའི་གང་ཟག་རྫས་གཞན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཟག་གི་མིང་ཇི་ལྟར་བཏགས་ན། ཕུང་པོ་ལྔའི་རྒྱུན་ཀུན་ཉོན་གྱི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་དུས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པའི་གང་ཟག་ཅེས་པའི་མིང་གིས་དེའི་གནས་སྐབས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདེ་བླག་ཏུ་གོ་ནུས་པ་དེ་ཙམ་ལས་ཀུན་ཉོན་དང་ལྡན་པའི་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་གྱི་ཆོས་དེ་རྣམས་མ་གཏོགས་པར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གང་ཟག་གཞན་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་བརྗོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

以下是文本的简体中文直译：
"入邪道"是指：虽然涅槃和解脱之道是修习无常、苦、空、无我，但执着我和补特伽罗的见解不是解脱之道，而是进入轮回和恶趣的道路，故为入邪道，这是第三过患。
"其心不入空性"是指：空性即是无我无我所，那些执着补特伽罗实有的人与之相违，因此其心不入空性，不听闻、不思维、不修习，所以不信仰、不安住、不喜乐，这是第四过患。
"其圣法不得清净"是指：执着补特伽罗实有者依靠见道和修道，不能断除烦恼而证得涅槃，这是第五过患。
主张补特伽罗实有者说：世尊在诸经中说了遍知补特伽罗、令知补特伽罗、舍担补特伽罗、随信行补特伽罗、随法行补特伽罗等许多种类的补特伽罗。若补特伽罗不是实有，为何会说这么多补特伽罗？因此说了这些，所以补特伽罗是实有的。
对此，宣说各种补特伽罗的意义不是说那样的补特伽罗实有，而是为了便于理解和区分杂染状态和清净状态的差别，以及初入二者和其相续差别的特征，所以用各种补特伽罗的名称或名言来分别显示，而非说有离此之外实体独立的补特伽罗。
补特伽罗之名是如何安立的？当五蕴相续具有杂染法时，以"有烦恼的补特伽罗"之名，可以轻易理解那个状态的一切法，仅此而已，除了与烦恼相应的蕴相续之法外，并非说有另外实有的烦恼补特伽罗。


 །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་བྱང་གི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ལ་རྣམ་བྱང་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་དང་། ཀུན་ཉོན་གྱི་རྒྱུན་ལ་གནས་པ་དེ་ལ་ཡང་བྱེ་བྲག་དུ་མ་ཡོད་དེ་ཀུན་ཉོན་ཆུང་ངུ་ལ་
2-313a
གནས་པ་དང་འབྲིང་ལ་གནས་པ་དང་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས། གང་ཟག་འདི་ནི་འདོད་ཆགས་ཆུང་ངུ་ཞེས་དང་། དེ་བཞིན་འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་ཞེ་སྡང་སོགས་ཉོན་མོངས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་དེ་ལྟར་དེ་དང་དེའི་གང་ཟག་ཅེས་བསྟན་པ་དང་། དེ་བཞིན་རྣམ་བྱང་ཆུང་འབྲིང་ཆེ་བ་ལ་གནས་པའི་དབང་གི་ས་ལམ་ཆུང་ངུ་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་ཅེས་སོགས་དང་། དགེ་བའམ་མི་དགེ་བ་གང་རུང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྤྱོད་པ་ལ་དེ་དང་དེའི་ཕྱོགས་སུ་ཆད་པའི་གང་ཟག་ཞེས་དང་། དེ་བཞིན་ཀུན་ཉོན་དང་རྣམ་བྱང་ལ་འཇུག་པའི་གང་ཟག་དང་། དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་དང་། མི་ལྡན་པའི་གང་ཟག་དང་། དབང་པོ་རྣོ་མི་རྣོ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་ཁུར་ཁྱེར་བའི་གང་ཟག་དང་། ལམ་གྱིས་འགོག་པ་ཐོབ་ནས་ཁུར་བོར་བའི་གང་ཟག་དང་། ཚོགས་ལམ་སོགས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་དང་། མོས་སྤྱོད་དང་། སོ་སྐྱེ་དང་ཉན་རང་བྱང་སེམས་སངས་རྒྱས་དང་། དེ་དག་གི་ནང་གི་བྱེ་བྲག་གིས་འབྲས་བུ་བཞི་ལ་ཞུགས་པ་དང་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་སོགས་གང་ཟག་གི་རྣམ་གྲངས་སྣ་ཚོགས་པ་དག་གིས་མ་བསྟན་ན་ཆོས་དེ་དང་དེའི་བྱེ་བྲག་མི་འབྱེད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རྒྱུན་གྱི་བྱེ་བྲག་མི་འདྲ་བ་ཁྱད་པར་བྱེད་ཆོས་ཀྱི་མིང་དང་འབྲེལ་བའི་གང་ཟག་གི་མིང་གིས་བསྟན་པ་སོགས་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཟག་གི་རྣམ་གྲངས་སྣ་ཚོགས་བསྟན་པའི་མིང་
2-313b
དེས་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་ཅེས་བསྟན་པ་ཡིན་ན། ཚིག་དེས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་བསྐྱེད་མི་དགོས་ཏེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡེ་ནས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ཡོད་ཀྱང་བདག་དེ་ཉིད་དག་པའི་ཆེད་དུ་བདག་ཅེས་དམིགས་ཤིང་བསྒོམས་ན་བདག་མཐོང་ནས་ཐར་པར་འགྱུར་བས་བདག་གོམས་པའི་ཕྱིར་གང་ཟག་རྫས་ཡོད་དུ་བསྟན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་གོམས་པ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་ཡིན་པས་འཁོར་བ་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྙེད་དུ་གོམས་ཀྱང་དེས་ཐར་བར་མི་འགྱུར་བར་མ་ཟད་འཁོར་བར་འཆིང་བའི་རྩ་བ་དེ་ཉིད་ཡིན་པས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཟག་གི་མིང་གིས་བསྟན་པ་ནི་བདག་རྫས་ཡོད་དུ་ལྟ་བ་དང་། བདག་བསྒོམ་པ་གཉིས་ཀའི་ཕྱིར་ཡིན་པ་མི་རུང་བས་ཅིའི་ཕྱིར་གང་ཟག་རྫས་ཡོད་དུ་གསུངས་རིགས་ཏེ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ལ་བསྐྱེད་བྱ་ཞིག་ཡིན་ན་བདག་ལྟ་དེས་ཐམས་ཅད་འབད་མེད་དུ་ཐར་པའམ། བསྐྱེད་བྱ་མིན་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཀག་པར་མཛད་པ་ཞིག་ན་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཅན་ལ་ཐར་པ་མེད་པ་གཉིས་ལས་འདའ་བ་མེད་པས། གལ་ཏེ་ངེས་པར་གང་ཟག་གམ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་དེ་ལྟར་ལྟ་བའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་པས་ཐོག་མ་ནས་ལམ་ལ་འབད་པ་མེད་པར་ཐར་བར་འགྱུར་རིགས་ན་ཡང་བདག་མེད་པར་མ་
2-314a
རྟོགས་བར་དུ་སུ་ཡང་མི་ཐར་བས་བདག་རྫས་ཡོད་དུ་ལྟ་བ་འདི་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་འཆིང་བ་ཡིན་པས་དགག་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་སྒྲུབ་ཅིང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།

 །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་བྱང་གི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ལ་རྣམ་བྱང་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་དང་། ཀུན་ཉོན་གྱི་རྒྱུན་ལ་གནས་པ་དེ་ལ་ཡང་བྱེ་བྲག་དུ་མ་ཡོད་དེ་ཀུན་ཉོན་ཆུང་ངུ་ལ་
2-313a
གནས་པ་དང་འབྲིང་ལ་གནས་པ་དང་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས། གང་ཟག་འདི་ནི་འདོད་ཆགས་ཆུང་ངུ་ཞེས་དང་། དེ་བཞིན་འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་ཞེ་སྡང་སོགས་ཉོན་མོངས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་དེ་ལྟར་དེ་དང་དེའི་གང་ཟག་ཅེས་བསྟན་པ་དང་། དེ་བཞིན་རྣམ་བྱང་ཆུང་འབྲིང་ཆེ་བ་ལ་གནས་པའི་དབང་གི་ས་ལམ་ཆུང་ངུ་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་ཅེས་སོགས་དང་། དགེ་བའམ་མི་དགེ་བ་གང་རུང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྤྱོད་པ་ལ་དེ་དང་དེའི་ཕྱོགས་སུ་ཆད་པའི་གང་ཟག་ཞེས་དང་། དེ་བཞིན་ཀུན་ཉོན་དང་རྣམ་བྱང་ལ་འཇུག་པའི་གང་ཟག་དང་། དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་དང་། མི་ལྡན་པའི་གང་ཟག་དང་། དབང་པོ་རྣོ་མི་རྣོ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་ཁུར་ཁྱེར་བའི་གང་ཟག་དང་། ལམ་གྱིས་འགོག་པ་ཐོབ་ནས་ཁུར་བོར་བའི་གང་ཟག་དང་། ཚོགས་ལམ་སོགས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་དང་། མོས་སྤྱོད་དང་། སོ་སྐྱེ་དང་ཉན་རང་བྱང་སེམས་སངས་རྒྱས་དང་། དེ་དག་གི་ནང་གི་བྱེ་བྲག་གིས་འབྲས་བུ་བཞི་ལ་ཞུགས་པ་དང་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་སོགས་གང་ཟག་གི་རྣམ་གྲངས་སྣ་ཚོགས་པ་དག་གིས་མ་བསྟན་ན་ཆོས་དེ་དང་དེའི་བྱེ་བྲག་མི་འབྱེད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རྒྱུན་གྱི་བྱེ་བྲག་མི་འདྲ་བ་ཁྱད་པར་བྱེད་ཆོས་ཀྱི་མིང་དང་འབྲེལ་བའི་གང་ཟག་གི་མིང་གིས་བསྟན་པ་སོགས་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཟག་གི་རྣམ་གྲངས་སྣ་ཚོགས་བསྟན་པའི་མིང་
2-313b
དེས་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་ཅེས་བསྟན་པ་ཡིན་ན། ཚིག་དེས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་བསྐྱེད་མི་དགོས་ཏེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡེ་ནས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ཡོད་ཀྱང་བདག་དེ་ཉིད་དག་པའི་ཆེད་དུ་བདག་ཅེས་དམིགས་ཤིང་བསྒོམས་ན་བདག་མཐོང་ནས་ཐར་པར་འགྱུར་བས་བདག་གོམས་པའི་ཕྱིར་གང་ཟག་རྫས་ཡོད་དུ་བསྟན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་གོམས་པ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་ཡིན་པས་འཁོར་བ་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྙེད་དུ་གོམས་ཀྱང་དེས་ཐར་བར་མི་འགྱུར་བར་མ་ཟད་འཁོར་བར་འཆིང་བའི་རྩ་བ་དེ་ཉིད་ཡིན་པས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཟག་གི་མིང་གིས་བསྟན་པ་ནི་བདག་རྫས་ཡོད་དུ་ལྟ་བ་དང་། བདག་བསྒོམ་པ་གཉིས་ཀའི་ཕྱིར་ཡིན་པ་མི་རུང་བས་ཅིའི་ཕྱིར་གང་ཟག་རྫས་ཡོད་དུ་གསུངས་རིགས་ཏེ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ལ་བསྐྱེད་བྱ་ཞིག་ཡིན་ན་བདག་ལྟ་དེས་ཐམས་ཅད་འབད་མེད་དུ་ཐར་པའམ། བསྐྱེད་བྱ་མིན་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཀག་པར་མཛད་པ་ཞིག་ན་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཅན་ལ་ཐར་པ་མེད་པ་གཉིས་ལས་འདའ་བ་མེད་པས། གལ་ཏེ་ངེས་པར་གང་ཟག་གམ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་དེ་ལྟར་ལྟ་བའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་པས་ཐོག་མ་ནས་ལམ་ལ་འབད་པ་མེད་པར་ཐར་བར་འགྱུར་རིགས་ན་ཡང་བདག་མེད་པར་མ་
2-314a
རྟོགས་བར་དུ་སུ་ཡང་མི་ཐར་བས་བདག་རྫས་ཡོད་དུ་ལྟ་བ་འདི་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་འཆིང་བ་ཡིན་པས་དགག་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་སྒྲུབ་ཅིང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།

 །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་བྱང་གི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ལ་རྣམ་བྱང་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་དང་། ཀུན་ཉོན་གྱི་རྒྱུན་ལ་གནས་པ་དེ་ལ་ཡང་བྱེ་བྲག་དུ་མ་ཡོད་དེ་ཀུན་ཉོན་ཆུང་ངུ་ལ་
2-313a
གནས་པ་དང་འབྲིང་ལ་གནས་པ་དང་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས། གང་ཟག་འདི་ནི་འདོད་ཆགས་ཆུང་ངུ་ཞེས་དང་། དེ་བཞིན་འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་ཞེ་སྡང་སོགས་ཉོན་མོངས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་དེ་ལྟར་དེ་དང་དེའི་གང་ཟག་ཅེས་བསྟན་པ་དང་། དེ་བཞིན་རྣམ་བྱང་ཆུང་འབྲིང་ཆེ་བ་ལ་གནས་པའི་དབང་གི་ས་ལམ་ཆུང་ངུ་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་ཅེས་སོགས་དང་། དགེ་བའམ་མི་དགེ་བ་གང་རུང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྤྱོད་པ་ལ་དེ་དང་དེའི་ཕྱོགས་སུ་ཆད་པའི་གང་ཟག་ཞེས་དང་། དེ་བཞིན་ཀུན་ཉོན་དང་རྣམ་བྱང་ལ་འཇུག་པའི་གང་ཟག་དང་། དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་དང་། མི་ལྡན་པའི་གང་ཟག་དང་། དབང་པོ་རྣོ་མི་རྣོ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་ཁུར་ཁྱེར་བའི་གང་ཟག་དང་། ལམ་གྱིས་འགོག་པ་ཐོབ་ནས་ཁུར་བོར་བའི་གང་ཟག་དང་། ཚོགས་ལམ་སོགས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་དང་། མོས་སྤྱོད་དང་། སོ་སྐྱེ་དང་ཉན་རང་བྱང་སེམས་སངས་རྒྱས་དང་། དེ་དག་གི་ནང་གི་བྱེ་བྲག་གིས་འབྲས་བུ་བཞི་ལ་ཞུགས་པ་དང་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་སོགས་གང་ཟག་གི་རྣམ་གྲངས་སྣ་ཚོགས་པ་དག་གིས་མ་བསྟན་ན་ཆོས་དེ་དང་དེའི་བྱེ་བྲག་མི་འབྱེད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རྒྱུན་གྱི་བྱེ་བྲག་མི་འདྲ་བ་ཁྱད་པར་བྱེད་ཆོས་ཀྱི་མིང་དང་འབྲེལ་བའི་གང་ཟག་གི་མིང་གིས་བསྟན་པ་སོགས་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཟག་གི་རྣམ་གྲངས་སྣ་ཚོགས་བསྟན་པའི་མིང་
2-313b
དེས་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་ཅེས་བསྟན་པ་ཡིན་ན། ཚིག་དེས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་བསྐྱེད་མི་དགོས་ཏེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡེ་ནས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ཡོད་ཀྱང་བདག་དེ་ཉིད་དག་པའི་ཆེད་དུ་བདག་ཅེས་དམིགས་ཤིང་བསྒོམས་ན་བདག་མཐོང་ནས་ཐར་པར་འགྱུར་བས་བདག་གོམས་པའི་ཕྱིར་གང་ཟག་རྫས་ཡོད་དུ་བསྟན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་གོམས་པ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་ཡིན་པས་འཁོར་བ་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྙེད་དུ་གོམས་ཀྱང་དེས་ཐར་བར་མི་འགྱུར་བར་མ་ཟད་འཁོར་བར་འཆིང་བའི་རྩ་བ་དེ་ཉིད་ཡིན་པས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཟག་གི་མིང་གིས་བསྟན་པ་ནི་བདག་རྫས་ཡོད་དུ་ལྟ་བ་དང་། བདག་བསྒོམ་པ་གཉིས་ཀའི་ཕྱིར་ཡིན་པ་མི་རུང་བས་ཅིའི་ཕྱིར་གང་ཟག་རྫས་ཡོད་དུ་གསུངས་རིགས་ཏེ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ལ་བསྐྱེད་བྱ་ཞིག་ཡིན་ན་བདག་ལྟ་དེས་ཐམས་ཅད་འབད་མེད་དུ་ཐར་པའམ། བསྐྱེད་བྱ་མིན་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཀག་པར་མཛད་པ་ཞིག་ན་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཅན་ལ་ཐར་པ་མེད་པ་གཉིས་ལས་འདའ་བ་མེད་པས། གལ་ཏེ་ངེས་པར་གང་ཟག་གམ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་དེ་ལྟར་ལྟ་བའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་པས་ཐོག་མ་ནས་ལམ་ལ་འབད་པ་མེད་པར་ཐར་བར་འགྱུར་རིགས་ན་ཡང་བདག་མེད་པར་མ་
2-314a
རྟོགས་བར་དུ་སུ་ཡང་མི་ཐར་བས་བདག་རྫས་ཡོད་དུ་ལྟ་བ་འདི་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་འཆིང་བ་ཡིན་པས་དགག་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་སྒྲུབ་ཅིང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
同样地，对于具有清净法的人是与清净相应的补特伽罗，而对于安住于烦恼相续的人也有多种差别，即安住于小、中、大烦恼的差别。称此补特伽罗为"小贪欲者"，同样地，以中等和大的名称表述，同样地通过嗔恨等烦恼的差别，如此称为此彼补特伽罗，同样地，由于安住于小、中、大清净的力量，得到小乘道位的补特伽罗等，以及一向修行善或不善任一者，称为偏向此彼的补特伽罗，同样地，趋入烦恼和清净的补特伽罗，与彼等相应的补特伽罗，不相应的补特伽罗，根性利钝的补特伽罗，背负苦谛和集谛之担的补特伽罗，通过道获得灭后舍弃重担的补特伽罗，安住于资粮道等的补特伽罗，信解行地、凡夫、声闻、缘觉、菩萨、佛陀，以及他们内部的差别，如趋入四果和获得初地等，若不以各种补特伽罗之名来教示，则无法分辨彼此法的差别，因此应知以关联识为主的五蕴之相续差别的名称来表述补特伽罗的名称等。
如果世尊以补特伽罗的各种名称来教导补特伽罗实有，那么这些言语就会产生我见。但是不需要产生我见，因为一切众生本来就具有我见。虽然我见从无始以来就存在，但若为了清净我而以我为所缘进行修习，则见到我后就会获得解脱，但为了熟习我而教导补特伽罗实有也是不合理的。因为熟习我是无始以来的事，轮回中的众生纵使如此熟习，不仅不能因此获得解脱，反而是束缚在轮回中的根本，所以世尊以补特伽罗之名所教导的，既不是为了视我为实有，也不是为了修习我，这两者都不合理，因此为何要宣说补特伽罗实有呢？这是没有必要的。
如果我见是佛陀应当在众生中培养的，那么通过这种我见，一切众生将毫不费力地解脱；或者，如果它不是应当培养的，而是佛陀所禁止的，那么持有我见的人就无法解脱。除此二者之外别无他途。如果确实有一个实有的所谓补特伽罗或我，那么所有如此见解的众生都应该是不迷惑的，因此从一开始就不需要努力修道就能解脱。然而，直到了悟无我之前，没有人能够解脱，因此这种视我为实有的见解是颠倒的束缚，应当破除而非建立或培养。


 །བདག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་དེ་སུས་ཀྱང་རིགས་པའི་ལམ་གྱིས་དགག་པར་མི་ནུས་ལ། བཀག་པ་མེད་པའི་བདག་དེ་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལས་སུ་ཡང་ལྡོག་མི་སྲིད་ཅིང་། ཇི་སྲིད་བདག་འཛིན་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཆགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་སྡང་བ་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལྡོག་པའི་ཐབས་མེད་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་ལས་བསགས་ནས་ཁམས་གསུམ་གྱི་འཁོར་བར་ཟོ་ཆུའི་རྒྱུན་བཞིན་རྟག་ཏུ་འཁོར་བར་འགྱུར་གྱི་ནམ་ཡང་དེ་ལས་ཐར་པ་མེད་པས་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་གིས་གང་ཟག་རྫས་ཡོད་དུ་བསྟན་པ་ནི་ནམ་ཡང་མི་སྲིད་ཅིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ནི་འཁོར་བ་ལས་ཐར་བའི་ཐབས་སྟོན་པས་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། མུ་སྟེགས་པའི་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་རྩ་བ་ལྟ་བའི་སྒོ་ནས་བདག་མེད་གཉིས་བསྟན་པ་འདི་ཡིན་པས་དེའི་གསུང་རབ་ལས་གང་ཟག་གམ་བདག་རྫས་ཡོད་དུ་བསྟན་པ་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་མེད་པ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལེའུའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ནས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་བཤད་པའི་བར་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམས་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་དག་དང་རྟག་ཏུ་ལྡན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་རང་གི་དོན་སྤངས་པ་དང་རྟོགས་
2-314b
པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་མི་འདོར་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་སྤངས་རྟོགས་དེ་ལྟ་བུ་ལ་འགོད་པ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གཞན་གྱི་དོན་ཡང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་དགུ་པ་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།། །།
2-273b
ལམ་ཇི་ལྟར་བཏབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་ནས་སེམས་ཀྱི་དབང་ཐོབ་པས་རྫུ་འཕྲུལ་ཅི་འདོད་པ་ལ་དབང་ཐོབ་བོ། །ཡེ་ཤེས་དང་ཆོས་ལ་དབང་བ་གཉིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འགྲུབ་བོ། །ཆོས་ཐོབ་པ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པ་ཆོས་ཐོབ་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་སྟེ། མཐར་ཐུག་གི་ཡོན་ཏན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྟོབས་བཅུ་དང་མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་སོགས་སྒྲུབ་པའོ། །དེ་ལྟར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་དྲུག་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །
说五根
བཞི་པ་དབང་པོ་ལྔ་བཤད་པ་ནི། དད་པའི་དབང་པོ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔ་ལས། དད་པ་ནི་ལས་དང་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་བསླུ་མེད་དུ་ཡོད་པ་སོགས་ཡོད་པའི་དོན་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ལ་སེམས་རབ་ཏུ་དང་བའི་དད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་སྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་དེ་ལྟར་སྒྲུབ་ནུས་པར་མཐོང་ནས་མངོན་པར་འདོད་པའི་དད་པ་གསུམ་མམ། ཡང་ན་ཆོས་བཞི་ལ་དད་པ་སྟེ། ལས་རྒྱུ་འབྲས་ཡོད་པར་ཡིད་ཆེས་ནས་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་སྡིག་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་དད་དེ་ཐེག་པ་གཞན་མི་འདོད་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་བདག་མེད་པ་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་
2-274a
ལ་དད་པས་ལྟ་བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་འཇོམས་པ་དང་། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་སོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་དད་པས་ཐེ་ཚོམ་དང་སོམ་ཉི་མེད་པར་དེ་དག་བསྒྲུབ་པ་སྟེ་རྣམ་པ་བཞི་ལ་དད་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་སོ། །གང་ལ་དད་པའི་ཆོས་དེ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་ལ་དྲན་པས་མི་བརྗེད་པར་བྱ་བ་སྟེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་བཞི་ཐོབ་པ་ནི་དྲན་པའི་དབང་པོའོ།

 །བདག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་དེ་སུས་ཀྱང་རིགས་པའི་ལམ་གྱིས་དགག་པར་མི་ནུས་ལ། བཀག་པ་མེད་པའི་བདག་དེ་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལས་སུ་ཡང་ལྡོག་མི་སྲིད་ཅིང་། ཇི་སྲིད་བདག་འཛིན་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཆགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་སྡང་བ་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལྡོག་པའི་ཐབས་མེད་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་ལས་བསགས་ནས་ཁམས་གསུམ་གྱི་འཁོར་བར་ཟོ་ཆུའི་རྒྱུན་བཞིན་རྟག་ཏུ་འཁོར་བར་འགྱུར་གྱི་ནམ་ཡང་དེ་ལས་ཐར་པ་མེད་པས་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་གིས་གང་ཟག་རྫས་ཡོད་དུ་བསྟན་པ་ནི་ནམ་ཡང་མི་སྲིད་ཅིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ནི་འཁོར་བ་ལས་ཐར་བའི་ཐབས་སྟོན་པས་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། མུ་སྟེགས་པའི་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་རྩ་བ་ལྟ་བའི་སྒོ་ནས་བདག་མེད་གཉིས་བསྟན་པ་འདི་ཡིན་པས་དེའི་གསུང་རབ་ལས་གང་ཟག་གམ་བདག་རྫས་ཡོད་དུ་བསྟན་པ་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་མེད་པ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལེའུའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ནས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་བཤད་པའི་བར་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམས་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་དག་དང་རྟག་ཏུ་ལྡན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་རང་གི་དོན་སྤངས་པ་དང་རྟོགས་
2-314b
པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་མི་འདོར་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་སྤངས་རྟོགས་དེ་ལྟ་བུ་ལ་འགོད་པ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གཞན་གྱི་དོན་ཡང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་དགུ་པ་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།། །།
2-273b
ལམ་ཇི་ལྟར་བཏབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་ནས་སེམས་ཀྱི་དབང་ཐོབ་པས་རྫུ་འཕྲུལ་ཅི་འདོད་པ་ལ་དབང་ཐོབ་བོ། །ཡེ་ཤེས་དང་ཆོས་ལ་དབང་བ་གཉིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འགྲུབ་བོ། །ཆོས་ཐོབ་པ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པ་ཆོས་ཐོབ་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་སྟེ། མཐར་ཐུག་གི་ཡོན་ཏན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྟོབས་བཅུ་དང་མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་སོགས་སྒྲུབ་པའོ། །དེ་ལྟར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་དྲུག་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །
说五根
བཞི་པ་དབང་པོ་ལྔ་བཤད་པ་ནི། དད་པའི་དབང་པོ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔ་ལས། དད་པ་ནི་ལས་དང་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་བསླུ་མེད་དུ་ཡོད་པ་སོགས་ཡོད་པའི་དོན་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ལ་སེམས་རབ་ཏུ་དང་བའི་དད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་སྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་དེ་ལྟར་སྒྲུབ་ནུས་པར་མཐོང་ནས་མངོན་པར་འདོད་པའི་དད་པ་གསུམ་མམ། ཡང་ན་ཆོས་བཞི་ལ་དད་པ་སྟེ། ལས་རྒྱུ་འབྲས་ཡོད་པར་ཡིད་ཆེས་ནས་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་སྡིག་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་དད་དེ་ཐེག་པ་གཞན་མི་འདོད་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་བདག་མེད་པ་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་
2-274a
ལ་དད་པས་ལྟ་བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་འཇོམས་པ་དང་། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་སོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་དད་པས་ཐེ་ཚོམ་དང་སོམ་ཉི་མེད་པར་དེ་དག་བསྒྲུབ་པ་སྟེ་རྣམ་པ་བཞི་ལ་དད་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་སོ། །གང་ལ་དད་པའི་ཆོས་དེ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་ལ་དྲན་པས་མི་བརྗེད་པར་བྱ་བ་སྟེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་བཞི་ཐོབ་པ་ནི་དྲན་པའི་དབང་པོའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
我将为您完整直译这些藏文内容为简体中文：
如果"我"是以自性而存在的，那么谁也不能通过理性的方法来否定它，而且对于未被否定的"我"，任何人也不可能不执着于"我"。只要有我执存在，就无法避免对"我"和"我所"方面的贪着，以及对他方的嗅恨等一切烦恼。因烦恼的力量而积累业，就会像水车的循环一样，在三界轮回中永远流转，永远无法从中解脱。因此，如来的教言绝不可能宣说补特伽罗为实有，因为佛陀的教言是示现解脱轮回的方法，其根本观点是通过宣说二无我而超胜世间和外道的一切见解，故应当知道，在佛陀的经典中，绝对没有宣说补特伽罗或"我"为实有。
章节总结如下：如是从知惭愧到说明补特伽罗无我之间的菩提分法，恒时具足这些修习功德的菩萨们，既不舍弃自己的断证圆满，又通过安立众生于如是断证等方式成办他人的利益。《大乘经庄严论》菩提分法品第十九解释完毕。
如同所修道路那样而成就。完成禅定波罗蜜后，获得心的自在，因而获得神通随意的自在。智慧自在和法自在这两者，则通过圆满智慧波罗蜜的力量而成就。"为成办所得法"，意为显现成就所获得的法，即最终功德、佛的十力、四无畏、十八不共法等的成就。如此依靠四神足而成办六种现证。
说五根：
信根、精进根、念根、定根、慧根这五根中，信是对业与业果不欺诳存在等"有"义的如实相信；对三宝功德心生净信；对获得涅槃和成就圣道，见到能够如是成就而生起的欲求信心这三种；或者说，对四法的信心：相信业因果存在而即使以生命为代价也不造恶业；对菩萨行有信心而不希求其他乘；对缘起法无我、具三解脱门性质的甚深空性有信心，从而摧毁一切见解的随眠；对佛陀的力、无畏等一切广大功德生起信心，毫无疑惑地去实践这些——《无尽慧经》中说这四种信心为信根。
对所信之法，以精进根来实践，具有四正断本质的即是精进根。对以精进所修之法，以念不忘失，即获得四念住的是念根。


 །བསམ་གཏན་བཞི་དང་གཟུགས་མེད་པ་བཞིའི་སྙོམས་འཇུག་ཐོབ་པ་དང་། དྲན་པའི་དབང་པོས་ཆུད་མི་གཟོན་པར་བྱས་པའི་ཆོས་དེ་ལ་རྒྱུན་དུ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པའམ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོའོ། །དེ་ལྟར་སྤྱིར་བསྟན་ནས་སྐབས་འདིར་དབང་པོ་ལྔ་པོའི་གཞི་འམ་གནས་སམ་དམིགས་པ་བཤད་པ་ནི། དད་པའི་དབང་པོས་དམིགས་ཡུལ་ལམ་གཞི་ནི་བྱང་ཆུབ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུ་ཟད་མི་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སམ། ས་དང་པོའི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་བྱང་ཆུབ་ལ་དམིགས་ནས་དེ་ལ་དེ་ཅིང་དེ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱའོ་ཞེས་དམིགས་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོས་ནི་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་དམིགས་
2-274b
ནས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སྤྱོད་པ་དེ་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། དྲན་པའི་དབང་པོས་ཐོས་པ་མཆོག་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་གཟུང་བ་དང་། དེ་ལྟར་ཚིག་གིས་རྒྱས་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བཞིན་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པ་དང་། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོས་ས་དང་པོའི་ཞི་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་ཇི་ལྟར་འཐོབ་པར་བྱ་ཞེས་དམིགས་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོས་ནི་ས་དང་པོའི་ལྷག་མཐོང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཇི་ལྟར་འཐོབ་པར་བྱ་ཞེས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དད་སོགས་ཀྱི་གཞི་འམ་དམིགས་ཡུལ་ཡིན་པར་ནི་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྔ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཞེས་བརྗོད་ན་རྣམ་བྱང་གི་དོན་ཀུན་སྒྲུབ་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་སྐབས་ཀྱིས་དབང་པོ་ཞེས་སུ་བཞག་སྟེ། དད་པས་བྱང་ཆུབ་ལ་དབང་བྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་དང་དྲན་པས་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཞི་གནས་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ལྷག་མཐོང་གི་དོན་སྒྲུབ་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་དབང་པོ་ལྔས་རང་བཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལའང་ངོ་། །
说五力
ལྔ་པ་སྟོབས་ལྔ་བཤད་པ་ནི། དད་པའི་སྟོབས། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས། དྲན་པའི་སྟོབས། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ལྔ་ནི། རང་རང་གི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱིས་བརྫི་མི་ནུས་པའི་ཚེ་ན་སྟོབས་ཀྱི་མིང་ཅན་དུ་བརྗོད་དོ། །མོས་སྤྱོད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དད་སོགས་སྟོབས་ལྔ་པོ་འདི་དག་གི་མཐུས་འཕགས་པའི་ས་དང་པོ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། འདི་དག་
2-275a
གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བས་འཕགས་པའི་ས་དངོས་སུ་འདྲེན་པ་ཡིན་ཡང་། མཐོང་སྤང་ལས་མ་གྲོལ་བས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཅན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སས་བསྡུས་པའོ། །དབང་པོ་དང་སྟོབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། སྟོབས་ལྔ་པོ་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ཡང་། ཇི་སྲིད་དུ་མ་དད་པ་དང་། ལེ་ལོ་དང་། བརྗེད་ངས་དང་། རྣམ་གཡེང་དང་། ཤེས་རབ་འཆལ་བའི་རྨོངས་པ་ཡིས་བརྫི་ཞིང་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་ནུས་པ་དེ་སྲིད་དུ་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་ལ། མི་མཐུན་ཕྱོགས་དེ་དག་ཉམ་ཆུང་བས་གཉེན་པོ་དད་པ་སོགས་ལྔ་པོ་དེ་ལ་ཚུར་མི་ཚུགས་ཤིང་བརྫི་མི་ནུས་པའི་ཚེ་ན་དད་སོགས་དེ་དག་ཉིད་ལ་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ། །
说七菩提分
དྲུག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་བཤད་པ་ནི་དྲན་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། དེ་བཞིན་དུ། ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགའ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཏང་སྙོམས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ཏེ། དྲན་པ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་བསྒོམ་ཤིང་མྱོང་བས་མངོན་དུ་བྱས་པ་རྣམས་མ་བརྗེད་པར་སེམས་ལ་གསལ་བའོ།

 །བསམ་གཏན་བཞི་དང་གཟུགས་མེད་པ་བཞིའི་སྙོམས་འཇུག་ཐོབ་པ་དང་། དྲན་པའི་དབང་པོས་ཆུད་མི་གཟོན་པར་བྱས་པའི་ཆོས་དེ་ལ་རྒྱུན་དུ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པའམ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོའོ། །དེ་ལྟར་སྤྱིར་བསྟན་ནས་སྐབས་འདིར་དབང་པོ་ལྔ་པོའི་གཞི་འམ་གནས་སམ་དམིགས་པ་བཤད་པ་ནི། དད་པའི་དབང་པོས་དམིགས་ཡུལ་ལམ་གཞི་ནི་བྱང་ཆུབ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུ་ཟད་མི་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སམ། ས་དང་པོའི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་བྱང་ཆུབ་ལ་དམིགས་ནས་དེ་ལ་དེ་ཅིང་དེ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱའོ་ཞེས་དམིགས་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོས་ནི་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་དམིགས་
2-274b
ནས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སྤྱོད་པ་དེ་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། དྲན་པའི་དབང་པོས་ཐོས་པ་མཆོག་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་གཟུང་བ་དང་། དེ་ལྟར་ཚིག་གིས་རྒྱས་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བཞིན་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པ་དང་། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོས་ས་དང་པོའི་ཞི་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་ཇི་ལྟར་འཐོབ་པར་བྱ་ཞེས་དམིགས་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོས་ནི་ས་དང་པོའི་ལྷག་མཐོང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཇི་ལྟར་འཐོབ་པར་བྱ་ཞེས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དད་སོགས་ཀྱི་གཞི་འམ་དམིགས་ཡུལ་ཡིན་པར་ནི་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྔ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཞེས་བརྗོད་ན་རྣམ་བྱང་གི་དོན་ཀུན་སྒྲུབ་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་སྐབས་ཀྱིས་དབང་པོ་ཞེས་སུ་བཞག་སྟེ། དད་པས་བྱང་ཆུབ་ལ་དབང་བྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་དང་དྲན་པས་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཞི་གནས་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ལྷག་མཐོང་གི་དོན་སྒྲུབ་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་དབང་པོ་ལྔས་རང་བཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལའང་ངོ་། །
说五力
ལྔ་པ་སྟོབས་ལྔ་བཤད་པ་ནི། དད་པའི་སྟོབས། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས། དྲན་པའི་སྟོབས། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ལྔ་ནི། རང་རང་གི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱིས་བརྫི་མི་ནུས་པའི་ཚེ་ན་སྟོབས་ཀྱི་མིང་ཅན་དུ་བརྗོད་དོ། །མོས་སྤྱོད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དད་སོགས་སྟོབས་ལྔ་པོ་འདི་དག་གི་མཐུས་འཕགས་པའི་ས་དང་པོ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། འདི་དག་
2-275a
གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བས་འཕགས་པའི་ས་དངོས་སུ་འདྲེན་པ་ཡིན་ཡང་། མཐོང་སྤང་ལས་མ་གྲོལ་བས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཅན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སས་བསྡུས་པའོ། །དབང་པོ་དང་སྟོབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། སྟོབས་ལྔ་པོ་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ཡང་། ཇི་སྲིད་དུ་མ་དད་པ་དང་། ལེ་ལོ་དང་། བརྗེད་ངས་དང་། རྣམ་གཡེང་དང་། ཤེས་རབ་འཆལ་བའི་རྨོངས་པ་ཡིས་བརྫི་ཞིང་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་ནུས་པ་དེ་སྲིད་དུ་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་ལ། མི་མཐུན་ཕྱོགས་དེ་དག་ཉམ་ཆུང་བས་གཉེན་པོ་དད་པ་སོགས་ལྔ་པོ་དེ་ལ་ཚུར་མི་ཚུགས་ཤིང་བརྫི་མི་ནུས་པའི་ཚེ་ན་དད་སོགས་དེ་དག་ཉིད་ལ་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ། །
说七菩提分
དྲུག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་བཤད་པ་ནི་དྲན་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། དེ་བཞིན་དུ། ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགའ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཏང་སྙོམས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ཏེ། དྲན་པ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་བསྒོམ་ཤིང་མྱོང་བས་མངོན་དུ་བྱས་པ་རྣམས་མ་བརྗེད་པར་སེམས་ལ་གསལ་བའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是您所提供藏文的完整中文直译：
具足四禅四无色定，以及通过具足不退失的念根于法而一心专注，此即是定根。通过定根专注而了知诸法的自性与共性，或了知四圣谛，此即是慧根。如是总体宣说后，此处解释五根的所依或所缘：信根的所缘或基础是菩提，即对大乘果位无尽智慧或初地的无二智慧菩提为所缘，信仰并希望获得此菩提。精进根则缘于具有地和波罗蜜特性的增上戒和增上慧所摄的菩萨行，以精进修习成就这些行持。念根则对所闻大乘法，如何听闻、如何持取、如何以言词广泛确立而不忘持。胜解行的定根则缘于如何获得初地殊胜的止。慧根则缘于如何获得初地的无分别智慧观。因此，应知菩提等是信等的所依或所缘境。若问为何称这五种为"根"，是因它们能主导成就清净义利，故名为"根"：信能主导菩提，精进能主导菩萨行，念能主导大乘法，定能主导止，慧能主导观的成就。或者，五根也能成就自他利益。
说五力
五力是：信力、精进力、念力、定力、慧力。当它们不被各自的违品所胜，即称为"力"。胜解行阶段的信等五力能导入圣者初地，这些力量逐渐增长而直接引生圣地，但因未脱离见断，故为烦恼染污，属于异生地所摄。若问根与力有何差别，虽然五力是世间性的，但只要能被不信、懈怠、忘念、散乱和愚痴所胜和障碍，便称为"根"；当违品微弱，无法压制和战胜信等五对治，此时信等即称为"力"。
说七菩提分
第六，七菩提分的解释：念菩提分、择法菩提分、精进菩提分、喜菩提分、轻安菩提分、定菩提分、舍菩提分。念属于止的方面，通过修习并体验三十七菩提分法，使其明显呈现于心中而不忘失。


 །ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཤེས་རབ་ཡིན་པས་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཏེ་མཐོང་ལམ་གྱི་དུས་ན་སྤང་བྱའི་ཆོས་ཀུན་ཉོན་གྱི་ཕྱོགས་དང་། བླང་བྱའི་ཆོས་རྣམ་བྱང་གི་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་འདྲེས་པར་ཤེས་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ནི་གོང་མའི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ལེན་པར་བྱེད་ཅིང་ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་ཉེས་པ་རྣམས་སྤོང་བར་བྱེད་པའོ། །དགའ་བ་ནི་ས་དང་པོ་
2-275b
པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་དོན་མངོན་སུམ་རྟོགས་པས་མཐོང་སྤང་གི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་དང་བྲལ་ནས་ལུས་སེམས་ལ་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ས་དེ་ལའང་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་པའི་མིང་བཏགས་པའོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བའི་གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་བས། ལུས་ལས་སུ་རུང་བས་ཟོ་མདོག་བདེ་ཞིང་། སེམས་ལས་སུ་རུང་བས་དམིགས་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འཇུག་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པའི་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ནས་རྒྱ་མཚོ་དྭངས་པ་རླབས་དང་རྙོགས་པ་མེད་པ་ལྟར་ངང་གིས་གཡོ་བ་མེད་པར་གནས་པའོ། །དེ་བདུན་ལས་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་དགའ་བ་གསུམ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་སོ། །ཤིན་སྦྱངས་ཏིང་འཛིན་བཏང་སྙོམས་གསུམ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་སོ། །དྲན་པ་ནི་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་ཏེ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་པོ་འདི། གང་གིས་དུས་སུ་རྣམ་པར་བཞག་པ་དང་། གང་ཤེས་པས་རྣམ་པར་བཞག་པ་དང་། བདུན་པོ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་རྣམ་པར་བཞག་པ་དང་། དེ་བདུན་ཡན་ལག་ལྔར་རྣམ་པར་བཞག་པ་བཞི་ལས། དང་པོ་སྔར་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་སར་དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་སོགས་ཡོད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་གི་མིང་མ་ཐོབ་ལ། འཕགས་པའི་ས་སྐྱོན་མེད་པའི་སར་ཞུགས་པ་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་དྲན་པ་སོགས་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་སུ་རྣམ་
2-276a
པར་བཞག་པར་འདོད་དོ། །གཉིས་པ་འདི་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡིན་པར་བརྗོད་པའི་དོན་ནི། ཡན་ལག་ཅན་མཉམ་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་མངོན་སུམ་ཤེས་པ་ཐོབ་པ་དེའི་ཕྱིར་དྲན་པ་སོགས་ཀྱང་དེ་ཡི་ཡན་ལག་ཏུ་བཞག་སྟེ། ཀུན་འབྱུང་གི་ཆོས་རྣམས་དང་ནི་སེམས་ཅན་ཀུན་གདོད་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ཡེ་ནས་བྱང་ཆུབ་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དོན་དམ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མངོན་དུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཆོས་རྣམས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པས་ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སེམས་ཅན་ནམ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པས་སེམས་ཅན་མཉམ་པ་ཉིད་མངོན་དུ་རྟོགས་པའོ། །ཡང་ན་མཉམ་བཞག་ཏུ་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་ལྟ་བུར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། རྗེས་ཐོབ་ཏུ་བདག་གང་ཡིན་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཡིན་ལ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གང་ཡིན་པ་བདག་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་བདག་གི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བར་བྱེད་པ་བཞིན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་བདག་གིས་ཞི་བར་བྱའོ་ཞེས་བདག་དང་གཞན་ཁྱད་མེད་པར་ཁོང་ཆུད་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པའོ།

择法是慧，属于观的方面，是在见道时分别了知应断法烦恼品和应取法清净品的无混淆特性。精进是获取殊胜上位功德，并断除障碍获得此类功德的过失。喜是初地菩萨现量通达法界普遍之义，断除见所断障碍后，身心生起最胜喜悦。因此，该地也被命名为"极喜地"。轻安是远离身心不堪能的随眠，身堪能使气色安乐，心堪能使心无障碍地趣入所缘。禅定是对法界真如所缘的一心专注。舍是断除沉浮等一切过失，如同澄清无波无浊的大海，自然而无动摇地安住。
这七者中，择法、精进和喜三者属于观的方面。轻安、禅定和舍三者属于止的方面。念则通于两方，因其遍行的缘故。
关于这七种菩提分，从哪时建立、以何知而建立、七者如何建立以及七支分为五种的建立等四方面来说：第一，虽然在先前胜解行地已有念和慧等，但未获得菩提分的名称，而是在圣者无过失地——获得初地的相续中的念等，被认为是建立为菩提分。第二，称其为菩提分的意义是：因为获得了现前了知支分所属的平等性菩提自性，所以念等也被立为其支分。这是因为现观轮回诸法和一切众生本来自性不生的法性清净，本来觉悟为平等性，此时生起出世间胜义菩提心的缘故。这又通过了悟诸法无我而现证法平等性，通过了悟众生或补特伽罗无我而现证众生平等性。
或者，在入定中通达诸法与补特伽罗无我如虚空界，了知诸法平等性；在后得位中，了知"我是何者，一切众生亦是彼，一切众生是何者，我亦是彼"，如同息灭自己痛苦一样，我也应息灭一切众生的痛苦，通过了悟自他无别而知一切众生平等性。


 །གསུམ་པ་བདུན་པོ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི། དཔེར་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ལ། རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་རིན་པོ་ཆེ་བདུན་དང་ལྡན་པ་དང་འདྲ་བར། གདོད་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་པ་མངོན་དུ་
2-276b
རྟོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་རྣམ་པར་བཞག་སྟེ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་འཇིག་རྟེན་དུ་ནམ་བྱུང་བ་ན་དེའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་སྟོབས་ལས་ལྷའི་བཟོ་བོས་བྱས་པའི་ལྷ་རྫས་ལས་གྲུབ་པའི་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་རྩིབས་སྟོང་དང་ལྡན་པ་མུ་ཁྱུད་ལེགས་པར་བཀྲ་བ་ཉིད་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཉིད་ཉི་མ་གཉིས་པ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའ་ལ་འཕགས་ཏེ་སོང་བའི་རྗེས་སུ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ཉིད་དཔུང་གི་ཚོགས་དང་བཅས་པ་ཡང་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་ཞིང་ཡུལ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྫོང་དང་མཁར་ལ་གནས་པའི་རྒྱལ་ཕྲན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་ཕྱིན་པར་ཙམ་ནས་བསུ་ཞིང་འབངས་སུ་མཆི་སྟེ་སྔར་དམངས་སུ་མ་ཕབ་ཅིང་མ་རྒྱལ་བའི་ས་ཀུན་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་ནི་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གླང་པོ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་གངས་ཅན་གྱི་རི་བོ་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་ལྟ་བུ་གཟུགས་དང་སྟོབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་གནས་པ་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ལ་འོས་ཤིང་དུལ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བའི་དཔུང་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད་པའོ། །རྟ་རིན་པོ་ཆེ་སྔོ་བསང་རྨ་བྱའི་མགྲིན་པའི་སྤུ་ལྟར་ཡིད་དུ་འོང་བའི་ཁ་དོག་དང་གཟུགས་བྱད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། ཅང་ཤེས་པ་ཐོ་རེངས་ཁྱེའུ་སུས་ཟ་བའི་ཡུན་ཚོད་ཙམ་ལ་རྒྱ་མཚོའི་མཐར་ཐུག་པའི་ས་རྣམས་བདེ་བླག་ཏུ་འཁོར་ཏེ་སླར་ལྡོག་ནུས་པའི་བཞོན་པའི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དགོས་འདོད་ཐམས་ཅད་འབྱུང་ཞིང་རྒྱུ་བཻཌཱུརྱ་ལས་གྲུབ་པ་ཁ་དོག་མཐོན་མཐིང་དབྱིབས་ལྟ་ན་སྡུག་པ་མཚན་མོར་ཡང་ཉི་མ་
2-277a
བཞིན་དུ་དཔག་ཚད་ཙམ་དུ་སྣང་བར་ནུས་པ་ཚ་བའི་དུས་སུ་བསིལ་བ་དང་གྲང་བའི་དུས་སུ་དྲོ་བའི་འོད་འབྱིན་པ། རེག་པ་ཙམ་གྱིས་ནད་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་བྱེད་པ། སྐམ་པ་དང་མྱ་ངན་གྱི་ཐང་དུ་ཡང་ཆུ་རྒྱུན་བཟང་པོ་འབྱིན་པ་སོགས་དོན་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་མཐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བཙུན་མོ་རིན་པོ་ཆེ་གཟུགས་བཟང་བའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ། ལྟ་ན་སྡུག་ཅིང་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་དགའ་བ་སྐྱེད་པ། སྐྱེས་པ་གཞན་ལ་མི་གཡེམ་པ་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ཞིང་བདག་པོ་ལ་མཆོག་ཏུ་གུས་པས་ཡིད་འཛིན་པ། ཚུལ་བཟང་པོའི་སྤྱོད་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡིད་འཕྲོག་པ། ཁ་དང་ལུས་ལས་ལྷའི་སྤོས་ཀྱི་དྲི་འབྱུང་ཞིང་། བསིལ་བ་དང་དྲོ་བ་སོགས་ཡིད་དུ་གང་འོང་བའི་རེག་བྱའི་ཁྱད་པར་མཆོག་དང་ལྡན་པ་སོགས་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ལྡན་པའོ། །ཁྱིམ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་ནི་ལག་པ་བརྐྱང་པ་ཙམ་གྱིས་ནོར་རྫས་ཅི་འདོད་པ་འབྱུང་བས་ནོར་མང་རྣམ་ཐོས་ཀྱི་བུ་དང་མཚུངས་པ། རྒྱལ་པོས་ཇི་ལྟར་བསྒོ་བ་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་བསྒྲུབ་པ། ནང་གི་གཉེར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་གི་ཡོན་ཏན་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་མངའ་བའོ། །ཀུན་མགོན་ནམ་བློན་པོའམ་དམག་དཔོན་རིན་པོ་ཆེ་ནི་དཔའ་བརྟན་དང་སྟོབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ཕ་རོལ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ། དཔུང་གི་བཀོད་པ་དུས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་ལ་མཁས་པ་ལེགས་པར་བྱེད་པ་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་དང་། ཉེས་པར་བྱེད་པ་ཚར་བཅད་པ་རྒྱལ་པོ་ལ་བཞེད་པ་དང་ཕ་རོལ་གནོན་པ་ཐམས་ཅད་ཐོགས་མེད་དུ་སྒྲུབ་པར་ནུས་ཤིང་བཀའ་བཞིན་བྱེད་པའོ།

第三，七者如何建立的解释是：譬如转轮王具有王权七宝一样，现证本来无生觉悟的菩萨也建立有七菩提分。转轮王出世时，由其福德力而现出由天工匠制作的天界材质制成的千辐轮宝，具有美丽光亮的边轮。此轮如第二个太阳般升空而行，随后转轮王及其军队也能空行，仅到达各方区域城堡和城市所居小王处时，他们便前来迎接并成为臣民，使先前未降服、未征服之地全部获胜，这就是轮宝。
同样，象宝如空行的雪山般，形体与力量圆满，肢体全部安好，适合大王乘骑，调伏圆满，能摧毁一切敌军。马宝青绿如孔雀颈羽般悦意的色彩和形貌圆满，为良马，在黎明时小儿吃早餐的时间内便能环绕至海边各地并能轻易返回，具足乘骑功德圆满。摩尼宝能生出一切所需所欲，由琉璃材质构成，深蓝色泽，形状美丽，夜间也能如日光般照亮一由旬，炎热时放出凉光，寒冷时放出暖光，仅触摸便能平息一切疾病，即使在干旱和悲伤之地也能涌出良好水流，具足成就一切利益的殊胜威力。
王后宝为最胜美形，美丽悦目，仅见便生欢喜，不与他人私通等烦恼少，对主人极为恭敬而持心，以良好行为夺取一切人心，口和身散发天香，具有凉暖等最殊胜可意触感等一切功德。
居士宝仅伸手便能生出所欲财物，财富如多闻子相等，能善巧成办王之一切命令，为内部管事人员之最上者，具有圆满功德。护主或大臣或将军宝勇猛稳固，力量圆满而能降服对方，善于适时调遣军队行进和撤退，善于护持行善者和惩治作恶者，能无碍地成就一切王所欲求及降服敌方，能如命而行。


 །དཔེ་དེ་རྣམས་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་
2-277b
སེམས་དཔའ་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་ཚེ། སྔར་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་ལ། ཤེས་བྱ་གང་ཞིག་མངོན་སུམ་དུ་མ་ཤེས་པའམ། མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་མ་རྒྱལ་བ་དེ་ལས་ས་དང་པོ་དེའི་དུས་སུ་མངོན་སུམ་ཤེས་ཤིང་དེའི་སྒྲིབ་པ་མཐོང་སྤང་ལས་རྒྱལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྔར་མོས་སྤྱོད་དུ་བསྒོམས་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་བརྗེད་པའི་དྲན་པ་དག་ནི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ས་ཀུན་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་པའི་འཁོར་ལོ་རིན་ཆེན་ལྟ་བུའོ། །ས་དང་པོ་པ་འདི་ཡི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་གི་བདག་གཉིས་སུ་རྟོགས་པ་ཡི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད་པས་གླང་པོ་རིན་པོ་ཆེ་ཕས་རྒོལ་གྱི་དཔུང་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །ས་དང་པོ་པ་འདི་ཡི་བརྩོན་འགྲུས་ནི། མངོན་པར་ཤེས་པ་སོགས་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་མ་ལུས་པ་མྱུར་དུ་རྟོགས་ཤིང་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་ནི་རྟ་རིན་པོ་ཆེས་གང་འདོད་པའི་གནས་སུ་མྱུར་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་དེ་ཡི་ཚེ་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་རྟོགས་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་འཕེལ་བའི་དགའ་བས་ལུས་དང་སེམས་རྟག་ཏུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དགའ་བ་ནི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེའི་འོད་ཀྱིས་མུན་པ་སེལ་བ་བཞིན་ནོ། །ས་དང་པོའི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་དུ་མཐོང་སྤང་གི་སྒྲིབ་པ་ཀུན་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའམ་ཐར་པའི་ཕྱིར་ལུས་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་གཏན་མེད་པར་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་བདེ་བ་ཐོབ་པ་ནི་བཙུན་མོ་རིན་པོ་ཆེའི་རེག་བྱས་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ལ་དགའ་བ་སྐྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་
2-278a
ལག་ལས། མངོན་པར་ཤེས་པ་སོགས་ཡོན་ཏན་དང་བསམ་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་ཡིད་བཞིན་དུ་འབྱོར་པ་ཉེ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་ན། ཁྱིམ་བདག་རིན་པོ་ཆེས་རྒྱལ་པོས་ཅི་བཞེད་པའི་ནོར་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཉིད་ཀྱིས་ནི། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དང་པོ་པ་འདི་ནི་སེམས་ལ་ཞུམ་རྒོད་དང་ཆགས་སྡང་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ངོ་བོས་རང་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་རྣལ་དུ་གནས་ཏེ་དེ་ཡང་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་དང་། རང་གིས་ས་གོང་མའི་ཡོན་ཏན་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཉེས་པ་མ་སྤངས་པ་རྣམས་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་ས་འོག་མ་ཡང་འདོར་བར་བྱེད་པ་དང་། མཉམ་བཞག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཅི་ལའང་མི་གནས་པར་གནས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཆོག་ནི་རྟག་ཏུ་གནས་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་འཕགས་པ་མཆོག་གི་གནས་པ་ལ་ནི་རྟག་ཏུ་གནས་སོ་ཞེས། བློ་བརྟན་འགྲེལ་པར། གནས་པས་རྟག་ཏུ་མཆོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྣང་། དེ་ལྟར་བཏང་སྙོམས་ནི་དམག་དཔོན་རིན་པོ་ཆེས་དཔུང་གི་ཚོགས་བཞི་པོ་བསྡུས་ཏེ། གཞོམ་ཞིང་བསྐྲད་པར་བྱ་བ་རྣམས་
2-278b
བསྐྲད་པར་བྱེད་པ་དང་། བསྡུ་ཞིང་སྐྱོང་བར་བྱེད་པ་རྣམས་སྡུད་པར་བྱེད་ལ། གང་དུ་འཚེ་ཞིང་གནོད་པ་མེད་པའི་ཕྱོགས་སུ་གནས་པར་བྱེད་པ་དང་འདྲ་སྟེ། ཕ་རོལ་གྱི་སྡེ་བསྡུ་བ་དང་བསྐྲད་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་ནི་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་དེས་བླང་བྱ་ལེན་པ་དང་དོར་བྱ་སྤོང་བར་བྱེད་པས་སོ། །གང་དུ་འཚེ་བ་མེད་པར་བག་ཕབ་སྟེ་གནས་པ་ལྟ་བུ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་དེ་ནི་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།

如同这些比喻，当菩萨获得初地时，对先前在胜解行地未能现量了知或未能战胜障碍现量了知的所知，在初地时为了现量了知并战胜见断障碍，此时不忘先前胜解行中所修诸法的念，如同转轮王的轮宝征服一切地方那样运用。
初地菩萨的择法慧能摧毁一切法与补特伽罗二我执着的相，如同象宝能摧毁一切敌军。初地菩萨的精进为了迅速通达成就神通等殊胜功德而趣入，如同马宝能迅速到达所欲之处。初地获得时，由现证真如而增长出世间法的大光明之喜悦，使身心常得充盈，此喜如同摩尼宝的光明能驱除黑暗。在初地的解脱道中，由于从一切见断障碍中解脱，身心不堪能完全断除，获得轻安安乐，如同王后宝的触感能使转轮王生起欢喜。
由于禅定正觉支，能生起神通等功德和一切如意所欲资具，如同居士宝能成办王所欲求的一切圆满财富。由于舍正觉支，初地菩萨心中无有怯弱、掉举和贪嗔等烦恼与随烦恼，以自性安住于如所欲状态。此菩萨在后得清净世间智中利益众生，获得上地未得功德，断除未断过失，并舍弃下地；在入定时以无分别智于无所住而住，殊胜菩萨常住此中。或者，如智称论师注释所说："以住故常为最胜"。
如是，舍如同将军宝统领四种军队，驱逐应当征服驱逐者，摄取应当摄受守护者，安住于无害无损的方向。就像征服摄受或驱逐敌军一样，清净世间智能取应取、舍应舍。像无害安详而住一样，无分别智住于一切所缘寂灭。


 །ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་མངའ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དང་འདྲ་བར་ཡོན་ཏན་དེ་དག་ལ་འཇུག་པའམ་དབང་བསྒྱུར་བ་པོ་ཡིན་ལ། དུས་རྟག་ཏུ་རྒྱལ་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་བདུན་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་བདུན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐོར་ཞིང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ཡན་ལག་བདུན་ཡན་ལག་ལྔར་བསྡུ་བ་འདིས་ཡན་ལག་ཅེས་པའི་དོན་ཀྱང་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་རབ་རྣམ་འབྱེད་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཡན་ལག་སྟེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ངོ་བོ་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲན་པ་ནི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་སྟེ། སྔར་མོས་སྤྱོད་དུ་ཆོས་རྣམས་མ་བརྗེད་པར་ཡང་ཡང་དྲན་ཞིང་གོམས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ཆོས་མཆོག་ཆེན་པོའི་དུས་ཀྱི་དྲན་པ་དེ་ལས་ཆོས་རབ་རྣམ་འབྱེད་སོགས་ཡན་ལག་ཀུན་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་བརྩོན་འགྲུས་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མཐུས་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་ལས་འདས་ནས་ས་དང་པོ་ལ་ངེས་པར་
2-279a
འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ས་དང་པོ་རང་དུས་ཀྱི་དྲན་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དེ་ནི་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་དྲན་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའི་དྲན་བརྩོན་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་དགའ་བ་ནི་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་སྟེ་དེའི་དབང་གིས་ཡིད་ལ་དགའ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིན་སྦྱངས་ཏིང་འཛིན་བཏང་སྙོམས་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཉོན་མོངས་མེད་པའི་ཡན་ལག་སྟེ། ལུས་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་ཉོན་ཤེས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་བ་ནི་གང་གིས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་བྱེད་པའམ་ཉོན་མོངས་མེད་པའི་གནས་སོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་གཞི་གང་ལ་གནས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ་ཏིང་འཛིན་ལ་གནས་པའི་དུས་ན་བྱིང་རྒོད་སོགས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་སྟེ་བཏང་སྙོམས་པར་རྣལ་དུ་གནས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་གང་ཡང་མེད་པས་སོ། །
八圣道分
བདུན་པ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ནི། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་འཕགས་པའི་ལམ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཕགས་པའི་ལམ་མོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི་མཐོང་ལམ་དུ་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་ཆོས་དབྱིངས་མཉམ་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་དམིགས་ཤིང་བསྒོམ་པའོ། །
2-279b
ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དེས་རྒྱུ་བྱས་ནས། ཁམས་གསུམ་ལས་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་རྒྱུ། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་སེམས་དང་ཤེས་རབ་ལ་རྟོག་ཅིང་དེ་འདོད་པ་དང་། འདོད་འདུན་དང་གནོད་སེམས་སོགས་ཉོན་མོངས་མེད་པའི་རྟོག་པ་ནི།ཡང་དག་པའི་རྟོག་པའོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་རྟོག་པ་རང་གིས་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལྟར་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་སྟོན་ཅིང་ངག་གིས་ཉེས་པ་རྫུན་དང་ཚིག་རྩུབ་པོ་དང་། ཕྲ་མ་དང་ངག་འཁྱལ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ངག་གོ། ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྲོག་གཅོད་པ་སོགས་ཉེས་པ་གསུམ་སྤངས་ནས། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལ་འཇུག་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའོ། །ཁ་གསག་དང་ཚུལ་འཆོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལོག་པའི་འཚོ་བ་ཐམས་ཅད་སྤང་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་འཚོ་བའོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་རྟོག་ལས་མཐའ་འཚོ་བ་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་པོ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་རྒྱུན་དུ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བའོ། །ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་མ་བརྗེད་ཅིང་སེམས་ལ་གསལ་བར་སྣང་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་དྲན་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་འཇོག་པ་ནི་ཡང་དག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ།

具有如是功德的菩萨如同转轮王一般，能趣入或掌控这些功德，常时被如七宝般的七菩提分所围绕具足。第四，七支归纳为五支，此也解释了"支分"的含义：择法是自性支，因为是通达菩提本质的自性。念是依止支，因为由先前胜解行不忘诸法而反复忆念修习，最终于大法顶时的念从中生起择法等一切支分。第三，精进是出离支，因为通过精进力超越胜解行地而定出离至初地。初地自身的念和精进是胜解行念与精进究竟的果位念与精进。第四，喜是初地获得时通达法界的利益支，因此在心中生起殊胜欢喜。轻安、禅定、舍三者是无烦恼支，因为身心轻安远离烦恼所知二障的随眠，是令无烦恼的所依。禅定是依止何基础而令无烦恼，因为住于禅定时能除沉掉等随烦恼。舍是无烦恼的体性，因舍中平等安住时无有任何烦恼。
八圣道分
第七，八圣道分是：正见圣道、正思维、正语、正业、正命、正精进、正念、正定圣道。其中，正见是在见道中以择法慧现证补特伽罗与法无我的法界平等性，对此加以缘念修习。
由正见作为因，思维三界出离之因——增上戒、增上心、增上慧，欲求此等，且无贪欲与害心等烦恼的思维，是为正思维。如同自己所通达的正见和思维，为利益其他众生而教示，并以语言断除虚妄语、粗恶语、离间语、绮语等过失，是为正语。从身门断除杀生等三过失，趣入解脱道，是为正业。断除谄媚、伪装等一切邪命，是为正命。依据正见、正思维、正业、正命四者，为断除应断的二障而恒常修习圣道，是为正精进。于所了达的诸法义理不忘失并在心中明显显现，是为正念。于法界真如一心专注平等安置，是为正定。
;


 །དེ་བརྒྱད་ཀྱང་སྤྱོད་ལམ་གྱི་ཚེ་ན། ཡང་དག་པའི་ངག་དང་ལས་མཐའ་དང་འཚོ་བ་གསུམ་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། ནང་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའི་ཚེ་ན་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་
2-280a
བ་དང་རྟོག་པ་རྩོལ་བ་གསུམ་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཏེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལྷག་མཐོང་ཉིད་ཡིན་ལ། རྟོག་པ་དང་རྩོལ་བ་གཉིས་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་འཁོར་རོ། །ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་དྲན་པ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞི་གནས་དངོས་དང་དྲན་པ་ཞི་གནས་དེའི་འཁོར་རོ། །ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པོ་དེ་བཤད་པ་ནི། དེའི་འོག་ཏུ་ཇི་ལྟ་བ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་དེ་ཡི་འོག་ཏུ་ས་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་དུ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཆོས་རབ་རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་གིས་བདག་མེད་གཉིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ཉིད་རྟོགས་ཤིང་བསྒོམ་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྟེ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེ་ཉིད། འདི་དང་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པའོ། །དེས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་ཞེས་མིང་ཚིག་ཡི་གེས་བསྟན་པའི་གཙུག་ལག་ཏུ་བྱས་པ་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་བཞག་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྟོན་པ་རྣམ་པར་བཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རྣམ་པ་བཞག་པ་དེ་ཡི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རང་གིས་རྟོགས་པ་དང་གཞན་ལ་དེ་ལྟར་འཆད་པ་དང་། རྣམ་པར་བཞག་པ་ཡི་ལུང་དེ་ཉིད་ལ་དགོངས་དོན་མ་ནོར་བར་འབྱེད་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པའོ། །ངག་དང་ལས་མཐའ་འཚོ་བ་གསུམ་
2-280b
གྱི་ལས་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། བསྐལ་བ་གྲངས་མེད་པ་གཉིས་སུ་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་བརྟེན་པ་ནི། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་སྒོམ་པ་དག་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་ནི་ལམ་གྱི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་བསྒོམ་སྟེ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་བསྒོམ་པའི་དུས་ན་ལམ་དེའི་སྒྲིབ་པ་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་བྱུང་ན་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་མཚན་མ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་གསུམ་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་དྲན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྒྲིབ་པ་དེ་དག་གསལ་བའི་ཕྱིར་དང་ནི། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་སོགས་མཐུའི་ལེའུ་ལས་བཤད་པ་ལྟར་གྱི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ནི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་བསྒོམ་པའོ། །གཉིས་པ་ཞི་གནས་ལྷག་མཐོང་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་ནི། ཡང་དག་གནས་པ་སོགས་སོ། །ཡང་དག་པར་གནས་པ་ནི་གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞི་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་མེད་པས་སེམས་ཙམ་ལ་སེམས་ནི་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པའི་ཕྱིར་ཞི་གནས་དང་། ཞི་གནས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པ་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཞི་གནས་དང་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་མཚན་ཉིད་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་ནི། ཞི་ལྷག་གཉིས་པོ་དེ་ནི་ཡོན་ཏན་སྒྲུབ་པ་དང་བསྒོམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ་བྱང་
2-281a
ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་འདོད་པ་དང་། མངོན་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་དེ་དག་ཀུན་ལ་མེད་དུ་མི་རུང་བས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ་བསྒོམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་གཞི་ནི་འདི་གཉིས་ཡིན་ནོ།

 །དེ་བརྒྱད་ཀྱང་སྤྱོད་ལམ་གྱི་ཚེ་ན། ཡང་དག་པའི་ངག་དང་ལས་མཐའ་དང་འཚོ་བ་གསུམ་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། ནང་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའི་ཚེ་ན་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་
2-280a
བ་དང་རྟོག་པ་རྩོལ་བ་གསུམ་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཏེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལྷག་མཐོང་ཉིད་ཡིན་ལ། རྟོག་པ་དང་རྩོལ་བ་གཉིས་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་འཁོར་རོ། །ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་དྲན་པ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞི་གནས་དངོས་དང་དྲན་པ་ཞི་གནས་དེའི་འཁོར་རོ། །ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པོ་དེ་བཤད་པ་ནི། དེའི་འོག་ཏུ་ཇི་ལྟ་བ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་དེ་ཡི་འོག་ཏུ་ས་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་དུ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཆོས་རབ་རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་གིས་བདག་མེད་གཉིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ཉིད་རྟོགས་ཤིང་བསྒོམ་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྟེ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེ་ཉིད། འདི་དང་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པའོ། །དེས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་ཞེས་མིང་ཚིག་ཡི་གེས་བསྟན་པའི་གཙུག་ལག་ཏུ་བྱས་པ་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་བཞག་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྟོན་པ་རྣམ་པར་བཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རྣམ་པ་བཞག་པ་དེ་ཡི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རང་གིས་རྟོགས་པ་དང་གཞན་ལ་དེ་ལྟར་འཆད་པ་དང་། རྣམ་པར་བཞག་པ་ཡི་ལུང་དེ་ཉིད་ལ་དགོངས་དོན་མ་ནོར་བར་འབྱེད་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པའོ། །ངག་དང་ལས་མཐའ་འཚོ་བ་གསུམ་
2-280b
གྱི་ལས་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། བསྐལ་བ་གྲངས་མེད་པ་གཉིས་སུ་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་བརྟེན་པ་ནི། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་སྒོམ་པ་དག་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་ནི་ལམ་གྱི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་བསྒོམ་སྟེ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་བསྒོམ་པའི་དུས་ན་ལམ་དེའི་སྒྲིབ་པ་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་བྱུང་ན་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་མཚན་མ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་གསུམ་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་དྲན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྒྲིབ་པ་དེ་དག་གསལ་བའི་ཕྱིར་དང་ནི། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་སོགས་མཐུའི་ལེའུ་ལས་བཤད་པ་ལྟར་གྱི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ནི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་བསྒོམ་པའོ། །གཉིས་པ་ཞི་གནས་ལྷག་མཐོང་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་ནི། ཡང་དག་གནས་པ་སོགས་སོ། །ཡང་དག་པར་གནས་པ་ནི་གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞི་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་མེད་པས་སེམས་ཙམ་ལ་སེམས་ནི་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པའི་ཕྱིར་ཞི་གནས་དང་། ཞི་གནས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པ་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཞི་གནས་དང་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་མཚན་ཉིད་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་ནི། ཞི་ལྷག་གཉིས་པོ་དེ་ནི་ཡོན་ཏན་སྒྲུབ་པ་དང་བསྒོམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ་བྱང་
2-281a
ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་འདོད་པ་དང་། མངོན་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་དེ་དག་ཀུན་ལ་མེད་དུ་མི་རུང་བས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ་བསྒོམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་གཞི་ནི་འདི་གཉིས་ཡིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
།དེ་བརྒྱད་ཀྱང་སྤྱོད་ལམ་གྱི་ཚེ་ན། ཡང་དག་པའི་ངག་དང་ལས་མཐའ་དང་འཚོ་བ་གསུམ་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། ནང་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའི་ཚེ་ན་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་
这八种在行为的时候，应当安住于正语、正业和正命三者，而在内心安住于禅定时，应当修习止观。其中，正见、正思维和正精进三者属于观的方面；正见即是观本身，而思维和精进二者是观的眷属。正定和正念属于止的方面，其中正定是止本体，正念是止的眷属。对八正道的解释是：在此之后，如"如实"等两颂所示，获得初地之后，在二地以上修持八圣道支，是通过择法觉支如实了知二无我后，理解并修持法界本身，这是正见；由正见所理解的真如，将"这是这样的"确立下来，这是正思维。它如何确立呢？以名词、词语、文字表达真如含义的经典等教法，称为"安立之法"，因为它安立表达真如的含义。因此，如实了解安立之义，向他人如是解释，以及不错误地理解安立之教法的意趣，这是正思维。
语业、身业和生计这三种业的清净，以及在两个无数劫中依靠正精进，是作为所知障对治而修习的；同样，正念是作为道障的对治而修习的。在修习止观道时，如果出现道障如昏沉和掉举，通过念力，如前所述的止相、举相和舍相三种，是为了消除这些障碍；而正定是作为如神通等六种功德的障碍对治而修习的，如力品中所说。
第二部分，关于止观分别的三颂是："正安住"等。正安住是依靠无漏的色界四禅，因为没有心以外的法，所以将心专注一境，这是止；依靠这种止，如实了知一切法的真实义，因为能区分诸法，所以无分别是观。这样简要阐述了大乘止观的特征。
关于止观的详细分类：这两者在成就功德和一切修习中都是普遍应用的，因为在修习菩提分、希求获得禅定三摩地、希求获得神通等的人，这两者都是不可或缺的，所以称为"普遍应用"，这两者是一切修习的主体。


 །ཆ་གཅིག་དང་ཞེས་པ། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་བཞི་སྒོམ་པ་ནི་ཞི་གནས་ཤས་ཆེ་ལ་ལྷག་མཐོང་ཤས་ཆུང་བས་ཆ་གཅིག་དང་། གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་གསུམ་ནི་ལྷག་མཐོང་ཤས་ཆེ་ལ་ཞི་གནས་ཤས་ཆུང་བས་དེ་ཡང་ཕྱོགས་གཅིག་གམ་ཆ་གཅིག་པའོ། །ཆ་གཅིག་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བས་ཤས་ཆེ་ཆུང་མེད་པས་ཆ་གཅིག་པའི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པ་ནི་གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་བསྒོམ་པའི་དུས་ནའོ། །མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ནི་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་འདོད་དོ། །ས་དང་པོའི་དུས་ཀྱི་ཞི་ལྷག་ནི་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཞི་ལྷག་ཅེས་ཏེ་དེ་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། ས་གཉིས་པ་ནས་དྲུག་པའི་བར་གྱི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཞི་ལྷག་ཅེས་བྱ་སྟེ། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་རིམ་གྱི་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་མཚན་མ་མེད་པ་ས་བདུན་པར་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། ས་བདུན་པའི་དུས་ཀྱི་ཞི་ལྷག་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་དུས་ན་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་
2-281b
ལ་མཚན་མ་ཐ་དད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་ཐམས་ཅད་མཚན་མ་མེད་པར་རོ་གཅིག་པར་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པ་དང་བཅུ་པའི་དུས་ན་ཞི་ལྷག་བསྒོམ་པ་ནི་འདུ་མི་བྱེད་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཞེས་བྱ་སྟེ། འབད་རྩོལ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། དག་པའི་ས་དེ་གསུམ་གྱི་ཞི་ལྷག་བསྒོམ་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་ལ། སྒྲིབ་གཉིས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་འཐོབ་པར་བྱེད་པས་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ས་དང་ས་རྣམས་ལ་བརྟེན་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རྣལ་འབྱོར་དེ་ནི་མོས་སྤྱོད་ནས་ས་བཅུ་པའི་བར་གྱིས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་སྟེ། དེ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། འོག་མ་འོག་མས་ས་གོང་མའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །
殊胜支分
གསུམ་པ་བསྒོམ་པ་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་ལ། དོན་ཆེན་པོ་བསྒྲུབ་པ་ལ་ཚེགས་ཆུང་ཞིང་བསླུ་བ་མེད་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་མཁས་དང་། སྔར་གཟུང་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་བརྗེད་པའི་གཟུངས་དང་། མ་འོངས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་སྨོན་ལམ་དང་། ལམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྡོམ་བཞི་བསྟན་པ་བཞི་ལས།
为证大义者不劳而无欺之善巧方便
དང་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ནི་ས་དང་ཕར་ཕྱིན་དང་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་སོགས་ལམ་གྱི་ཆོས་དང་། འབྲས་བུ་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ལམ་དང་འབྲས་
2-282a
བུའི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་མཚན་མར་དམིགས་པ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཤེར་ཕྱིན་འབུམ་པ་ལས། གལ་ཏེ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འདོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའམ་བྱ་བའི་ཐབས་ནི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་སྟེ། དེས་སེམས་ཅན་མི་དགེ་བའི་གནས་ལས་བསླངས་ནས་དགེ་བའི་གནས་སུ་འཇོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་དུ་ཐོབ་ཅིང་མྱུར་དུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ཐོབ་པའི་ཐབས་ནི་མདོ་ལས་སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་ནི་བཤགས་པར་བྱའོ། །བསོད་ནམས་ཀུན་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的简体中文直译：
"所谓'一部分'：修习四无色定时，由于止多观少，故为一部分；色界初禅、二禅和三禅三者，由于观多止少，这也是一分或一部分。"不是一部分"意味着止观双运、没有多少之分，不属于一部分的方面，这是在修习色界第四禅的时候。信解行位的止观修习，被认为是获得初地的因。初地时的止观称为'完全了悟的止观'，因为此时遍知法界的周遍性；从二地到六地的止观称为'决定出离的止观'，因为逐渐断除一切相，而在第七地决定出离无相；第七地时的止观称为'无相止观'，因为此时不再将经典等各种法相视为有差别相，而是将一切修为无相一味；第八地、第九地和第十地时的止观称为'无功用止观'，因为不需努力，任运而住于止观；通过修习这三清净地的止观，称为'清净佛土'，断除二障并连带习气清净，获得佛地，故称为'清净'。如是从信解行位到第十地的止观瑜伽，是普遍适用的，它成就自他一切利益，以及下位成就上位的一切功德。
殊胜支分
第三，关于使修行殊胜的支分：为成就大义而省力无欺的善巧方便、不忘先前所持法的总持、获得未来功德的发愿、清净道的禅定四种。
为证大义者不劳而无欺之善巧方便
第一，完成一切佛法——地、波罗蜜多和菩提分等道法，以及果位的力、无畏直至一切相智的一切法的方法是无分别智慧。因为对任何道果之法都不执着于相，所以得以圆满。正如《十万颂般若经》中说："若欲圆满布施波罗蜜多，应当学习般若波罗蜜多"乃至"欲获得一切相智者，应当学习般若波罗蜜多"。令众生成熟的方法是四摄事，它能使众生从不善之处提起，安置于善处。迅速获得神通并迅速证得无上菩提的方法，如经中所说："应当忏悔一切罪业。应当随喜一切福德。应当祈请一切诸佛。


 །བདག་བླ་ན་མེད་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཆོག་དམ་པ་འཚང་རྒྱ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་གསུངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཤགས་པ་དང་། ཡི་རང་གསོལ་བ་དང་བསྔོ་བ་བསྟན་པ་འདི་ལྟ་བུའོ། །བྱ་བ་འགྲུབ་པའི་ཐབས་ནི་གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་གཉིས་ཏེ། གཟུངས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་དང་དོན་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པས་བདག་གི་དོན་དུ་བྱ་བ་འགྲུབ་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རྫུ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བ་འགྲུབ་བོ། །ལམ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གདུང་དམ་རིགས་རྒྱུན་མི་གཅོད་པ་སྟེ། མི་
2-282b
གནས་པའི་མྱང་འདས་སྒྲུབ་པའི་ལམ་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་གཉིས་སོ། །དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཁོར་བའི་མཐའ་ལ་མི་གནས། སྙིང་རྗེས་ཞི་མཐར་མི་གནས་པའོ། །དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་སེམས་རྣམ་པ་གཉིས་ཟུང་འབྲེལ་དུ་བསྐྱེད་པ་ལ་ནི་ཐབས་དེ་གཉིས་ཀ་ཚང་ཞིང་གཞན་རྣམས་ཀྱང་དོན་གྱིས་དེར་འདུས་པས་ཐབས་མཁས་ཀྱི་མཆོག་གཅིག་ཆོག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཐབས་ལ་མཁས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མོས་སྤྱོད་དང་འཕགས་པའི་ས་བཅུ་པོ་ཀུན་ལ་འགྲོ་ཞིང་། ཐེག་པ་དམན་པར་མི་འཇུག་ཅིང་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་དང་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པའི་ཐབས་དེ་ལྟ་བུ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། ཉན་རང་གི་ཐབས་དང་མཚུངས་པ་མེད་པ་སྟེ་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གིས་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཀུན་བདེ་བླག་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །
往昔所持诸法不忘陀罗尼
གཉིས་པ་གཟུངས་ནི་དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་སྒོ་ནས་གསུང་རབ་ཀྱི་ཚིག་དོན་མ་ལུས་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་འཛིན་པ་དང་། སྔོན་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་དང་དོན་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ལ་སྣང་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། གཟུངས་ཐོབ་པ་དེ་ཡང་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་དམ་པའི་ཆོས་དྲིས་པ་དང་། མཆོད་པ་དང་བཅངས་པ་དང་བཀླགས་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུངས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་དགེ་བ་བསགས་པས་ཆོས་གང་ལན་གཅིག་བཤད་པས་ཚིག་དོན་རྣམས་ཀུན་ནས་འཛིན་པར་ནུས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུངས་དང་། ཚེ་འདིར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ལས་ཆོས་
2-283a
མང་པོ་ཐོས་པ་ལ་གོམས་པར་བྱས་པས། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་སེམས་དང་མཁན་སློབ་ལ་སོགས་པས་བཤད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་དོན་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པ་ནི་ཐོས་པ་ལ་གོམས་པའི་གཟུངས་དང་། གང་གིས་སྟོང་ཉིད་མཚན་མེད་སྨོན་མེད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་རུང་གོམས་པའི་དབང་གིས་ཆོས་ལན་ཅིག་ཐོས་པས་འཛིན་ནུས་པ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གཟུངས་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་སྨིན་དང་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུངས་ཆུང་ངུ་དང་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བྱུང་བའི་གཟུངས་ནི་ཆེན་པོ་སྟེ། ཆེན་པོ་དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པ་ནི་བློ་ལྡན་འཕགས་པའི་ས་ལ་མ་ཞུགས་པ་མོས་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་། འཕགས་པའི་ས་ལ་ཞུགས་པ་ཡང་མ་དག་ས་བདུན་པོ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་འབྲིང་པོ་སྟེ། དག་པའི་ས་གསུམ་ལ་གནས་པའི་གཟུངས་ནི་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་ནི་གཟུངས་ཀྱི་དབྱེ་བའོ། །གཟུངས་ཀྱི་བྱེད་ལས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དང་ཡང་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རྣམ་སྨིན་ལ་སོགས་པའི་གཟུངས་གསུམ་པོ་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་ནས་ནི། དུས་རྟག་ཏུ་དམ་པའི་ཆོས་དག་ཀྱང་གཞན་ལ་རབ་ཏུ་སྟོན་ཅིང་རང་གིས་དེའི་ཚིག་དང་དོན་འཛིན་པར་བྱེད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的简体中文直译：
"愿我证得无上智慧之最胜菩提"。如是所说的忏悔、随喜、祈请和回向等，皆如是教示。成就事业的方法有两种门：总持和禅定。通过总持不忘持法的词义，成就自利事业；通过禅定显示各种神通，成就他利事业。善于不断道流者，即不断如来种姓，是智慧和悲心二者成就不住涅槃之道。其中，以智慧不住于轮回边，以悲心不住于寂灭边。在双运世俗和胜义二种心时，这两种方法都具足，其余方法也实际上包含于此，故善巧方便之最胜即一法足矣。如是五种善巧方便，遍行于菩萨信解行及十圣地，不入小乘而能成就大乘道果的方法，与世间及声闻缘觉的方法不同。依靠如是善巧方便，菩萨们能轻易成就自他一切利益。
往昔所持诸法不忘陀罗尼
第二，总持是通过特殊的念力和智慧，不遗失地持有一切经教的词义，且未曾听闻的法义也能在心中显现，并获得菩提分法。获得总持是因为在其他生世中请问正法、供养、持有、阅读等积累获得总持的善业，能够在一次听闻任何法时便能掌握其词义，这是异熟所生总持；在今生从多位善知识听闻众多法义并熟习，能够不忘持佛陀、菩萨、亲教师和轨范师所说法的词义，这是闻熟总持；由于熟习空性、无相、无愿等任何一种禅定，在一次听闻法时便能持有，这称为禅定总持。异熟和闻熟所生的总持是小总持，而禅定所生的总持是大总持。大总持又分三种：具慧者未入圣地的信解行者通过修禅定所生的是小总持，已入圣地的七不净地者的是中总持，住于三清净地者的总持是大总持。这些是总持的分类。总持的作用是：菩萨们再三不断地依靠异熟等三种总持，常时向他人示教正法，并自己持有其词义。
;


 །
未来能证诸功德之愿
གསུམ་པ་སྨོན་ལམ་ནི་བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་སོགས་གང་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སེམས་ཤིང་དེ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་འདུན་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་སྨོན་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ལེགས་པར་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་
2-283b
ཀྱིས་བསྐུལ་བ་སྟེ། རང་དོན་དུ་ཟག་བཅས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་སྨོན་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པས་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་སེམས་པ་བསྐུལ་ནས་དེ་ཡིད་དུ་འདོད་ཅིང་ཚིག་ཏུའང་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་སྨོན་ལམ་གྱི་རྒྱུའམ་ངོ་བོའོ། །སྐབས་འདིར་ཡེ་ཤེས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའམ། ཡང་ན་ཡེ་ཤེས་དེ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བསྔོས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྐུལ་བའོ་ཞེས་འགྲེལ་ཆེན་དུ་གསུངས། ས་རྣམས་ཀུན་ལ་མཉམ་པ་མེད་ཅེས་པས་སྨོན་ལམ་གྱི་ས་བསྟན་ཏེ། མོས་སྤྱོད་དང་ས་བཅུ་པོ་ཀུན་གྱི་གནས་སྐབས་དེ་དང་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་སྨོན་ལམ་དང་། ཉན་རང་གི་སྨོན་ལམ་དང་མཉམ་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྨོན་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ནི། སྨོན་ལམ་དེ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་གཉིས་འགྲུབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཚེ་འདིར་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གཉིས་འགྲུབ་པ་དང་། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གཉིས་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་ལུས་དང་ངག་གི་སྒོ་ནས་དོན་དེ་ཡི་ཆེད་དུ་ལས་གཞན་བྱས་པ་མེད་ཀྱང་། སྨོན་པའི་སེམས་ཙམ་ལས་ནི་ཇི་ལྟར་སྨོན་པ་དེ་བཞིན་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འདུན་ཞིང་སྨོན་པ་ལས་དེའི་མོད་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་ཅན་དང་། སྨོན་ལམ་དེ་ནི་མ་འོངས་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྨོན་ལམ་གྱི་དབྱེ་བ་ནི། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་དུས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་ནི་སྣ་ཚོགས་ཏེ། དེའི་དུས་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་མ་
2-284a
རྟོགས་ཤིང་། འཁོར་བའི་ཉེར་འཚེ་མཐོང་ནས་དེ་དང་དེ་ཞི་བའི་སྒོ་དང་། ཡོན་ཏན་ལ་དམིགས་ནས་དེ་དང་དེ་ལྟ་བུ་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པས་བདག་མ་འོངས་པ་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འདི་དང་འདི་ལྟར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སོགས་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་དང་ཐ་དད་པ་མི་མཐུན་སྣ་ཚོགས་ཡོད་དོ། །ས་དང་པོ་ལ་ཞུགས་ནས་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་བཅུ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། དེ་ནས་བརྩམས་ཏེ་མཐར་ཐུག་གི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ། ས་གཉིས་པ་སོགས་ས་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་གོང་ནས་གོང་དུ་ནི་སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ། །སྨོན་ལམ་གྱི་བྱེད་ལས་ནི། སྨོན་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡི་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་གཉིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུས། ལུས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། འོད་ཟེར་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་དཔག་ཏུ་མེད་པས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པ་ནི་ཚིག་གིས་བརྗོད་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་པས་མཚོན་ནས་ཤེས་པར་བྱའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的简体中文直译：
未来能证诸功德之愿
第三，发愿，坚定的菩萨们的发愿，是对大菩提等所欲求的果位，心念并追求的意乐。这是由善知发愿对境的智慧所驱使，不同于为自利而愿求有漏事物，而是由特殊智慧激发心念，希求并以言辞发愿，这是发愿的因或本质。此处所说的智慧，如《大疏》中说，是从无分别智慧之因所生，或者为获得该智慧而回向，称为"由智慧驱使"。
"于诸地中无与等"，是指发愿之地。菩萨在信解行和十地各个阶段所发之愿，与世间及声闻缘觉的发愿不相等同。发愿的功德是：应知此愿成为成就自他二利的因，在今生成就自他二利，在其他生世也成就自他二利。虽然没有通过身口行其他行为去实现那些目标，但仅凭发愿的心念，如其所愿即能成就，因为随心所欲而发愿即能当下于现法中产生结果，此愿能成就一切未来之事。
发愿的分类：信解行位的菩萨们的发愿是种种不同的，因为那时尚未了悟法界周遍的特性，见到轮回的灾患而希求各种止息之道，缘取功德而欲求成就各种功德，发愿"愿我未来为利众生如是如是"等，有各种不同而多样的发愿。入初地后，为成就十大愿而发广大愿；从此开始直至最终获得大菩提之间，在二地等余地，发愿越来越广大、殊胜和清净。
发愿的作用是：依靠发愿，菩萨能成就自他二利。具足福德力的菩萨发愿之力，能以无量身、无量光明、无量神通成就自他之利，如经中所说，这是难以言表的，以此可知。


 །
说能净道之三摩地与四法印
བཞི་པ་ལ་ཡུལ་ཅན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་བཤད་པ་དང་། དེའི་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཆོས་ཀྱི་སྡོམ་བཞི་བཤད་པ་གཉིས་ལས།
说三有境三摩地
དང་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ནི་ལམ་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་དེ་
2-284b
བཤད་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལམ་དམིགས་པའི་ཡུལ་ནི། ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི། གཞན་དབང་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྣང་བ་བདག་གཉིས་སུ་འཛིན་པའི་རྟེན་ཟག་བཅས་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡིན་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི། བདག་གཉིས་སུ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་གཞི་འམ་རྟེན་དེ་ཉིད་དུས་རྟག་ཏུ་རང་གི་ངོ་བོས་བདག་གཉིས་དང་བྲལ་བ་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཏིང་འཛིན་གསུམ་པོ་དེ་ནི་གཟུང་བ་དེ་གསུམ་ལ་དམིགས་ནས་དེ་ལྟར་འཛིན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱི་ངོ་བོའི་ཕྱིར་ན། དམིགས་པ་མི་འདྲ་བའི་ཆ་ནས་འཛིན་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཡང་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་བསྟན་པ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་བདག་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། །སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་མི་རྟག་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གནས་ཡིན་པས་དེ་ལ་མ་ཆགས་ཤིང་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་ནས་མི་སྨོན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། །མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མཚན་མ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་དབྱིངས་དོན་དམ་པ་བདེན་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་
2-285a
ཤིང་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པའོ། །གསུམ་དུ་གྲངས་ངེས་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་གཉིས་ཡེ་ནས་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་འཛིན་དང་། བདག་གཉིས་སུ་འཛིན་པའི་རྟེན་མ་དག་གཞན་དབང་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་མེད་ཀྱི་ཏིང་འཛིན་དང་། ཡོངས་གྲུབ་འགོག་བདེན་མངོན་སུམ་དུ་ནི་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཚན་མེད་ཀྱི་ཏིང་འཛིན་ཏེ། དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་པོ་རྣམས་ནི། དོན་རྣམ་པ་གསུམ་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དུ་ཡོངས་སུ་བསྒྲགས་པ་ཡིན་ནོ། །
说所知境四法印
གཉིས་པ་སྟོན་པ་མཚུངས་པ་མེད་པ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མཆོག་ཏུ་ཕན་པར་བཞེད་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཆོས་ཀྱི་དོན་མ་ལུས་པའི་མདོའམ་གནད་འདུས་པའི་སྡོམ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་འདི་ལྟར། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཞི་བའོ། །ཞེས་སུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ན། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བའི་སྡོམ་གཉིས་ནི་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བཤད་དེ། འདུས་བྱས་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བའི་རང་བཞིན་ཤེས་ནས། སོག་ལེའི་སོ་དང་དུག་གི་བཟའ་བ་འདྲ་བའི་འདུས་བྱས་རྣམས་ལ་ཆགས་
2-285b
ཤིང་སྨོན་པར་མི་བྱེད་པས། སྨོན་མེད་ཀྱི་ཏིང་འཛིན་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པར་བསྟན་པའི་སྡོམ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་གཉིས་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་རྩམ་ལས་དོན་ལ་མ་གྲུབ་པར་ཤེས་ན་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་འཛིན་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་འདས་པ་ཞི་བའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的简体中文直译：
说能净道之三摩地与四法印
第四，有境三摩地的解说和其所知对境四法印的解说二者中：
说三有境三摩地
首先，空性三摩地、无愿三摩地和无相三摩地三者是道之主要，所以对此解说。三种三摩地的行境或所缘境是：遍计所执的人法二无我，是空性三摩地的行境；无愿三摩地的行境是依他起缘起显现中执为二我之依止的有漏五取蕴；无相三摩地的行境是执著二我的基础或依止，即恒时以自性远离二我、一切相悉皆寂灭的圆成实。应当如是了知。如是，这三种三摩地缘取那三种所缘，成为如是执取的三种三摩地的本质，因此，从所缘不同的角度，能缘的三摩地也应知为如是三种。
三摩地三者的行相：空性三摩地是不分别二我的行相；无愿三摩地是因为五取蕴无常且是各种苦之处，故不贪着、背弃而不希求的行相；无相三摩地是相信并极为欢喜一切相与苦完全寂灭的法界胜义谛的行相。
确定为三种的原因：为了完全了知遍计所执的二我本来不存在，故有空性三摩地；为了断除执二我之依止的不清净依他起，故有无愿三摩地；为了现证圆成实的灭谛，故有无相三摩地。如是，空性等三种三摩地是为了刚才所说的三种义而宣说的。
说所知境四法印
其次，无等的导师诸佛欲求众生最胜利益，作为空性等三种三摩地之因的一切法义之要略或纲要有四种：诸行无常，有漏诸行皆苦，诸法无我，涅槃寂静。如是向诸菩萨宣说。
这四者如何成为三摩地之因？"诸行无常"和"诸行皆苦"这两个纲要是现证无愿三摩地的因，因为知道诸行无常和苦的本性之后，对如锯齿和如毒食的诸行不贪着、不希求，因而现前无愿三摩地。宣说"诸法无我"的纲要是现前空性三摩地的因，因为了知一切法中的人我和法我二者是遍计所执，如翳障，实际不成立，故能现起空性三摩地。"涅槃寂静"
;


 །ཞེས་པའི་མདོ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུ་སྟེ། གདོད་ནས་ཞི་བའི་ཡོངས་གྲུབ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཉིད་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པས་སྤྲོས་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཞི་བའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འགོག་བདེན་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་བདག་མེད་པ་དང་། ཞི་བ་ཞེས་པའི་དོན་བཞི་པོ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྡོམ་བཞི་པོ་དེ་ཡི་དོན་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་བྱུང་ནས་སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་མི་གནས་ཏེ་རྟག་པར་མེད་པའི་དོན་ནི་མི་རྟག་པའི་དོན་ཏེ། མི་རྟག་པའི་སྐད་དོད་ཨ་ནི་ཏ་ཏ་ཞེས་པའི་ནི་ཏ་ཏ་རྟག་པ་དང་ཨ་དགག་ཚིག་ཡིན་པས་རྟག་པ་མེད་པའམ་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱའོ། །འགྲེལ་ཆེན་ལས་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པ་ཙམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རྟོགས་བྱའི་མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་གཉིས་སུ་ཀུན་བརྟགས་པ་ལྟར་རྟག་ཏུ་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས། བྱུང་ནས་འཇིག་པ་ལྟ་བུར་སྣང་ཡང་། དམ་པའི་དོན་དུ་བྱུང་བའང་མེད་ན་འཇིག་པ་ག་ལ་ཡོད་དེ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་མེད་པ་ལ་རྟག་པར་འཛིན་པའི་གཞི་ཡང་མེད་པས་སྨོན་པར་བྱ་བ་མེད་པའང་ཡིན་ཏེ་
2-286a
འདི་ནི་དོན་དམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པར་མངོན་ནོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་གྱི་དོན་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་སྟེ། མེད་བཞིན་དུ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བརྟགས་པ་དེ་ཙམ་དུ་འཁོར་བ་ན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དོན་ཏོ། །བདག་མེད་པའི་དོན་ནི། གཟུང་འཛིན་དུ་སྣང་བའི་གཞན་དབང་ལ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གང་ཟག་དང་ཆོས་སུ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཙམ་གྱི་དོན་ཁོ་ན་ལས། དེ་ལྟར་གྲུབ་པ་མེད་པའོ། །ཞི་བའི་དོན་ནི། ཡོངས་གྲུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་ནས་གོམས་པ་མཐར་ཐུག་པའི་དུས་ན་མཚན་མའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་མི་རྟག་པ་དང་བདག་མེད་པའི་དོན་རིགས་པས་བསྒྲུབ་པ་ལ།
理证无常义
དང་པོ་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པ། མི་རུང་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་ཕྱིར་དང་། །ཞེས་པ་ནས། དེས་ན་ཕྱི་ནང་སྐད་ཅིག་མ། །ཞེས་པའི་བར་ཚིགས་བཅད་བཅུས་བསྟན་ཏེ། འདི་ལ་ཡང་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པར་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ།
总说
ཕྱི་དང་ནང་གི་འདུས་བྱས་རྣམས་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པ་ཡིན་པར་དམ་བཅས་ནས། མི་རུང་བའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་ཕྱིར་སོགས། ཕྱིར་སྒྲས་བཅད་པ་ལྟར་དང་། དག་པའི་ཕྱིར་དང་སེམས་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་བར་གྱི་གཏན་ཚིགས་བཅུ་བཞི་བཀོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་མི་རུང་ཞེས་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ་ཅི་ཞིག་མི་རུང་ཞེ་ན་འདུས་བྱས་རྣམས་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་ནས་ཇི་སྲིད་རྒྱུན་འགག་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་
2-286b
སྲིད་དུ་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་འཇུག་པ་བཞིན་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་འགག་ཅིང་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བ་བར་མ་ཆད་པར་རྒྱུན་གྱིས་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་མིན་ན་དངོས་པོ་དེ་སྐྱེས་ནས་ཡུན་རིང་ཐུང་སྣ་ཚོགས་སུ་འབྱུང་བའི་རྒྱུན་མི་རིགས་པའམ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的简体中文直译：
"涅槃寂静"的纲要是无相三摩地的因，因为于本初寂静的圆成实通过自证而入定，能现证息灭一切戏论相的涅槃灭谛。
无常、苦、无我和寂静这四种含义是什么呢？坚固菩萨们的四种纲要之义是：诸行生起后不住于第二刹那，无常义即是无有恒常的意义。无常的梵文原词"阿尼塔塔"中，"尼塔塔"是常，"阿"是否定词，故称无常或非常。《大疏》中说：菩萨所了悟的无常非仅仅是生灭，而是如二我遍计所执般本无恒常。虽然显现为生起而灭，但胜义中既无生起，何有灭亡？如是无中也无有执为常的基础，因此也无所希求，这显然是从胜义的角度而言的。仅仅分别的义是苦，了知虽无而妄执为所取能取的颠倒分别，仅仅如此流转即是苦，了知此即是苦的含义。无我的含义是：于显现为能取所取的依他起，所执为所取能取、人法的遍计，仅是分别而已，并非如是成立。寂静的含义是：了知圆成实的本性，修习至究竟时，一切相的分别悉皆寂灭的意义。
理证无常义
首先，证明一切有为法无常。从"不合理，因生于因故"至"因此内外皆刹那"等十颂所示。这又分为总说一切有为法无常及别释二者。
总说
首先立宗：外内有为法刹那刹那皆无常，接着通过"不合理故"、"从因生故"等以"故"字断开，乃至"清净故"和"随顺众生故"共立十四因。其中"不合理"即是"因不合理"之义，何者不合理？有为法从因缘生后，只要相续未灭，就如河流相续般，前刹那灭后刹那生，无间断地以相续而生起，若非刹那性，则事物生起后有长有短各种相续不合理或不可能。
;
;


 །གཞན་དག་ན་རེ་མི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པའི་དབང་གིས་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོར་སྐྱེས་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་མི་འགག་པར། ཞག་དང་ཟླ་བ་ལོ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྲིད་འཇིག་པའི་རྐྱེན་དང་མ་འཕྲད་པ་དེའི་བར་དུ་དེ་ལྟར་གནས་སོ་ཟེར་ན། དེ་ལྟར་ན་སྐད་ཅིག་དང་པོ་སྣང་དུ་ཆུག་ཀྱང་གཉིས་པ་ཕན་ཆད་ལ་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་དང་པོ་བྱུང་བའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྒྱུན་འབྱུང་བ་མེད་པར་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་སོགས་སུ་གནས་པའི་རྒྱུ་དང་། མཐར་འགག་པའི་རྒྱུ་ཡང་བརྗོད་དགོས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་དེས་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ལོ་དང་ཞག་དང་ཟླ་བ་སོགས་སུ་གནས་པ་དེ་འདྲ་བ་སྐྱེད་མི་ནུས་ཏེ། རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཀ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེ་ཇི་ལྟར་ན་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་འབབ་པ་ནི་ཆུ་གསར་པ་གསར་པ་འབབ་པ་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་ཡིན་གྱི། གསར་པ་རྒྱུན་ཆད་ན་རྒྱུན་འཆད་པར་འགྱུར་བ་དང་། མར་མེའི་མེ་ལྕེའི་རྒྱུན་ཡང་རས་དང་སྣུམ་གྱི་རྒྱུ་ལས་སྣུམ་མ་ཟད་ཀྱི་བར་དུ་སྣུམ་མེ་ལྕེར་གྱུར་ཏེ་གསར་པ་གསར་པ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི་རྒྱུ་སྣུམ་ཟད་པས་འབྲས་བུ་མེ་ལྕེ་ཡང་རྒྱུན་འཆད་ཀྱི་མེ་ལྕེ་སྐད་ཅིག་དང་པོ་དེ་ཉིད་རྒྱུ་གཞན་སྣུམ་མེད་པར་ཡུན་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་གིས་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པ་མ་ཡིན་
2-287a
ན་རྒྱུན་མཐར་ཡང་འཇིག་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་འབྲུ་མནན་པ་ནི་དང་པོ་མི་འཇིག་མཐར་མི་འགྱུར་ཞེས་པ་དང་འདྲ་བས་དོན་ལ་མི་འགལ་ཡང་། འགྲེལ་པས་གོང་ལྟར་བཤད་པ་བཞིན་གཟུང་དགོས་སོ། །ཡང་གཞན་དག་ན་རེ་སྐྱེས་ནས་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་ལ་རྒྱུ་གཞན་མི་དགོས་ཏེ་སྐད་ཅིག་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་དེས་དེ་ལྟར་གནས་པར་འཕངས་སོ་སྙམ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་དེས་དེ་བསྐྱེད་ནས་འགགས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་དུ་མར་གནས་པ་འཕེན་མི་སྲིད་དེ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་འཕངས་ཟེར་བ་དང་འདྲའོ། །སྐད་ཅིག་མིན་པའི་དངོས་པོ་རྒྱུས་བསྐྱེད་ན་རྟག་པའི་དངོས་པོ་ཡང་སྐྱེ་རིགས་ན་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་རིགས་ཤིང་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་དང་པོ་རྒྱུས་བསྐྱེད་ནས་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་གནས་ནས་དེ་ནས་རང་ཉིད་འཇིག་པ་ལ་ཡང་རྒྱུ་གཞན་མེད་དེ་དང་པོའི་རྒྱུ་དེ་ཁོ་ནས་དེ་ལྟར་བྱས་སོ་སྙམ་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་དང་མཐར་འཇིག་པ་ལ་རྒྱུ་གཞན་མེད་པར་འདོད་པ་དེ་ལྟ་ན། སྐད་ཅིག་དང་པོ་ཡང་རྒྱུ་མེད་དུ་བྱུང་ངོ་ཞེས་ཅིས་མི་འདོད། སྐད་ཅིག་དང་པོ་རྒྱུ་མེད་པར་འབྱུང་བ་མངོན་སུམ་ཚད་མ་དང་འགལ་བས་ཁས་མི་ལེན་ན། རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་ཕྱིར་དང་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་སྐྱེས་ནས་དེའི་རྒྱུན་གནས་པ་འདི་ཡང་སྔ་མ་སྔ་མའི་སྐད་ཅིག་གི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་རྒྱུ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་
2-287b
རྒྱུ་དེས་བསྐྱེད་ནས་སྐྱེས་ཟིན་པ་དེ་ཉིད་སླར་ཡང་ནས་ཡང་དུ་སྐྱེ་མི་དགོས་པར་སྐྱེས་པ་དེའི་ངང་ཚུལ་དུ་ཡུན་ཇི་སྲིད་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་གྱི་དེའི་བར་དུ་སྐད་ཅིག་གཞན་དང་གཞན་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་ལ་རྒྱུ་གཞན་ཡང་མི་དགོས་སོ་ཞེ་ན། དེ་མི་འཐད་པའི་འགལ་བ་བརྗོད་པ་ནི། དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེས་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་མི་འཇིག་པར་ཕྱིས་ཤིག་ན་འཇིག་པ་ཡིན་ན། དངོས་པོ་དེ་ཉིད་སྐད་ཅིག་གིས་མི་འཇིག་པར་གནས་པ་ཞིག་ཕྱིས་འཇིག་པ་ཡིན་ནམ། སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པ་ཞིག་ཕྱིས་ཞིག་ནས་འགགས་པ་གང་ཡིན། དང་པོ་དངོས་པོ་སྐད་ཅིག་གིས་མི་འཇིག་པར་གནས་པ་ཡིན་ན། གནས་པའི་རང་བཞིན་ལ་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་མེད་པས་གནས་པའི་དངོས་པོ་དེ་ཕྱིས་ཀྱང་མི་འཇིག་པར་འགྱུར་ཏེ་རྟག་ཏུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ།

 །གཞན་དག་ན་རེ་མི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པའི་དབང་གིས་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོར་སྐྱེས་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་མི་འགག་པར། ཞག་དང་ཟླ་བ་ལོ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྲིད་འཇིག་པའི་རྐྱེན་དང་མ་འཕྲད་པ་དེའི་བར་དུ་དེ་ལྟར་གནས་སོ་ཟེར་ན། དེ་ལྟར་ན་སྐད་ཅིག་དང་པོ་སྣང་དུ་ཆུག་ཀྱང་གཉིས་པ་ཕན་ཆད་ལ་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་དང་པོ་བྱུང་བའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྒྱུན་འབྱུང་བ་མེད་པར་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་སོགས་སུ་གནས་པའི་རྒྱུ་དང་། མཐར་འགག་པའི་རྒྱུ་ཡང་བརྗོད་དགོས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་དེས་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ལོ་དང་ཞག་དང་ཟླ་བ་སོགས་སུ་གནས་པ་དེ་འདྲ་བ་སྐྱེད་མི་ནུས་ཏེ། རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཀ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེ་ཇི་ལྟར་ན་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་འབབ་པ་ནི་ཆུ་གསར་པ་གསར་པ་འབབ་པ་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་ཡིན་གྱི། གསར་པ་རྒྱུན་ཆད་ན་རྒྱུན་འཆད་པར་འགྱུར་བ་དང་། མར་མེའི་མེ་ལྕེའི་རྒྱུན་ཡང་རས་དང་སྣུམ་གྱི་རྒྱུ་ལས་སྣུམ་མ་ཟད་ཀྱི་བར་དུ་སྣུམ་མེ་ལྕེར་གྱུར་ཏེ་གསར་པ་གསར་པ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི་རྒྱུ་སྣུམ་ཟད་པས་འབྲས་བུ་མེ་ལྕེ་ཡང་རྒྱུན་འཆད་ཀྱི་མེ་ལྕེ་སྐད་ཅིག་དང་པོ་དེ་ཉིད་རྒྱུ་གཞན་སྣུམ་མེད་པར་ཡུན་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་གིས་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པ་མ་ཡིན་
2-287a
ན་རྒྱུན་མཐར་ཡང་འཇིག་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་འབྲུ་མནན་པ་ནི་དང་པོ་མི་འཇིག་མཐར་མི་འགྱུར་ཞེས་པ་དང་འདྲ་བས་དོན་ལ་མི་འགལ་ཡང་། འགྲེལ་པས་གོང་ལྟར་བཤད་པ་བཞིན་གཟུང་དགོས་སོ། །ཡང་གཞན་དག་ན་རེ་སྐྱེས་ནས་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་ལ་རྒྱུ་གཞན་མི་དགོས་ཏེ་སྐད་ཅིག་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་དེས་དེ་ལྟར་གནས་པར་འཕངས་སོ་སྙམ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་དེས་དེ་བསྐྱེད་ནས་འགགས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་དུ་མར་གནས་པ་འཕེན་མི་སྲིད་དེ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་འཕངས་ཟེར་བ་དང་འདྲའོ། །སྐད་ཅིག་མིན་པའི་དངོས་པོ་རྒྱུས་བསྐྱེད་ན་རྟག་པའི་དངོས་པོ་ཡང་སྐྱེ་རིགས་ན་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་རིགས་ཤིང་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་དང་པོ་རྒྱུས་བསྐྱེད་ནས་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་གནས་ནས་དེ་ནས་རང་ཉིད་འཇིག་པ་ལ་ཡང་རྒྱུ་གཞན་མེད་དེ་དང་པོའི་རྒྱུ་དེ་ཁོ་ནས་དེ་ལྟར་བྱས་སོ་སྙམ་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་དང་མཐར་འཇིག་པ་ལ་རྒྱུ་གཞན་མེད་པར་འདོད་པ་དེ་ལྟ་ན། སྐད་ཅིག་དང་པོ་ཡང་རྒྱུ་མེད་དུ་བྱུང་ངོ་ཞེས་ཅིས་མི་འདོད། སྐད་ཅིག་དང་པོ་རྒྱུ་མེད་པར་འབྱུང་བ་མངོན་སུམ་ཚད་མ་དང་འགལ་བས་ཁས་མི་ལེན་ན། རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་ཕྱིར་དང་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་སྐྱེས་ནས་དེའི་རྒྱུན་གནས་པ་འདི་ཡང་སྔ་མ་སྔ་མའི་སྐད་ཅིག་གི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་རྒྱུ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་
2-287b
རྒྱུ་དེས་བསྐྱེད་ནས་སྐྱེས་ཟིན་པ་དེ་ཉིད་སླར་ཡང་ནས་ཡང་དུ་སྐྱེ་མི་དགོས་པར་སྐྱེས་པ་དེའི་ངང་ཚུལ་དུ་ཡུན་ཇི་སྲིད་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་གྱི་དེའི་བར་དུ་སྐད་ཅིག་གཞན་དང་གཞན་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་ལ་རྒྱུ་གཞན་ཡང་མི་དགོས་སོ་ཞེ་ན། དེ་མི་འཐད་པའི་འགལ་བ་བརྗོད་པ་ནི། དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེས་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་མི་འཇིག་པར་ཕྱིས་ཤིག་ན་འཇིག་པ་ཡིན་ན། དངོས་པོ་དེ་ཉིད་སྐད་ཅིག་གིས་མི་འཇིག་པར་གནས་པ་ཞིག་ཕྱིས་འཇིག་པ་ཡིན་ནམ། སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པ་ཞིག་ཕྱིས་ཞིག་ནས་འགགས་པ་གང་ཡིན། དང་པོ་དངོས་པོ་སྐད་ཅིག་གིས་མི་འཇིག་པར་གནས་པ་ཡིན་ན། གནས་པའི་རང་བཞིན་ལ་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་མེད་པས་གནས་པའི་དངོས་པོ་དེ་ཕྱིས་ཀྱང་མི་འཇིག་པར་འགྱུར་ཏེ་རྟག་ཏུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
别人说道："并非不可以，事物由因缘和合的力量在第一刹那生起后，不会立即灭去，而是在日、月、年等期间，只要未遇到毁坏因缘，就会一直如此存在。"若如此，则虽然可以让第一刹那显现，但从第二刹那起因为没有因，所以在第一刹那生起之后立即就会灭去而无法产生相续。第二刹那等的存在之因，以及最终灭去之因都必须说明，仅靠产生第一刹那的因，无法产生非刹那性的事物并使其存在年、日、月等时间，因为因果二者都是刹那性的缘故。比如河流的水流是新水不断流动而不间断，如果新水间断，水流就会中断；油灯的火焰相续也是由棉芯和油作为因，在油未耗尽之前，油变成火焰，新的火焰不断相续产生，当因——油耗尽时，果——火焰也随之中断，而不是第一刹那的火焰在没有其他因——油的情况下长时间存在。
有人强调说："如果不是刹那灭，那么最终也不可能灭去"，这与"初不灭终不变"相似，意义上并不矛盾，但应当按照上述注释所说的来理解。另有人说："生起后持续存在一段时间不需要其他因，因为产生第一刹那的因已经使其如此存在。"这是不对的，因为产生第一刹那的因在产生后已经灭去，不可能使其存在多个刹那，由于不存在非刹那性的事物，这就像说"石女有儿子"一样荒谬。若非刹那性的事物能被因产生，那么常住的事物也应该能生起，而这是极不合理和不可能的。
若认为第一刹那由因产生后存在一段时间，之后自行灭去也不需要其他因，仅由最初的因完成这一切，这也同样不对。如果认为持续存在和最终灭去都不需要其他因，那为何不认为第一刹那也无因而生？如果因为第一刹那无因生起违背现量证量而不接受，那么"因为从因生起"这一点就表明，生起后的相续存在也是由前前刹那作为因而生起的，因为除此之外没有观察到其他因。
还有人说："产生事物的因在产生后，已生起的事物不需要再次反复生起，而是以已生起的状态持续存在一段时间，在此期间没有其他刹那的生灭，也不需要其他因。"针对这种不正确的观点，可以提出如下反驳：如果事物生起后不立即灭去而是稍后才灭去，那么，是这个事物不会刹那灭而是持续存在后才灭去呢？还是刹那灭的事物后来才崩溃消失呢？如果是第一种情况，事物不会刹那灭而是持续存在，那么因为存在的本性中没有灭去的本性，所以这个存在的事物之后也不会灭去，将会永远存在下去。


 །འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ན་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ལ་རྟག་པ་དང་ཡུན་དུ་གནས་པའི་རང་བཞིན་མེད་པས་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ནས་འཇིག་པར་འགྱུར་གྱི་ཡུན་གཅིག་ཏུ་མི་འགགས་པར་གནས་པ་མི་སྲིད་པས་འགལ་ལོ། །གཞན་ཡང་དངོས་པོ་སྐྱེས་ནས་ཡུན་ཇི་ཙམ་པར་གནས་ནས་གཟོད་འགག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན། འགག་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་བརྗོད་དགོས་སོ། །སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན་འགལ་ཏེ། སྐྱེ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་། འགག་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་རྒྱུ་གཅིག་གིས་སྐྱེད་ན་རྒྱུ་དེས་དངོས་པོ་ཡོད་པར་བྱེད་པ་དང་མེད་པར་བྱེད་པའི་འགལ་བ་གཉིས་བྱེད་པར་མི་རིགས་ཏེ། སྣང་བ་དང་། མུན་པ་དང་། གྲང་བ་དྲོ་བ་གཉིས་རྒྱུ་གཅིག་
2-288a
གིས་བྱེད་མི་སྲིད་པ་བཞིན་ནོ། །འགལ་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི། དངོས་པོ་རྣམས་རང་སྐྱེས་ནས་སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་མི་སྡོད་པར་འཇིག་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་མིན་པར་སྐྱེས་ནས་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་རྟག་པར་གནས་ན་ལུང་དང་རིགས་པ་གཉིས་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་འགལ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་ལུང་ལས། འདུ་བྱེད་དག་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བའི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་། སྐྱེ་ཞིང་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་འཇིག་པ་དང་། སྐྱེས་ནས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལས་རིང་དུ་མི་གནས་པས་རེ་ཞིག་པ་དང་། སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པས་ཡུན་ཐུང་ངུར་གནས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ། །རིགས་པ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་མངོན་སུམ་དང་འགལ་བ་ནི། རྣལ་འབྱོར་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་སྒོམ་ཞིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་གིས་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་མཐོང་སྟེ་སྐྱོ་བ་སྐྱེ་ཞིང་ཆགས་པ་དང་བྲལ་ནས་གྲོལ་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི། དེ་ལྟར་མཐོང་ན་སྐྱོ་ཞིང་ཆགས་བྲལ་དང་རྣམ་གྲོལ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་ཕལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་རྣམས་འཆི་བའི་དུས་སུ་འགག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཤེས་ནས་སྐྱོ་བ་སྐྱེ་ཡང་དེའི་བར་དུ་སྐྱོ་བ་མི་སྐྱེ་བར་གནས་པར་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་ནས་སུ་ཡང་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱོ་བས་ཆགས་བྲལ་དུ་མ་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ། །རང་ཉིད་མི་གནས་ཕྱིར་ཞེས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་འགལ་བ་བརྗོད་པ་ནི། འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་མི་འཇིག་པ་ཇི་སྲིད་
2-288b
ཅིག་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་ན། འདུ་བྱེད་རྣམས་རང་ཉིད་མཐུས་གནས་སམ། རྒྱུ་རྐྱེན་གཞན་ཞིག་གི་མཐུས་གནས་པ་གང་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་ན་རྟག་ཏུ་གནས་པར་རིགས་ན་ཡང་། དུས་ཇི་སྲིད་དུ་མཐར་ཕྱིན་པར་གནས་ནུས་པའི་འདུ་བྱེད་གཅིག་ཀྱང་མེད་དེ། རང་གི་ངོ་བོས་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུན་ཡང་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ན་འཇིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་རྐྱེན་གཞན་གྱིས་གནས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱུ་གཞན་ཚད་མས་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། རང་ཉིད་གྲུབ་ནས་སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི། གཞན་དག་ན་རེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་ལ་རྒྱུ་གཞན་མི་དགོས་ཀྱི་རང་ཉིད་སྐྱེས་ཟིན་པ་དེ་ཉིད་ཇི་སྲིད་འཇིག་པའི་རྒྱུ་མ་ཕྲད་པ་དེ་སྲིད་དུ་གནས་ནས་གཟོད་འཇིག་རྒྱུ་ཕྲད་ན་འཇིག་སྟེ། དཔེར་ན་ལྕགས་སྔོན་པོ་དང་ཚ་བ་མེད་པར་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་གནས་ནས་གཟོད་མེ་དང་ནམ་ཕྲད་ན་སྔོན་པོ་དང་བསིལ་བ་འགག་ནས་དམར་པོ་དང་ཚ་བ་སྐྱེ་བ་དང་། རྫ་ཡི་བུམ་པ་ཐོ་བ་དང་མ་ཕྲད་པའི་བར་དུ་གནས་ནས་ཐོ་བ་ཕྲད་པའི་ཚེ་བུམ་པ་ཞིག་ནས་གྱོ་མོར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ་ཟེར་ན། དེ་མི་རིགས་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ངང་གིས་འཇིག་པ་ཡིན་གྱི་འཇིག་པའི་རྒྱུ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
如果是具有灭去本性的，那么由于灭去本性中没有常住和长久存在的本性，所以从第一刹那起就会灭去，不可能不消失而长时间存在，这是矛盾的。另外，如果事物生起后存在一段时间才最终灭去，就必须说明灭去的原因是什么。如果说产生的原因就是灭去的原因，这是矛盾的，因为生起是事物存在，灭去是事物不存在，若一个原因同时产生这两种结果，就意味着这个原因同时使事物存在又使其不存在，这两种矛盾的作用不合理，就像光明与黑暗、冷与热这两种相反的性质不可能由同一个原因产生一样。
"因为矛盾"是指，若事物生起后不在第二刹那灭去，不是具有灭去本性，而是生起后持续常住一段时间，这与教证和理证都相矛盾。如何矛盾呢？与世尊的教法相矛盾，教法中说："诸行如幻，从因缘而生，是生灭法，因此无常；生起后不会存在超过一刹那，因此是暂时的；一生起就灭去，因此只是短暂存在。"与理证中的瑜伽现量相矛盾，修习四圣谛并作意的瑜伽行者们能见到一切行刹那生灭的特性，因此生起厌离、远离贪著、获得解脱、证得涅槃。如果不是这样看待，就不会生起厌离、断除贪著和获得解脱。例如世间凡夫只在人死亡时才认识到灭去和无常而生起厌离，在此之前因为认为事物是持续存在的，所以没有人因为厌离一切行而断除贪著。
"因自身不住"是用推理说明矛盾：如果诸行生起后不立即灭去而是存在一段时间，那么诸行是依靠自身力量存在，还是依靠其他因缘的力量存在？如果是第一种情况，则应该永远存在，但事实上没有任何一个行能够存在到最终，因为它们本质上是刹那灭的，即使相续也会在遇到条件时灭去。对于其他因缘使其存在的原因，没有通过量（认知工具）观察到这样的其他原因，所以事物在形成后不会存在第二刹那。
"因为没有"是指：有人说事物存在一段时间不需要其他原因，已经生起的事物在遇到灭去的原因之前会一直存在，只有在遇到灭去的原因时才灭去。例如，没有火时，铁会保持蓝色和冷的状态，直到遇到火才消失蓝色和冷，产生红色和热；陶制的瓶子在未遇到锤子前一直存在，遇到锤子时瓶子才破碎变成碎片。这种说法不合理，因为事物是自然灭去的，没有其他灭去的原因。


 །ཇི་ལྟར་མེད་ན་དཔེར་ན་རྡོ་གནམ་དུ་འཕང་བའི་ཚེ་གནམ་དུ་འཕེན་པའི་རྒྱུ་ལག་པ་སོགས་ཡོད་ཀྱི། ས་ལ་ལྟུང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གཞན་མི་དགོས་ཏེ་རང་ཉིད་ངང་གིས་ལྷུང་བར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ། དངོས་པོ་རྣམས་རང་རང་གི་སྐྱེད་རྒྱུས་བསྐྱེད་མ་
2-289a
ཐག་ཏུ་ངང་གིས་འཇིག་པ་ལ་རྒྱུ་གཞན་མི་དགོས་ཏེ། ལྕགས་ཀྱི་སྔོན་པོ་དང་བུམ་པའི་དབྱིབས་ནི། མེ་དང་ཐོ་བ་དང་མ་ཕྲད་པའི་སྔ་རོལ་ན་ཡང་སྐད་ཅིག་རེ་རེར་ངང་གིས་འཇིག་པ་ཡིན་པས། དེ་མེ་དང་ཐོ་བས་བཤིག་པ་མ་ཡིན་ལ། ལྕགས་དང་བུམ་པའི་སྐད་ཅིག་ཐ་མས་ཉེར་ལེན་གྱི་རྒྱུ་བྱས་མེ་དང་ཐོ་བས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་བྱས་ནས་དམར་པོ་དང་གྱོ་མོའི་གནས་སྐབས་བསྐྱེད་པ་ན་ད་གཟོད་ལྕགས་ཀྱི་དམར་པོ་དང་བུམ་པ་བཤིག་གོ་ཞེས་བཟུང་ནས་དེའི་བར་དུ་རྟག་པ་སེམས་པ་ནི་རིགས་འདྲ་བར་མ་ཆད་པའི་རྒྱུན་ལ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་གྱི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལྕགས་དང་བུམ་པ་ལ་རི་མོ་བྲིས་ན་དེ་འཇིག་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་ཁྱོད་འདོད་མོད། རི་མོ་མ་བྲིས་པའི་ལྕགས་དང་བུམ་པའི་གནས་སྐབས་འགགས་ནས་རི་མོ་བྲིས་པའི་གནས་སྐབས་ཐོབ་པ་ཡང་། ལྕགས་དང་བུམ་པ་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་སོ། །དེས་ན་རྒྱུ་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བར་སྣ་ཚོགས་སུ་འགྱུར་ལ། རྒྱུ་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ལས་རིགས་འདྲ་བ་བར་མ་ཆད་དུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཡང་། དེ་གཉིས་ཀ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་མེད་དེ། སྐད་ཅིག་མ་མིན་པའི་དངོས་པོ་ལ་གནས་སྐབས་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ནམ་ཡང་དམིགས་པ་མི་སྲིད་དོ། །དེ་བཞིན་མེས་ཆུ་བསྐོལ་ནས་ཟད་པ་དང་། བུམ་པ་གྱོ་མོར་བྱས་ནས་གཏུན་དུ་འཐག་པ་སོགས་འཇིག་རྒྱུར་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་བརྟགས་ན་དངོས་པོ་སྐད་ཅིག་མ་དང་། 
2-289b
རྐྱེན་གཞན་ཕྲད་པས་གནས་སྐབས་མི་འདྲ་བ་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ལས་དངོས་པོ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པ་རྒྱུ་གཞན་གྱིས་བཤིག་པ་ཅུང་ཟད་མེད་དེ། རྫ་མཁན་གྱི་ལག་པ་དང་དབྱིག་གུ་སོགས་ཀྱིས་འཇིམ་པ་ལས་བུམ་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་འདྲའོ། །བུམ་པ་སྐྱེས་པའི་དུས་ན་འཇིམ་པའི་གནས་སྐབས་རང་ཁ་མ་ཞིག་པ་དང་། ལག་པ་སོགས་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱང་ཞིག་ནས་འགགས་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འཇིག་རྒྱུས་འཇིག་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དེ་རང་གི་ངོ་བོ་མི་འཇིག་པ་ཞིག་གམ། འཇིག་པ་གང་ཡིན། མི་འཇིག་ན་ནི་འཇིག་རྒྱུས་འཇིག་མི་ནུས་ལ། རང་འཇིག་ན་འཇིག་རྒྱུས་འཇིག་མི་དགོས་སོ། །གཞན་ཡང་འཇིག་རྒྱུས་དངོས་པོ་གང་དེ་འཇིག་པའི་དུས་ན། དངོས་པོ་དེ་ཉིད་བྱས་སམ། དེ་ལས་གཞན་ཞིག་བྱས། དངོས་པོ་དེ་ཉིད་བྱས་ན་སྐྱེད་པར་བྱས་ཀྱི་འཇིག་པར་མ་བྱས་ལ། དངོས་པོ་དེ་ལས་གཞན་ཞིག་བྱས་ན། དངོས་པོ་དེ་ལ་ཅི་ཡང་མ་བྱས་པས། སྣམ་བུ་བྱས་པས་ཀ་བ་འཇིག་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པར་གཅིག་ཏུ་ངེས་ཀྱི་འདུས་བྱས་ཁ་ཅིག་རྟག་པ་དང་། ཁ་ཅིག་མི་རྟག་པ་དང་། ཁ་ཅིག་རྟག་མི་རྟག་གཉིས་ཀ་དང་། ཁ་ཅིག་རྟག་མི་རྟག་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་རེ་ཞིག་རྟག་ལ་དེ་ནས་མི་རྟག་ན་རྟག་མི་རྟག་
2-290a
གཉིས་ཀར་འགྱུར་ན་མི་སྲིད་པས་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ལས་མི་འདའ་སྟེ་མེའི་རང་བཞིན་ཚ་བ་བཞིན་ནོ།

 །ཇི་ལྟར་མེད་ན་དཔེར་ན་རྡོ་གནམ་དུ་འཕང་བའི་ཚེ་གནམ་དུ་འཕེན་པའི་རྒྱུ་ལག་པ་སོགས་ཡོད་ཀྱི། ས་ལ་ལྟུང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གཞན་མི་དགོས་ཏེ་རང་ཉིད་ངང་གིས་ལྷུང་བར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ། དངོས་པོ་རྣམས་རང་རང་གི་སྐྱེད་རྒྱུས་བསྐྱེད་མ་
2-289a
ཐག་ཏུ་ངང་གིས་འཇིག་པ་ལ་རྒྱུ་གཞན་མི་དགོས་ཏེ། ལྕགས་ཀྱི་སྔོན་པོ་དང་བུམ་པའི་དབྱིབས་ནི། མེ་དང་ཐོ་བ་དང་མ་ཕྲད་པའི་སྔ་རོལ་ན་ཡང་སྐད་ཅིག་རེ་རེར་ངང་གིས་འཇིག་པ་ཡིན་པས། དེ་མེ་དང་ཐོ་བས་བཤིག་པ་མ་ཡིན་ལ། ལྕགས་དང་བུམ་པའི་སྐད་ཅིག་ཐ་མས་ཉེར་ལེན་གྱི་རྒྱུ་བྱས་མེ་དང་ཐོ་བས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་བྱས་ནས་དམར་པོ་དང་གྱོ་མོའི་གནས་སྐབས་བསྐྱེད་པ་ན་ད་གཟོད་ལྕགས་ཀྱི་དམར་པོ་དང་བུམ་པ་བཤིག་གོ་ཞེས་བཟུང་ནས་དེའི་བར་དུ་རྟག་པ་སེམས་པ་ནི་རིགས་འདྲ་བར་མ་ཆད་པའི་རྒྱུན་ལ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་གྱི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལྕགས་དང་བུམ་པ་ལ་རི་མོ་བྲིས་ན་དེ་འཇིག་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་ཁྱོད་འདོད་མོད། རི་མོ་མ་བྲིས་པའི་ལྕགས་དང་བུམ་པའི་གནས་སྐབས་འགགས་ནས་རི་མོ་བྲིས་པའི་གནས་སྐབས་ཐོབ་པ་ཡང་། ལྕགས་དང་བུམ་པ་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་སོ། །དེས་ན་རྒྱུ་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བར་སྣ་ཚོགས་སུ་འགྱུར་ལ། རྒྱུ་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ལས་རིགས་འདྲ་བ་བར་མ་ཆད་དུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཡང་། དེ་གཉིས་ཀ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་མེད་དེ། སྐད་ཅིག་མ་མིན་པའི་དངོས་པོ་ལ་གནས་སྐབས་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ནམ་ཡང་དམིགས་པ་མི་སྲིད་དོ། །དེ་བཞིན་མེས་ཆུ་བསྐོལ་ནས་ཟད་པ་དང་། བུམ་པ་གྱོ་མོར་བྱས་ནས་གཏུན་དུ་འཐག་པ་སོགས་འཇིག་རྒྱུར་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་བརྟགས་ན་དངོས་པོ་སྐད་ཅིག་མ་དང་། 
2-289b
རྐྱེན་གཞན་ཕྲད་པས་གནས་སྐབས་མི་འདྲ་བ་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ལས་དངོས་པོ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པ་རྒྱུ་གཞན་གྱིས་བཤིག་པ་ཅུང་ཟད་མེད་དེ། རྫ་མཁན་གྱི་ལག་པ་དང་དབྱིག་གུ་སོགས་ཀྱིས་འཇིམ་པ་ལས་བུམ་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་འདྲའོ། །བུམ་པ་སྐྱེས་པའི་དུས་ན་འཇིམ་པའི་གནས་སྐབས་རང་ཁ་མ་ཞིག་པ་དང་། ལག་པ་སོགས་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱང་ཞིག་ནས་འགགས་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འཇིག་རྒྱུས་འཇིག་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དེ་རང་གི་ངོ་བོ་མི་འཇིག་པ་ཞིག་གམ། འཇིག་པ་གང་ཡིན། མི་འཇིག་ན་ནི་འཇིག་རྒྱུས་འཇིག་མི་ནུས་ལ། རང་འཇིག་ན་འཇིག་རྒྱུས་འཇིག་མི་དགོས་སོ། །གཞན་ཡང་འཇིག་རྒྱུས་དངོས་པོ་གང་དེ་འཇིག་པའི་དུས་ན། དངོས་པོ་དེ་ཉིད་བྱས་སམ། དེ་ལས་གཞན་ཞིག་བྱས། དངོས་པོ་དེ་ཉིད་བྱས་ན་སྐྱེད་པར་བྱས་ཀྱི་འཇིག་པར་མ་བྱས་ལ། དངོས་པོ་དེ་ལས་གཞན་ཞིག་བྱས་ན། དངོས་པོ་དེ་ལ་ཅི་ཡང་མ་བྱས་པས། སྣམ་བུ་བྱས་པས་ཀ་བ་འཇིག་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པར་གཅིག་ཏུ་ངེས་ཀྱི་འདུས་བྱས་ཁ་ཅིག་རྟག་པ་དང་། ཁ་ཅིག་མི་རྟག་པ་དང་། ཁ་ཅིག་རྟག་མི་རྟག་གཉིས་ཀ་དང་། ཁ་ཅིག་རྟག་མི་རྟག་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་རེ་ཞིག་རྟག་ལ་དེ་ནས་མི་རྟག་ན་རྟག་མི་རྟག་
2-290a
གཉིས་ཀར་འགྱུར་ན་མི་སྲིད་པས་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ལས་མི་འདའ་སྟེ་མེའི་རང་བཞིན་ཚ་བ་བཞིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是简体中文直译：
如果不是这样的话，例如，当石头被抛向天空时，有手等作为向上抛的原因，但不需要其他原因使它落地，它自然会下落。同样地，各种事物在被各自的生因产生后，自然会灭亡而不需要其他原因。铁的蓝色和瓶子的形状，即使在遇到火和锤子之前，也是每一刹那自然消失的，所以它们并非被火和锤子破坏的。铁和瓶子的最后一刹那作为主要因，火和锤子作为辅助条件，共同产生红色和碎片状态时，才被认为"铁变红了"和"瓶子破碎了"。如果认为在此之前它们是恒常的，那是对相似类型的连续流错误的理解，而非真实的情况。你可能认为在铁和瓶子上画图案不是使它们灭亡的原因，但有智慧的人们知道，从没有图案的铁和瓶子状态消失，而获得画有图案的状态，也是铁和瓶子无常的特性。
因此，由于不同原因的差异，各种事物呈现出各种不同的形态；而由于相似原因的特点，相似类型的事物会连续不断地产生。然而，无论是哪种情况，它们都是刹那性的，没有丝毫区别。因为在非刹那性的事物中，不同状态的特征永远无法被观察到。同样地，如果仔细考察所有被认为是灭亡原因的事物，如火使水沸腾后消失，瓶子被打成碎片后被捣成粉末等，会发现这只是刹那性的事物与其他条件相遇后，呈现出不同状态，而非非刹那性事物被其他原因所摧毁。这就像陶工用手和工具从黏土中制造瓶子一样。当瓶子产生时，黏土的状态自身消失，而手等造作也已消失终止。
此外，被灭亡因所灭的事物，是其本性不会灭亡呢，还是会灭亡呢？如果不会灭亡，那么灭亡因无法使其灭亡；如果自身会灭亡，那就不需要灭亡因。再者，当灭亡因使某事物灭亡时，是制造了那个事物本身，还是制造了另一个事物？如果制造了事物本身，那只是产生而非灭亡；如果制造了另一个事物，则对原事物没有任何作用，就如同制造毛毯并不会使柱子灭亡一样。
"因为特性确定"是指：一切有为法的特性确定为无常，而非有些有为法是常，有些是无常，有些既是常又是无常，有些既非常又非无常。因此佛陀明确宣说："一切有为法皆无常。"如果事物先恒常后无常，则会同时成为常与无常，这是不可能的。因此，一切有为法都具有刹那灭亡的本性，就像火的本性是热一样。


 །རྗེས་སུ་འཇུག་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི། གཞན་དག་ན་རེ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་གིས་མི་རྟག་པས་དངོས་པོ་གསར་པ་གཞན་དང་གཞན་ཡིན་ན་སྔར་མཐོང་བའི་དངོས་པོ་དག་ཕྱིས་མཐོང་བའི་ཚེ་འདི་ནི་སྔར་གྱིས་མཐོང་བ་དེ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ངོ་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་རུང་སྟེ་དེས་ན་སྔར་མཐོང་བའི་དངོས་པོ་མ་ཞིག་བར་གནས་པ་ཡིན་ཟེར་བ་ལ། དེ་ནི་ཁྱོད་ཉིད་སྔ་ཕྱིའི་དངོས་པོ་གཅིག་མ་ཡིན་ཡང་། འདྲ་བ་བར་མ་ཆད་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་འཁྲུལ་བར་ཟད་དེ། མིག་འཕྲུལ་ཅན་གྱི་རྡེའུ་དུ་མ་མྱུར་བར་ནམ་མཁའ་ལ་དོར་ཞིང་སླར་ཡང་ལག་པར་སྡུད་པ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་བྱས་པ་ལ་རྡེའུ་གཅིག་ཡང་ཡང་འཕངས་ཤིང་སྡུད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དང་། ཆུ་བོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་རེ་རེར་སྔ་མ་རྣམས་གཞན་དུ་འགྲོ་ཞིང་གསར་པ་རྣམས་ཤུལ་དུ་འཇུག་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཡིན་ཡང་། འདྲ་བའི་སྒོ་ནས་ཆུ་བོ་འདི་ལ་བདག་གིས་སྔར་ཡང་ལན་མང་བརྒལ་ལོ། །ད་ཡང་བརྒལ་ལོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་། གཟོད་ཀྱང་བརྒལ་དགོས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་བཞིན་ནོ། །འགག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི། གལ་ཏེ་སྔར་མཐོང་བ་དང་ཕྱིས་མཐོང་བ་དག་མངོན་སུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མི་འདྲ་བ་མ་དམིགས་བཞིན་དུ་སྔ་ཕྱི་གཅིག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ཇི་ལྟར་རིགས་སྙམ་ན། དངོས་པོའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་སྔ་མ་སྔ་མའི་སྐད་ཅིག་རྣམས་འགག་པའི་ཕྱིར་
2-290b
གཅིག་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་དང་པོ་མི་འགག་པར་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཡིན་ན། ཕྱིས་ཀྱང་འགག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྔར་མཐོང་བའི་དངོས་པོ་སྐད་ཅིག་མ་དེ་ད་ལྟ་ཡང་གནས་པ་དེ་བཞིན་ཕྱིས་ཀྱང་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་པ་ནམ་ཡང་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དམིགས་ཕྱིར་དང་ཞེས་པ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་གིས་མ་ཡིན་པར་རང་གི་ངོ་བོ་དུས་རེ་ཤིག་བར་དུ་མི་འགྱུར་ན་སྐད་ཅིག་དང་པོའི་དུས་དང་མི་འདྲ་བའི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་དམིགས་མི་སྲིད་ན་ཡང་། ནང་གི་དངོས་པོ་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་རྣམས་ནི། བྱིས་པ་དང་གཞོན་ནུ་དང་ལང་ཚོ་དང་དར་ལ་བབ་པ་དང་རྒས་ཤིང་འཁོགས་པ་སྐྲ་དཀར་གཉེར་མ་དང་བཅས་པའི་བར་གྱི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་དམིགས་པ་དང་། ཕྱིའི་དངོས་པོ་གནས་དང་ཡོ་བྱད་རྣམས་ཀྱང་སོ་མ་དང་རྙིང་པ་དང་། སྔ་ཕྱིའི་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མི་འདྲ་བས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་དམིགས་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་སྐྱེས་པའི་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ནས་བརྩམས་ཏེ་རིམ་པས་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ། དང་པོའི་སྐད་ཅིག་ལས་མ་འགྱུར་ན་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མའི་གནས་སྐབས་སུ་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་ན་ཡང་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དངོས་སུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་གིས་འགྱུར་བར་ངེས་ཏེ། བྱིས་པ་གཞོན་ནུ་ཞིག་གི་ལུས་ལ་མིག་གཏད་ནས་མ་ཡེངས་པར་ལྟ་མཁན་ཞིག་ཡོད་པ་ལྟ་ན་ཡང་། དེའི་ལུས་སྐད་ཅིག་དང་ཞག་གིས་ཇེ་རྒས་སུ་འགྱུར་བ་ཆ་མི་ཕྱེད་ཀྱང་། ནམ་ཞིག་སྐྲ་དཀར་བའི་བར་དུ་འགྱུར་བའི་འགྱུར་བ་རགས་
2-291a
པ་མཐོང་བ་ལ་དཔགས་ནས། ལོ་ཟླ་བ་དང་ཟླ་བ་ཞག་དང་། ཞག་དུས་ཚོད་དང་། དུས་ཚོད་སྐད་ཅིག་གིས་དེ་ལྟར་རིམ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི། རིས་གཅིག་མི་འགྱུར་བར་བསྡད་ནས་ཐང་གཅིག་ན་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་ལྟར་ཕྱིའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་དེ་ལྟར་སྐད་ཅིག་གི་ཆ་ཕྲ་བའི་སྒོ་ནས་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དཔེར་ན་འོ་མ་ཞོར་འགྱུར་བ་ནི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་བཞིན་དུ་རིམ་པས་རོ་སྐྱུར་བར་འགྱུར་གྱི། སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པའི་འགྱུར་བ་གཞན་མི་དམིགས་པ་བཞིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་ཕྲ་བས་འགྱུར་བ་མ་དམིགས་ནས་རྒྱུན་འདྲ་བ་ཙམ་ལ་དངོས་པོ་གཅིག་ཏུ་ཞེན་ནས་གཅིག་ཏུ་འཁྲུལ་བས་སྔར་གྱི་དེ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་རྣམས་དངོས་པོ་རྟག་པར་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ནོ།

以下是简体中文直译：
"因为相续"是指：有人说，如果一切事物都是刹那无常的，是不断产生的新事物，那么当看到前面见过的事物时，怎么会认出"这就是我之前见过的那个"？因此，他们认为之前见过的事物未被破坏而持续存在。对此，即使前后的事物不是同一个，但由于相似性不间断地相续，才错误地认为是同一个。就像魔术师迅速地将许多小石子抛向空中并不断地收回手中，人们误以为是同一颗石子反复被抛起和接住。又如河水中，每一刹那前面的水流向别处，新水接替它的位置不断流动，但因为相似性，人们想："我以前多次渡过这条河，现在又要渡过它，将来还得渡过它。"
"因为灭去"是指：如果问，既然前后所见在直接感知中未发现不同，为何说前后非一？因事物本性决定前前刹那必定灭去，故非一体。若第一刹那不灭而持续存在，以后也不会灭去，那么之前见到的刹那性事物现在仍然存在，未来也将存在，就不是刹那性事物了，因为非刹那性事物永远不会有差异。
"因观察到变化"是指：如果事物不是刹那性的，而是其本性在一段时间内不变，那么就不可能观察到与第一刹那不同的变化特征。然而，我们确实观察到内在事物——众生的身体从婴儿、少年、青春期、成年到老年，白发皱纹的变化；外在事物——住所和用品从新到旧，不同时期的差异变化。因此可以确定，从最初产生的第一刹那开始，事物就在逐渐变化。如果不从第一刹那就开始变化，后面的刹那就不可能有变化，但既然我们直接观察到变化，就确定了事物是刹那变化的。
即使有人专注地不分心地观察一个少年的身体，虽然无法分辨他的身体每一刹那、每一天的逐渐衰老，但当看到他最终白发苍苍的明显变化时，可以推断出这变化是通过年、月、日、小时、刹那逐渐发生的，而非保持不变后突然一下子变化的。外在事物也是如此，通过极其细微的刹那变化而改变。例如牛奶变成酸奶，是每一刹那逐渐变成酸味的，而不是通过非刹那性的其他变化方式。
因为刹那细微变化难以察觉，人们仅仅依靠相似的连续性而执着于认为是同一事物，错误地认为"这就是之前那个"，世人因此错误地认为事物是恒常的。


 །དེ་རྒྱུ་ཉིད་དང་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི། རྟག་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ་བདག་ཅག་གིས་ཇི་ལྟར་བརྟགས་ཀྱང་ཕྲ་བའི་འགྱུར་བ་བློས་མངོན་སུམ་དུ་གཅོད་པར་མི་ནུས་ལ་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ནི་འདིའོ་ཞེས་གཅོད་པར་ནུས་པས་སྐད་ཅིག་མའི་འགྱུར་བ་འདི་ལ་ཇི་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། དངོས་པོ་དེ་དག་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྔ་མ་སྔ་མ་རྒྱུ་ཉིད་དང་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་མར་འགྲུབ་སྟེ། རྒྱུ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་དང་། འབྲས་བུ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་དེའི་རྒྱུ་ཡང་སྐད་ཅིག་མར་འགྲུབ་སྟེ། རྒྱུ་རྟག་པས་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེད་དེ་ནམ་མཁའ་ལས་མེ་ཏོག་དང་བུམ་པ་སོགས་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །འབྲས་བུ་རྟག་པ་ནི་གང་གིས་
2-291b
ཀྱང་བསྐྱེད་བྱ་མིན་ཏེ་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མའི་རང་བཞིན་ཡིན་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་མིན་པ་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པས་རྒྱུ་འབྲས་སུ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་སྤྱིར་བསྟན་ནས་བྱེ་བྲག་ཏུ་དཔྱད་ན་མིག་ཤེས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྐྱེན་བཞི་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་གིས་མགྱོགས་པར་འབྱུང་བ་སངས་རྒྱས་པ་དང་མུ་སྟེགས་པ་ཚུན་ཆད་ལ་གྲགས་པ་ཡིན་ཏེ་བློ་རྟག་པ་མི་འགྱུར་བ་ཡོད་པར་མི་འདོད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་རྒྱུ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གཟུགས་སོགས་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས་མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་སོགས་སུ་གསུངས་སོ། །དེ་བས་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སེམས་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་པས་ན་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་བོ། །གཞན་དག་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་རྟག་ལ། དེས་སེམས་སྐད་ཅིག་མ་མི་རྟག་པ་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་འདོད་ན། སྐད་ཅིག་མ་མིན་པ་ལས་སྐད་ཅིག་མ་འབྱུང་ན་ནི་རྟག་པ་ལས་མི་རྟག་པ་འབྱུང་དགོས་ན་དེ་མི་རིགས་ཏེ་ནམ་མཁའ་ལས་བུམ་སོགས་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱང་སེམས་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་བོ། །ཡང་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྟེ་སེམས་ལ་བག་ཆགས་བཞག་པའི་དབང་གིས་སྣང་བ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱི་དོན་མེད་པ་དང་། སེམས་ཀྱིས་ལས་བསགས་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱི་དོན་རང་རྐྱ་བ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་སེམས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་
2-292a
པ་ལ་འབྲས་བུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་བོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་ཅིས་ཤེས་ལ། སེམས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ལན་དུ་ཟིན་པ་དང་། བདག་པོའམ་དབང་བའི་ཕྱིར་དང་། དག་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རིགས་པ་ཕྱི་མ་འདི་བཞི་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་པ། དབང་པོ་ལྔ་དང་གནས་ཏེ་དབང་རྟེན་ལུས་ཁོག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཟིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུར་གྲུབ་བོ། །ཇི་ལྟར་ཟིན་ན་མའི་མངལ་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞུགས་ཏེ་བརྒྱལ་བར་གྱུར་ནས་དེ་ཟིན་པ་ན་གདོད་ཕ་མའི་ཁུ་ཁྲག་ལས་ནུར་ནུར་པོ་དང་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་ནས་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་ཀྱི། རྣམ་ཤེས་ཁུ་ཁྲག་ལ་ཞུགས་ནས་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འདྲེས་ཏེ་བརྒྱལ་བར་མ་གྱུར་ན་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་རྣམས་རྣམ་པ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བས་ལུས་ནི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་ཞིང་སེམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་སྟེ། མདོ་ལས་དགའ་བོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མའི་མངལ་དུ་བརྒྱལ་བར་མ་གྱུར་ན། ཕ་མའི་མི་གཙང་བ་ལས་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ།

以下是简体中文直译：
"因为即是因与果"是指：主张恒常的人说，无论我们如何观察，也无法直接用心识分辨细微的变化，但能够确定"这就是那个事物"，那么为何要相信刹那变化呢？因为这些事物是由因产生的果，前前是因，后后是果，所以确定是刹那性的。因是刹那性的，果就是刹那性的；果是刹那性的，它的因也必定是刹那性的。恒常的因不能产生果，就像虚空不会产生花朵、瓶子等一样。恒常的果也不能被任何东西所产生，如同虚空一样。因此，作为因和果的事物本性是刹那性的，非刹那性的事物没有变化，所以不适合成为因果。
在总的阐述之后，具体分析时，眼识等一切识都是由四缘产生的，所以迅速地刹那生起，这一点连佛教徒和外道都承认，没有人认为心识是恒常不变的。这些识的因是根和色等境，经中说："依眼与色而生眼识"等。因此，有为法的果——心识已经确定是刹那性的，那么产生它的因——有为法也必定是刹那性的。如果有人认为有为法是恒常的，但能产生刹那无常的心识，那么这将意味着非刹那性的东西能产生刹那性的东西，恒常能产生无常，这是不合理的，就像虚空不能产生瓶子一样。因此，心的诸因就像心一样，确定是刹那性的。
此外，一切有为法都是心的果，因为它们是由心的习气力量而显现的，除此之外没有外在对境，也没有不是由心积累业而产生的独立外境。这样，因——刹那性的心，果——有为法也确定是刹那性的。
如果问：如何知道有为法是心的果？又如何知道心是刹那性的，所以有为法也是刹那性的？对此，后面提出了四个理由："因为执持"、"因为主宰或控制"、"因为清净"、"因为随逐有情"。
其中，"因为执持"是指：五根和所依处身体都是由识执持而产生的，因此是心的果。如何执持？当识进入母胎并陷入昏迷状态，开始执持时，父母的精血才开始成为凝结状、团状等，直到完全形成带有诸根的身体。如果识没有进入精血并与之混合进入昏迷状态，凝结状等阶段根本不会发生，因此身体是跟随心识并被心识完全执持的。如经中所说："阿难，如果识没有在母胎中陷入昏迷，父母的不净物就不会形成凝结状等。"


 །གཞན་ཡང་སེམས་ལ་གནོད་པར་གྱུར་ན་ལུས་ལ་ཡང་གནོད་པར་འགྱུར་ལ། སེམས་བདེ་བར་གྱུར་ན་ལུས་ཀྱང་ལེགས་པར་བདེ་བར་འགྱུར་བས་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། སེམས་དང་བྲལ་ན་ལུས་ཚོར་བ་མེད་པར་གྱུར་ནས་རུལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་སེམས་
2-292b
ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །བདག་པོའི་ཕྱིར། ཞེས་པ་སེམས་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་དབང་བྱེད་པའམ་བདག་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བདག་པོར་གྱུར་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་སེམས་ཀྱིས་ཁྲིད་དོ། །སེམས་ཀྱིས་དྲངས་སོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་གང་བསམ་པར་ལུས་ཀྱང་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་ན་དེས་ཁྲིད་པ་དང་དྲངས་པ་དང་། སེམས་ལ་འདོད་ཆགས་སྐྱེས་པ་ན། ལུས་ཀྱང་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་སྤྱོད་པ་ཟེད་ཟེད་པོའམ་གཟེང་གཟེང་པོ་དང་། བཞིན་འཛུམ་པ་དང་དགོད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ། གལ་ཏེ་ཞེ་སྡང་སྐྱེས་ན་སྡང་མིག་དང་བཞིན་ཁྲོ་གཉེར་དང་ཁུ་ཚུར་བཅངས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་སེམས་བདག་པོར་བྱེད་ཅིང་དབང་བྱེད་དོ། །ཡང་ལུང་གི་གཏན་ཚིགས་གཉིས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྣམ་ཤེས་མེད་ན་མིང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་མི་འབྱུང་ལ། དེ་མེད་ན་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སོགས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དག་དང་ཞེས་པ། སེམས་དག་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་སྟེ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་དག་པའི་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས། ས་གསེར་དུ་མོས་ན་གསེར་དུ་སྣང་བ་སོགས་ཇི་ལྟར་མོས་པ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་གིས་རྣམ་པ་གཞན་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། མདོ་ལས་ཀྱང་། དགེ་སློང་བསམ་གཏན་ཐོབ་པ་ཞེས་སོགས་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་རྗེས་འཇུག་ཕྱིར་ཞེས་པ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ལས་དགེ་སྡིག་
2-293a
བསགས་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྣ་ཚོགས་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། འདུ་བྱེད་རྣམས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡང་སྡིག་པ་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལོ་ཏོག་རྣམས་ཁ་དོག་དྲི་རོ་སོགས་མཐུ་ཆུང་ཞིང་། གསེར་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཡང་སོལ་བ་ལ་སོགས་པར་སྣང་ལ། བསོད་ནམས་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས། འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ཁ་དོག་དྲི་རོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དངོས་པོ་ངན་པ་རྣམས་ཀྱང་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བས་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་མངོན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་སེམས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་རྟག་པ་ཡིན་པར་མི་རིགས་པས་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདི་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་སོ་སོར་མ་ཕྱེ་བར་བསྡོམས་ཏེ་སྤྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མའི་མི་རྟག་པ་ཡིན་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །
诸行无常各别说
གཉིས་པ་ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་པ་དང་། ཕྱིའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་པར་བསྟན་པ་གཉིས་ལས།
说内诸行无常
དང་པོ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔས་ནང་གི་འདུ་བྱེད་ལུས་དང་བཅས་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མའི་མི་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པ་ནི། དང་པོ་སྐྱེ་བ་དང་། དེའི་རྗེས་སུ་ཇེ་བས་ཇེ་ཆེར་སྐྱེ་བ་སོགས། སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་ལ། དེ་དག་སྐད་ཅིག་མར་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་སམ་ཚད་མ་ནི། རྒྱུ་དང་ཚད་ཀྱི་ཁྱད་པར་སོགས་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་བར་བཅུ་བཞིས། ནང་གི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།

 །གཞན་ཡང་སེམས་ལ་གནོད་པར་གྱུར་ན་ལུས་ལ་ཡང་གནོད་པར་འགྱུར་ལ། སེམས་བདེ་བར་གྱུར་ན་ལུས་ཀྱང་ལེགས་པར་བདེ་བར་འགྱུར་བས་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། སེམས་དང་བྲལ་ན་ལུས་ཚོར་བ་མེད་པར་གྱུར་ནས་རུལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་སེམས་
2-292b
ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །བདག་པོའི་ཕྱིར། ཞེས་པ་སེམས་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་དབང་བྱེད་པའམ་བདག་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བདག་པོར་གྱུར་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་སེམས་ཀྱིས་ཁྲིད་དོ། །སེམས་ཀྱིས་དྲངས་སོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་གང་བསམ་པར་ལུས་ཀྱང་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་ན་དེས་ཁྲིད་པ་དང་དྲངས་པ་དང་། སེམས་ལ་འདོད་ཆགས་སྐྱེས་པ་ན། ལུས་ཀྱང་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་སྤྱོད་པ་ཟེད་ཟེད་པོའམ་གཟེང་གཟེང་པོ་དང་། བཞིན་འཛུམ་པ་དང་དགོད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ། གལ་ཏེ་ཞེ་སྡང་སྐྱེས་ན་སྡང་མིག་དང་བཞིན་ཁྲོ་གཉེར་དང་ཁུ་ཚུར་བཅངས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་སེམས་བདག་པོར་བྱེད་ཅིང་དབང་བྱེད་དོ། །ཡང་ལུང་གི་གཏན་ཚིགས་གཉིས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྣམ་ཤེས་མེད་ན་མིང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་མི་འབྱུང་ལ། དེ་མེད་ན་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སོགས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དག་དང་ཞེས་པ། སེམས་དག་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་སྟེ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་དག་པའི་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས། ས་གསེར་དུ་མོས་ན་གསེར་དུ་སྣང་བ་སོགས་ཇི་ལྟར་མོས་པ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་གིས་རྣམ་པ་གཞན་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། མདོ་ལས་ཀྱང་། དགེ་སློང་བསམ་གཏན་ཐོབ་པ་ཞེས་སོགས་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་རྗེས་འཇུག་ཕྱིར་ཞེས་པ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ལས་དགེ་སྡིག་
2-293a
བསགས་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྣ་ཚོགས་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། འདུ་བྱེད་རྣམས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡང་སྡིག་པ་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལོ་ཏོག་རྣམས་ཁ་དོག་དྲི་རོ་སོགས་མཐུ་ཆུང་ཞིང་། གསེར་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཡང་སོལ་བ་ལ་སོགས་པར་སྣང་ལ། བསོད་ནམས་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས། འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ཁ་དོག་དྲི་རོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དངོས་པོ་ངན་པ་རྣམས་ཀྱང་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བས་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་མངོན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་སེམས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་རྟག་པ་ཡིན་པར་མི་རིགས་པས་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདི་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་སོ་སོར་མ་ཕྱེ་བར་བསྡོམས་ཏེ་སྤྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མའི་མི་རྟག་པ་ཡིན་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །
诸行无常各别说
གཉིས་པ་ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་པ་དང་། ཕྱིའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་པར་བསྟན་པ་གཉིས་ལས།
说内诸行无常
དང་པོ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔས་ནང་གི་འདུ་བྱེད་ལུས་དང་བཅས་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མའི་མི་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པ་ནི། དང་པོ་སྐྱེ་བ་དང་། དེའི་རྗེས་སུ་ཇེ་བས་ཇེ་ཆེར་སྐྱེ་བ་སོགས། སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་ལ། དེ་དག་སྐད་ཅིག་མར་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་སམ་ཚད་མ་ནི། རྒྱུ་དང་ཚད་ཀྱི་ཁྱད་པར་སོགས་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་བར་བཅུ་བཞིས། ནང་གི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
此外，若心受到伤害，身体也将受到伤害；若心安乐，身体也会善好安乐，因此身体随心而转。若离开心，身体将失去感觉而腐烂，因为身体为心所执持，所以诸行是心的果报。由于心是主人，即心对诸行有支配力或成为主人，因此诸行是心的果报。怎样成为主人呢？世尊说："此世界由心引导，由心牵引。"由于身体随心所想而行动，故说被其引导和牵引。当心生起贪欲时，身体也随之而行，行为变得急躁或兴奋，面带微笑、大笑等特征发生变化。若生起嗔恨，则目露凶光，面容狰狞，握紧拳头等行为发生变化，所以心对诸行做主并支配它们。
第二个教证是：如来说"以识为缘而有名色"，若无意识，则名色的状态不会产生，若无名色，则六入等也不会产生。
"清净"是指随顺清净心而行，即瑜伽士们因清净心的力量，若观想土为金则显现为金等，随着自己的观想，通过禅定力使事物显现为各种不同形态。经中也详细说："得禅定的比丘"等。因此，诸行是心的果报。
"众生随行故"是指由于众生之心积累善恶业而显现各种世界。诸行随顺众生之心，造恶业的众生所见庄稼的色香味等力量微弱，金等物质也显现为炭等；而行善业者因心力，谷物等色香味圆满，劣质物品也显现为珍宝等，所以诸行明显是心的果报。因此，因为心是刹那生灭的，果报诸行也不应该是常住的，应知它们也是刹那性的。
以上不区分外内事物，总体上以两个偈颂说明诸行都是刹那无常的。
诸行无常各别说
第二，分别显示内在诸行无常和外在诸行无常两部分。
说内诸行无常
首先，用五个偈颂证明内在诸行——包括身体在内的一切心与心所法都是刹那无常的。首先是出生，之后逐渐增长等，共十四种生起方式。证明它们是刹那性的因或量有：因、量的差别等，直至随心而行共十四种，用以证明一切内在有为法都是刹那性的。


 །
2-293b
དེ་ལ་དང་པོ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་ནི། འཆི་བའི་ཆར་གཏོགས་པའི་རྣམ་ཤེས་འགགས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མའི་མངལ་དུ་ཞུགས་ཏེ་ཁུ་ཁྲག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བརྒྱལ་བར་གྱུར་པ་སྐྱེ་བར་ཉིད་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་དང་པོའོ། །དེ་ལྟར་འཆི་བའི་ཆར་གཏོགས་པའི་རྣམ་ཤེས་འགག་པ་དང་སྐྱེ་བའི་ཆར་གཏོགས་པའི་རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་བ་སྲང་མདའི་མཐོ་དམན་བཞིན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མའོ། །ཇེ་བས་ཇེ་ཆེར་སྐྱེ་བ་ནི། སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་རྣམ་ཤེས་མངལ་དུ་ཞུགས་པའི་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་མའི་རིམ་པས་ནུར་ནུར་པོ་དང་མེར་མེར་པོ་དང་། ལྟར་ལྟར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཇེ་བས་ཇེ་ཆེར་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་སྔ་མའི་གནས་སྐབས་བཏང་ནས་རྣམ་པ་གཞན་དང་གཞན་དུ་རིམ་པས་སྐད་ཅིག་གིས་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །རྒྱས་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་ལུས་རྒྱས་པའི་རྒྱུ་བཞི་སྟེ། ཁ་ཟས་དང་། གཉིད་དང་། ལེགས་པར་བྱ་བ། ཏིང་འཛིན་ནོ། །འདོད་ཁམས་ན་སྔ་མ་གསུམ་དང་། གཟུགས་ཁམས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་ལུས་ཉམ་ཆུང་བ་ལས་རྒྱས་ཤིང་བརྟས་པར་བྱེད་དོ། །བསྐུ་མཉེ་སོགས་ལེགས་པར་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་ལུས་རྒྱས་པའི་ཚབ་ཏུ་ཚངས་སྤྱོད་ཅེས་འགྲེལ་པར་འདུག །དེ་ལྟར་ལུས་རྒྱས་པའི་རྒྱུ་དེ་དག་གིས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བས་ན་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཏེ་རྟག་པ་ལ་གོང་ནས་གོང་དུ་རྒྱས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་གྱི་དངོས་པོ་དང་ཞེས་པ་ནི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོའི་སྐྱེ་བ་སྟེ། མིག་ཤེས་སོགས་རྣམ་ཤེས་དྲུག་པོའི་གནས་སམ་རྟེན་ནི་མིག་དབང་སོགས་དབང་པོ་དྲུག་གི་དངོས་པོ་ཡིན་པས་ན་དེ་དག་ཀྱང་
2-294a
སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཏེ་རང་གི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡིན་ཕན་ཆད་སྐད་ཅིག་མར་འགྱུར་གྱི་སྐད་ཅིག་གིས་འགྱུར་བ་མེད་པ་ནི་རྒྱུ་འབྲས་སུ་མི་རིགས་པ་སྔར་ཡང་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འགྱུར་དང་ཞེས་པ་འགྱུར་བའི་སྐྱེ་བ་ནི། སེམས་ལ་ཆགས་སོགས་སྐྱེས་པས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་ཀྱང་དེ་དང་མཚུངས་པར་གཞན་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བས་ན་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་བོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་ཞེས་པ་སྨིན་པའི་སྐྱེ་བ་ནི། མངལ་ནས་བཙས་པ་དང་། དེ་ནས་འགྲོ་ནུས་པའི་བར་བྱིས་པ་དང་། དེ་ནས་རྩེད་མོ་བྱེད་ནུས་པའི་བར་གཞོན་ནུ་དང་། དེ་ནས་ལུས་སེམས་ཀྱི་མཐུ་རྫོགས་པ་དར་ལ་བབ་པ་དང་། དེ་ལས་འདས་ནས་ལང་ཚོའི་ཆ་ཉམས་པའི་མགོ་བརྩམས་པ་དར་ཡོལ་དང་། སྐྲ་དཀར་གཉེར་མས་གང་ཞིང་རུ་ཞོམ་པ་རྒས་པའི་གནས་སྐབས་རྣམས་སུ་རིམ་པར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བས་ན་སྐད་ཅིག་མ་ཕྲེང་ཆགས་པའི་རྒྱུན་ཅན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དམན་དང་ཁྱད་པར་འཕགས་ཞེས་པ། དམན་པའི་སྐྱེ་བ་དང་མཆོག་གི་སྐྱེ་བའི་དམན་པ་ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། དེ་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་སྐྱེ་བའམ་མཆོག་གི་སྐྱེ་བ་ནི་ལྷ་དང་མིར་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ངེས་པ་མེད་པར་ངན་སོང་ནས་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་། མཐོ་རིས་ནས་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། མི་ནས་མིར་སྐྱེ་བ་སོགས་རིགས་མཐུན་པ་དང་། རིས་མི་མཐུན་པའི་སྐྱེ་བ་སྣ་ཚོགས་སུ་འགྱུར་བས་ན་མི་རྟག་པ་དང་དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་གྱིས་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི་རྟག་པ་ལ་རྣམ་པ་མི་འདྲ་
2-294b
བ་སྣ་ཚོགས་སུ་མི་འཐད་དོ། །འོད་གསལ་བ་དང་ཞེས་པ། འོད་གསལ་བར་སྐྱེ་བ་ནི་འདོད་ལྷ་རིས་དྲུག་ལས་འཕྲུལ་དགའ་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ལྷ་རྣམས་ལ་འོད་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གི་ལོངས་སྤྱོད་དང་སྙོམས་འཇུག་དག་རང་གི་སེམས་ཙམ་ལ་རག་ལས་ཏེ་བསམ་པ་བཞིན་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
首先，初生是指：死亡阶段的识灭后，识进入母胎，与精血一起昏迷状态，这是连接投生的第一刹那。如此，死亡阶段的识灭与投生阶段的识生，如同天平杆的高低一样产生，因此是刹那性的。
逐渐增长是指：在第一刹那识入胎后，第二刹那等刹那次第中，逐渐发展为凝酪状、膜疱状、血肉团状等阶段，这是舍弃前一状态而逐渐转变为其他不同形态，是刹那性变化。
"增长"指身体增长的四种原因：饮食、睡眠、保养和禅定。欲界中前三者，色界中则是禅定，这些使身体从虚弱状态变得健壮充盈。注释中将保养通过按摩等方式增长身体替换为"梵行"。由于这些身体增长因素使身体增长，所以是刹那性的，因为常住之物不可能逐渐增长。
"所依事"是指所依事物的生起，即眼识等六识的住所或所依是眼根等六根的事物，它们也是刹那性的，因为它们产生自己刹那性的识果。前面已经解释过，凡是因果关系就必定是刹那变化的，没有刹那变化的就不合理成为因果。
"变化"是指变化的生起，由于心中生起贪等，身体的表现也随之改变为与之相应的不同状态，因此证明是刹那性的。
"成熟"是指成熟的生起，从出生到能行走的婴儿期，再到能玩耍的童年期，然后到身心能力完全的青年期，之后开始衰退的中年期，以及头发变白、皱纹满布、身体佝偻的老年阶段，这些依次成熟的过程，应知是由连续刹那形成的相续。
"同样低劣与殊胜"是指低劣的生起和殊胜的生起。低劣是指生于三恶趣，而殊胜或最高的生起是指生为天人和人类。这些没有固定，可以从恶趣转生天界，从天界堕入恶趣，或从人转生为人等，可以是同类或不同类的各种生起，因此是无常的，而且是由刹那相续而如此生起，常住之物不可能有各种不同形态。
"光明"是指光明的生起，欲界天的六种天人中的化乐天、他化自在天，以及色界、无色界诸天称为光明，因为他们的受用和禅定只依靠自心，能随心所欲地进入。


 །ཇི་ལྟར་འཇུག་ན་འཕྲུལ་དགའ་བ་དག་ལྷའི་བུ་མོ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དང་གོས་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་གང་དང་གང་འདོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཙམ་གྱིས་སྤྲུལ་ནས་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ལྷའི་བུ་མོ་དག་གིས་ཀྱང་ལྷའི་བུ་རང་གི་ཡིད་ལ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་སྤྲུལ་ནས་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱང་ལྷ་གཞན་དག་དང་འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་མྱོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་བསམ་པ་དེ་དག་ཏུ་འཕྲུལ་ཞིང་ལོངས་སྤྱོད་དོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱང་སོ་སོའི་སྙོམས་འཇུག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་དང་གང་ལ་འཇུག་པར་འདོད་པ་དེ་རང་གི་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་འགྲུབ་ཅིང་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་བུ་དག་རྟག་པའི་ཆོས་ལ་མི་སྲིད་དེ། སེམས་སྐད་ཅིག་མའི་དབང་གིས་བྱུང་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འོད་མི་གསལ་ཞེས་པ། འོད་མི་གསལ་བར་སྐྱེ་བ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་དག་གི་ལྷག་མ། དགའ་ལྡན་གྱི་ལྷ་ནས། དམྱལ་བའི་བར་གྱི་འདོད་ཁམས་ཐམས་ཅད་རང་གི་སེམས་ཀྱིས་བསམ་པ་ཙམ་གྱིས་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་པས་འོད་མི་གསལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་གི་སེམས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱང་གནས་
2-295a
སྐབས་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མའི་མི་རྟག་པར་ཤེས་པར་བྱ་ལ། སྤྱིར་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་གནས་རིས་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་མེད་པར། འོད་གསལ་བ་ལས་འོད་མི་གསལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། འོད་མི་གསལ་བ་ལས་འོད་གསལ་བར་འགྱུར་ཞིང་། ནང་གི་བྱེ་བྲག་གིས་སྐྱེ་བ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྐྱེ་བས་ན་མི་རྟག་པ་དང་དེའི་རྒྱུན་ཡང་སྐད་ཅིག་མར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡུལ་གཞན་འགྲོ་བ་དང་ཞེས་པ་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བའི་སྐྱེ་བ་ནི་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་ལས་ཤི་འཕོས་ནས་འགགས་ཤིང་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་གྱི་འགྲོ་བའམ། གཟུགས་ཁམས་མན་ཆད་ལུས་དེས་ཀྱང་ས་གཅིག་ཏུ་མ་ཡིན་པར་གནས་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་ཡང་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་ཅིང་འགྲོ་བ་ཡི། རྟག་པ་ལ་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བོན་བཅས་ཞེས་པ། ས་བོན་དང་བཅས་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཉལ་ལམ་ས་བོན་དང་བཅས་པར་སྐྱེ་བ་སྟེ་མཐོང་སྒོམ་གྱི་སྤང་བྱའི་ཉོན་མོངས་རྣམས་ཟད་པའི་ལྷག་བཅས་དགྲ་བཅོམ་དང་། དེའི་ཕུང་པོ་ཐ་མའི་སྐད་ཅིག་མ་མ་གཏོགས་པར། གཞན་དགྲ་བཅོམ་ཞུགས་པ་དང་ཕྱིར་མི་འོང་དང་། ཕྱིར་འོང་དང་རྒྱུན་ཞུགས་དང་། ཁམས་གསུམ་གྱི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རྒྱུན་སྐྱེ་བ་ནི་ས་བོན་བཅས་པར་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ། དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་བཅས་པའི་ཆོས་དེ་དག་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་བོ། །
2-295b
ས་བོན་མེད་པའི་ངོ་བོ་དང་། །ཞེས་པ་ས་བོན་མེད་པའི་སྐྱེ་བ་ནི། འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་ས་བོན་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཡང་། ཕུང་པོ་རྣམས་སྔ་མ་རྒྱུ་དང་ཕྱི་མ་འབྲས་བུའི་ངོ་བོས་སྐྱེ་བ་སྟེ། ལྷག་བཅས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་དུ་འཇུག་ཁ་མའི་སྐད་ཅིག་ཐ་མ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཏེ། ལྷག་བཅས་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་སྲིད་དུ་སྐྱེ་བའི་ས་བོན་མེད་ཀྱང་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དེ་ཉིད་ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་དུ་མ་ཞུགས་བར་དུ་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་གྱི་སྐྱེ་བ་ཡོད་ལ། ལྷག་བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་སྐད་ཅིག་ཐ་མ་དེ་ཕན་ཆད་རྒྱུན་གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་སུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཇི་སྲིད་དུ་སྐྱེ་བ་དེ་སྲིད་དུ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྔོན་ས་བོན་དང་བཅས་པ་ལས་ཕྱིས་ས་བོན་མེད་པར་འགྱུར་བས་ན་མི་རྟག་པ་དང་དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་ཅན་དུ་ངེས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
怎样进入呢？化乐天众以心意念力变化出色彩、形状、衣饰等任何所欲天女而受用，同样，天女们也变化出天子们心中所欲的形象而受用。他化自在天众为了享受与其他天人的欲乐受用，随心所想变化而受用。色界与无色界诸天也依靠自心的力量，成就并现前他们所欲入的各种禅定三昧。这些在常法中是不可能的，应知是由刹那心的力量所产生。
"不光明"是指不光明的生起，即上述光明天之外的其余天人，从兜率天一直到地狱的所有欲界众生，不能仅凭自心所想而成就一切事，因此称为不光明。他们的心与受用也因处于各种不同状态而成为刹那无常。总之，三界众生的处所并非绝对确定，可以从光明变为不光明，从不光明变为光明，因内在差别而转生各种不同处所，所以是无常的，其相续也应知是刹那性的。
"前往他处"是指前往其他地方的生起，即从一处死亡消失而生于他处的前往方式；或者在色界以下，同一身体也不仅限于一处，而是前往其他处所，这是由刹那相续而行进前往的，因为常法不可能有这样的性质。
"有种子"是指带有种子的生起，即带有在三界投生的烦恼习气或种子而生，除了断尽见修所断烦恼的有余阿罗汉及其最后刹那的五蕴外，其他入阿罗汉道者、不还果、一来果、预流果以及三界一切凡夫，都有烦恼种子，所以他们五蕴相续的生起是带有种子的生起。这些生起，作为如此具有因果关系的诸法，证明是刹那性的。
"无种子自性与"是指无种子的生起，虽然是没有轮回投生种子的自性，但五蕴仍以前者为因后者为果的方式生起，即有余阿罗汉在入无余涅槃前的最后一刹那之外的五蕴。虽然有余阿罗汉没有后有投生的种子，但由往昔业力所牵引的五蕴余留，在未入无余涅槃之前，仍有刹那相续的生起；而有余五蕴的最后一刹那之后，不再有相续生起，因为已经进入无余涅槃界。因此，只要有生起，就是刹那性的。如此，从先前有种子后来变为无种子，所以是无常的，而且确定是具有刹那相续的。


 །གཟུགས་བརྙན་དུ་ནི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི། རྣམ་ཐར་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པའི་གང་ཟག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུས་སྔོ་སེར་དཀར་དམར་གྱི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་སུ་སྣང་བའི་གཟུགས་བརྙན་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་དངོས་སུ་སྣང་བ་དེ་སེམས་ལ་ཏིང་འཛིན་གོམས་པའི་མཐུས་དེ་ལྟར་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་ཡང་སྔོན་མེད་ལ་ཕྱིས་སྣང་བའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་དང་དེ་ཡང་སེམས་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་རིམ་པར་གོམས་པ་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་བོ། །འདིས་ནི་རྨི་ལམ་དང་མི་སྡུག་པ་སོགས་གོམས་པ་ལས་གསལ་སྣང་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་སྣང་
2-296a
བ་ཙམ་དང་མི་རྟག་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་དང་པོ་སྐྱེ་བ་ནས་གཟུགས་བརྙན་གྱི་སྐྱེ་བའི་བར། སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་ལ་རྟག་པ་མེད་ཅིང་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དང་པོ་སྐྱེ་བ་ནི་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་གཞན་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་སྟེ། གནས་སྐབས་ཕྱི་མ་རྣམས་རིམ་པར་འགྱུར་བ་ལ་རྒྱུ་གཞན་དང་གཞན་མེད་ན་དེ་དང་དེ་འགྱུར་མི་སྲིད་དེ་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སྐྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ནས་སྐད་ཅིག་མ་རིམ་པར་བྱུང་བས་ནུར་ནུར་པོ་ཡི་གནས་སྐབས་དང་། དེ་ལས་མེར་མེར་པོ་སོགས་སྔ་མ་སྔ་མ་རྒྱུ་དང་། ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་འབྲས་བུའི་ངོ་བོས་སྐྱེ་འགག་བྱེད་ཅིང་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དང་སྒྲ་རྣམས་ཕྱི་མ་དང་སྡུད་པའི་དོན་ཡིན་པས་ཆེད་དུ་བཤད་མ་དགོས་སོ། །ཇེ་བས་ཇེ་ཆེར་སྐྱེ་བ་ནི་ཆེ་ཆུང་དང་དབྱིབས་དང་རྣམ་པ་སོགས་ཚད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མི་འདྲ་བས་སྐད་ཅིག་མར་འགྱུར་བ་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ལུས་རྟག་པ་ཡིན་ན་དང་པོའི་དུས་ལས་འགྱུར་བ་མེད་པས་ཁ་ཟས་སོགས་ཀྱིས་ལུས་རྒྱས་པ་དོན་མེད་དུ་འགྱུར་ན་ཡང་། དེ་མི་རུང་སྟེ་ཟས་སོགས་ཀྱིས་ལུས་རྒྱས་པ་བསྙོན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་གིས་མི་རྟག་པར་གྲུབ་པ་དང་། མིག་ཤེས་སོགས་རང་གི་རྟེན་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོར་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མའི་རང་བཞིན་གྱི་མི་རྟག་པ་ལ་དེ་ལྟར་འཐད་ཀྱི་རྟག་པ་ཡིན་ན་དེ་ལ་རྟེན་ཉིད་དུ་ནི་མི་སྲིད་དེ། རྟག་པ་ནི་རྒྱུ་གང་ལ་ཡང་བརྟེན་མི་དགོས་པ་དང་། རྟག་པ་དེས་འབྲས་བུ་གཞན་བསྐྱེད་པ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་
2-296b
རོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་དབང་པོ་ལ་མ་བརྟེན་པར་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་སོགས་མི་འབྱུང་བས། རྟེན་དབང་པོ་དང་བརྟེན་པ་རྣམ་ཤེས་གཉིས་ཀ་སྐད་ཅིག་གིས་མི་རྟག་པར་གྲུབ་བོ། །གལ་ཏེ་རྟེན་དབང་པོ་རྟག་བཞིན་དུ་དེས་བརྟེན་པ་རྣམ་ཤེས་མི་རྟག་པ་བསྐྱེད་ན་ཅི་འགལ་སྙམ་ན། བཞོན་པ་རྟ་སོགས་མི་འདུག་ན། ཞོན་པ་པོ་མི་སོགས་ཀྱང་མི་འདུག་པ་བཞིན་དུ། རྟེན་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་པར་རྟག་པར་སྡོད་བཞིན་བརྟེན་པ་རྣམ་ཤེས་མི་སྡོད་པར་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་དོ། །རྟེན་རས་ཚིག་ན་བརྟེན་པ་སྔོན་པོ་ཡང་ཚིག་པ་བཞིན་དུ་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་གཉིས་ཀ་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཐ་དད་དབྱེར་མེད་དོ། །ཆགས་སོགས་ཀྱིས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། བྱིས་པ་དང་ལང་ཚོ་སོགས་གནས་སྐབས་གཞན་དང་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་སྐྱེ་བ་ནི་བསྙོན་དུ་མེད་པར་གྲུབ་ན། རྟག་པར་གནས་པ་ལ་ནི་དེ་འདྲའི་འགྱུར་བ་དང་སྨིན་པ་དམིགས་པ་མི་སྲིད་དེ་དངོས་པོའི་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་དེ་ལས་རྣམ་པ་གཞན་འབྱུང་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་བོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
"如影像而生起"是指：通过修持八解脱等的行者，由三昧力使青黄白红等色彩和形状显现为影像，直接显现为心的所缘境界，这是由于心熟习禅定的力量而如此显现影像，因为先前不存在而后来显现，所以是无常的，而且这是由心的刹那相续次第熟习而产生的，因此证明是刹那性的。由此应知，梦境和不净观等通过熟习而产生的清晰显现，都只是心的显现且是无常的。
如此从初生到影像生起，十四种生起都没有常性而是刹那性的。因为初生是凝酪状等其他阶段产生的因，所以证明其为刹那性，后续阶段的逐渐变化若没有不同的因，就不可能发生种种变化，因为没有因。因此，从生起的第一刹那开始，刹那相续次第出现，形成凝酪状阶段，从此发展为膜疱状等，前前为因，后后为果，不断生灭相续不断地产生。"与"字表示连接后面或总括之意，不需要特别解释。
逐渐增长生起是由大小、形状、状态等量的不同特征而刹那变化的。同样地，如果身体是常住的，就不会有变化，饮食等使身体增长就没有意义，但这是不合理的，因为饮食等使身体增长是无可否认的，所以证明是刹那无常的。眼识等依靠自己所依的根生起，这在刹那性质的无常中是合理的，而若是常住，则不可能有依靠关系，因为常住不需要依靠任何因，且常住不能合理地产生其他果，所以证明是刹那无常的。
若不依靠根，眼识等不会产生，所以能依的识和所依的根都证明是刹那无常的。如果认为所依根虽是常住但能产生无常的所依识，这有何矛盾？就像没有车马等乘具，骑乘者人等也不能存在一样，所依不变而常住时，能依的识不住而变化是不可能的。就像依靠的织物烧毁时，依靠它的蓝色也烧毁一样，所依和能依都是无常的特征，无法区分。
由贪等使身体形态变化，以及婴儿、青年等从一种状态到另一种状态的成熟生起，这些都是无可否认的事实。在常住不变的事物中，这样的变化和成熟是不可能被观察到的，因为事物的状态不可能产生其他形态，因此证明是刹那性的。
;


 །སྐད་ཅིག་མར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པར་རེ་ཞིག་རྟག་པར་གནས་ན་འགལ་བ་ཅི་ཡོད་སྙམ་ན། ཤིན་ཏུ་འགལ་ཏེ། སྐད་ཅིག་དང་པོ་མི་འཇིག་པར་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཞིག་ན་དང་པོའི་གནས་སྐབས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྟག་ཏུ་གནས་ཀྱི། མཐར་ནམ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་གནས་སྐབས་གཞན་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་། ཁྱད་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྟག་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ན་ཡང་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་རིགས་ཏེ་དངོས་པོ་དུས་ཀུན་ཏུ་ངོ་བོ་ཉིད་
2-297a
ཀྱིས་རྟག་པ་མ་དམིགས་པས་སོ། །དངོས་པོ་རྣམས་ཇི་ཙམ་ཞིག་ཏུ་མི་འགྱུར་བར་གནས་ཏེ་རྟག་ནས་གཟོད་འགག་གོ་སྙམ་ན། དངོས་པོ་རྣམས་ཐང་ཅིག་དང་ཡུད་ཙམ་དང་ཞག་དང་ཟླ་བ་ལོ་དང་བསྐལ་པའི་བར་དུ་མ་འགྱུར་བར་རྟག་པར་གནས་ཤིང་དེའི་མཐར་འགག་པ་ཡིན་ན། འགགས་ཡུན་རིང་ཐུང་ཡོད་པར་མི་རིགས་ཏེ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་པོ་སྐྱེས་མ་ཐག་གི་སྐད་ཅིག་བཞིན་དུ་རྟག་ཏུ་གནས་པར་འགྱུར་གྱི། འཇིག་ཁ་མའི་སྐད་ཅིག་ཏུ་ནམ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །སྐྱེས་མ་ཐག་པ་དང་འཇིག་ཁ་མའི་དངོས་པོ་དེ་གཉིས་གཅིག་ཡིན་ན་སྐྱེས་མ་ཐག་པ་ཡང་འཇིག་ཁ་མའི་སྐད་ཅིག་བཞིན་དུ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པའམ། འཇིག་ཁ་མའི་དངོས་པོ་ཡང་སྐྱེས་མ་ཐག་གི་སྐད་ཅིག་བཞིན་དུ་ད་དུང་ཡུན་ཇི་སྲིད་གཅིག་ཏུ་གནས་པར་ཅིས་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དང་པོ་སྐྱེས་པ་ནས་མཐར་འཇིག་པའི་སྐད་ཅིག་གི་བར་གྱི་ཡུན་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ཙམ་དུ་སྐད་ཅིག་གཞན་དང་གཞན་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དང་པོ་མི་འཇིག་མཐར་མི་འགྱུར་ཞེས་པ་འདི་རིགས་པའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་ཀུན་གྱི་གནད་ཀྱང་འདི་ལ་ཐུག་པ་ཡིན་ནོ། །འགྲེལ་བ་ལས་གནས་པ་ལ་ནི་མི་སྲིད་དང་ཞེས་པ་འགྱུར་བའི་སྐྱེ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་གཉིས་ཀའི་སྒྲུབ་བྱེད་དང་། དང་པོ་མི་འཇིག་མཐར་མི་འགྱུར་ཞེས་པའང་དེ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གསུང་མོད། འདོད་ཆགས་སོགས་ཀྱིས་ལུས་འགྱུར་བ་དེ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པར་སྔར་གྱི་དངོས་པོ་དེ་བཞིན་གནས་པ་ལ་མི་སྲིད་པ་དང་། བྱིས་པ་དང་གཞོན་ནུ་སོགས་ཀྱི་གནས་
2-297b
སྐབས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་དང་པོ་འགག་ནས་སྐད་ཅིག་གཞན་སྐྱེ་བ་ལ་འཐད་ཀྱི། དང་པོ་མི་འཇིག་ན་མཐར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ་དང་པོ་ཡི་གནས་སྐབས་མ་ཞིག་པར་རྟག་ཏུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གོ་རིམ་བཞིན་སྦྱར་ན་ཡང་དོན་ལ་ཁྱད་མེད་པར་མཐོང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་དམན་དང་མཆོག་གི་སྐྱེ་བ་དམིགས་པ་དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་གིས་མི་རྟག་པར་འདོད་པ་ལ་དེ་ལྟར་རུང་གི། སྐད་ཅིག་གིས་མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་ན་མཐར་འགྱུར་བའང་མི་རིགས་པས་དམན་དང་ཁྱད་པར་འཕགས་པར་སྐྱེ་བ་མི་རུང་བ་དང་། དེ་བཞིན་འོད་གསལ་བ་དང་འོད་མི་གསལ་བ་མི་རུང་བ་ནི་སྔར་གྱི་རིགས་པས་ཤེས་པའི་ཕྱིར་སླར་ཡང་རྒྱས་སྤྲོས་ཀྱི་བསྐྱར་ཟློས་མ་བྱས་སོ། །ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་མེད་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་མེད་ན་ཡུལ་དེ་ལས་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཙམ་གྱིས་མཐུས་མོད་ཀྱི། འགྲེལ་པ་ལས་གསུངས་པ་བསྡུས་ཏེ་བརྗོད་ན། ཇི་ལྟར་རྩྭ་ལ་མེ་མཆེད་པ་དག་རི་ནས་རི་ལ་ཐལ་ཏེ་འགྲོ་བར་སྣང་ཡང་རྩྭ་སོ་སོ་ལས་བྱུང་བའི་མེ་ཡི་སྐད་ཅིག་མ་རྒྱུན་ཆགས་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཙམ་ལས་མེ་ཞེས་བྱ་བའི་རྫས་རྟག་པ་དང་གཅིག་པུ་བ་ཞིག་གཞན་དང་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་མེད་པ་བཞིན་དུ། གང་ཟག་འཁོར་བའི་སྐྱེ་བ་སྣ་ཚོགས་འགྲོ་བ་དང་། ཡུལ་གཞན་དང་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་ཡང་། ཕུང་པོའི་རྒྱུན་གྱི་སྐྱེ་བ་ལེན་པ་དང་། ཕུང་པོའི་སྐད་ཅིག་གི་རྒྱུན་བར་མ་ཆད་པ་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྫས་རྟག་པ་གཞན་དང་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
如果认为暂时不是刹那变化而是常住，有什么矛盾呢？极为矛盾，因为如果第一刹那不灭而保持原状，就会如同最初状态那样永远存在，永远不会变化。正如第一刹那没有其他状态，之后所有刹那也都会如此，一切事物都将成为完全相同的常法，但这是极不合理的，因为从未观察到任何事物本性上在所有时间都是常住的。
若问：诸事物在多长时间内不变而常住，然后才灭呢？如果诸事物在片刻、须臾、日、月、年、劫等期间内不变而常住，然后灭去，那么灭的时间长短就不合理了，因为一切事物都会如同刚生起的第一刹那那样永远存在，永远不会到达将灭的最后刹那。
如果刚生起的事物和将灭的事物是同一个，那么刚生起的事物也应该像将灭的刹那一样立即灭去，或者将灭的事物也应该像刚生起的刹那一样继续存在相同时间，因为认为这两者是同一的缘故。因此，从最初生起到最后灭去之间的时间有多长，就有多少个不同的刹那，这是通过推理而确立的。
"最初不灭最终不变"这个道理是推理的核心，所有关键点都归结于此。注释中说"在住时不可能"是指变化生起和成熟这两者的证明，而"最初不灭最终不变"也是证明这点的不同表述。贪等使身体变化，若非刹那性而是先前事物保持原状，则不可能发生；婴儿、青年等阶段的成熟变化，也只有在第一刹那灭去而另一刹那生起时才合理。如果最初不灭，最终也不会变化，因为最初的状态不坏而永远存在。按顺序理解这些，意义上没有差别。
同样，观察到低劣和殊胜的生起，也只有在承认刹那无常时才合理。如果不是刹那无常，最终的变化也不合理，所以低劣和殊胜的生起就不可能，同样地，光明和不光明的生起也不可能。由于通过前面的推理可以理解这一点，所以不再详细重复。
没有前往其他处所，是因为若无刹那相续，就无法前往他处，注释中简要说明：就像草上蔓延的火焰看似从一座山到另一座山，但实际上只是每根草上生起的火的刹那相续而已，并没有一个称为"火"的常住实体从一处到另一处。同样，众生在轮回中各种不同的投生，以及从一处到另一处的迁移，也只是蕴相续的受生和蕴的刹那相续不间断地到达他处而已，并没有所谓"迁移者"这样的常住实体从一处到另一处。
;


 །གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་པོ་དེས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་དེ། བདག་ཕྱོགས་ཕ་ཀིར་འགྲོའོ་སྙམ་
2-298a
དུ་བསམ་པའི་བྱེད་པ་པོ་དེས་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་བསྐྱོད་ནས་ཕྱོགས་དེར་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་འགྲོ་བ་པོ་མེད་ན་འགྲོ་བའི་བྱ་བའང་མེད་དེ། བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན་བྱ་བ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་ཡི་རྒྱུ། འགྲོ་བར་བྱེད་པ་པོ་དེ་སྐྱེས་ནས་གདོད་འདུ་བྱེད་རྣམས་གཞན་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པའམ། མ་སྐྱེས་པར་འགྲོ་བར་བྱེད། དང་པོ་ལྟར་ན་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་དེའི་དུས་ན་འདུ་བྱེད་གནས་པ་རྣམས་གར་ཡང་མ་སོང་བ་འདུག་པ་ལ་དེས་གཞན་དུ་འགྲོ་བར་ཇི་ལྟར་བྱེད་དེ་དེ་ལྟར་འདོད་པ་མི་རིགས་སོ། །གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་རྣམས་གཞན་དུ་སོང་བ་དེ་ལས་མ་གཏོགས་པ་འགྲོ་བར་བྱེད་པའི་རྫས་གཞན་ཇི་ལྟར་ཡོད་དེ་མ་དམིགས་སོ། །འགྲོ་བ་ད་དུང་མ་སྐྱེས་ན་དེས་འདུ་བྱེད་རྣམས་གཞན་དུ་འགྲོ་བར་ཇི་ལྟར་བྱེད་དེ་དེའི་ཚེ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་རིགས་པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་བསྟན་པ། འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡུལ་འདིར་གནས་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་སྤོ་བར་བྱེད་དམ། ཡུལ་གཞན་ན་གནས་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་གཞན་དུ་སྤོ་བར་བྱེད། དང་པོ་ལྟར་ན་བདག་ཉིད་ཡུལ་འདི་ན་གནས་བཞིན་པ་དེ་ཉིད་གཞན་དུ་མ་སོང་ན། དེས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཇི་ལྟར་ཕྱིན་པར་བྱེད་དེ། རྟ་ཡིས་མི་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་ལ། རྟ་ཡུལ་འདི་ལས་མ་བསྐྱོད་བཞིན་དུ་མི་དེ་ཡུལ་གཞན་དུ་བསྐྱལ་བར་མི་རུང་བ་བཞིན་ནོ། །འགྲོ་བ་པོ་ཡུལ་གཞན་ན་གནས་པ་ནི་དེར་སོང་ཟིན་ལ། འདུ་བྱེད་ཡུལ་འདིར་གནས་པ་ད་དུང་མ་སོང་བས་འགྲོ་བ་དང་
2-298b
འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཡུལ་ཐ་དད་པ་དག་གིས་གཞན་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བར་བྱེད་དེ། ཤར་གྱི་རྟས་ནུབ་ཀྱི་མི་ཡུལ་གཞན་དུ་བསྐྱལ་བ་བཞིན་ནོ། །ཡང་འདུ་བྱེད་དང་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་གཉིས་ལས། འགྲོ་བྱེད་སྔར་སྐྱེས་ནས་འདུ་བྱེད་སྤོ་བའམ། འདུ་བྱེད་སྔར་སྐྱེས་པ་དེ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཕྱིས་སྐྱེས་པས་སྤོ་འམ། དེ་གཉིས་དུས་མཉམ་དུ་སྐྱེས་ནས་གཞན་དུ་སྤོ་བ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ལྟར་ན་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་སྐྱེས་པའི་དུས་ན་སྤོ་བར་བྱ་བ་འདུ་བྱེད་མ་སྐྱེས་པས་ཅི་ཞིག་སྤོ་སྟེ་བུ་མ་སྐྱེས་པ་གསོ་བར་བྱར་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལྟར་ན་འདུ་བྱེད་སྐྱེས་པའི་དུས་ན་སྤོ་བར་བྱེད་པ་པོ་མ་སྐྱེས་པས་སྤོ་མི་ནུས་ཏེ། རྟ་མ་སྐྱེས་པས་སྐྱེས་བུ་གཞན་དུ་སྤོ་བའམ་བསྐྱལ་མི་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་ལྟར་ན་གླང་གི་རྭ་གཡས་གཡོན་བཞིན་དུ་དེ་གཉིས་མཉམ་དུ་སྐྱེས་པས་གང་གིས་ཀྱང་གང་སྤོ་བའི་རྒྱུ་མ་བྱས་ཏེ་དེ་གཉིས་ཀ་ཡུལ་གཞན་དུ་མགོ་མཉམ་དུ་ཕྱིན་པས་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་པོས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འགྲོ་བར་བྱས་པ་ཅུང་ཟད་མེད་དོ། །དེས་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་གྱིས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཞེས་བཏགས་ཤིང་། ཕུང་པོ་ལྔ་ཉིད་ལ་འགྲོ་བ་པོར་ཡང་བཏགས་པ་ལས་འདུ་བྱེད་ཉིད་རྒྱུན་གྱིས་འགྲོ་བར་སྣང་བ་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་བར་བྱེད་པོ་མེད་དེ། ཡན་ལག་ལས་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་ཐ་དད་དུ་མེད་ཀྱང་བཏགས་པས་ཡོད་པ་ཙམ་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདི་དག་དབྱིག་གཉེན་དང་བློ་བརྟན་གྱི་འགྲེལ་པ་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་མདོར་བསྡུས་སུ་བཀོད་པའོ། །དེ་ལྟར་དངོས་པོ་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་གྱིས་འགྲོ་བ་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་
2-299a
འགྲོ་བ་སྐད་ཅིག་མར་ཤེས་པར་བྱའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
如果认为行走者使诸行到达他处，即"我要去那边"这样思考的作者使身体的诸行移动而前往彼处，所以若无行走者则无行走的行为，因为行为不可能无作者而产生。对此，行为是诸行前往他处的因，那么这个行走的作者是先生起后使诸行前往他处，还是未生起就使之前往？
如果是第一种情况，当所谓"行走"的法生起时，诸行住于原处尚未去往任何地方，它怎能使之前往他处？这种主张是不合理的。如果说诸行不是住于原处，而是本性就是前往他处的，那么除了诸行已经前往他处这一点外，怎么会有另外的能使其前往的实体？没有观察到这种实体。如果行走尚未生起，它怎么能使诸行前往他处？因为当时没有行走。
再提出另一种推理：是行走者本身住在此处而使诸行迁移到他处，还是行走者住在他处而使诸行迁移到他处？如果是第一种情况，自身仍住于此处而未前往他处，怎么能使诸行前往他处？就像马使人前往他处时，马如果不离开此处，就无法将人送到他处一样。如果行走者住于他处，则已经到达那里，而诸行住于此处尚未前往，位于不同处所的行走者和行走行为怎能使其他东西前往？这就像东方的马怎能将西方的人送到他处一样。
再者，在诸行和行走者两者中，是行走者先生起后使诸行移动，还是诸行先生起后被后生起的行走者移动，还是二者同时生起后移往他处？这三种情况中，如果是第一种，行走者生起时，要被移动的诸行尚未生起，它移动什么？就像未出生的孩子不能被抚养一样。如果是第二种，诸行生起时，移动者尚未生起，就不能移动，就像未出生的马不能将人移动或送到他处一样。如果是第三种，如同牛的左右角一样，二者同时生起，谁也未成为谁移动的因，二者都同时到达他处，行走者完全没有使诸行行走的作用。
因此，五蕴以刹那相续到达他处被称为"行走"，而五蕴本身也被称为"行走者"。除了诸行本身以相续方式显现的行走之外，没有其他的行走者。应知虽然没有与支分不同的整体实体，但仅以假立的方式存在。这些都是根据世亲和护法的注释简要陈述的。
如此，除了事物以刹那相续方式行走之外，没有所谓的行走者和行走这样的事物，因此应知行走是刹那性的。
;


 །སྤྱིར་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བའི་རྣམ་གྲངས་ལ། དུ་མ་ཡོད་དེ། སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་ནི། སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བྱས་ནས་འདུ་བྱེད་རྣམས་གཞན་དུ་འགྲོ་བ། འཆག་པའི་བསམ་པས་ལུས་ཀྱི་གོམ་པ་འདོར་ནས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུའོ། །སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་བར་སྲིད་རྣམས་མའི་མངལ་ལ་སོགས་པར་འགྲོ་བ་ལྟ་བུ་དང་། འཕེན་པའི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་མདའ་འཕང་བ་ཕྱོགས་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུ་དང་། འབྲེལ་བའི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་རྟ་ལ་མིས་ཞོན་ནས་གཉིས་ཀ་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཆུ་དང་གཟིངས་སུ་འབྲེལ་བས་ཆུ་གང་དུ་ཕྱིན་པར་གཟིངས་ཀྱིས་ཀྱང་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུའོ། །བསྐྱོད་པའི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་ང་གིས་རྩྭ་དང་འདབ་མ་སོགས་ཁྱེར་ནས་ཕྱོགས་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུ་དང་། རང་བཞིན་ནམ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་ང་ཐད་ཀར་ཡུལ་ནས་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། མེ་གྱེན་དུ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་དང་། ཆུ་ཐུར་དུ་འགྲོ་བས་གཤོང་ལ་སོགས་པར་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུ་དང་། མཐུས་འགྲོ་བ་ནི། སྔགས་པ་རྣམས་སྔགས་ཀྱི་མཐུས་ཡུལ་གཞན་དང་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་དང་། རྫས་ཀྱི་མཐུས་སྨན་འཐུངས་པའམ་ལུས་ལ་བསྐུས་པས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་དང་། རྡོ་ཁབ་ལེན་གྱིས་ལྕགས་བསྒུལ་ཞིང་གྱེན་དང་ཐད་ཀར་དྲངས་ནས་འགྲོ་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མཐུས་ཡུལ་གཞན་དང་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྐད་ཅིག་མར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འཁོར་བའི་ས་བོན་དང་བཅས་པ་དེ་ཉིད་ནི་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་ལ་སྔ་མ་འགགས་ཀྱང་ཕྱི་མ་དེའི་ངང་ཚུལ་ཅན་དུ་སྐྱེ་བས་སྐད་ཅིག་མའི་མི་རྟག་པར་འདོད་པ་ལ་རིགས་ཀྱི། སྐྱེ་འགག་མེད་པར་
2-299b
གནས་པ་ལ་ས་བོན་མི་རུང་བའམ། ཡང་ན་སྐྱེ་འགག་མེད་པ་ལ་སྔར་ས་བོན་གནས་པ་དེ་ལྟ་བུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་ས་བོན་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་བོ། །སྔར་འཁོར་བའི་སེམས་རྒྱུན་ལ་ས་བོན་ཡོད་པ་ལམ་གྱིས་བཅོམ་ནས་ས་བོན་མེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་གྱུར་པ་ཡང་སེམས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་ལ་འཐད་ཀྱི། སྐད་ཅིག་མ་མིན་པ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྟག་པ་ལ་ནི་ལྷག་བཅས་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕུང་པོ་ཐ་མ་ཉིད་ནི་མི་སྲིད་དེ་སྔར་ས་བོན་དང་བཅས་པ་ལས་ཕྱིས་ས་བོན་མེད་ཅིང་སྔར་སྐྱེ་བ་དང་བཅས་པ་ལྟར་སླར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། འཁོར་བའི་ས་བོན་མེད་པའི་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་སྐྱེ་བའང་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་སྣང་བའི་གཟུགས་བརྙན་རྣམས་ཀྱང་། སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ནང་གི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་རྒྱུན་ཆགས་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ། །
说外诸行无常
གཉིས་པ་ཕྱིའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་ཚིགས་བཅད་གསུམ་སྟེ། འབྱུང་བ་ས་ཆུ་མེ་ང་བཞི་པོ་རྣམས་དང་། དོན་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་གཟུགས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མིན་པ་བཅས་རྣམ་པ་དྲུག་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་ནི། ཆུ་ནི་ཆུ་ཕྲན་དང་ཆུ་ཀླུང་དང་ལྡེང་ཀ་དང་མཚོ་དང་རྫིང་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས། དགུན་དཔྱིད་ལ་སོགས་པ་དང་ཐན་པ་སོགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བགས་ཀྱིས་སྐམ་ཞིང་འབྲི་བ་དང་། དབྱར་གྱི་ཆར་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ལས་ཁད་ཀྱིས་རྒྱས་ཤིང་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ་འཕེལ་འགྲིབ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་ན་འཕེལ་འབྲི་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རླུང་ཡང་རང་བཞིན་
2-300a
གྱིས་ས་གཅིག་ཏུ་གཡོ་བ་མེད་པར་མི་སྡོད་ཀྱི། ཕྱོགས་གར་ཡང་གཡོ་ཞིང་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་དང་། ཇེ་ཆེར་འཕེལ་བ་ཡོད་པ་དང་། ཇེ་ཆུང་དུ་འགྲིབ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་པ་ལ་གཡོ་བ་དང་འཕེལ་འགྲིབ་ཡོད་པར་མི་རིགས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
总的来说，前往他处的种类有很多：由心力前往，是以心为因使诸行前往他处，如以散步的念头迈出步伐前往他处；由往昔业力前往，如中阴身前往母胎等；由投掷力前往，如射出的箭前往他方；由联系力前往，如人骑在马上，二者共同前往他处，或如水与船相连，水流向何处，船也流向何处；由推动力前往，如风携带草叶等前往他方；由自性或本性前往，如风直接从一处流向他处，或如火向上升至空中，水向下流至低洼处；由力量前往，如咒师们以咒语力前往各处，或以物质力量，如服药或涂抹药物后前往他处，或如磁石移动铁块，向上或直接吸引其行进，或如以神通力前往各处。所有这些往来的现象都应知是刹那性的。
轮回的种子存在，这只有在承认刹那相续中虽前者灭去但后者依其状态而生的刹那无常中才合理。若无生灭而住留，则种子不可能存在，或者说，在无生灭的情况下，先前那样的种子存在是不可能的，因此有轮回种子的诸法也证明是刹那性的。
先前轮回心相续中有种子，通过道路摧毁后转为无种子的状态，这也只有在心是刹那性的情况下才合理。若心的本性是非刹那的常住，则有余阿罗汉的最后五蕴根本不可能存在，因为不可能从先前有种子变为后来无种子，也不可能从先前有生转变为不再有生。因此，无轮回种子的五蕴相续生起也证明是刹那性的。
禅定所缘境界中显现的影像，也因为随顺于心而证明是刹那性的。如此，一切内在有为法都只是刹那相续而已。
说外诸行无常
第二，证明外在诸行无常，有三个偈颂：四大元素地水火风以及六种境界色声香味触法处的无表色等也都是刹那性的。水，如小溪、河流、池塘、湖泊、水池等，由于冬春等季节和干旱等原因而逐渐干涸减少，又因夏季雨水等缘故而逐渐增长扩大，因此是刹那性的，因为有增减的缘故。若是非刹那的常住本性，则不可能有增减。
风也因其自性不住于一处不动，而是向各方流动前行，所以是刹那性的；又因为有逐渐增强和逐渐减弱的缘故，所以是刹那性的。常法中不可能有流动和增减。
;


 །ས་ནི་ང་དང་ཆུ་ཡི་འབྱུང་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་ཞིང་དེ་དང་འབྲེལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་བཞི་ཡི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མའི་རང་བཞིན་གྱིས་མི་རྟག་པར་གྲུབ་བོ། །ཆུ་དང་རླུང་ལས་ཇི་ལྟར་སྐྱེས་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་དང་པོར་ཆགས་པའི་དུས་སུ་ནམ་མཁའ་ལ་ང་གཡོས་ནས་ང་གི་ཁམས་ཆགས་སོ། །རླུང་གི་ཁམས་ལས་ཆུ་བྱུང་སྟེ་ཤིང་རྟའི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུན་ཙམ་གྱི་ཆར་བབ་པས་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཁམས་ཆགས་སོ། །ཆུ་རླུང་གིས་བསྲུབས་པའི་དབུ་བ་ལས་ས་གཞི་རི་རབ་གླིང་བཞི་རྣམས་ཆགས་པ་ཡིན་པས་ཆུ་དང་ང་ལས་ས་ཡི་ཁམས་བྱུང་བའོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུ་འབྲས་ཉིས་ཆར་སྐད་ཅིག་མའོ། །ས་ལས་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་བཞི་དམིགས་པ་ནི། ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་འགྱུར་བར་དམིགས་པ་ནི། ལས་དགེ་བ་བསགས་པའི་སེམས་ཅན་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ས་གཞི་ཤིང་བལ་ལྟར་འཇམ་ཞིང་མཉེན་པར་དམིགས་པ་དང་། མི་དགེ་བ་བྱས་པའི་དམྱལ་བ་རྣམས་ལ་ལྕགས་སྲེག་རབ་ཏུ་ཚ་བའི་ས་གཞི་དང་། ངམ་གྲོག་དང་ཚེར་མ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཞི་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་ངོ་། །མིའི་ཡུལ་གྱི་ས་ལ་ཡང་རྨོ་བརྐོ་དང་ལག་བྱེད་ཀྱིས་མ་ཟིན་པའི་དུས་ན་ལོ་ཏོག་སོགས་མི་འཁྲུངས་ལ། ལག་བྱེད་ཀྱིས་ཟིན་ཚེ་ལོ་ཏོག་བཟང་དུ་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུ་འདི་ནི་འགྱུར་བ་དང་པོའོ། །ཐོ་བ་དང་འཇོར་ལ་སོགས་པས་བསྣུན་པས་
2-300b
ཁུང་དང་གཤོང་བུ་འབྱུང་བ་ནི་འགྱུར་བ་གཉིས་པའོ། །མེས་བསྲེགས་པའམ་ང་གིས་བདས་ནས་མཐོ་བ་དམའ་བར་གྱུར་པ་དང་། ཆུས་གཤེར་བས་བཤིག་པའི་འབྱུང་བས་བྱས་པའི་འགྱུར་བ་ནི་གསུམ་པའོ། །དུས་ཀྱིས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི། དུས་བཟང་བའི་ཚེ་ས་གཞིས་ཀྱང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་བཟང་དུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པ་དང་། དུས་ངན་པའི་ཚེ་ངན་པ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་དང་དབྱར་རྩྭ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་པོ་སྐྱེ་ལ་དགུན་སྐྱ་བོར་འགྱུར་ཞིང་འཁྱགས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ས་ཕྱོགས་ཁ་ཅིག་སྔོན་དགོན་པར་གྱུར་པ་ཕྱིས་གྲོང་དུ་གྱུར་ཏེ་འགྲོ་བ་མང་པོའི་འདུ་ལོང་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དང་། སྔོན་གྲོང་དུ་གྱུར་པ་ད་ལྟར་དགོན་པར་གྱུར་པ་སོགས་སྔ་ཕྱི་མི་འདྲ་བར་སྣང་བ་ནི་འགྱུར་བ་བཞི་པའོ། །དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་བཞི་པོ་དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་ལས་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ནི་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བ་མེད་ལ། སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་རྟག་པ་ལ་ནི་ནམ་ཡང་འགྱུར་བ་དམིགས་མི་སྲིད་པས་སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱི་རྣམ་པ་གཞན་དུ་སྐྱེས་པ་ལས་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ས་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་གྲུབ་བོ། །ཁ་དོག་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་པ་བཞི་ནི་འབྱུང་བ་བཞི་ལས་གྱུར་པར་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་དེ་ནི་འབྱུང་བ་དེ་དང་འདྲ་བར་འབྱུང་བ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དེས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །མེ་ནི་བུད་ཤིང་ལ་རག་ལས་ཏེ་འཇུག་པ་ནི་བུད་ཤིང་ཡོད་ན་འབར། མེད་ན་མི་འབར་བུད་ཤིང་ཆེ་ན་མེ་ཡང་ཆེ་ཞིང་ཆུང་ན་ཆུང་བའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་
2-301a
མར་གྲུབ་བོ། །མེ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཏུ་བུད་ཤིང་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཏེ། བུད་ཤིང་རིམ་བཞིན་ཚིག་ནས་མེ་འབྱུང་གི་བུད་ཤིང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་གནས་ནས་མེ་འབྱུང་ན་མེ་དང་བུད་ཤིང་གཉིས་ཀ་ཟད་པར་ཅི་སྟེ་འགྱུར། བུད་ཤིང་ཟད་ན་མེ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་རྒྱུ་ཡི་སྐད་ཅིག་དང་འབྲས་བུའི་སྐད་ཅིག་གི་རིམ་པར་ཇི་སྲིད་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱི་བར་དུ་འབྲས་བུ་མེ་འབྱུང་ལ། རྒྱུ་མེད་ན་འབྲས་བུ་མེ་ཡང་མི་སྣང་བས་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་འབྲས་སྐྱེ་འགག་བར་མ་ཆད་པར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
地是依靠风和水的元素而产生并与之相关联的缘故，以及因为有四种本性变化的缘故，证明是刹那性本质的无常。
如何从水和风产生？在世界最初形成时，空中风动起来，形成风界。从风界产生水，如同车轮般连续的雨水降下，形成了水轮界。由风搅动水而产生的泡沫，形成了大地、须弥山、四大洲等，因此地界是从水和风而生的。如此，因与果二者都是刹那性的。
所观察到的地的四种变化是：观察到业的差别变化，即积累善业的天人众生，感受地面如棉花般柔软平滑，而造作不善业的地狱众生，则显现炽热的烧铁地面和峡谷、荆棘等种种痛苦之基。人间的土地，在未经耕种挖掘等操作时不生长庄稼等，经过操作时则长出好庄稼，这是第一种变化。
用锤子和铲子等敲击而产生孔洞和凹陷，这是第二种变化。被火烧或被风吹使高处变为低处，被水浸湿而破坏，这些由元素造成的变化是第三种。
随时间而变化是：在好时节，土地能作为良好谷物等生长的因；在恶时节，则产生恶劣作物；夏季生长青草等绿色植物，冬季变为灰白色并结冰等的性质变化；某些地方从前是荒野，后来变成村庄，成为众多行人聚集之处；从前是村庄，现在变成荒野等，前后显现不同，这是第四种变化。
这四种变化也是由刹那相续而产生的变化，每个单独刹那并无不同形态，非刹那性的常住本性则永远不可能观察到变化。因此，前后刹那生起不同形态而显现如此，所以地大元素也证明是刹那性的。
色香味触四者由四大元素转化而来，性质相似，因此这四者如同元素一样，用证明元素是刹那性的理由同样可以证明。
火依赖薪柴而燃烧，有薪则燃，无薪则不燃，薪大则火大，薪小则火小，因此证明是刹那性的。火是刹那性的，同样薪柴也是刹那性的。薪柴逐渐燃烧而生火，若薪柴保持原状而生火，火与薪柴怎会都耗尽？薪尽则火不存，所以二者是因的刹那与果的刹那的次第，只要因存在，果火就生起；因不存在，果火也不显现。如此，一切事物都是因果生灭不间断地显现。
;


 །མེ་འབྱུང་བ་བཞི་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་བརྗོད་ནས། གདོང་ཁ་དོག་སོགས་བརྗོད་རིགས་པ་ལ། ཁ་དོག་སོགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མེ་བཤད་པས་གོ་རིམ་མི་བདེ་སྙམ་ན། གང་ལྟར་བསྟན་ཀྱང་དོན་ལ་འགལ་བ་མེད་ཅིང་། ཚིག་གི་སྡེབ་སྦྱོར་སྒྲིག་བདེ་བའི་དབང་གིས་དེ་ལྟར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་གསུངས། དེར་མ་ཟད་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་འགྱུར་ཐམས་ཅད་རང་གི་རིགས་འདྲ་སྔ་མ་རྒྱུ་དང་ཕྱི་མ་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་སྐད་ཅིག་གིས་སྐྱེ་ཞིང་འགག་པ་མེ་དང་བུད་ཤིང་ནི་དཔེས་སྟོན་པའི་ཆེད་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་སྒྲ་ནི་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ་དེའི་རྒྱུན་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྟག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར། སྒྲ་ཇི་ཙམ་གྲགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པོས་རྩོལ་བ་བསྐྱེད་པ་སོགས་ཀྱིས་སྒྲའི་རྒྱུན་ཇེ་བས་ཇེ་ཆེར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། དྲིལ་བུ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་བསྒྲགས་པ་ཡང་ཇེ་ཆུང་ཇེ་ཆུང་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་ཀྱི། སྒྲ་མ་ཡལ་བར་དུ་སྒྲ་གཅིག་
2-301b
ལ་སྐད་ཅིག་མ་མེད་ན། ཇེ་ཆེ་དང་ཇེ་ཆུང་དུ་འགྱུར་བ་མི་འཐད་པས་སྒྲ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཏེ་སྐྱེས་བུས་རྩོལ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཁའི་ང་གིས་ཚིག་འབྲུ་རྣམས་བརྗོད་པ་རིམ་པས་སྐྱེ་འགག་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་སོ་ཐར་དང་བསམ་གཏན་ཟག་མེད་གྱི་སྡོམ་པ་ལྟ་བུ་ལུས་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མིན་པ་ཡང་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་སྟེ་རྒྱུ་སེམས་ལ་མ་བརྟེན་པར་དེ་དག་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་སེམས་མི་རྟག་པས་འབྲས་བུ་རིག་བྱེད་མིན་པའི་གཟུགས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་བོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
在讲述火作为四大元素之一后，本应接着讲述色等，却在色等之后又讲了火，如果认为这顺序不妥，（回答是）无论怎样讲述都不违背实际意义，而且是为了文句韵律流畅而如此讲述的。不仅如此，用火和薪柴作为例子也是为了说明一切大种及其所造物都是以前者为因、后者为果，以刹那方式生灭的。
有些人认为声音是常住的，因为它的相续不像色等一样始终存在，声音在多长时间内响起，就在多长时间内是常住的而非刹那性的。这是不对的，因为由作者付出努力等而使声音相续逐渐增强而被感知，而且铃铛等发出的声音也逐渐变小的缘故，所以证明是刹那性的。如果声音在未消失之前是单一的、非刹那的，就不能合理解释声音的增大和减小，所以声音是刹那性的，如同人通过努力发出的口中气息逐一表达音节时次第生灭一样。
法处的无表色，如别解脱戒、禅定戒、无漏戒等不显现于身语的（戒体），也是随心而行的，因为不依赖于心这一因就不会生起，所以因为心因是无常的，果无表色也证明是刹那性的。


 །དྲི་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་པ་དང་མུ་སྟེགས་པ་དག་འདུ་བྱེད་རྣམས་མཐར་འཇིག་པའི་མི་རྟག་པར་འདོད་ཀྱང་། མི་ཤི་བ་དང་བུམ་པ་ཆག་པ་ལྟ་བུ་འཇིག་པ་དངོས་སུ་མ་མཐོང་བ་དེ་སྲིད་དུ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པར་རང་གི་ངོ་བོ་དེ་གནས་པར་འདོད་པ་ལ་དྲི་བ་བྱས་པ། ཁྱེད་ཅག་འདུ་བྱེད་རྣམས་མཐའ་ནམ་ཞིག་ན་མི་རྟག་པར་འདོད་ཀྱང་དེའི་བར་དུ་སྐད་ཅིག་མའི་མི་རྟག་པ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད་དྲིས་པ་ན། དེ་དག་ན་རེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་མཐར་འཇིག་པ་མཐོང་ལ། མ་ཞིག་བར་དུ་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པར་མ་མཐོང་བས་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པ་འདི་ནི་མི་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ལ་འདི་སྐད་དུ་འདྲི་བར་བྱ་སྟེ། མར་མེའི་མེ་ལྕེ་དང་འབབ་ཆུའི་རྒྱུན་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་གི་གསར་པ་འབྱུང་ཞིང་སྔ་མ་འགག་པ་སངས་རྒྱས་པ་དང་མུ་སྟེགས་པ་གཉིས་ཀས་འདོད་མོད་ཀྱང་། ཆུ་བོ་རྒྱང་ནས་མཐོང་བ་དང་། མར་མེ་ང་གིས་མ་གཡོས་པ་ལ་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པ་དབང་པོས་
2-302a
མངོན་སུམ་མ་མཐོང་ན་དེ་དག་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་ཅིས་མི་འདོད་ཅེས་དྲིས་པ་ལ། འབབ་ཆུ་ལ་རྒྱང་ནས་བལྟས་ན་གཅིག་འདྲ་ཡང་དྲུང་དུ་བཏུད་ནས་བལྟས་ན་ཆུ་གསར་བ་གསར་པ་ལས་ཆུ་གཅིག་མ་ཡིན་པ་མངོན་སུམ་མཐོང་ལ། མར་མེ་ལ་ཡང་མེ་ལྕེ་སྔ་མ་སྔ་མ་རྩེ་མོར་རིམ་པས་ཟད་ཅིང་ཡལ་ནས་རྩ་བ་ནས་མེ་ལྕེ་གསར་པ་རིམ་པར་འབྱུང་ཞིང་། མཐར་སྣུམ་ཟད་པ་ན་མེ་ཇེ་ཆུང་ཇེ་ཆུང་དུ་སོང་སྟེ་འགག་པར་མཐོང་གི། རྟག་ཏུ་སྔོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕྱིས་མི་མཐོང་བས་དེ་དག་སྐད་ཅིག་མ་མིན་པར་བརྗོད་མི་ནུས་ལ། ཀ་བ་དང་བུམ་པ་ཁང་ཁྱིམ་དང་སྐྱེ་བོ་དང་རྡོ་ཕ་ཝོང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལོ་དང་ཟླ་བར་བཞག་ན་ཡང་ཇེ་ཆུང་དུ་མི་འགྱུར་ཞིང་སྔར་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིས་ཀྱང་གནས་པས་ན་དེ་རྣམས་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པ་མ་མཐོང་ངོ་ཟེར་ན། ཡང་དྲིས་པ་ཀ་བུམ་སོགས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་དང་པོ་སྣང་ལ་བར་དུ་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་ཁ་དོག་དབྱིབས་སོགས་སྔར་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། མཐར་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ན་དངོས་སུ་འཇིག་པ་ཅི་སྟེ་མེད། དེ་ལྟར་ཡོད་བཞིན་འདི་རྣམས་མར་མེ་དང་འདྲ་བར་སྐད་ཅིག་མ་ཅིས་མ་ཡིན་ཞེས་དྲིས་པ་ན། དེ་དག་ན་རེ། མར་མེ་དང་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཀ་བུམ་སོགས་འདུ་བྱེད་རྣམས་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་ཏེ། མར་མེ་ནི་ཚ་བ་དང་སྣང་བར་བྱེད་པ་མི་བརྟན་པར་སྐད་ཅིག་གིས་སྐྱེ་ཞིང་འགག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་མཐོང་ལ། ཀ་བུམ་སོགས་གཞན་ནི། །སྐྱེས་ནས་ཇི་སྲིད་ཅིག་གི་བར་དུ་གདུང་འདེགས་པ་དང་ཆུ་བླུགས་པ་སོགས་ཀྱི་དོན་བྱེད་པས་སྲ་ཞིང་བརྟན་པའི་
2-302b
མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་མཐོང་བས་དེ་གཉིས་འདྲ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཟེར་ན། དེ་ལ་འདི་སྐད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་རང་གི་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་ཙམ་ནི་རང་གཞན་གཉིས་ཀར་གྲུབ་མོད་ཀྱི། དེས་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་གིས་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རང་བཞིན་མི་མཐུན་པ་དང་། འཇུག་པ་མི་མཐུན་པའོ། །རང་བཞིན་མི་མཐུན་པ་ནི་མེའི་རང་བཞིན་ཚ་བ་དང་། ཆུའི་རང་བཞིན་གཤེར་བ་ལྟ་བུའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
"因此询问"是指：世间人和外道虽然承认诸行最终会灭尽而是无常的，但他们认为如同人未死亡或瓶子未破碎那样，只要没有直接看到灭亡，在此期间就不是刹那性的，而是保持其本性存在的。对此提出疑问：你们虽然承认诸行最终会是无常的，但为何在此之前不承认是刹那无常？
当问及此问题时，他们回答说：我们看到诸行最终会灭亡，但在未灭之前未见到它们刹那灭亡，所以不承认这种刹那灭亡。
对此应当这样询问：油灯的火焰和流水的相续等，佛教徒和外道都承认有新的刹那生起而前者灭去，然而，从远处看河流，或观察未被风吹动的灯火，感官未能直接看到刹那灭亡，为何不承认它们是刹那性的？
对此他们回答说：流水虽从远处看似相同，但走近细看时，明显看到是一个接一个新的水流而非同一水流；对于油灯，也能看到前前火焰从顶部逐渐耗尽消失，从底部逐渐产生新的火焰，最后当油耗尽时，火焰逐渐变小直至灭去，而不是一直如先前那样保持不变，所以不能说它们不是刹那性的。但柱子、瓶子、房屋、人和石块等，即使放置数月数年也不会变小，后来仍如先前所见那样存在，所以我们没有看到它们刹那灭亡。
再次询问：柱子、瓶子等事物也是最初显现，中间因缘力而改变颜色、形状等与先前不同，最终遇到某些条件就直接毁灭，不是吗？既然如此，为什么这些不像油灯一样是刹那性的？
对此他们回答说：油灯与柱子瓶子等其他诸行特性不同，油灯被观察到具有热性、发光性，不稳定，刹那生灭的特性；而柱子瓶子等其他事物，自从生起后在一定时间内能支撑梁柱或盛水等，显示出坚硬稳定的特性，所以二者不同。
对此应当这样教导：诸行事物各自特性不同这一点，双方都承认，但这并不能证明诸行不是刹那无常的特性。其原因是，特性不同有两种情况：一是本性不同，二是运作不同。本性不同如火的本性是热，水的本性是湿润。
;


 །འཇུག་པ་མི་མཐུན་པ་ནི། མར་མེ་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་ལ། བུམ་པ་སོགས་འདུ་བྱེད་གཞན་རྣམས་སྐྱེས་ནས་དུས་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་གནས་ནས་གཟོད་འཇིག་པས་འཇུག་པ་མི་མཐུན་པ་འདི་ཁྱོད་ཀྱིས་ཞེ་འདོད་ཡིན་པར་མངོན་ན། མར་མེ་དང་བུམ་སོགས་རང་བཞིན་མི་མཐུན་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེས་སྐད་ཅིག་མར་འཇུག་པ་མི་མཐུན་པར་མི་འགྲུབ་པར་མ་ཟད། མར་མེ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་ཁྱོད་ལ་གྲུབ་པ་དེ་དཔེར་བྱས་ནས། བུམ་སོགས་འདུ་བྱེད་གཞན་སྐད་ཅིག་མར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེ་དེ་ཡང་མར་མེ་བསྒྲུབ་པ་ལ་མར་མེ་དང་། བ་ལང་བསྒྲུབ་པ་ལ་བ་ལང་དཔེར་འགོད་པ་ལྟ་བུ་རང་བཞིན་གཅིག་པ་ནི་དཔེར་མི་རུང་ཞིང་། རང་བཞིན་མི་གཅིག་པའི་དངོས་པོ་གཞན་འཇུག་པའམ་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་གཅིག་པ། ཉི་མ་མེ་དང་འདྲ་བར་ཚའོ། །བ་ལང་ནི་བ་མིན་དང་འདྲའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟར་བུམ་སོགས་དང་མར་མེ་རང་མཚན་གྱི་རྣམ་པ་མི་འདྲ་ཡང་། སྤྱི་མཚན་སྐད་ཅིག་མའི་མི་རྟག་པ་ཡིན་པ་ལ་ཁྱད་མེད་པར་སྒྲུབ་
2-303a
ནུས་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་མི་འདྲ་བ་ཙམ་གྱིས་ཆོས་ཁ་ཅིག་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་ལ། འགའ་ཞིག་རེ་ཤིག་གནས་ནས་ཕྱིས་འཇིག་པ་མི་སྲིད་དེ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པ་ལ་ཁྱད་མེད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
运作不同是指：油灯等每一刹那都生灭，而瓶子等其他诸行则生起后在一定时间内存在，然后才灭去，这种运作不同似乎是你所主张的。虽然油灯与瓶子等本性不同，但这并不能证明它们在刹那运作上有所不同。不仅如此，我们还可以用你已经承认为刹那性的油灯作为例子，来证明瓶子等其他诸行也是刹那性的。这种例证并非如用油灯证明油灯，或用牛证明牛那样用相同本性的事物作为例子，那样的例子是不合适的。而是用本性不同但运作或所证性相同的其他事物，如"太阳像火一样是热的"，"牛与非牛相似"这样表述。虽然瓶子等与油灯的自相形态不同，但能证明它们在共相上都是刹那无常这一点没有差别。
仅仅因为形态不同，就认为某些法是刹那灭，而另一些暂时存在后才灭，这是不可能的，因为一切有为法在刹那灭上没有差别。
;


 །གཞན་ཡང་ཁྱད་ཅག་གི་ཞེ་འདོད་ལྟར་ན། མར་མེའི་སྙིང་པོ་སྐད་ཅིག་མ་མིན་པར་གནས་ནས་དེས་མེ་ལྕེ་སྐད་ཅིག་མ་རིམ་ཅན་དུ་བསྐྱེད་པ་དང་། ཀ་བུམ་སོགས་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པར་རང་གི་ངོ་བོ་དེ་ཉིད་དུ་གནས་ན། ན་ནིང་ད་ལོ་སང་ཕོད་སོགས་ཀྱི་དུས་རྣམས་སུ་ཆུ་བླུགས་པ་དང་གདུང་འདེགས་སོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐ་དད་དུ་མ་སྐྱེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་ཡིན་པས། ཁྱོད་ལ་འདི་ལྟར་འདྲི་སྟེ། རྟ་ལ་མི་ཞོན་ནས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ན། རྟ་ནི་གང་དུ་མ་སོང་བར་དེ་ན་འདུག་བཞིན་དུ་མི་དེ་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ཡོད་དམ། དེ་དག་ན་རེ། དེ་ལྟ་བུ་འཇིག་རྟེན་ན་མི་སྲིད་པས་མི་འདོད་དེ། །མི་དང་རྟ་མཉམ་དུ་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ལ་ལན་བརྗོད་པ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་འདོད་པ་དེ་བཞིན་མར་མེའི་སྙིང་པོ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པར་འདུག་ནས་མེ་ལྕེ་སྐད་ཅིག་མ་བསྐྱེད་པ་དང་། བུམ་སོགས་མི་གཡོ་བར་འདུག་ནས་ཆུ་བླུགས་པ་སོགས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་། མིག་སོགས་དབང་པོ་རྣམས་སྔ་མའི་ངང་ཚུལ་ལས་མི་གཡོ་བར་འདུག་ནས། མིག་ཤེས་སོགས་བསྐྱེད་པ་འདི་ཡང་རྒྱུ་མ་གཡོས་ནས་འབྲས་བུ་གཡོ་བ་གསར་དུ་སྐྱེད་པ་མི་རིགས་ཏེ། འབྲས་བུ་འདི་དག་གི་རྒྱུ་ནི་མི་གཡོ་བ་དེ་དག་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་བས་རྟ་འདི་ན་འདུག་བཞིན་དེ་ལ་ཞོན་པའི་མི་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་དང་ཅིས་མི་འདྲ། 
2-303b
མར་མེའི་སྙིང་པོ་ཡང་སྣུམ་གྱིས་ཡང་ཡང་བྲན་པ་མེ་ལྕེས་ཟོས་ནས་རིམ་པ་རིམ་པར་ཟད་ཅིང་འགགས་ནས་སྣུམ་ཟད་པ་ན་མར་མེ་ཤི་སྟེ་སྡོང་བུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་གྱི་སྡོང་བུ་ལ་སྐྱེ་འགག་མེད་པར་མར་མེ་བསྐྱེད་ན་སྡོང་བུ་ནམ་ཡང་མི་འགག་ལ། མར་མེ་ཡང་ནམ་ཡང་མི་འགག་མོད་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པས་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཀ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཀ་བུམ་སོགས་ཀྱིས་དོན་བྱེད་པ་དང་དབང་པོ་ལས་དབང་ཤེས་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མར་མེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་འབྲས་བུ་གཉིས་ཆར་སྐད་ཅིག་མར་ཡིན་པར་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བརྗོད་པ་དང་། དེ་དག་ན་རེ། དེ་ལྟར་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་མར་མེ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཐོང་བས་མི་རྟག་པར་ཡོངས་སུ་གཅོད་ཅིའི་ཕྱིར་མི་ནུས་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པའི་མཐོང་བས་སྐད་ཅིག་མར་ཡོངས་སུ་གཅོད་མ་ནུས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཡོད་པས་མ་ཡིན་ཏེ། གློག་དང་ཆུ་བུར་དང་སྤྲིན་དང་མར་མེ་དང་འབབ་ཆུ་རྣམས་རིང་པོ་མི་ཐོགས་པར་འགག་པ་དང་། སྣང་བའི་དུས་ནའང་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བར་སྣང་བའི་སྒོ་ནས་སྐད་ཅིག་གིས་མི་རྟག་པར་རྟོགས་སླ་ལ་ཀ་བུམ་དང་བྲག་རི་དང་རྡོ་རྗེའི་རྡོ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཡང་། ཇི་སྲིད་དུ་རིགས་འདྲ་བར་མ་ཆད་པར་བྱུང་བས་འཁྲུལ་རྒྱུ་བྱས་ནས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པའི་རྟག་པར་གནས་པ་ནི་ནམ་ཡང་མི་སྲིད་དོ། །འཁྲུལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཟིན་པའི་སེམས་ཅན་བློ་གྲོས་ཀྱི་མཐུ་ཆུང་བ་རྣམས་ལ་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་
2-304a
དང་མི་མཐུན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་འདུ་བྱེད་རྣམས་གཙང་བདེ་རྟག་བདག་ཏུ་ཞེན་པ་ཡིན་ཏེ། མིག་སེར་གྱི་ནད་ཀྱིས་ཟིན་པས་དུང་ལ་སེར་པོར་མཐོང་བ་དང་། མཚན་མོ་མགལ་མེ་བསྐོར་བ་ལས་འཁོར་ལོ་ལྟར་སྣང་བ་དང་། མུན་པ་ཚབ་ཚུབ་ཀྱི་དུས་ན་མིག་མི་གསལ་བས་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་བཟུང་བ་བཞིན་ནོ།

 །གཞན་ཡང་ཁྱད་ཅག་གི་ཞེ་འདོད་ལྟར་ན། མར་མེའི་སྙིང་པོ་སྐད་ཅིག་མ་མིན་པར་གནས་ནས་དེས་མེ་ལྕེ་སྐད་ཅིག་མ་རིམ་ཅན་དུ་བསྐྱེད་པ་དང་། ཀ་བུམ་སོགས་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པར་རང་གི་ངོ་བོ་དེ་ཉིད་དུ་གནས་ན། ན་ནིང་ད་ལོ་སང་ཕོད་སོགས་ཀྱི་དུས་རྣམས་སུ་ཆུ་བླུགས་པ་དང་གདུང་འདེགས་སོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐ་དད་དུ་མ་སྐྱེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་ཡིན་པས། ཁྱོད་ལ་འདི་ལྟར་འདྲི་སྟེ། རྟ་ལ་མི་ཞོན་ནས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ན། རྟ་ནི་གང་དུ་མ་སོང་བར་དེ་ན་འདུག་བཞིན་དུ་མི་དེ་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ཡོད་དམ། དེ་དག་ན་རེ། དེ་ལྟ་བུ་འཇིག་རྟེན་ན་མི་སྲིད་པས་མི་འདོད་དེ། །མི་དང་རྟ་མཉམ་དུ་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ལ་ལན་བརྗོད་པ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་འདོད་པ་དེ་བཞིན་མར་མེའི་སྙིང་པོ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པར་འདུག་ནས་མེ་ལྕེ་སྐད་ཅིག་མ་བསྐྱེད་པ་དང་། བུམ་སོགས་མི་གཡོ་བར་འདུག་ནས་ཆུ་བླུགས་པ་སོགས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་། མིག་སོགས་དབང་པོ་རྣམས་སྔ་མའི་ངང་ཚུལ་ལས་མི་གཡོ་བར་འདུག་ནས། མིག་ཤེས་སོགས་བསྐྱེད་པ་འདི་ཡང་རྒྱུ་མ་གཡོས་ནས་འབྲས་བུ་གཡོ་བ་གསར་དུ་སྐྱེད་པ་མི་རིགས་ཏེ། འབྲས་བུ་འདི་དག་གི་རྒྱུ་ནི་མི་གཡོ་བ་དེ་དག་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་བས་རྟ་འདི་ན་འདུག་བཞིན་དེ་ལ་ཞོན་པའི་མི་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་དང་ཅིས་མི་འདྲ། 
2-303b
མར་མེའི་སྙིང་པོ་ཡང་སྣུམ་གྱིས་ཡང་ཡང་བྲན་པ་མེ་ལྕེས་ཟོས་ནས་རིམ་པ་རིམ་པར་ཟད་ཅིང་འགགས་ནས་སྣུམ་ཟད་པ་ན་མར་མེ་ཤི་སྟེ་སྡོང་བུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་གྱི་སྡོང་བུ་ལ་སྐྱེ་འགག་མེད་པར་མར་མེ་བསྐྱེད་ན་སྡོང་བུ་ནམ་ཡང་མི་འགག་ལ། མར་མེ་ཡང་ནམ་ཡང་མི་འགག་མོད་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པས་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཀ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཀ་བུམ་སོགས་ཀྱིས་དོན་བྱེད་པ་དང་དབང་པོ་ལས་དབང་ཤེས་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མར་མེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་འབྲས་བུ་གཉིས་ཆར་སྐད་ཅིག་མར་ཡིན་པར་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བརྗོད་པ་དང་། དེ་དག་ན་རེ། དེ་ལྟར་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་མར་མེ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཐོང་བས་མི་རྟག་པར་ཡོངས་སུ་གཅོད་ཅིའི་ཕྱིར་མི་ནུས་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པའི་མཐོང་བས་སྐད་ཅིག་མར་ཡོངས་སུ་གཅོད་མ་ནུས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཡོད་པས་མ་ཡིན་ཏེ། གློག་དང་ཆུ་བུར་དང་སྤྲིན་དང་མར་མེ་དང་འབབ་ཆུ་རྣམས་རིང་པོ་མི་ཐོགས་པར་འགག་པ་དང་། སྣང་བའི་དུས་ནའང་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བར་སྣང་བའི་སྒོ་ནས་སྐད་ཅིག་གིས་མི་རྟག་པར་རྟོགས་སླ་ལ་ཀ་བུམ་དང་བྲག་རི་དང་རྡོ་རྗེའི་རྡོ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཡང་། ཇི་སྲིད་དུ་རིགས་འདྲ་བར་མ་ཆད་པར་བྱུང་བས་འཁྲུལ་རྒྱུ་བྱས་ནས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པའི་རྟག་པར་གནས་པ་ནི་ནམ་ཡང་མི་སྲིད་དོ། །འཁྲུལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཟིན་པའི་སེམས་ཅན་བློ་གྲོས་ཀྱི་མཐུ་ཆུང་བ་རྣམས་ལ་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་
2-304a
དང་མི་མཐུན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་འདུ་བྱེད་རྣམས་གཙང་བདེ་རྟག་བདག་ཏུ་ཞེན་པ་ཡིན་ཏེ། མིག་སེར་གྱི་ནད་ཀྱིས་ཟིན་པས་དུང་ལ་སེར་པོར་མཐོང་བ་དང་། མཚན་མོ་མགལ་མེ་བསྐོར་བ་ལས་འཁོར་ལོ་ལྟར་སྣང་བ་དང་། མུན་པ་ཚབ་ཚུབ་ཀྱི་དུས་ན་མིག་མི་གསལ་བས་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་བཟུང་བ་བཞིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的内容翻译如下：
此外，按照你们的愿望，如果灯芯作为非刹那性的存在而产生刹那性的火焰，以及柱子、瓶子等作为非刹那性的事物保持其本质不变，那么在去年、今年、明年等不同时间中，倒水、支撑梁柱等活动就不会产生不同的结果。对此，我要这样问你：如果一个人骑马去另一个地方，马没有去任何地方而留在原处，那么那个人能否到达其他地方？他们回答说："这种情况在世间不可能存在，所以我们不接受。人和马是一起去了其他地方。"对此我回答说：如果按照你的主张，灯芯是非刹那性的而产生刹那性的火焰，瓶子等不动而能盛水等功能，眼等感官不改变其原状而产生眼识等，这些都是因不动而产生新的动态果报，这是不合理的。因为你已经承认这些结果的因是那些不动的事物，这与马留在原处而骑马的人去了其他地方有什么不同？
灯芯也是被油反复浸润，被火焰消耗，逐渐耗尽灭失，当油用尽时灯就熄灭，灯芯也变成灰烬。如果灯芯不生不灭而产生灯火，那么灯芯永远不会灭，灯火也永远不会灭，但事实并非如此。因此，因和果都是刹那性的。同样地，柱子、瓶子等的功用，以及从感官产生感官识等，都如同灯火一样，因和果二者都是刹那性的，你应当了解这一点。他们说："如果所有行法都是刹那性的，为什么世间人不能像看灯火等那样通过观察确定无常性呢？"世间人的观察之所以不能确定刹那性，并不是因为行法之间有刹那性与非刹那性的区别，而是因为闪电、水泡、云、灯火、流水等不经长时间就会消失，甚至在显现时也呈现不同形态，通过这些方式容易理解其刹那无常性；而柱子、瓶子、山岩、金刚石等虽然也是刹那性的，但由于它们相似类型不断地产生，造成了错觉，产生了颠倒的常见。实际上，事物以非刹那性的方式恒常存在是绝不可能的。由于被错觉原因所影响，智慧力弱的众生产生与实际情况不符的颠倒认识，执著行法为净、乐、常、我，就像患有黄眼病的人看白色的海螺为黄色，夜晚旋转火把看起来像轮子，或在黑暗混乱时因眼睛不清楚而把绳子误认为蛇一样。


 །དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་ཡོད་པས་འཁོར་བ་ཡང་གྲུབ་ལ། ཚད་མ་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་དེ་བསལ་བས་རྣམ་བྱང་ཡང་བསླུ་མེད་དུ་འགྲུབ་ཀྱི། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་མེད་པར་འཇིག་རྟེན་པས་མཐོང་བ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་མཐོང་བ་ཡིན་ན་ཐམས་ཅད་ཡེ་ནས་གྲོལ་བར་གྱུར་པའམ། ཡང་ན་ནམ་ཡང་གྲོལ་བ་མེད་པར་འགྱུར་ན་ཡང་། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་བསླུ་མེད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་རང་ཁམས་མཐོང་བ་དང་མ་མཐོང་བ་ཙམ་ལ་ཚད་མར་མི་གཟུང་བར་ཡང་དག་པའི་རིགས་ལམ་ཚད་མ་དང་ལྡན་པ་ལ་བརྟེན་ན་བློ་གྲོས་ཀྱི་སྣང་བ་རབ་ཏུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །སྐམ་དང་འཕེལ་དང་སོགས་ནས་དྲི་བའི་བར་གྱི་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེས་ན་ཕྱི་ཡི་འདུ་བྱེད་དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་དབྱིག་གཉེན་འགྲེལ་པའི་དགོངས་པ་སློབ་དཔོན་བློ་གྲོས་བརྟན་པས་རྒྱས་པར་བཀྲལ་བའི་དོན་ཚང་བར་མདོར་བསྡུས་ཏེ་གསལ་བར་བཀོད་པ་ཡིན་ནོ། །
理证无补特伽罗我
གཉིས་པ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་བསྒྲུབ་པ་ནི། གང་ཟག་བཏགས་པར་སོགས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྡོམ་བཞིའི་ནང་ནས་རྟོགས་
2-304b
དཀའ་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ། མི་རྟག་པ་ནི་མེད་པའི་དོན་གྱིས་མི་རྟག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པའི་དོན་གྱི་མི་རྟག་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་ཅིང་། དེའི་ནང་ནས་སྐད་ཅིག་མའི་མི་རྟག་པ་བསྒྲུབ་པ་ལ། སྤྱིར་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པའི་རྣམ་གྲངས་བཅུ་བཞི། བྱེ་བྲག་ཏུ་ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པའི་རྣམ་གྲངས་བཅུ་བཞི། ཕྱིའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པའི་རྣམ་གྲངས་དངོས་བསྟན་བཅུ་ཙམ་ཞིག་བསྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་བསྒྲུབ་པ་ནི། གོང་དུ་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་སྐད་ཅིག་གིས་མི་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པ་དེས་གང་ཟག་གི་བདག་གཅིག་པུ་བ་ཞིག་མེད་པར་དོན་གྱིས་གྲུབ་པའང་ཡིན་མོད་ཀྱི། འཇིག་རྟེན་པ་དང་མུ་སྟེགས་པ་དག་ཕུང་པོ་ཁུར་དུ་འཁྱེར་བའི་བྱེད་པ་པོ་རང་དབང་ཅན། བདག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། བྱེད་པ་པོ་ཞེས་བྱའི་མིང་ཅན་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་རྣམས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གསོ་བ་པོ་དང་། རྩལ་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པས་ཤེད་ཅན་དང་། ཤེད་བདག་དང་། སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོ་ཤེད་བྱེད། ཅེས་བྱ་བ་ལས་སྐྱེས་པས་ཤེད་ལས་སྐྱེས་དང་། ཤེད་བུ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་བརྗོད་པའི་བདག་ནི་ཡོད་ལ་དེ་འཆིང་བ་དང་གྲོལ་བ་པོའི་གཞིར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །རང་སྡེ་གནས་མའི་བུའི་སྡེ་པ་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་བདག་ཡོད་པར་འདོད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གང་ཟག་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་ལ་སོགས་པར་བསྟན་
2-305a
པ་དང་། གང་ཟག་གཅིག་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་ན་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གང་ཟག་གོ་ཞེས་གསུངས་པས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་ཡོད་དེ། བདག་མེད་ན་སུ་ཞིག་འཁོར་བར་འཆིང་སུ་ཞིག་གྲོལ། སུ་ཞིག་གིས་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་སུ་ཞིག་ལམ་ལ་འཇུག་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་བདག་ཡོད་དོ་ཞེས་འདོད་ཅིང་། མུ་སྟེགས་རྣམས་ཀྱི་ནི་བདག་དེའི་ཆེ་ཆུང་ཀྱང་ལུས་དང་འཚམས་པར་ཡོད་ཅེས་དང་། ཁ་ཅིག་གིས་བེམ་པོ། ཁ་ཅིག་གིས་ཤེས་པ། ཁ་ཅིག་གིས་གཟུགས་ཅན། ཁ་ཅིག་གིས་གཟུགས་ཅན་མིན་པ་སོགས་འདོད་ཚུལ་དུ་མ་དང་། ཐམས་ཅད་སྤྱིའི་བདག་དེ་རྟག་པ་དང་གཅིག་པུར་འདོད་ལ། ཡང་རང་དབང་ཅན་དང་། བྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཞེ་འདོད་ཀྱིས་ཀུན་བརྟགས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྨྲའོ། །རང་སྡེ་གནས་མ་བུའི་སྡེ་བ་དག་གིས་བདག་རྫས་སུ་ཡོད་ཀྱང་ཕུང་པོ་དང་གཅིག་མ་ཡིན་ལ། ཐ་དད་ཀྱང་མ་ཡིན་པས་རྟག་མི་རྟག་སོགས་བརྗོད་དུ་མེད་པར་འདོད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的内容翻译如下：
这样，由于存在颠倒认识，轮回得以成立；而通过具有正确认知的智慧消除这些颠倒认识，清净解脱也能无欺地实现。如果没有颠倒认识，世间人所见一切都是正确的话，那么要么一切众生本已解脱，要么永远不可能解脱。然而，事实并非如此，因为染污和清净都是无欺存在的，所以不应把世间人的所见所闻作为判断标准，而应依靠正确的理性推理方法，这样智慧之光才会充分展开。从前面所述的"干、增长"等到"问题"的论述，我们应当了解外在的有为法也是刹那性的。这样，我全面而简明地阐述了世亲注释的意趣，由智慧坚固论师广泛诠释的完整内容。
理证无补特伽罗我
第二、论证人无我。这由"人为假立"等十二个偈颂来阐明。在法的四种总纲中，对难以理解部分的详细解释是：无常有两种，即以不存在的意义上的无常和以刹那灭的意义上的无常。其中为了证明刹那无常，总的证明方法有十四种，特别是证明内在有为法为刹那性的理由有十四种，明确证明外在有为法为刹那性的理由约有十种。在这些论证之后，对人无我的证明是：上面已经证明五蕴是刹那无常的，这也间接证明了没有单一的人我。然而，世间人和外道认为有一个能够承担五蕴重负的自在主体，称为"我"、"命"、"人"、"作者"，同样地，还有能不断维持五蕴相续的、具有各种能力的"力者"、"力主"、"众生之主力作者"，以及由此产生的"力所生"、"力子"等等不同名称的我，并认为这是束缚和解脱的基础。
内部教派如正量部等也认为有我，因为世尊曾经说过凡夫人、预流果人等，并说："若一人出现于世间，能给世间一切带来利益和安乐，即如来之人。"他们认为：一切众生都有我，如果没有我，谁会被束缚在轮回中？谁会解脱？谁会成就自他之利？谁会进入修行道路？因此，我是存在的。外道们认为这个我的大小与身体相应。有些说我是无知觉的，有些说是有知觉的，有些说有形态，有些说无形态等等，主张各异。但他们普遍认为我是常恒的、单一的，而且是自在的、有作用的等等，有各种不同的臆测之说。内部教派正量部则认为我实体存在，但既不与蕴一致，也不与蕴相异，因此是不可说为常或无常的。


 །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་འདོད་པ་ལྟར་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ནི། གང་ཟག་དང་བདག་ཅེས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐ་སྙད་ཙམ་གྱིས་བཏགས་པར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་དགོངས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་པར། སོ་སྐྱེ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་ལ་གང་ཟག་གི་མིང་དུ་བཏགས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི། བདག་དང་གང་ཟག་རྫས་སུ་འམ་དོན་དམ་པར་རམ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་
2-305b
མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བཏགས་པས་ཡོད་པ་དང་། རང་གི་ངོ་བོ་རྫས་སུ་མེད་པར་བསྟན་པས་ཐ་སྙད་དུ་བཏགས་པ་ཙམ་ཡང་མི་རུང་བ་དང་། བདག་ངོ་བོས་ཡོད་པར་གྱུར་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་ཉེས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་རྫས་སུ་མེད་པར་ཅིས་མངོན་ཞེ་ན། བདག་རྫས་ཡོད་ན་མངོན་སུམ་ཚད་མ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་གང་རུང་གིས་དམིགས་དགོས་ན། དེ་ཚད་མས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར། རྫས་སུ་མེད་པར་གྲུབ་བོ། །ཇི་ལྟར་ན་བདག་གི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དྲུག་དང་མིག་ཤེས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་གིས་ཀྱང་མངོན་སུམ་དུ་མ་དམིགས་མི་སྲིད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བདག་ནི་མིག་དང་མིག་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་དང་རྣམ་ཤེས་ལྔས་མ་དམིགས་ཀྱང་དེ་ཙམ་གྱིས་མེད་པར་མི་འགྲུབ་སྟེ། དབང་ཤེས་ལྔས་མ་དམིགས་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་རྣམས་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པས་དམིགས་པས་ཡོད་པར་འདོད་པ་བཞིན་དུ། བདག་ཡོད་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡིད་ཀྱིས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་བདག་ཡོད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བདག་ཏུ་དམིགས་ཤིང་འདོགས་སོ་ཞེས་བདག་དམིགས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ལ་བརྗོད་པ། བདག་ཡོད་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་ཏུ་དམིགས་པ་ནི་ཕྱི༷ན་ཅི༷་ལོ༷ག་ཡིན་ཏེ། མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་དམིགས་པ་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་དམིགས་པ༷་ལྟར་འཁྲུལ་བ་ཡིན་གྱི་ཡོད་པར་ཡིད་ཤེས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་མཐོང་ནས་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ལ་
2-306a
ཤེས་པ་ཚད་མས་དམིགས་ཞེས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་གྱི་བདག་མེད་བཞིན་བདག་ཏུ་ལྟ་ཞིང་ཡིད་ཀྱིས་དམིགས་ནས་ཚིག་ཏུ་ཡང་བདག་ཅེས་མིང་འདོགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས་པ།བདག་ཡེ་ནས་མེད་པ་ཞིག་ལ་བློས་ཀྱང་དམིགས་པར་མི་རིགས་མོད། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བློས་བདག་ཏུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་དམིགས་པ་འདི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་མངོན་ཞེ་ན། བདག་ཏུ་དམིགས་པ་ཕྱིན་ཅིག་ལོག་མ་ཡིན་ན་ཉེས་པ་མེད་པ་ཡིན་དགོས་ཀྱང་། བདག་ལྟ་འདི་ནི་ཉེས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པར་མངོན་ནོ། །དེ་ཡང་བདག་ཏུ་དམིགས་པ་འདི་ནི་རྩ་ཉོན་དྲུག་ལས་ལྟ་བའི་བྱེ་བྲག་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་རྒྱས་ཤིང་དེའི་དབང་གིས་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་འཁོར་བ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདི་ལ་ཉེས་པ་ཡོད་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་འདི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ནོ་ཟེར་ན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བར་མི་རིགས་ཏེ། གང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པ་དེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ཏེ་དཔེར་ན་རྟག་པར་དང་གཙང་བར་འཛིན་པ་ལྟ་བུའོ། །གང་ཀུན་ཉོན་མེད་པ་དེ་དང་དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་དེ། །དཔེར་ན་མི་རྟག་པ་དང་མི་གཙང་བར་འཛིན་པ་ལྟ་བུའོ། །
2-306b
དེས་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གཙང་བདེ་རྟག་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་མི་གཙང་སྡུག་བསྔལ་མི་རྟག་བདག་མེད་དུ་རྟོགས་པའི་ལམ་གྱིས་བསལ་བས་སྐྱོན་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་བྱང་འཐོབ་སྟེ། རབ་རིབ་ཀྱི་སྐྱོན་གྱིས་མཐོང་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྣང་བ་ཟད་པའི་མིག་སྐྱོན་མེད་པ་བཞིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的内容翻译如下：
因此，为了显示他们的观点不正确，应当说明"人"和"我"仅仅是依赖五蕴而施设的名言，世尊也是为了顺应世间，用名言施设的方式将从凡夫到佛之间称为"人"，而不是说"我"和"人"实体存在或胜义存在或自性存在。
这样，通过说明它是假立而存在，自性实体不存在，既避免了"仅仅名言施设也不合理"的过失，也避免了"我以自性存在"这两种极端的过失。如果问：怎么证明"我"不是实体存在的？如果"我"是实体存在的，就应该被现量或比量所感知，但因为这两种量都不能感知它，所以证明它不是实体存在的。比如，我的眼等六根和眼识等六识都不可能直接感知到"我"。
有人说："我"虽然不被眼等五根和五识所感知，但仅此不能证明它不存在，就像心和心所虽然不被五识所感知，却被意识所感知而存在一样，主张有"我"的人认为"我"是被意识所感知的，因为世尊也说"在此生中把它当作'我'来感知和命名"，所以说"我"是被感知的。对此回答说：那些主张有"我"的人对"我"的感知是颠倒的，就像把不存在的当作存在来感知，如同把绳子误认为蛇一样，是一种错觉，而不是通过意识现量见到存在的"我"。世尊并没有说"我"作为实体存在被正确的知识所感知，而是说虽然没有"我"，却视为有"我"，用意识感知后，用语言命名为"我"。
主张有"我"的人说：如果"我"从来不存在，意识也不应该感知它，但所有众生的意识都感知"我"，那么怎么证明这种对"我"的感知是颠倒的呢？如果对"我"的感知不是颠倒的，就应该没有过失，但这种我见本身就是有过失的本性，是烦恼的本质，是一切其他烦恼的因，所以显然是颠倒的。这种对"我"的感知是六根本烦恼中见的一种，即萨迦耶见（身见），从它生出贪等一切烦恼，由此导致具有各种痛苦本质的轮回的形成，因为它有过失，所以是颠倒的感知。
有人说：虽然我见具有烦恼的性质，但不是颠倒的。如果不是颠倒的，就不应该成为烦恼，因为凡是烦恼的都是颠倒的，比如执着为常和净；凡是没有烦恼的，对它就没有颠倒，比如执着为无常和不净。因此，通过能够消除颠倒——即把不净、痛苦、无常、无我误认为净、乐、常、我的错误认识——的道路，获得离过清净的解脱，就像眼病导致的颠倒视觉消失后，得到无缺陷的眼睛一样。


 །ཡང་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ། གང་ཟག་བཏགས་ཡོད་དུ་སྨྲ་བ་ཁྱེད་ཀྱིས་ཀྱང་གཞི་མེད་པ་ལ་བཏགས་པ་མི་རིགས་པས་གང་ཟག་དེ་ཅི་ལ་བརྟེན་ནས་འདོགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་ཟག་ཏུ་འདོགས་པ་འདི་ནི་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ལས་དེ་ལྟར་གང་ཟག་ཅེས་འདོགས་པ་མིན་གྱི། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་གང་ཟག་ཅེས་འདོགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། མདོ་ལས་ཀྱང་། དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་གང་སུ་ཡང་རུང་ལ་བདག་གམ་བདག་གི་ཞེས་འདོགས་པ་དེ་དག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཉིད་ལ་ངའམ་བདག་གི་ཞེས་འདོགས་པར་ཟད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བཏགས་པའི་གང་ཟག་དེ་དང་། གདགས་གཞི་ཕུང་པོ་ལྔ་གཅིག་ཡིན་ནམ་ཐ་དད་གང་དུ་སྨྲ་ཞེས་འདྲི་བ་ལ་ལན་དུ། ཉེས་པ་གཉིས་ཕྱིར་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གསུངས་ཏེ། གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འདོད་པའི་ལུགས་ལྟར་ན་གང་ཟག་དང་ཕུང་པོ་གཅིག་ཐ་དད་གང་རུང་དུ་འདོད་དགོས་ཏེ། རྫས་སུ་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་དེ་རྫས་གཞན་ལས་ཐ་དད་དང་། རྫས་རང་ཉིད་ལས་གཞན་མིན་པར་འགྱུར་ཏེ། བུམ་པ་སྣམ་བུའི་རྫས་ལས་ཐ་དད་དང་། བུམ་པའི་རྫས་ཉིད་དང་གཅིག་པ་བཞིན་ནོ། །བཏགས་པའི་གང་ཟག་ལ་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་པའི་རྫས་མེད་
2-307a
པ་དང་། གདགས་གཞི་དང་བཏགས་པ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཐ་དད་པས་གཅིག་ཀྱང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཆད་འགྱུར་ལྟར་ཉེས་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་ན་ཕུང་པོ་དེ་ལས་བདག་འདི་ནི་གཅིག་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མིན་ཏེ། གང་ཟག་གམ་བདག་དང་ཕུང་པོ་གཅིག་མ་ཡིན་ལ། ཐ་དད་དམ་གཞན་ཀྱང་མིན་ནོ། །ཉེས་པ་གཉིས་ནི། ཕུང་པོ་དང་བདག་གཅིག་ཡིན་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་བདག་ཏུ་ཐལ་བ་དང་། བདག་ཕུང་གཞན་ཡིན་ན་བདག་དེ་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་ཉིད་དུ་རྫས་ཡོད་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་བདག་ཡིན་ན་ཕུང་པོ་བཞིན་དུ་བདག་དུ་མ་དང་མི་རྟག་པར་འགྱུར་བའམ་ཡང་ན་བདག་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡང་གཅིག་དང་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །ཕུང་པོ་དང་ཐ་དད་ཡིན་ན་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་དུ་དམིགས་པར་ཐལ་བ་དང་། ཕུང་པོ་ལྔས་ལས་བསགས་པ་དང་འབྲས་བུ་བདེ་སྡུག་མྱོང་བ་བདག་ལ་འབྲེལ་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །བདག་སྨྲ་བའི་བྱེ་བྲག་གནས་མ་བུའི་སྡེ་བ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ལ་སྟོན་པར་འཛིན་ཡང་སྟོན་པའི་བཀའ་བདག་མེད་པ་ལས་འདས་ཏེ་བདག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འདོད་པ་ལ་བརྒལ་བ། གལ་ཏེ་བདག་རྫ༷ས་སུ་ཡོ༷ད་ལ། ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་གཅིག་ཐ་དད་དང་། རྟག་མི་རྟག་ཏུ་བརྗོད་དུ་རུང་བ་མི༷ན་པ༷འི་ཞེ་འདོད་འདི་ལྟར་བཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནམ་དགོ༷ས་པ༷་ཡ༷ང་ནི༷་བརྗོ༷ད་དགོ༷ས་ཏེ། དགོས་པའམ་རྒྱུ་མཚན་མེད་པར་བརྗོད་དུ་མེད་དོ། །ཞེས་པའི་ཚིག་ཙམ་གྱིས་རང་གི་གྲུབ་མཐའ་འགྲུབ་པར་མི་ནུས་སོ༷། །ཞེས་བརྒལ་བ་ལ་
2-307b
དེ་དག་ན་རེ། བདག་དང་ཕུང་པོ་གཅིག་མིན་ཏེ་ཕུང་པོ་སྔ་མ་འགགས་ཀྱང་བདག་ནི་ད་དུང་འཁོར་བར་གནས་པར་འདོད་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ཕུང་ཐ་དད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་པའི་ལས་བསགས་པ་པོ་དང་རྣམ་སྨིན་མྱོང་བ་པོ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་སྐྱེ་བ་གཞན་དང་གཞན་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ཐ་མའི་བར་དུ་བདག་གཅིག་ཡིན་གྱི་བདག་དུ་མ་སྐྱེ་ཞིང་འགགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ལས་འབྲས་ཀྱི་རྟེན་དུ་རྫས་ཡོད་ཀྱི་བདག་ཕུང་པོ་ལས་གཅིག་ཐ་དད་སོགས་སུ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་འདོད་དགོས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的内容翻译如下：
又，主张有"我"者说：你们说人是假立的，但没有基础就不能假立，那么"人"是依据什么而假立的呢？对此回答：这种假立"人"并不是因为有实体存在的"人"而称之为"人"，而仅仅是在五取蕴上假立为"人"。经中也说："任何沙门或婆罗门，凡是将某物执著为'我'或'我所'的，都只是在五取蕴上执著为'我'或'我所'而已。"
当问及这个假立的"人"与作为假立基础的五蕴是一是异时，回答说：因为两种过失，所以这个"我"既不能说与蕴相同，也不能说与蕴相异。按照主张"人"实体存在的观点，"人"与蕴必须是一或异，因为实体存在的事物与其他实体必定相异，与自身必定相同，如瓶子与布的实体相异，而与瓶子自身的实体相同。但对假立的"人"来说，没有异于五蕴的实体，而且由于仅是假立基础与所假立的关系而有差别，所以也不是相同的。如将要解释的那样，由于两种过失，这个"我"不能说与蕴相同或相异；"人"或"我"既不与蕴相同，也不与蕴相异。
两种过失是：如果"我"与蕴相同，那么五蕴都将成为"我"；如果"我"与蕴相异，那么"我"将成为异于蕴而实体存在的东西。如果这样，会有什么问题呢？如果蕴是"我"，那么"我"就像蕴一样成为多个且无常的，或者五蕴就像"我"一样成为单一的且常恒的。如果与蕴相异，那么"我"应该能被感知为异于蕴的东西，而且由五蕴所积累的业和所感受的苦乐果报与"我"就没有关系了。
主张有"我"的正量部虽然承认佛陀为导师，却违背导师所说的无我，而主张"我"实体存在。对此质疑说：如果"我"实体存在，而既不能说与五蕴相同或相异，也不能说是常还是无常，那么你们必须说明这种主张的理由或目的，没有理由或目的就不能这样主张。仅凭这些话语不能成立你们的宗义。
对此他们回答说："我"与蕴不是一，因为前蕴已灭，而"我"仍然存在于轮回中。"我"与蕴也不是异，因为没有见到离开蕴而有积业者和受报者。"我"也不是常的，因为它在不同的生命中有不同的状态。"我"也不是无常的，因为从无始以来直到最终都是同一个"我"，没有多个"我"生灭。因此，作为业果依处的实有"我"必须被认为是不能说与蕴相同或相异等。


 །དཔེར་ན་མེ་དང་བུད་ཤིང་གཅིག་མ་ཡིན་ཏེ་བུད་ཤིང་ཙམ་གྱིས་བསྲེག་པའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་ལ། མེས་བུད་ཤིང་གི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐ་དད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ་བུད་ཤིང་ཉིད་མེར་གྱུར་པ་ལས་གཞན་དུ་མེ་ཐ་དད་པར་མ་དམིགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་བདག་དང་ཕུང་པོ་གཉིས་ཀ་རྫས་ཡོད་དུ་ཁས་བླངས་ནས་དེ་གཉིས་གཅི༷ག་དང༷་ཐ་དད་གཞ༷ན་དུ༷་བརྗོ༷ད་པ་རུང་བ་མིན་ཞེས་པ༷་དེ་ནི་རང་གི་ཞེ་འདོད་འགྲུབ་པའི་དགོ༷ས་པ༷འམ་རྒྱུ་མཚན་ཅུང་ཟད་མེ༷ད་པ༷ར་ཚིག་ཙམ་དུ་བབ་ཅོལ་དུ་སྨྲས་པར་ཟད་པས་མི༷་རི༷གས་སོ༷། །ཇི་ལྟར་མི་རིགས་ན། ཀ་བ་དང་བུམ་པ་གཉིས་ཀ་སོ་སོའི་རྫས་ཡོད་དུ་ཁས་བླངས་ནས་ཀ་བུམ་གཅིག་མ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་ན་ཐ་དད་ཡིན་པར་ཚིག་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པས་སླར་ཀ་བུམ་ཐ་དད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཞེས་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་སྨྲ་མི་རུང་བ་ལྟར། བདག་དང་ཕུང་པོ་གཉིས་ཀ་རྫས་སུ་
2-308a
ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པ་ཕན་ཆད་བདག་ཕུང་གཅིག་མ་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་པར་རིགས་ཀྱི། ཐ་དད་དམ་གཞན་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པ་ལ་དགོས་པ་མེད་པར་མ་ཟད་རང་གི་ཁས་ལེན་ཤིན་ཏུ་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཀ་བུམ་ཐ་དད་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཐ་དད་དུ་ཁས་བླངས་ན་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་པའི་ལས་བྱེད་པ་པོ་དང་རྣམ་སྨིན་མྱོང་བ་པོའི་བདག་མ་དམིགས་པའི་གནོད་པ་དེར་དོགས་ནས་གཞན་ཀྱི་མིན་པར་ཁས་ལེན་ནོ་སྙམ་ན། བདག་དང་ཕུང་པོའི་རྫས་གཉིས་ཀ་གཞན་མིན་པར་གཅིག་ཏུ་ཁས་བླངས་པའི་སྐྱོན་གོང་བརྗོད་ལས་མི་འདའོ། །གནོད་པ་དེར་དོགས་ནས་གཅིག་པར་ཡང་ཁས་མི་ལེན་ནོ་ཞེ་ན་ཐ་དད་པར་ཁས་བླངས་པས་རང་གིས་གཅིག་པར་ཁས་བླངས་པ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཞིག་པས་ཁས་ལེན་དངོས་འགལ་སྨྲས་པ་ལ་དགོས་པ་མེད་པར་མ་ཟད་ཉེས་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས་བདག་རྫས་ཡོད་དུ་འདོད་དགོས་ན་གཅིག་ཐ་དད་གང་རུང་དུ་འདོད་རིགས་ཀྱི་གཅིག་དང་ཐ་དད་གང་ཡང་མིན་པའི་རྫས་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་མི་སྲིད་ཅིང་། ལུང་ལས་ཀྱང་མ་གསུངས་པ་ལ་རིགས་པས་ཀྱང་མི་འགྲུབ་བོ། །དེས་ན་བདག་ཕུང་གཅིག་ཐ་དད་དུ་ཁས་བླངས་ན་སྐྱོན་གང་རུང་ཞིག་འབབ་པ་དེ་ནི་བདག་རྫས་སུ་མེད་པར་བཏགས་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་དབང་གིས་ཡིན་ཏེ། གོང་དུ་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་བདག་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་འདོད་པས་གཅིག་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་མི་རུང་པ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པར་བདག་རྫས་སུ་འདོད་བཞིན་གཅིག་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མི་རུང་བ་དང་། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པར་བརྗོད་དུ་མི་རུང་ཞེས་
2-308b
སྨྲས་པ་ནི་དངོས་འགལ་གྱི་ཚིག་ཙམ་ལས་ལས་འབྲས་ཀྱི་རྟེན་དུ་རུང་བའི་དགོས་པ་ཅུང་ཟད་མི་འགྲུབ་བོ། །མེ་དང་བུད་ཤིང་གཅིག་དང་གཞན་མིན་པ་ཞེས་དཔེར་བྱེད་པ་ནི་མི་འཐད་དེ། མེ་དང་བུད་ཤིང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཐ་དད་ཡིན་ཏེ་མེ་སྲེག་ཞིང་ཚ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། བུད་ཤིང་ནི་ཚ་ཞིང་སྲེག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ལ་སྲ་བ་དང་སྤྱད་ཆ་སྣ་ཚོགས་སུ་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་དེ་གཉིས་ཐ་དད་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མེ་མེད་པར་བུད་ཤིང་རྐྱང་པ་དང་། བུད་ཤིང་མེད་པ་ཡང་མེ་ལྕེ་ང་གིས་རྒྱང་རིང་པོར་བཅད་པ་དང་། ལྕགས་དང་རྡོ་བ་གཙུབ་པ་སོགས་ལས་ཀྱང་མེ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཙུག་ལག་གི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་། མེ་ནི་འབྱུང་བ་བཞིའི་ཡ་གྱལ་དང་། བུད་ཤིང་ནི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་སྟེ། ཆུས་སྡུད་ཅིང་སས་སྲ་བ་དང་། རླུང་གི་གཡོ་བའི་ཁམས་ལས་གཙོ་ཆེར་གྲུབ་པའོ། །དེ་ལྟར་བུད་ཤིང་མེ་བཞིན་གཅིག་པ་དང་གཞན་གཉིས་སུ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མིན་ཞེས་པ་དེ་མི་རུང་སྟེ་དེ་གཉིས་དངོས་པོའི་རྫས་ཐ་དད་པ་གཉིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的内容翻译如下：
例如，火与柴薪不是一体的，因为仅有柴薪无法完成燃烧的作用，而火也不能完成柴薪的作用；但它们也非相异的，因为除了柴薪成为火之外，没有见到与之分离的火，就像这样。对此回答：你们既然承认"我"与蕴二者都是实体存在的，却又说它们不能被说为是一或是异，这只是为了成立自己的主张而没有任何目的或理由的妄言，是不合理的。
为何不合理呢？如同承认柱子和瓶子各自实体存在后，若说"柱子与瓶子不是一体"，则由此语句已经确定它们是相异的，就不能再说"柱子与瓶子也不是相异的"。同样，一旦承认"我"与蕴二者都实体存在，就应该承认"我"与蕴不是一体，而说它们既不相同又不相异，不仅没有任何目的，而且极其矛盾，就像说柱子与瓶子不是相异的一样。
如果你们担心承认它们相异会导致无法找到离开蕴而有的作业者和受报者的"我"，而不承认它们是相异的，那么将"我"与蕴的两个实体视为非他而为一的过失就无法避免。如果说为避免这个过失也不承认它们是一体，那么因为承认相异就立即破坏了你们承认的一体性，提出相互矛盾的主张不仅没有目的，而且过失极大。如果必须主张"我"实体存在，就应该主张它与蕴是一或是异，而非一非异的实体在世间是不存在的，经典中也没有说过，理性也不能证明。
因此，承认"我"与蕴是一或是异会导致某种过失，这是因为"我"不是实体存在而只是假立的缘故，如前所述。所以，只有承认"我"仅是假立才能理解为什么不能说它与蕴是一或是异。而你们一边主张"我"实体存在，一边又说它不能被说为是一或是异，不能被说为是常或无常，这只是相互矛盾的言辞，完全无法成立它作为业果依处的任何功能。
你们举火与柴薪既非一也非异的例子是不恰当的，因为火与柴薪在特性上是不同的：火的特性是燃烧和发热，而柴薪不是发热和燃烧的，而是坚硬的，适合各种用途；由于特性不同，且在世间也被视为不同，因为可以有没有火的单纯柴薪，也可以有离柴薪很远的火焰，甚至钢与石的摩擦等也能产生火。从教义论典的角度看，火是四大元素之一，而柴薪是由大种所造，以水聚合，以地坚固，主要由风的动性元素构成。因此，说柴薪与火既非一也非二是不合理的，因为它们是两种不同的实体事物。


 །ད་ནི་ཕྱི་རོལ་མུ་སྟེགས་པ་དག་གིས་ཞེ་འདོད་ཀྱི་བདག་བཀག་པ་ནི། མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ན་རེ། བདག་ཡོད་དེ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་པོ་དང་། དེ་བཞིན་སྒྲ་ཉན་པ་དང་། དྲི་སྣོམ་པ་དང་། རོ་མྱོང་བ་དང་། རེག་བྱ་ཚོར་བ་དང་ཆོས་རྣམ་པར་རིག་པ་པོ་དེ་བདག་ཡིན་ལ། ལས་དགེ་སྡིག་བྱེད་པ་པོ་དང་། རྣམ་སྨིན་ནམ་ཡུལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཟ་བ་པོ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཆིང་བ་སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་དང་མུན་པ་གསུམ་ལས་གྲོལ་
2-309a
པ་པོའི་བདག་ཅི་སྟེ་མེད་ཅེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་མེད་ཀྱང་ལྟ་བ་པོ་ནས་གྲོལ་བ་པོའི་བར་དུ་ཡོད་རུང་གི། བདག་གིས་ལྟ་བ་སོགས་ཀྱི་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་མི་བྱེད་ཅེ་ན། དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱི་གྲོགས་སུ་བདག་དེ་མེད་ན་ལྟ་བ་སོགས་མི་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཡིན་པའམ། བདག་གིས་མཐུས་དབང་པོ་སོགས་རྐྱེན་རྣམས་བསྐུལ་ནས་གཟོད་ལྟ་བ་སོགས་བྱེད་པའི་བདག་པོའམ་རྗེ་བོ་ལྟ་བུ་གང་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། མིག་སོགས་དབང་པོ་དང་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་གྱི་རྐྱེན་གཉིས་ཡོད་ན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་ཤེས་སོགས་རྣམ་ཤེས་དྲུག་པོ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་རྐྱེན་གཞན་མི་དགོས་ལ། དེ་གཉིས་མ་ཡིན་པའི་རྐྱེན་གཞན་གྱིས་བསྐྱེད་པར་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་བདག་ནི་རྣམ་ཤེས་དེ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ཁོ་ནས་ཡིད་བྱེད་མ་ཉམས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེད་ནུས་པ་ལ་རྒྱུ་གཞན་བདག་མི་དགོས་པས་དེ་འདྲའི་རྒྱུ་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བུད་ཤིང་གིས་མེ་བསྐྱེད་པ་ལ་ཆུ་མི་དགོས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་པོ་ནི་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ཡིན་པ་སོགས་གྲོལ་བ་པོའི་བར་དུ་རྣམ་ཤེས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་པོ་སོགས་སུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། བདག་ནི་ལྟ་བ་པོ་ནས་གྲོལ་བ་པོའི་བར་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་ཤེས་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་བདག་ལྟ་བ་པོ་སོགས་དང་གྲོལ་བ་པོ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་གལ་ཏེ་ཡུལ་དབང་ཤེས་གསུམ་ཚོགས་ནས་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཡང་བདག་གི་མཐུས་ཡིན་གྱི་བདག་མེད་ན་དེ་ལྟར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། བདག་དེ་དེ་ལྟར་འདོད་དགུར་དབང་བྱེད་པའི་
2-309b
མཐུ་དང་ལྡན་པ་རང་དབང་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་བདག་པོ་ཉིད་ཅིག་ཡིན་ན་ནི། བདེ་བ་རྙེད་པ་དེ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བར་རྟག་ཏུ་བདེ་བར་བྱེད་རིགས་ན་ཡང་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་འདོད་པ་སྡུག་བསྔལ་ནམ་ཡང་འབྱུང་བར་མི་བྱེད་པར་རིགས་ན་ཡང་། བདེ་བ་མི་ཉམས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མི་འབྱུང་བའི་སེམས་ཅན་སུ་ཡང་མེད་པས་བདག་རང་དབང་ཅན་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དབང་པོ་དང་ཡུལ་ཕྲད་པ་ཡང་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་འདོད་མི་འདོད་སྣ་ཚོགས་སུ་འབྱུང་ཞིང་རྐྱེན་ཚོགས་པའི་དབང་གིས་བདེ་སྡུག་སྣ་ཚོགས་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི་བདག་གི་འདོད་པའམ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་ནི་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པས་བདག་ནི་ལྟ་བ་པོ་ནས་གྲོལ་བ་པོའི་བར་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །བདག་ཡོད་པ་སྨྲ་བ་ལ་སྐྱོན་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ། བདག་རྫས་སུ་ཡོད་ན་བདག་དེའི་ལས་དང་དེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་ཞེས་བསྒྲུབ་དགོས་ཏེ། དཔེར་ན་མིག་གི་དབང་པོ་དང་མིག་ཤེས་ཀྱི་ལས་ནི་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པའོ། །མིག་དབང་གི་གཟུགས་དྭང་བ་མིག་ཤེས་ནི་སྔོན་པོ་སོགས་ཤེས་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ་བདག་དེའི་ལས་དང་མཚན་ཉིད་འདི་ཞེས་བརྗོད་དགོས་ན། བདག་དེ་ནི་རྫས་སུ་མེད་པས་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དང་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ཚད་མས་དམིགས་མི་སྲིད་པ་ཡིན་པས་དེའི་ལས་དང་མཚན་ཉིད་ཡང་དག་པར་བརྗོད་མི་ནུས་ལ། ཕུང་པོའི་ལས་དང་མཚན་ཉིད་དེའི་ཆོས་སུ་བརྗོད་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གྲུབ་མཐའ་ངན་པ་རིགས་པའི་གནོད་པ་བརྒྱ་ཕྲག་གིས་བསྣུན་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རང་ཉིད་ངལ་བ་ལྷུར་ལེན་པའི་ཉེས་པ་ཡོད་པས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的内容翻译如下：
现在，驳斥外道所执著的"我"。外道们说：有"我"的存在，因为有看见色的主体，同样地，有听声音、嗅气味、尝味道、感受触觉和了知法的主体，这就是"我"。造作善恶业的主体、享受异熟果报或境界的主体，以及众生从束缚——即勇气、尘埃和黑暗三种状态——中解脱的主体，这"我"怎么会不存在呢？
这并非如此。即使没有"我"，从"见者"到"解脱者"都可以存在，但"我"并不执行任何看见等行为。为何不执行呢？是因为如果没有"我"作为根与境的助伴，见等就不会产生，所以它是一种条件？还是"我"以其力量驱使根等诸缘，然后才能看见等，如同主人或君王？
不是第一种情况，因为当眼等根与色等境两种缘具足时，依靠它们就会产生眼识等六识，因此不需要其他缘，也没有观察到除这两种以外的其他缘能产生识。所以"我"不是产生这些识的条件，因为仅凭这两个条件就能产生不失正念的识，不需要其他因如"我"，这样的因是多余的。例如，柴能生火，不需要水一样。因此，看色的是眼识，乃至解脱者为止，都是以诸识称为见者等。所以"我"不能成为从见者到解脱者，因为没有观察到非识的"我"是见者等和解脱者。
第二种情况，如果说境根识三者和合而有见等，这也是由"我"的力量，没有"我"则不会如此。如果这个"我"具有如此随心所欲的权力，是自主的主人，那么获得快乐就不应该无常，而应该永远保持快乐；不想要的痛苦也应该永远不会产生。然而，没有任何众生能保持快乐不失或避免痛苦的产生，因此应知"我"不是自主的。
根与境的接触是由业力导致，产生各种喜欢和不喜欢的结果，依靠诸缘和合而生起各种苦乐，并非由"我"的意愿或加持造成。因此，应当理解"我"不能成为从见者到解脱者。
主张有"我"还有其他过失：如果"我"实体存在，就应当能够证明"我"的作用和特性是什么，就像眼根和眼识的作用是见色，眼根的特性是透明色，眼识是了知蓝色等。同样，应该能够说明"我"的作用和特性是什么。但因为"我"实体不存在，就像石女儿或兔角一样，不可能被量所见到，所以无法正确描述其作用和特性。而将蕴的作用和特性说成是"我"的法，这是颠倒的恶劣宗义，是百种理性所破斥的对象，因此有徒劳无功的过失。
;


 །སྐྱོན་
2-310a
གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་གང་ཟག་གི་བདག་ཡོད་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དེ་གཟིགས་དགོས་ཏེ་སངས་རྒྱས་ནི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཡིན་པས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གང་ཟག་གི་བདག་གཟིགས་ཏེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གང་ཟག་དང་། འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་ན་དེའི་དོན་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ལ། དེ་གང་ཟག་གི་བདག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་གཟིགས་པའི་དོན་ཡིན་པར་སྨྲ་ན། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ནི་ཟབ་མོ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་གསུམ་མོ། །དེ་ཡང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ནི་དང་པོའོ། །གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་གཉིས་པ་སྟེ་མུ་སྟེགས་ཅན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བདག་མེད་གཉིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ལ་མེད་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ཀུན་བརྟགས་མེད་པ། གཞན་དབང་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པ། ཡོངས་གྲུབ་རང་བཞིན་གྱིས་ཞི་བ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་གསུམ་ལ་ཟབ་མོ་དང་ཐུན་མིན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་གསུམ་ཞེས་རིམ་པར་སྦྱར་རོ། །དོན་ལ་བདག་གཉིས་མེད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཚུ་རོལ་མཐོང་བའི་བློས་རྟོགས་མི་ནུས་ཤིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་བསྟན་པ་ཡིན་ཡང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བདག་
2-310b
ཡོད་པར་གཟིགས་ན་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཐོང་བ་ལས་མ་འཕགས་པས། ཟབ་མོ་དང་ཐུན་མིན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་ཅི་ཡང་མི་འགྱུར་བས་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་དེ་ལྟར་གནོད་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་རྫས་ཡོད་དུ་འདོད་པའི་སྐྱོན་གཞན་ཡང་། བདག་རྫས་སུ་ཡོད་ཅིང་དེས་ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ན། བདག་དེས་ལྟ་བར་འདོད་ནས་མིག་འབྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་འབད་པ་མེད་པར་ལྟ་བར་བྱེད་པའམ། འབད་པ་དང་བཅས་ནས་ལྟ་བ་སོགས་གང་ཡིན་ཞེས་དཔྱད་ན། དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་མི་འཐད་དེ། འོག་ནས་འཆད་འགྱུར་གྱི་ཉེས་པ་གསུམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ལྟ་བ་སོགས་ཀྱི་བྱ་བ་ལ་བདག་དེ་ཡི་བྱེད་པ་འབད་པ་མེད་པར་རང་འབྱུང་བ་མིན་ཞིང་། བྱེད་པ་མིག་འབྱེད་ནས་བལྟ་བ་དང་། རྣ་བ་གཏད་དེ་ཉན་པ་སོགས་འབད་པ་བྱེད་པ་དེ་ཡི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་ཅན་ཡང་མིན་ཏེ་ལྟ་བ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། བདག་ལ་ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་སོགས་ཀྱི་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་ནས། དེ་ཡི་དོན་བཤད་པ་ལྟ་བ་སོགས་ཀྱི་བྱེད་པ་དེ་བདག་གིས་མ་བྱས་པར་རང་བྱུང་བ་ཡིན་ན་བདག་བྱེད་པ་པོ་མིན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ་བདག་གིས་མ་བྱས་པར་རང་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟ་བ་སོགས་ཀྱི་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་རེས་འགའ་བ་ཡིན་པས་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱི་རྒྱུ་མེད་པར་རང་བྱུང་ཡིན་པ་མི་འཐད་ལ། རང་བྱུང་རྒྱུ་མེད་ཡིན་ན་བྱེད་པ་རྣམས་རྟག་པར་འགྱུར་ན་ཡང་དེ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མས་བསལ་ལོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的内容翻译如下：
其他过失还有：若人我实体存在，佛陀应当能见到它，因为佛陀通达一切所知。如果认为佛陀确实见到人我，因为他曾说"凡夫人"和"圣者人"，那么这个意义前面已经解释过了。若说这意味着佛陀见到实体存在的人我，那将会损害三种圆满菩提。
三种圆满菩提是：甚深现证圆满菩提、不共现证圆满菩提和出世间现证菩提。其中，通达法无我是第一种；通达人无我是第二种，因为这是与外道不共的；这样通达二无我在世间人中不存在，所以称为出世间现证菩提。或者，通达遍计所执无、依他起名言有、圆成实自性寂静三者，分别配为甚深、不共、出世间三种现证菩提。
实际上，二无我是世俗观点无法理解的，是佛陀通达后为所化众生宣说的。但如果佛陀见到有我，那就不超越世间人的见解，也就不会有甚深、不共和出世间的区别，这样就会损害三种圆满菩提。
主张我实体存在的另一个过失是：如果我实体存在并能执行看、听等行为，那么这个我是不费力就能看，还是需要努力才能看等？考察这两种情况都不合理，因为下文将要解释的三种过失。
在看等行为中，这个我既不是无需努力自然产生的，也不是依靠努力，如睁眼看、侧耳听等的条件。因为看是依靠感官和对象而由识执行的，我没有看、听等的功能。这表明：如果看等行为不是由我造作而是自然发生的，那么我就不是作者，因为它们不是由我造作而是自然发生的。
看等行为是偶尔产生的，因此是无常的，有原因的，不可能无因自生；如果自生无因，则这些行为应当恒常，但这被现量证据所破除。
;


 །གལ་ཏེ་བྱེད་པ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པར་བྱུང་ན། རྒྱུ་མེད་པར་བྱུང་བའི་འབྲས་
2-311a
བུ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་དུས་ཅིག་ཆར་འབྱུང་བ་དང་། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་རྟག་ཏུ་འཇུག་དགོས་པའི་ཕྱིར། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་ནི་འབད་པ་མེད་པར་རང་བྱུང་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །བདག་དེ་ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའང་མ་ཡིན་ཏེ་ཅིའི་ཕྱིར་ན་བདག་གི་བྱེད་པ་རྟག་པ་ལྟ་ཉན་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་ནམ། བདག་གི་བྱེད་པ་མི་རྟག་པ་ཞིག་དེ་ནི་རྐྱེན་ཡིན་པའམ། བྱེད་པ་རྟག་མི་རྟག་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་རྐྱེན་ཡིན། ཕྱོགས་དང་པོ་མི་རུང་སྟེ། བདག་གི་བྱེད་པ་རྟག་པ་ལྟ་བ་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་ན། བདག་གི་བྱེད་པ་རྟག་པ་དེ་ནི་དུས་རྟག་ཏུ་སྔ་མ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཡིན་པས་ལྟ་བ་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་རྟག་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་དང་ཡུལ་མ་ཚོགས་ཤིང་མིག་གིས་བལྟ་བའི་བྱ་བ་སོགས་མ་བྱས་པའི་སྔ་རོལ་ན་ཡང་ལྟ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་དགོས་ན་ཡང་། མ་བལྟས་མ་ཉན་པ་སོགས་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་སོགས་ཀྱི་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་གི་བྱེད་པ་རྟག་པ་དེ་ལྟ་བ་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཉིས་པ་ལྟར་བདག་གི་བྱེད་པ་མི་རྟག་པ་ཞེས་ལྟ་བ་སོགས་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ན་བྱེད་པ་དེ་ནི་རྟག་ཏུ་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་སྔ་མ་སྔ་མ་ཞིག་པར་གྱུར་པ་ནི་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པོ་བདག་ཀྱང་མི་རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ་བྱེད་པ་དང་མི་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ཐ་དད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་གི་བྱེད་པ་རྟག་མི་རྟག་གང་ཡང་མིན་པའི་ཕྱོགས་གསུམ་ཕུང་གསུམ་པ་ཡང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་མེད་དེ། རྟག་མི་རྟག་དངོས་འགལ་ཡིན་པས་ཅིག་ཤོས་མ་
2-311b
ཡིན་ན་ཅིག་ཤོས་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི་དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་ཕུང་གསུམ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་བདག་རྟག་མི་རྟག་ཅེས་དཔྱད་པ་འདུག་ཀྱང་། བདག་གི་བྱེད་པ་རྟག་མི་རྟག་ཅེས་དཔྱད་ན་བདེ་བར་སྣང་ངོ་། །འདི་ཡན་ཆད་ཀྱི་མངོན་རྗེས་ཀྱི་ཚད་མ་དང་ལྡན་པའི་རིགས་པས་བདག་མེད་པར་བསྒྲུབས་ནས། ལུང་གི་ཚད་མས་བསྒྲུབ་པ་ནི། རང་སྡེ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གི་ངོར་གསུངས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པར་གསུངས་ཏེ། གང་ལས་གསུངས་ན་ཆོས་ཀྱི་སྡོམ་བཞི་བསྟན་པ་ལས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མདོ་སྡེ་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཀྱང་། དམ་པའི་དོན་དུའམ་དོན་དམ་པར་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཡང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལུང་རིང་པོ་གཅིག་ལས་བརྩམ་པ་སོགས་ཀྱི་ནང་ནས། ལྔ་ལས་བརྩམ་པའི་ལྔ་ཕྲུག་བཤད་པའི་སྐབས་སུ། བདག་ཏུ་བལྟས་ན་ཉེས་པར་རྣམ་པ་ལྔ་འབྱུང་ངོ་། །ཞེས་གསུངས་ཤིང་། དགེ་སྡིག་གི་ལས་ཡོད་ན། རྣམ་སྨིན་བདེ་སྡུག་མྱོང་བ་ཡོད་ཀྱང་། རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་འཁོར་བར་སྐྱེ་ཞིང་འཇུག་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཐ་སྙད་མ་གཏོགས་པར་ཕུང་པོ་འདི་འདོར་ཞིང་ཕུང་པོ་གཞན་ལེན་པའི་གང་ཟག་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །དེས་ན་བདག་རྫས་སུ་ཡོད་དོ་ཞེས་དམིགས་པ་ནི་ཉེས་པར་བཤད་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་དང་འགལ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཉེས་པ་ལྔ་ནི་བདག་དང་སྲོག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡིན་ཞེས་པ་གང་ཟག་རྫས་སུ་
2-312a
ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ན་བདག་དང་བདག་གི་མེད་པའི་དོན་ལ་བདག་དང་སྲོག་ཏུ་ལྟ་བར་འགྱུར་བ་ནི་ཉེས་པ་དང་པོའོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་དང་བྱེ་བྲག་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་པ། ཇི་ལྟར་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་བདག་ཡོད་པར་འདོད་པ་དེ་དང་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་ལྟ་བ་འདི་ཁྱད་མེད་པ་ནི་ཉེས་པ་གཉིས་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的内容翻译如下：
若行为没有因而生起，无因生起的结果不依赖于因而产生，因此所有行为应该同时产生，且应该在一切时中恒常运行，所以看等行为不可能无需努力而自然产生。
此"我"也不是看、听等的条件，为什么呢？是"我"的常恒作用作为看听等的条件，还是"我"的无常作用作为条件，或者既非常又非无常的作用作为条件？第一种情况不合理，因为如果"我"的常恒作用是看等的条件，那么这种常恒作用始终如一地存在，看等的条件就会一直存在，那么即使在感官与对象未和合、眼睛未执行看等行为之前，也应存在看的作者，但在未看未听等之前，没有看听等的功能，所以"我"的常恒作用不可能是看等的条件。
如果按第二种情况，"我"的无常作用是看等行为的条件，那么这种作用不是恒常的，因为前前已灭就是无常，则作者"我"也将成为无常的，因为有作用和无作用的状态有所不同。第三种情况，"我"的作用既非常又非无常的选项也绝对不存在，因为常与无常是直接矛盾的，若非一者必为另一者，二者之间不可能有第三种选择。
虽然这里分析"我"是常还是无常，但如果分析"我"的作用是常还是无常，似乎更为合适。
到此为止，已经用具有现量和比量证据的理性论证了无我，现在用教证量来证明，这是针对主张有我的内部教派说的：世尊宣说一切法无我，在何处宣说呢？在宣说四法总纲时说："一切法无我"。同样，在声闻经典《胜义空》中也宣说："在胜义或胜义谛中，一切法是空性。"
又在声闻的一部长篇经典中，从"开始"等内容中，在解释"从五开始的五组"的部分说："如果执着有我，将产生五种过患。"虽然有善恶业，也有感受乐苦果报，但除了以十二缘起方式在轮回中生起和运行的法的名言外，并没有舍弃此蕴取得他蕴的人。因此，认为"我"实体存在的执着，只是与佛陀教言相违的错误见解。
五种过患是：首先，若承认人实体存在，将在无我和无我所的真理上产生我见和命见，这是第一种过患。其次，"与外道无别"是指，如同外道主张有我一样，见人实体存在的这种观点与之无差别，这是第二种过患。
;


 །ལམ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ། མྱང་འདས་དང་ཐར་པའི་ལམ་ནི་མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་སྟོང་པ་བདག་མེད་པར་བསྒོམ་པ་ཡིན་ཡང་། བདག་དང་གང་ཟག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་ཐར་པའི་ལམ་མ་ཡིན་པ་འཁོར་བ་དང་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བའི་ལམ་ལ་ཞུགས་པས་ལམ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་པ་ནི་ཉེས་པ་གསུམ་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དེའི་སེམས་མི་འཇུག་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་བདག་དང་བདག་གི་མེད་པ་ཡིན་ལ། གང་ཟག་རྫས་ཡོད་དུ་ལྟ་བ་དེ་དག་དེ་དང་རྣམ་པ་མི་མཐུན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དེའི་སེམས་མི་འཇུག་སྟེ་མི་ཉན་མི་སེམས་མི་བསྒོམ་པས་མི་དད་མི་གནས་མི་མོས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ཉེས་པ་བཞི་པའོ། །དེའི་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་བྱང་བར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན། ཞེས་བྱ་བ་གང་ཟག་རྫས་ཡོད་དུ་ལྟ་བ་དེའི་འཕགས་པའི་ཆོས་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས། ཉོན་མོངས་རྣམས་སྤངས་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་དུ་ཐོབ་པ་མི་འབྱུང་བ་ནི་ཉེས་པ་ལྔ་པའོ། །གང་ཟག་རྫས་ཡོད་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་རྣམས་ལས། ཀུན་ཤེས་པའི་གང་ཟག་དང་། ཤེས་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་དང་ཁུར་
2-312b
བོར་པའི་གང་ཟག་དང་། དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གང་ཟག་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་གང་ཟག་གི་རྣམ་གྲངས་ཆེས་མང་པོ་ཞིག་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་གང་ཟག་རྫས་སུ་མེད་ན་དེ་ལྟར་གང་ཟག་མང་པོ་ཅི་སྟེ་གསུངས། དེ་ལྟར་གསུངས་པས་ན་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན། གང་ཟག་གི་རྣམ་གྲངས་སྣ་ཚོགས་གསུངས་པ་དེ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་དོན་མ་ཡིན་གྱི། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་སྐབས་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་གནས་སྐབས་རྣམས་ཐ་དད་དུ་གོ་ཞིང་རྣམ་པར་འབྱེད་པའམ་གཅོད་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། ཀུན་བྱང་གཉིས་ལ་དང་པོ་འཇུག་པ་དང་། དེའི་རྒྱུན་གྱི་བྱེ་བྲག་གི་ཁྱད་པར་དག་བདེ་བླག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་སོ་སོར་གང་ཟག་གི་མིང་ངམ་ཐ་སྙད་དག་གིས་ནི་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་དེ་དང་དེའི་གང་ཟག་རྫས་གཞན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཟག་གི་མིང་ཇི་ལྟར་བཏགས་ན། ཕུང་པོ་ལྔའི་རྒྱུན་ཀུན་ཉོན་གྱི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་དུས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པའི་གང་ཟག་ཅེས་པའི་མིང་གིས་དེའི་གནས་སྐབས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདེ་བླག་ཏུ་གོ་ནུས་པ་དེ་ཙམ་ལས་ཀུན་ཉོན་དང་ལྡན་པའི་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་གྱི་ཆོས་དེ་རྣམས་མ་གཏོགས་པར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གང་ཟག་གཞན་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་བརྗོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的内容翻译如下：
"入邪道"是指，涅槃和解脱之道是修习无常、苦、空、无我，而执着有我和人的见解不是解脱之道，而是入轮回和恶趣的道路，因此是入邪道，这是第三种过患。"心不能趣入空性"是指，空性是无我和无我所，那些见人实有的人与此不相顺，所以他们的心不能趣入空性，不听闻、不思考、不修习，因此不信仰、不安住、不信解，这是第四种过患。"他的圣法不得清净"是指，见人实有者依靠见道和修道，不能断除烦恼而现前获得涅槃，这是第五种过患。
主张人实体存在的人说：世尊在诸经中说了遍知的人、作智者的人、舍担的人、随信行的人、随法行的人等许多种人的名称。如果人不是实体存在的，为何如此广说各种人？由于如此宣说，所以人是实体存在的。
对此回答：宣说各种人的名称并不是说这样的人实体存在，而是为了清楚了解和区分烦恼状态和清净状态的不同，以及初入染净二者和它们相续的差别特点，所以用各种人的名称或名言来分别指示，而不是说有离彼彼法而实体存在的人。
如何假立人的名称呢？当五蕴相续具有染污法时，以"有烦恼的人"的名称，便能轻易理解处于那种状态的一切法，仅此而已，除了与烦恼相应的蕴相续的法之外，并不是说有另外实体存在的烦恼人。


 །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་བྱང་གི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ལ་རྣམ་བྱང་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་དང་། ཀུན་ཉོན་གྱི་རྒྱུན་ལ་གནས་པ་དེ་ལ་ཡང་བྱེ་བྲག་དུ་མ་ཡོད་དེ་ཀུན་ཉོན་ཆུང་ངུ་ལ་
2-313a
གནས་པ་དང་འབྲིང་ལ་གནས་པ་དང་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས། གང་ཟག་འདི་ནི་འདོད་ཆགས་ཆུང་ངུ་ཞེས་དང་། དེ་བཞིན་འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་ཞེ་སྡང་སོགས་ཉོན་མོངས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་དེ་ལྟར་དེ་དང་དེའི་གང་ཟག་ཅེས་བསྟན་པ་དང་། དེ་བཞིན་རྣམ་བྱང་ཆུང་འབྲིང་ཆེ་བ་ལ་གནས་པའི་དབང་གི་ས་ལམ་ཆུང་ངུ་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་ཅེས་སོགས་དང་། དགེ་བའམ་མི་དགེ་བ་གང་རུང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྤྱོད་པ་ལ་དེ་དང་དེའི་ཕྱོགས་སུ་ཆད་པའི་གང་ཟག་ཞེས་དང་། དེ་བཞིན་ཀུན་ཉོན་དང་རྣམ་བྱང་ལ་འཇུག་པའི་གང་ཟག་དང་། དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་དང་། མི་ལྡན་པའི་གང་ཟག་དང་། དབང་པོ་རྣོ་མི་རྣོ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་ཁུར་ཁྱེར་བའི་གང་ཟག་དང་། ལམ་གྱིས་འགོག་པ་ཐོབ་ནས་ཁུར་བོར་བའི་གང་ཟག་དང་། ཚོགས་ལམ་སོགས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་དང་། མོས་སྤྱོད་དང་། སོ་སྐྱེ་དང་ཉན་རང་བྱང་སེམས་སངས་རྒྱས་དང་། དེ་དག་གི་ནང་གི་བྱེ་བྲག་གིས་འབྲས་བུ་བཞི་ལ་ཞུགས་པ་དང་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་སོགས་གང་ཟག་གི་རྣམ་གྲངས་སྣ་ཚོགས་པ་དག་གིས་མ་བསྟན་ན་ཆོས་དེ་དང་དེའི་བྱེ་བྲག་མི་འབྱེད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རྒྱུན་གྱི་བྱེ་བྲག་མི་འདྲ་བ་ཁྱད་པར་བྱེད་ཆོས་ཀྱི་མིང་དང་འབྲེལ་བའི་གང་ཟག་གི་མིང་གིས་བསྟན་པ་སོགས་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཟག་གི་རྣམ་གྲངས་སྣ་ཚོགས་བསྟན་པའི་མིང་
2-313b
དེས་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་ཅེས་བསྟན་པ་ཡིན་ན། ཚིག་དེས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་བསྐྱེད་མི་དགོས་ཏེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡེ་ནས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ཡོད་ཀྱང་བདག་དེ་ཉིད་དག་པའི་ཆེད་དུ་བདག་ཅེས་དམིགས་ཤིང་བསྒོམས་ན་བདག་མཐོང་ནས་ཐར་པར་འགྱུར་བས་བདག་གོམས་པའི་ཕྱིར་གང་ཟག་རྫས་ཡོད་དུ་བསྟན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་གོམས་པ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་ཡིན་པས་འཁོར་བ་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྙེད་དུ་གོམས་ཀྱང་དེས་ཐར་བར་མི་འགྱུར་བར་མ་ཟད་འཁོར་བར་འཆིང་བའི་རྩ་བ་དེ་ཉིད་ཡིན་པས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཟག་གི་མིང་གིས་བསྟན་པ་ནི་བདག་རྫས་ཡོད་དུ་ལྟ་བ་དང་། བདག་བསྒོམ་པ་གཉིས་ཀའི་ཕྱིར་ཡིན་པ་མི་རུང་བས་ཅིའི་ཕྱིར་གང་ཟག་རྫས་ཡོད་དུ་གསུངས་རིགས་ཏེ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ལ་བསྐྱེད་བྱ་ཞིག་ཡིན་ན་བདག་ལྟ་དེས་ཐམས་ཅད་འབད་མེད་དུ་ཐར་པའམ། བསྐྱེད་བྱ་མིན་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཀག་པར་མཛད་པ་ཞིག་ན་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཅན་ལ་ཐར་པ་མེད་པ་གཉིས་ལས་འདའ་བ་མེད་པས། གལ་ཏེ་ངེས་པར་གང་ཟག་གམ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་དེ་ལྟར་ལྟ་བའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་པས་ཐོག་མ་ནས་ལམ་ལ་འབད་པ་མེད་པར་ཐར་བར་འགྱུར་རིགས་ན་ཡང་བདག་མེད་པར་མ་
2-314a
རྟོགས་བར་དུ་སུ་ཡང་མི་ཐར་བས་བདག་རྫས་ཡོད་དུ་ལྟ་བ་འདི་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་འཆིང་བ་ཡིན་པས་དགག་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་སྒྲུབ་ཅིང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的内容翻译如下：
同样，对于具有清净法的人称为具清净的人，而对于住于染污相续的人也有多种差别：住于小、中、大烦恼的差别，而说"此人贪欲小"，同样地，也有中、大的名言，如是由嗔恨等烦恼的差别，如此说彼彼人；同样地，依据住于小、中、大清净的能力，说"获得小道位的人"等；对于一向行善或不善的人，说"偏向某方的人"；同样地，有趣入染污和清净的人，与彼相应的人，不相应的人，根器利钝的人，担负苦谛和集谛之担的人，由道获得灭而舍担的人，住于资粮道等的人，信解行、凡夫、声闻、缘觉、菩萨、佛，以及其中细分的入四果、获得初地等各种人的名称。如果不用这些名称来教导，就无法区分那些法的差别，所以应当了解，是以以识为主的五蕴相续的差别、不同特点和特性相关的人名来教导的。
如果世尊以各种人的名称教示意味着人实体存在，那么这些言词就会产生我见，但不需要产生我见，因为一切众生本来就具有我见。虽然我见从无始以来就存在，但也不是为了清净此我而缘"我"并修习，以便见我而获得解脱，所以为了修习我而说人实体存在也不合理。因为修习我是无始以来就有的，轮回者虽然如此修习，不但不能解脱，而且正是束缚轮回的根本，所以世尊以人的名称教示，不可能是为了我实有见和修习我这两者，为什么应该说人实体存在呢？因为没有必要。
如果我见是佛陀要在众生中产生的，那么通过我见一切人都应无需努力而解脱；或者如果它不是应当产生的，而是被佛陀所遮止的，那么具有我见的人不得解脱。除这两种情况外别无他途。如果确实有一个实体存在的人或我，那么如此见解的一切众生都将是不迷乱的，从一开始就应当不需努力于道而自然解脱，然而在未通达无我之前，谁都不能解脱，所以这种见我实有的见解是颠倒的束缚，应当破除，而不是建立和产生。
;


 །བདག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་དེ་སུས་ཀྱང་རིགས་པའི་ལམ་གྱིས་དགག་པར་མི་ནུས་ལ། བཀག་པ་མེད་པའི་བདག་དེ་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལས་སུ་ཡང་ལྡོག་མི་སྲིད་ཅིང་། ཇི་སྲིད་བདག་འཛིན་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཆགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་སྡང་བ་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལྡོག་པའི་ཐབས་མེད་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་ལས་བསགས་ནས་ཁམས་གསུམ་གྱི་འཁོར་བར་ཟོ་ཆུའི་རྒྱུན་བཞིན་རྟག་ཏུ་འཁོར་བར་འགྱུར་གྱི་ནམ་ཡང་དེ་ལས་ཐར་པ་མེད་པས་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་གིས་གང་ཟག་རྫས་ཡོད་དུ་བསྟན་པ་ནི་ནམ་ཡང་མི་སྲིད་ཅིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ནི་འཁོར་བ་ལས་ཐར་བའི་ཐབས་སྟོན་པས་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། མུ་སྟེགས་པའི་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་རྩ་བ་ལྟ་བའི་སྒོ་ནས་བདག་མེད་གཉིས་བསྟན་པ་འདི་ཡིན་པས་དེའི་གསུང་རབ་ལས་གང་ཟག་གམ་བདག་རྫས་ཡོད་དུ་བསྟན་པ་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་མེད་པ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལེའུའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ནས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་བཤད་པའི་བར་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམས་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་དག་དང་རྟག་ཏུ་ལྡན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་རང་གི་དོན་སྤངས་པ་དང་རྟོགས་
2-314b
པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་མི་འདོར་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་སྤངས་རྟོགས་དེ་ལྟ་བུ་ལ་འགོད་པ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གཞན་གྱི་དོན་ཡང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་དགུ་པ་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།། །།
2-315a
ཏེ་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་ཕྱིར་འབྲས་བུ་དེ་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་ངོ་མཚར་མེད་པར་བསྟན་པས་བསྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་ལ་བསྔགས་པ་ཡིན་པས་དེ་ཡང་ཡོན་ཏན་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་ལ་མངོན་དུ་ལྟ་བའི་ཡོན་ཏན་ལ་རྒྱུ་སེམས་མཉམ་པ་ཐོབ་པ་ནི། ཇི་ལྟར་བློ་ལྡན་སོགས་ཚིགས་བཅད་གསུམ་དང་། འབྲས་བུ་ཕན་འདོགས་པ། སྣོད་དུ་ཡང་ནི་བྱེད་པ་སོགས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་དྲུག་གིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་བཤད་པ་ལ་འཇུག་པ་དེ་ཕྱིར་གཞུང་གི་བབ་ལྟར་ངོ་མཚར་བ་དང་། ངོ་མཚར་མེད་པ་དང་། སེམས་མཉམ་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པ་དང་། ལན་དུ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། རེ་བ་དང་། ཆུད་མི་ཟ་བ་དང་། ཡང་དག་སྦྱོར་བ་དང་། ཉམས་པ་དང་ཁྱད་པར་གྱི་སྐལ་པ་ཅན་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་ཡང་དག་པ་ཉིད་དང་། འདུལ་བ་དང་། ལུང་བསྟན་པ་དང་། ངེས་པ་དང་། གདོན་མི་ཟ་བར་བྱ་བ་དང་། རྟག་ཏུ་བྱ་བ་དང་། གཙོ་བོར་བྱ་བ་དང་། ཆོས་བཤད་པ་རྣམ་པར་བཞག་པ་དང་བཅུ་བདུན་པོ་རིམ་པར་བཤད་པའི།
自惭
དང་པོ་ངོ་མཚར་བ་ནི་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་བསྒྲུབ་པ་ལ་ངོ་མཚར་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ངོ་མཚར་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ཉན་རང་རྣམས་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་བསྒྲུབ་པ་མེད་པས་གཞན་ལ་དེ་ལྟ་བུ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ངོ་མཚར་བའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的内容翻译如下：
如果"我"是本性存在的，那么任何人都无法通过理性途径予以否定，而对于未被否定的"我"，任何人不可能从执着"我"中退出。只要存在执我，就必然会对自方产生贪着，对他方产生嗔恨等一切烦恼，无法遮止。由于烦恼的力量积累业，就会像水磨不断旋转一样恒常地在三界轮回中转，永远无法从中解脱。因此，如来的教言绝不可能说人是实体存在的。佛陀的教法是为了显示从轮回中解脱的方法，其根本观点是通过无我二种的教示，超胜于一切世间和外道的见解，所以应当了解，在他的教法中绝对没有说人或我是实体存在的。
章节结尾总结道：如是从知惭到宣说人无我之间的随顺菩提分法，常具此等修习功德的诸菩萨，既不舍弃自利的圆满断证，也通过安立众生于如是断证等方式成办他人的利益。
这是对《大乘经庄严论》第十九品"随顺菩提分"的解释。
于是具足圆满因缘，故而生起如是果报并非不可思议，以此说明成就之因可赞叹，这也是一种功德。
关于现前观察众生的功德，其因是获得平等心，如"如何智者"等三个偈颂，其果是利益，由"成为法器"等十六个偈颂所显示。
在此处所说的内容，按照论文的顺序解释了不可思议、非不可思议、平等心、利益、回报利益、希求、不失坏、正精进、退失和殊胜根器者、影像和真实性、调服、授记、决定、必定当作、恒时当作、主要当作和说法安立等十七种。
第一种不可思议是对六波罗蜜的成就感到不可思议。为什么不可思议？因为凡夫和声闻缘觉没有这样的成就，对其他人来说这是不可能的，所以是不可思议的。
;


 །དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་བཟའ་བ་དང་བགོ་བ་སོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་སྦྱིན་པ་ཙམ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཉན་རང་རྣམས་ལ་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི་རང་གི་ལུས་ཆེས་མང་པོ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཡོད་ཀྱི་གཞན་ལ་མེད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པའི་ཕྱིར་དུ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་
2-315b
སོགས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་པ་ཡང་མཆིལ་མའི་གོང་བུ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་གཏོང་ཞིང་བོར་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་བྱེད་པ་དང་། མཐུ་དང་དབང་ཆེ་བའི་རྒྱལ་པོ་དང་བློན་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པས་རང་བས་ཉམ་ཆུང་བ་སྤྲང་པོ་དང་གདོལ་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་གཙེས་ཀྱང་ཡིད་མི་འཁྲུགས་ཤིང་བྱམས་པས་བཟོད་པ་དང་། རང་གི་ལུས་དང་སྲོག་ལ་ཡང་མི་ལྟ་བར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པའི་བསམ་གཏན་བཞིའི་བདེ་བ་མཆོག་ཐོབ་ན་ཡང་དེ་ལ་རོ་མྱང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སླར་འདོད་པའི་ཁམས་ངན་སོང་གསུམ་གྱི་གནས་ཀྱི་བར་དུ་སྐྱེ་བ་འཛིན་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཐོབ་ཀྱང་ཤེས་རབ་དང་ཆོས་དེ་དང་དེ་ལ་ནི་མཚན་མར་མི་རྟོག་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་བློ་ལྡན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ངོ་མཚར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ཕར་ཕྱིན་ཁྱད་པར་ཅན་བསྒྲུབས་པའི་འབྲས་བུ། ས་དང་པོ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཐོག་མར་ཐོབ་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་། ས་བརྒྱད་པ་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འབད་མེད་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་ཐོབ་པས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ལུང་བསྟན་པ་ཐོབ་པ་དང་། ས་བཅུ་པར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པ་དང་གསུམ་ནི་སློབ་པའི་འབྲས་བུའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པ་ཡང་འཇིག་རྟེན་འདི་ན་གཞན་ཉན་རང་སོགས་སུ་
2-316a
ལ་ཡང་མེད་པས་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །
无惭
གཉིས་པ་ངོ་མཚར་མི་ཆེ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཉན་རང་ལ་ལྟོས་ན་ཆེས་ངོ་མཚར་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི་བསམ་པ་དང་སྤྱོད་པ་བས་པོ་ཆེ་མངའ་བའི་བྱང་སེམས་རྣམས་ལ་ལྟོས་ན་དེ་ལྟ་བུ་ཅིས་མི་ཐོབ་སྙམ་དུ་ངོ་མཚར་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་བསྟན་པ་ནི། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་ལོངས་སྤྱོད་སོགས་ལའང་མི་གཙང་བའི་འདམ་ལྟ་བུར་མཐོང་ནས་འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་གཏོང་བ་ལ་ཡང་ངོ་མཚར་བྱར་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བར་འདོད་པའི་སྙིང་བརྩེ་བ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་དེས་གཞན་གྱི་སྲོག་མི་གཅོད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བ་དང་། བདག་བས་གཞན་གཅེས་ཀྱི་བློ་འབྱོངས་པས་གཞན་ལ་བཟོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་བུད་ཤིང་ལ་མེ་ཞུགས་པ་ལྟར་རྩོལ་བ་མེད་པར་ངང་གིས་འཇུག་པའི་བསྒོམ་པ་མཆོག་ཐོབ་པས་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དང་། བདག་དང་སེམས་ཅན་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ན་གཞན་དོན་དུ་འཇུག་པ་དང་སྐྱོ་བ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་ལ་རོ་མྱང་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཚན་མར་མི་རྟོག་པ་དེ་དག་ལ་སྦྱོར་བ་དང་དེའི་དབང་གིས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ནས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་བར་དུའང་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་ཡོན་ཏན་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱེད་ལས་དང་འབྲས་བུ་དེ་ལྟ་བུ་ཅིས་མི་ཐོབ་སྟེ་དངོས་པོའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的内容翻译如下：
这如何体现呢？仅仅是施与饮食、衣物等物品，世间人和声闻缘觉们也能做到，但大量舍弃自己身体的布施，唯菩萨们能做到，其他人则不能。为了持守戒律的律仪，将如同唾液团一般舍弃和抛弃已获得的转轮圣王等圆满受用，而出家修行；虽非具大威力的国王、大臣等，但当被乞丐、旃陀罗等弱势者如何伤害时，也不心生烦乱，以慈爱忍耐；不顾自身生命而精进修持；即使获得初禅等四禅的殊胜安乐，也不贪着，反而再生于欲界的三恶趣之中；虽获得分别一切法性的智慧，却不对智慧和各种法生起执着。这些都是具智慧菩萨们不可思议的功德。
成就这样殊胜波罗蜜的果报有：初地获得出世间无分别智慧，初生如来种性；八地获得无功用任运无分别智慧，得到诸佛授记；十地得到诸佛法王继承者的灌顶，这是三种有学果位。在佛地获得无上菩提，世间其他声闻缘觉等无人能得，因此认为这是极大的不可思议。
第二，非不可思议是指：相对于世间人和声闻缘觉来说确实极为不可思议，但对于具有广大发心和行为的诸菩萨来说，以"为何不能获得"的态度而示现非不可思议的方式：
视转轮王的受用等如同不净泥潭，于一切有为事物离欲，因此对舍弃内外财物也不觉得不可思议；同样，因具足愿除一切众生苦难的大悲心，因此守持不杀生等戒律；由于善修自他相换的心，对他人生起忍辱；如同火入柴中，无需努力而自然进入殊胜修习，因此精进修持；因为于自己、众生和一切法获得平等性，所以为他利而不厌倦；不贪着禅定；以智慧不分别相，因这些修持和力量，从生入种姓到获得无上菩提，也不是大不可思议，因为具足那些功德，怎能不获得如是作用和果报呢？这是事物的自然规律。


 །
平等心
གསུམ་པ་
2-316b
སེམས་མཉམ་པ་ནི་ཇི་ལྟར་བློ་ལྡན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་རབ་ཏུ་བྱམས་པས་སྡུག་ཅིང་ཕངས་པར་གྱུར་པ་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་བདག་ལ་མི་བྱམས་ཏེ་རེས་འགའ་རྒྱུད་འཁྲུགས་ནས་རང་གིས་རང་གསོད་པ་དང་དུག་ཟ་བ་སོགས་བྱེད་པ་དང་། ཆུང་མ་དང་བུ་དང་གཉེན་བཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལའང་རེས་ཁྲོ་བས་བརྡེག་པ་སོགས་བྱེད་པ་དང་བྱམས་པ་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་གཏོང་བ་མིན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱམས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་མིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མཉམ་པའི་བྱམས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ན། རང་གི་ཉེ་དུ་སོགས་ལ་སྦྱིན་གྱི་གཞན་ལ་མི་སྦྱིན་པ་ལྟ་བུའི་ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པར། དངོས་པོ་དོན་དུ་གཉེར་བ་བྱུང་བ་ལ་མཛའ་མི་མཛའ་ཕོངས་པ་དང་མ་ཕོངས་པའི་ཁྱད་པར་མི་འབྱེད་པར་ཕྱོགས་མེད་དུ་སྦྱིན་པ་དང་། བཅས་པ་དང་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་པ་བསྲུང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕྲ་རགས་ཐམས་ཅད་ཁྱད་མེད་པར་དུས་རྟག་ཏུ་མ་ཉམས་པར་བསྲུང་བ་དང་། ཡུལ་དང་དུས་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་ཏུ་བཟོད་ཅིང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རྩོམ་པ་དང་། དུས་རྟག་ཏུ་དགེ་བ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་དགེ་བ་ལ་གནས་པ་ལས་མི་ཉམས་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་འདྲེས་པར་འབྱེད་ཀྱང་འཁོར་གསུམ་གྱི་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་ལས་མ་ཉམས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྦྱོར་བ་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་
2-317a
པོ་དེ་དག་བསྒྲུབ་པ་ལ་མི་ཉམས་པ་དང་ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་བ་མེད་པས་དེ་ལྟར་སེམས་མཉམ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །
利他
བཞི་པ་ཕན་འདོགས་པ་ལ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་ཕན་འདོགས་པ་དང་། ཕན་འདོགས་ཚུལ་གྱི་དཔེ་རྣམ་པ་བདུན་བསྟན་པ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ། སྦྱིན་པས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་དགེ་བ་སྤྱོད་པའི་སྣོད་ཉིད་དུ་ནི་བྱེད་པ་སྟེ་བཟའ་བ་བགོ་བ་སོགས་ཀྱིས་ཕོངས་པས་ཆོས་བྱེད་མི་ནུས་པ་རྣམས་ལ་ཅི་འདོད་པ་བསྟབ་ཅིང་ཡིད་དགའ་ཞིང་མགུ་བར་བྱས་ནས་ཆོས་ལ་འགོད་པ་དང་། རང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་ནས་གཞན་ཚུལ་ཁྲིམས་དག་ལ་འགོད་པ་ཡིས་ཕན་འདོགས་པ་དང་། གཞན་གྱིས་གནོད་པ་ཅི་བྱས་ཀྱང་དེ་ལ་ནི་བཟོད་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་དུ་འགྱུར་བའི་ལས་བྱེད་པར་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་དཀའ་བ་མེད་པར་འགྲོ་བ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་སྟོབས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་བསྟན་པ་སོགས་ཀྱིས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཡང་དག་པའི་བསྟན་པ་འདི་ལ་འཛུད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་གཅོད་ཅིང་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །དཔེ་བདུན་པོ་ནི་རིམ་པ་ལྟར་སྐབས་ཀྱི་ཚིག་གིས་གསལ་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་དག་གིས་རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་རྣམས། ཁྱད་མེད་པར་བྱམས་དང་སྙིང་རྗེའི་བསམ་པ་མཉམ་པས་ནམ་ཡང་མི་གཏོང་བར་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་མས་བུ་མངལ་དུ་འཛིན་པ་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ། །འཕགས་པའི་ས་ནི་
2-317b
ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་མཐོང་ལམ་ནས་མི་སློབ་པའི་བར་རོ། །འཕགས་པའི་ས་དེ་ལ་སྐྱེད་པ་ནི་མས་བུ་མངལ་ནས་བཙས་པ་ལྟ་བུ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་བ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ནི་མས་བུ་ལ་འོ་མ་དང་ཁ་ཟས་བྱིན་པ་དང་ཁྲུས་དང་བསྐུ་མཉེ་སོགས་ཀྱིས་སྐྱེད་བསྲིང་བ་ལྟ་བུ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ངན་སོང་གསུམ་སོགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་དེའི་རྒྱུ་ལས་ངན་བསགས་པའི་ཉེས་བྱས་ཐམས་ཅད་ལས་ནི་སྲུང་བར་བྱེད་པ་ནི་མས་བུ་ངམ་གྲོག་དང་གཡང་ས་སོགས་ལས་བསྲུང་བ་ལྟ་བུ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་བསྟན་ནས་ཐོས་པ་བྱང་བར་བྱེད་པ་ནི་མས་བུ་ལ་མིང་དང་ཚིག་དང་བརྡ་དང་ཐ་སྙད་སློབ་པ་བཞིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的内容翻译如下：
平等心
第三，平等心是指：如同具智者以极大慈爱珍爱一切众生，而众生们并不爱惜自己，有时心烦乱时会自杀、吃毒药等；对妻子、儿女和亲友们有时也会因愤怒而打骂等，且不是在所有生世中都不舍弃慈爱，所以他们没有如菩萨那样的慈爱。
由于菩萨对一切众生获得平等心的慈爱，因此没有如"只施给自己亲属而不施给他人"这样的偏袒，对于求取财物者，不分亲疏、贫富，无偏颇地布施；不分粗细，恒时无失地守护制定戒和自性戒的一切轻重戒律；对一切处、一切时和一切众生都能忍耐；为一切众生的利益而不间断地精进；恒常不失地安住于善和无漏的禅定；以智慧分别一切法而不混杂，却不失三轮体空的无分别智慧。这些是菩萨在修持六波罗蜜多的行持中不退失且无偏颇，因此应知如是平等心。
利他
第四，利益他人有通过六波罗蜜多的方式利益他人，及七种利益方式的比喻两部分。
第一，布施使众生成为行善的器皿，对因缺乏饮食、衣物等而不能修法的人，给予所需，使其欢喜满足，引导他们趣向佛法；自住戒律而引导他人安住戒律中；无论他人如何伤害都能忍耐；为了他人利益的事业，毫无困难地前往；以禅定力显示神变等方式，引导所化众生进入正法；以智慧力断除一切众生的一切疑惑，宣说三乘法。这些被智者们认为是对一切众生的利益。
七种比喻按顺序以相关词语明示：菩萨们以平等的慈悲心，无差别地恒时不舍一切众生，直至轮回终尽而摄受他们，如母亲怀抱胎儿。
圣地是指大小乘见道至无学道之间。使生于圣地，如母亲从胎中生出儿子；使众生世间和出世间善法增长，如母亲给儿子喂乳、食物，以及洗浴、按摩等抚养成长；守护众生免于三恶趣等的痛苦及其因恶业的过失，如母亲保护儿子免于险坑和悬崖等；对众生说法使其闻法熟练，如母亲教导儿子名词、语句、手势和术语。






 །དེ་ལྟར་ལས་ལྔ་པོ་དེ་དག་གིས་རྒྱལ་སྲས་རྣམས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་དུས་རྟག་པར་ནི། མཆོག་གསུམ་ལ་དད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཕས་ས་བོན་ལས་བུ་བསྐྱེད་པ་དང་འདྲ་བར་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ལུས་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོགས་ལྷག་པའི་བསླབ་པ་གསུམ་སློབ་པ་ནི། ཕས་བུ་ལ་རང་རང་གི་རིགས་དང་མཐུན་པའི་བཟོ་དང་ལུགས་སློབ་པ་ལྟ་བུ་དང་། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ཕས་བུ་ཕོག་ནས་ཆུང་མ་བླངས་ཤིང་དགའ་བདེ་ལ་སྦྱོར་བ་ལྟ་བུའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་ཆེད་དུ་སངས་རྒྱས་ལ་ནི་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བ་དང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་སོགས་ཀྱི་གསོལ་བ་འདེབས་པ་ནི་ཕས་བུ་དེའི་
2-318a
སྲོག་དང་སྲིད་ལ་ཕན་ཕྱིར་རྗེ་བོ་དང་གྲོགས་པོ་སོགས་ལ་བཅོལ་གདམས་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་དང་། སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་རྒྱུད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་ལས་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཕས་བུ་ཡི་ཁུར་དུ་འགྱུར་བའི་བུ་ལོན་ཆགས་པ་སོགས་སྦྱངས་ཏེ་མེད་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལྟར་ལས་ལྔ་དག་གིས་རྒྱལ་སྲས་རྣམས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཕ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སེམས་ཅན་བློ་ཆུང་བ་རྣམས་ལ་གང་དག་བསྟན་པར་མི་འོས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་རྣམས་བསྟན་ན་སྐྲག་ཅིང་སྤོང་བར་འགྱུར་བས་དེ་རྣམས་སེམས་ཅན་དེ་དག་རྣམས་ལ་གསང་བར་བྱེད་ཅིང་མི་སྟོན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་རྩ་ལག་སྟེ་གཉེན་ནམ་ཉེ་དུའི་ཚོགས་ཀྱིས་ཉེ་དུ་གཞན་གྱི་སྲོག་དང་སྲིད་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་གཏམ་གསང་བར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་བསླབ་པ་གསུམ་ལས་ཉམས་པ་ལ་ཁྱོད་ཀྱི་འདི་ནི་མ་ལེགས་ཞེས་སྨོད་ཅིང་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པ་ནི་རྩ་ལག་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་ཉེ་དུས་བྱ་བ་མི་རིགས་པ་བྱེད་པ་ལ་སྨོད་ཅིང་འགོག་པ་ལྟ་བུ་དང་། བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་མཐོང་ན་དེའི་རྗེས་སུ་བསྔགས་པ་ཉིད་བྱེད་ཅིང་དེ་མགུ་ནས་ཡོན་ཏན་དེ་མི་གཏོང་བར་བྱེད་པ་ནི་གཉེན་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་དུ་དག་གིས་བྱ་བ་ལེགས་པ་བྱས་པ་ལ་དགའ་ཞིང་བསྟོད་པ་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་
2-318b
ཕྱིར་དེའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པའི་མན་ངག་གི་གནད་གྱི་གདམས་ངག་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་གཉེན་གྱིས་རང་གི་རྩ་ལག་རྣམས་ལ་ཕྱི་ནང་གི་བྱ་བའི་གྲོས་སྟོན་ཅིང་གྲོགས་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལམ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་འདོད་ཡོན་གྱི་བསླུ་བྲིད་དང་མི་དགེ་བའི་གྲོགས་པོ་སོགས་བདུད་དང་བདུད་ཀྱི་ལས་རྣམས་འདི་དང་འདི་ཞེས་སྦྲོན་པར་བྱེད་པ་ནི། ཉེ་དུ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་དུ་གཞན་ལ་དགྲ་བྱུང་བ་དང་བཙོན་དུ་བཟུང་བ་དང་། རྐུན་པོ་མེ་ཆུ་སོགས་ཀྱི་གནོད་པ་ལས་སྐྱབས་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ་ལས་ལྔ་དག་གིས་རྒྱལ་སྲས་རྣམས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྩ་ལག་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ཕྱིར་དོན་དང་དོན་མ་ཡིན་པ་ཚུལ་བཞིན་ཤེས་པ་ནི། སྡུག་ཀུན་གྱིས་བསྡུས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་འགོག་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་རྣམ་བྱང་གི་ཕྱོགས་གཉིས་པོ་ལ། གང་དག་རང་གི་བློ་མ་འཁྲུལ་པར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དེ་ལྟར་འདོམས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་སེམས་དང་མཐུན་པའི་གྲོགས་དག་གིས་གྲོགས་པོ་གཞན་གྱི་ཕན་པ་མི་ཕན་པའི་བྱ་བ་ཤེས་ནས་རང་གིས་ཇི་ལྟར་ཤེས་པ་དེ་གྲོགས་གཞན་ལ་སྟོན་པ་བཞིན་ནོ།

这样，通过这五种事业，王子们就如同众生的母亲。同样地，对一切众生恒常地：
使他们对三宝生起信心，就像父亲通过种子生子一样，因为这是获得三乘身体的因；教授增上戒律等三种增上学，就像父亲教导儿子各自家族相应的工艺和传统；为使他们从轮回苦中解脱，就像父亲使儿子娶妻并让他们享受欢乐；为了众生的缘故，向佛陀祈请不入涅槃和转法轮等，就像父亲为了儿子的生命和福祉而向主人和朋友等托付嘱咐；为了断除众生相续中的烦恼障和所知障，就像父亲清除儿子的债务负担一样。如此，通过这五种事业，诸王子如同众生的父亲。
菩萨对于智慧狭小的众生，不宜向他们宣说那些深广、不可思议的大乘法义，因为他们会恐惧而舍弃，所以对这些众生保密而不宣说，就像世间亲属或亲友团体对可能危害其他亲属生命和福祉的言论保密一样。对于违背三学的人，指责他们说"你这样做不好"并指出过患，就像亲友指责并阻止自己的亲属做不应做之事；见到具有三学圆满功德的众生时，随即赞叹他们，使他们欢喜而不舍弃这些功德，就像亲友们对做了好事的亲属表示欢喜与赞美；为使众生通达圣道，给予作为方便的关键教授，就像亲友对自己的亲属提供内外事务的建议和帮助；向众生宣说障碍修道的欲乐诱惑、恶友等魔罗和魔业，就像亲属们保护其他亲属免受敌人、牢狱、盗贼、火灾、水灾等伤害。通过这五种事业，诸王子如同众生的亲友。
菩萨为了众生的利益和安乐，如理了知何为有益、何为无益，即对苦集所摄的烦恼方面和灭道所摄的清净方面这两个方面，自己的智慧不错乱、不颠倒地了知后，如是教导众生，就像世间志同道合的朋友知道其他朋友的有益与无益之事后，将自己所知道的告诉其他朋友一样。


 །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཕུན་ཚོགས་ཚངས་དབང་འཁོར་བསྒྱུར་སོགས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་མིན་པ་ཡི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོང་འཕང་གི་བར་གྱི་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་སྟེ་མཐའ་དག་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་གྲོགས་པོས་གྲོགས་གཞན་ལ་སྲོག་དང་སྲིད་ལ་འཕྲལ་དང་ཡུན་དུ་ཕན་པའི་དངོས་པོ་སྟོབ་པ་བཞིན་ནོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་དུས་རྟག་ཏུ་སྐྱོ་བ་མེད་པས་གནས་པ་ནི་གྲོགས་པོས་གྲོགས་ཀྱི་དོན་བྱེད་པ་ལ་མི་སྐྱོ་བ་བཞིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་
2-319a
དོན་བྱེད་པ་ལ་བདུད་དང་དཀའ་སྤྱད་སོགས་ཀྱིས་ནམ་ཡང་མི་ཕྱེད་ཅིང་མི་ཚུགས་པ་ནི། གྲོགས་པོ་ཡིད་བརྟན་དང་ལྡན་པ་ཕྲ་མ་སོགས་ཀྱིས་འབྱེད་པར་མི་ནུས་ཤིང་རྟག་ཏུ་མཛའ་བ་མི་ཕྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྟག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཕན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་བདེ་བར་འདོད་པ་ལས་མི་གཡོ་བ་ནི་གྲོགས་པོས་མཛའ་བ་གཞན་ལ་དུས་རྟག་ཏུ་ཡུན་དུ་ཕན་པ་དང་འཕྲལ་དུ་བདེ་བ་འདོད་པའི་སེམས་མི་གཏོང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ལས་ལྔ་དག་གིས་རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡིད་མཛའ་བའི་གྲོགས་པོ་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སེམས་ཅན་གང་དག་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་དུས་རྟག་ཏུ་བརྩོན་པ་དང་ལྡན་ཞིང་། མི་གཡེལ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་ཚུལ་བཞིན་བསྒོ་བ་ཉན་པའི་བྲན་རྣམས་རྗེ་བོའི་བྱ་བ་ལ་སྤྲོ་ཞིང་ལེ་ལོ་མེད་པར་འཇུག་པ་བཞིན་ནོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་ལས་ཡང་དག་པར་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་མ་ནོར་བར་སྨྲ་བ་ནི། བྲན་བཟང་པོ་དག་གིས་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་རྫུན་མེད་པར་རྗེ་བོ་ལ་སྨྲ་བ་བཞིན་ནོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་པ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པ་དང་། ཕར་ཕན་གཏགས་ཀྱང་ཚུར་གནོད་པ་བྱེད་པའི་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་རྣམས་ལ་བཟོད་པ་ནི་བྲན་རྣམས་རྗེ་བོས་བརྡུང་བརྡེག་དང་ཚིག་རྩུབ་མོས་གཤེ་ཡང་བཟོད་ལ་དེའི་ངག་དང་དུ་ལེན་པ་བཞིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་འདས་
2-319b
མ་འདས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཉིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི། བྲན་རྣམས་ཀྱིས་རྗེ་བོས་གང་དུ་བསྒོ་བ་ཡིད་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་ཅིང་སྟོབ་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་སེམས་ཅན་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་ཚོགས་ཐོབ་པ་དེ་ཡི་ཐབས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ལ་མཁས་པ་ནི། བྲན་བཟང་པོ་དག་རྗེ་བོས་ཅི་དང་ཅི་བསྒོ་བའི་ལས་རྣམས་མྱུར་དུ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བུའི་ལས་ལྔ་པོ་དག་གིས་རྒྱལ་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྲན་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་དག་རང་གིས་ས་བརྒྱད་པར་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་ནི་སློབ་དཔོན་རང་ཉིད་མང་དུ་ཐོས་ཤིང་ཤིན་ཏུ་མཁས་པ་དག་གིས་སློབ་མ་གཞན་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་ལྟ་བུ་དང་། གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་དང་མཐུན་པར་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོན་པ་ནི་སློབ་དཔོན་མཁས་པས་སློབ་མས་ཅི་དང་ཅི་འདོད་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རྣལ་འབྱོར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་སློབ་དཔོན་བཟང་པོས་སློབ་མ་ལ་དུས་མི་བརྒྱང་པར་མྱུར་དུ་སློབ་པ་བཞིན་ནོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དུས་རྟག་ཏུ་ཁྲོ་ཚུལ་དང་བསྡིག་སྤྱོད་མི་བྱེད་པར་བཞིན་གྱི་མདངས་འཛུམ་ཞིང་མཛེས་པར་སྟོན་པ་ནི་སློབ་དཔོན་སློབ་མ་ལ་བྱམས་པས་རྟག་ཏུ་བཞིན་འཛུམ་ཞིང་ཚིག་འཇམ་པོར་སྨྲ་བ་བཞིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
向众生赐予世间圆满如梵天、帝释、转轮王等的安乐，以及出世间圆满乃至佛陀果位的一切安乐，就像朋友给予其他朋友对生命和福祉有即时和长远利益的物品一样。恒常无厌倦地致力于众生利益，就像朋友为朋友做事不感疲倦一样。菩萨为众生利益而行事时，魔障和苦行等永远无法分离和动摇他，就像可靠的朋友不会被离间等所分裂，永远保持不变的友谊一样。诸菩萨恒常不动摇地希望以出世间功德利益一切众生，以世间功德令他们安乐，就像朋友不舍弃对其他朋友常求长远利益和即时安乐的心一样。如此，通过这五种事业，诸佛子如同一切众生的知心朋友。
诸菩萨对于应当成熟的众生恒常精进不懈，就像世间善于听从指示的仆人对主人的事务热心而不懒惰地投入一样。向众生宣说从一切苦中出离的无误道路，就像善良的仆人如实不虚地向主人禀报所见所闻一样。对于众生各种伤害以及恩将仇报的错误行为，都能忍受，就像仆人忍受主人的殴打、辱骂和粗暴言语，接受他的话语一样。将出世间和世间两种圆满赐予众生，就像仆人按照主人的吩咐如愿执行并供给一样。此外，精通使众生获得世间和出世间圆满的方便——圆满福德智慧二资粮，就像优秀的仆人擅长迅速完成主人各种吩咐工作的方法一样。如此，通过这五种儿子般的事业，菩萨佛子如同一切众生的仆人。
那些自己已在第八地获得无生法忍的菩萨，希望一切众生都获得无生法忍，就像自身多闻极为博学的老师摄受其他学生一样。根据所化众生的根机相应地教授三乘一切法，就像智者老师教授学生所希求的各种法一样。使众生成就止观瑜伽，就像良师不拖延时间而迅速教导学生一样。对一切众生始终不显示愤怒和威吓行为，而是展现面容光彩微笑美好，就像老师因慈爱而始终对学生面带微笑，言语温和一样。


 །སེམས་ཅན་
2-320a
རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱས་ཀྱང་ལན་དུ་རང་ཉིད་ལ་ཕན་འདོགས་པ་འདོད་པ་དང་། ཕན་བཏགས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་རང་ཉིད་ལ་སྨིན་པ་ལ་མི་ལྟ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་སློབ་མ་ལ་བྱམས་པས་ཆོས་བསྟན་པ་ཡང་ཟང་ཟིང་ལ་མི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ལས་ལྔ་པོ་དེ་དག་གིས་རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ལ་ཤིན་ཏུ་བརྩོན་པས་སེམས་ཅན་ཚོགས་གཉིས་མ་རྫོགས་པ་རྣམས་ཚོགས་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་མཁན་པོས་སློབ་བུ་རྣམས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་སྦྱོང་གི་བསླབ་པ་བྱིན་ནས་རབ་ཏུ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་འདྲའོ། །ཚོགས་བསགས་པ་རྣམས་མྱུར་དུ་འབྲས་བུའི་ས་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་ནི་མཁན་པོས་སློབ་བུ་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་དགེ་སློང་གི་དངོས་པོར་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྣམ་གྲོལ་མྱང་འདས་ཐོབ་པའི་ལམ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤོང་བར་བྱེད་དུ་འཇུག་ཅིང་འདུལ་བ་ནི་མཁན་པོས་སློབ་བུ་རྣམས་ལ་བསླབ་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཕམ་ལྷག་ལྟུང་བྱེད་སོགས་སྟོན་ཅིང་ཉེས་པ་སྤོང་དུ་འཇུག་པ་བཞིན་ནོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་མཁན་པོས་སློབ་བུ་ལ་ཟང་ཟིང་དང་ཆོས་ཀྱིས་ཕན་བཏགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་མཁན་པོའི་ལས་སུ་བྱ་བ་ལྔ་དང་འདྲ་བར་ལས་ལྔ་དག་གིས་སེམས་ཅན་
2-320b
ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཁན་པོ་འདྲ་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ། །
报恩
ལྔ་པ་ལན་དུ་ཕན་འདོགས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཕར་ཕྱིན་ལ་བཀོད་པས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་བཏགས་ན། སེམས་ཅན་དེ་དག་གིས་ཕར་ཕྱིན་མ་ཉམས་པར་བསྒྲུབ་པ་དེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལན་དུ་ཕན་བཏགས་པ་ཡིན་པའི་ཚུལ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཡོ་བྱད་རྣམས་བྱིན་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོ་བྱད་དང་ལྡན་པར་བྱས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དྲིན་དུ་གཟོ་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ལོངས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་གིས་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ལ་མ་ཆགས་པར་སྦྱིན་པ་བྱས་ན་འདི་དག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་བཏགས་སོ་ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་དག་ལ་དྲིན་དུ་གཟོ་བར་བྱེད་དོ།

为众生做了善事却不希望对方回报自己，也不看重善行回报成熟于自己的果报，就像老师出于慈爱教法给学生却不看重物质回报一样。如此，通过这五种事业，诸佛子如同一切众生的老师。
诸菩萨由于极其精进地致力于一切众生的利益，使未圆满二资粮的众生圆满资粮，就像亲教师引导学生从在家到出家，授予沙门学处而使他们出家一样。使积聚资粮的众生迅速解脱到果地，就像亲教师使出家弟子受具足戒成为比丘一样。引导众生断除获得解脱涅槃之道——六波罗蜜多的违品，就像亲教师向弟子们宣说学处的违品——波罗夷、僧残、波逸提等，使他们断除过失一样。使众生获得世间和出世间圆满，就像亲教师以财物和法义利益弟子一样。如此，以与亲教师五种事业相类似的五种事业利益一切众生的诸佛子，被称为如同一切众生的亲教师。
报恩
第五，报答恩德：菩萨使众生安住于波罗蜜多而利益众生时，这些众生不退失而修持波罗蜜多，由此报答菩萨的恩德的方式是：菩萨赠予资具使众生拥有资具，这些众生回报菩萨恩德，同样，当拥有受用的众生对受用无执而行布施时，菩萨认为"这些人利益了众生"而感恩他们。


 །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བཀོད་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་གིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་གནོད་པ་སྣ་ཚོགས་བྱས་ཀྱང་གནོད་པའི་བསམ་པ་མེད་པར་འདིས་བཟོད་པའི་རྒྱུ་བྱས་པས་བདག་ལ་ཕན་བཏགས་སོ་ཞེས་བྱས་པ་གཟོ་བ་དང་ལྡན་པའི་བཟོད་པ་ལ་གནས་པ་དེ་བཞིན་བཟོད་པ་དེ་ལ་བཀོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བཟོད་པར་བྱས་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་བརྩོན་འགྲུས་བསྒྲུབ་པ་དང་། བསམ་གཏན་བསྒྲུབ་པ་དང་ཤེས་རབ་སྒྲུབ་པ་ལ་བཀོད་ན་དེ་དག་བྱང་
2-321a
ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དྲིན་དུ་གཟོ་བ་ལྟར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་གསུམ་བསྒྲུབ་པ་ལ་བཀོད་པ་དེ་དག་གིས་དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པ་ལ་ཡང་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ལ་དྲིན་དུ་གཟོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་འགྲེལ་པར་བཤད། དོན་དུ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་ལ་དེ་ལྟར་འཇུག་པའི་ལུས་ཅན་དག་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ནི། རང་རང་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཕན་བཏགས་པ་དེ་བཞིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་ལན་དུ་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཕར་ཕྱིན་བསྒྲུབ་པ་དེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐུགས་ཡོངས་སུ་མགུ་བར་འགྱུར་གྱི། ཟང་ཟིང་གི་ཕན་ལན་བྱེད་པ་སོགས་རྣམ་པ་གཞན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་མི་འདོད་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་བྱས་པ་གཟོ་བའི་སེམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཕར་ཕྱིན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་འདི་དག་གིས་བདག་ལ་ཕན་བཏགས་སོ་ཞེས་དགོངས་ཤིང་བྱས་པ་ཤེས་པར་མཛད་དོ། །ཞེས་སོ། །འདི་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ཏེ་ཟང་ཟིང་མེད་པའི་རེ་བའོ། །
欲回报
དྲུག་པ་རེ་བའི་རྣམ་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རེ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་ནི། རྟག་ཏུ་རང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཇི་ལྟར་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཞེས་རེ་ཞིང་འདོད་པ་དང་། ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་མི་མཐུན་ཇི་ལྟར་ཉམས་ཤིང་འབྲི་བར་འགྱུར་ཞེས་རེ་ཞིང་འདོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་དད་པ་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་དགེ་བ་ལ་བཀོད་པ་དང་། དགེ་བ་བྱེད་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་སྨིན་པར་བྱའོ་ཞེས་
2-321b
རེ་ཞིང་འདོད་པ་དང་། ས་དང་པོ་ཐོབ་ནས་གཉིས་པ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ནས་ས་བཅུ་པའི་བར་དུ་དེ་ལྟར་ས་བཅུ་ལ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་རེ་ཞིང་འདོད་པ་དང་། ས་བཅུ་འདས་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་རེ་ཞིང་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །རེ་བ་འདི་ལྔ་ལས་གཞན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཕུན་ཚོགས་དང་། ཉན་རང་གི་ལམ་དང་འབྲས་བུ་ལ་རེ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་སྐྱེ་བ་འདི་ནི་བསམ་པའི་རེ་བའི་ཡོན་ཏན་ནོ།

同样，菩萨安置众生于持戒后，这些众生不失坏戒律，并且即使对菩萨造作各种伤害，菩萨也没有加害的念头，而是想："这使我获得忍辱的因，利益了我"，具有如此感恩的忍辱。同样，众生被安置于忍辱后，也如此修持忍辱。众生被安置于精进修持、禅定修持和智慧修持时，他们对菩萨感恩，菩萨也对这些被安置于修持这三者的众生心怀感恩，因为他们也投入于如此修持。
如论释所说，实际上，那些如此趣入六波罗蜜多的有情，对诸菩萨来说，如同菩萨曾利益他们各自一样，他们也回报菩萨的恩德。因为通过如此修持波罗蜜多，使菩萨内心完全欢喜，而菩萨并不希望物质回报等其他形式的回报，所以众生也以感恩之心如此修持波罗蜜多，而菩萨也思维"这些人利益了我"，了知他们的恩德。这也是菩萨殊胜功德——无物质期望。
欲回报
第六，期望的方式：菩萨有五种期望：常常期望和希求自己和他人相续中的六波罗蜜多如何增长；期望和希求六波罗蜜多的违品如何衰减和减少；期望和希求众生未生起信心者生起信心，已生起信心者安住于善行，行善者趣向成熟；获得第一地后，期望和希求如何获得第二地，乃至第十地，如此期望和希求十地中逐渐增上；超越十地后，期望和希求获得无上菩提。除这五种期望外，对世间圆满和声闻缘觉的道果，丝毫不生起期望，这是发心期望的功德。


 །
所行无欺
བདུན་པ་སྦྱོར་བ་ཆུད་མི་ཟའི་ཡོན་ཏན་ནི། །ཉན་རང་རྣམས་བདག་འབའ་ཞིག་གི་དོན་དུ་ཞུགས་པས་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་མེད་པས་ཆུད་ཟོས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པས་རེ་བའི་སྒོ་ནས་སྦྱོར་བ་བརྩམས་པ་ཕལ་ཆེར་འབྲས་བུ་མེད་པས་ཆུད་ཟོས་པར་འགྱུར་ན་ཡང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རེ་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པས་ལས་སུ་ཅི་དང་ཅི་བྱས་པ་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་འགྲུབ་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཡོན་ཏན་ནི། སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་བཞི་ཆུད་མི་ཟ་བ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་སྐྲག་པར་གྱུར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྦྱོར་བ་ཆུད་ཟོས་པར་འགྱུར་ན་ཡང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་འཇིགས་པ་སྤང་ཞིང་གཞན་གྱི་སྐྲག་པའང་སེལ་བས་ན། ཐེག་ཆེན་ལ་སྦྱོར་བ་ཆུད་མི་ཟ་བ་དང་། གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཕུན་ཚོགས་འདོད་པ་དང་ཉན་རང་གི་ལམ་འབྲས་འདོད་པའི་ཕྱིར་སེམས་བསྐྱེད་ན་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྦྱོར་བ་ཆུད་ཟ་
2-322a
ན་ཡང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་ལྟར་སེམས་མི་བསྐྱེད་ཀྱི་བདག་དང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་པ་ལས་མ་ཉམས་པས་སྦྱོར་བ་ཆུད་མི་ཟ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་བསྒྲུབ་པའི་ཐབས་སོགས་མི་ཤེས་པས་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་ན་སེམས་བསྐྱེད་ལས་ལོག་སྟེ་ཆུད་ཟ་བ་སྲིད་ཀྱང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་དང་འབྲས་བུ་ལ་ཐེ་ཚོམ་དག་ནི་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་དེས་ན་སྦྱོར་བ་ཆུད་མི་ཟ་བ་དང་། གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཞི་ལྷག་གི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གདམས་ངག་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རང་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྒྲུབ་ཅིང་གཞན་ལ་མི་སྟོན་ན་ཆུད་ཟ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ནི། སྒྲུབ་པ་ཡི་ནི་གདམས་ངག་ཐོབ་པ་ལ་གདམས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རང་གིས་ཉམས་སུ་ལེན་ཞིང་གཞན་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་པས་སྦྱོར་བ་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་བཞི་པོ་འདི་ནི་རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་རྟག་ཏུ་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡིན་ནོ།

所行无欺
第七，修行不虚耗的功德：声闻缘觉仅为自己利益而趋入，不做利他事业，故成虚耗；世间人以期望为门而开始的修行大多无果而成虚耗。然而，菩萨具有正确圆满的期望，所做的一切事业都能如实成就而不虚耗的功德有四种修行不虚耗：
若对甚深广大的大乘法生起恐惧，菩萨对大乘的修行就会虚耗。但是诸菩萨断除对甚深广大大乘法的恐惧，并消除他人的恐惧，因此对大乘的修行不虚耗。
若为求世间圆满和声闻缘觉道果而发心，大乘修行就会虚耗。但菩萨不如此发心，而是为使自己和众生都发起无上菩提的正确发心，因不退失菩提正发心，所以修行不虚耗。
虽然发菩提心，但若因不知菩提成就方法等而生疑惑，则可能背离发心而虚耗。但菩萨断除对大乘道果的疑惑，因此修行不虚耗。
如果不按照诸佛菩萨所教导的地、波罗蜜多、止观瑜伽教授那样自己修行，也不教授他人，则会虚耗。而菩萨获得修行教授后，如教导般自己实践并教授他人，所以修行不虚耗。
如此，这四法是诸佛子恒常不虚耗的[功德]。


 །
清净行
བརྒྱད་པ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ནི། དེ་ལྟར་ཆུད་མི་ཟ་བ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ལས་སུ་བྱེད་པ་རྣམས་མ་ནོར་བར་ཚུལ་བཞིན་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ནི། བྲེལ་ཞིང་ཕོངས་པ་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པ་གསུམ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་རྫོགས་པར་བྱིན་
2-322b
ཡང་། ཚེ་འདིར་རང་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་རེ་བ་དང་། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་རང་ཉིད་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོར་འགྱུར་བའི་རེ་བ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཁོར་བར་མངོན་མཐོའི་ཡང་སྲིད་མི་འདོད་པར་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བ་དང་། གནོད་པ་བྱས་པ་ལ་ལུས་དང་ངག་གིས་གནོད་ལན་མི་བྱེད་པ་ཙམ་མིན་པར་ཡིད་ལ་ཁོང་ཁྲོ་གཏན་ནས་མི་སྐྱེ་བས་སྒོ་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་ནས་བཟོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་བཟང་ངན་སུས་གནོད་ཀྱང་བཟོད་པ་དང་གནོད་པ་ཆེ་ཆུང་ཅི་བྱས་ཀྱང་དེ་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་བཟོད་པ་དང་། ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་འགའ་ཙམ་དང་། ཐེག་པ་འགའ་ཙམ་ལ་བརྩོན་པ་མ་ཡིན་པར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་བརྩོན་པ་དང་། ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་ཡོན་ཏན་རྫོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བརྩོན་པས་དགེ་བའམ་ཡོན་ཏན་ཀུན་འབྱུང་བའི་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་དང་། དེ་བཞིན་བསམ་གཏན་བཞི་དང་གཟུགས་མེད་བཞི་ཡི་ཏིང་འཛིན་ཐོབ་ཀྱང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་མིན་པ་སྟེ་གཟུགས་མེད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྫོགས་པ་དང་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་མི་ནུས་པས་གཟུགས་ཁམས་དང་འདོད་པར་སྐྱེ་བ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ནས་རྫོགས་སྨིན་བས་པོ་ཆེ་མཛད་པ་དང་། ཐབས་ཤེས་གང་རུང་དང་བྲལ་བ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཆིང་བ་ཡིན་པས་ཆོས་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་དང་། 
2-323a
སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཐབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ་དེ་ལྟ་བུ་ནི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་ལ་བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཚུལ་བཞིན་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་མི་རེ་བའི་སྦྱིན་པ་དང་། སྲིད་པའི་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་མི་གནས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བ་མེད་པའི་བཟོད་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་སྡུད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱིས་མ་གོས་པའི་བསམ་གཏན་དང་། ཐབས་ལ་མཁས་པའི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཤེས་རབ་དང་། ཞེས་གསུངས་སོ།

清净行
第八，正确修行：如此安住于不虚耗的菩萨，通过身语意三门所作的事业，无误如法地正确修行：
对于贫穷匮乏者，虽完满地给予三种布施如其所愿，但不期望此生他们回报自己，也不期望来世自己获得大受用的布施，这是对布施波罗蜜多的正确修行。
同样，不求轮回中的善趣转生，而为获得无上菩提而持守戒律；对于造作伤害者，不仅身语不以伤害回报，而且心中完全不生起愤怒，以三门全面修忍辱；对于任何众生，无论善恶，无论其伤害大小，都能忍受；不仅精进于某些波罗蜜多和某些乘，而是精进于一切波罗蜜多和一切乘道果功德圆满的大乘精进，以勤修一切善法或功德；
同样，虽获得四禅和四无色定的禅定，但不生于无色界，因为在无色界无法圆满佛法和成熟众生，而是生于色界和欲界，特别是生于欲界后广大地圆满[佛法]和成熟[众生]；由于离开智慧或方便任一都是菩萨的束缚，所以通过了知诸法空性的智慧和以大悲摄受众生的四摄事相结合，使众生完全成熟，这是具足智慧方便，如此坚定于六波罗蜜多的诸菩萨如法正确修行。
如此，《圣宝积经》中也说："不期望异熟果报的布施，不住于一切有之生的戒律，对一切众生无嗔恨的忍辱，摄集一切善根的精进，不染无色界的禅定，以善巧方便具足四摄事而成熟众生的智慧。"
;


 །
具平等与差别有缘者
དགུ་པ་ཉམས་པ་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི། གང་ལ་གནས་ནས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ལས་ཉམས་པ་དང་། གང་ལ་གནས་ན་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་འཕེལ་ཞིང་བོགས་ཐོན་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་གནས་པ་དེ་དག །ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཉམས་ཤིང་འབྲི་བ་དང་། གཉེན་པོའི་ཆོས་རྣམས་ཟླ་བ་ཡར་གྱི་ངོ་བཞིན་དུ་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ་དེའི་ཉམས་དང་འཕེལ་བའི་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་ལས་ཉམས་པ་ནི་འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཆགས་ན་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་མི་ནུས་པས་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་ལས་ཉམས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བསླབ་
2-323b
ཚིག་ཕྲ་མོ་རལ་ཞིང་ཉམས་པ་དང་བཅས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕར་ཕྱིན་ལས་ཉམས་པ་དང་། མཁན་སློབ་དང་གང་ཟག་ཡོན་ཏན་ཅན་ལ་སྒོ་གསུམ་མི་འདུད་པའི་ང་རྒྱལ་དང་ཉིད་ཀྱིས་གུས་པར་མི་བཟོད་པས་བཟོད་པ་ལས་ཉམས་པ་དང་འདོད་པ་བསོད་ཉམས་ཀྱི་མཐའ་ལ་ཞེན་ནས་གནས་པས་བརྩོན་འགྲུས་ལས་ཉམས་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་རོ་མྱང་བས་བསམ་གཏན་གྱི་ཕར་ཕྱིན་ལས་ཉམས་པ་དང་། རྫས་ཀྱི་དངོས་པོར་ཞེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་མཚན་མར་མི་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ལས་ཉམས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་དྲུག་ནི་བརྟན་པ་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ལས་ཉམས་པའི་རྒྱུའོ། །གཉིས་པ་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་ནི། དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མ་ཆགས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་མ་ཉམས་པ་དང་། ང་རྒྱལ་མེད་པ་དང་། བསོད་ཉམས་ལ་མ་ཞེན་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་རོ་མི་མྱང་བ་དང་། དངོས་པོ་ལ་མཚན་མར་མི་རྟོག་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ནི། ཉམས་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར། ཕར་ཕྱིན་དྲུག་འཕེལ་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་སྐལ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཆོས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །
影像与真实
བཅུ་པ་གཟུགས་བརྙན་དང་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བ། ཕར་ཕྱིན་དྲུག་དངོས་ལས་ཉམས་ཏེ་གཟུགས་བརྙན་ཙམ་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་སྦྱིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ནས་མི་སྦྱིན་པ། དངོས་སུ་སྦྱིན་ནས་ལྐོག་ཏུ་ལེན་པ་སོགས་སྦྱིན་བརྫུ་བྱེད་པ་སྦྱིན་ཚུལ་དུ་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ཙམ་དང་། དེ་བཞིན་བསྲུང་བྱའི་ཉེས་པ་རྣམས་ལ་རྒྱུན་དུ་སྤྱད་ཀྱང་གཞན་ངོར་ཚུལ་
2-324a
ཁྲིམས་བསྲུང་བ་ལྟར་ཚུལ་འཆོས་བྱེད་པ་དང་། གཞན་ལ་མི་བཟོད་པར་ཞེ་སྡང་ཡོད་ཀྱང་བཟོད་མདོག་གི་ལུས་ཀྱི་བཞིན་མཛེས་པ་ནི་སྟོན་པ་དང་ངག་འཇམ་པར་སྨྲ་བ་དང་། དེ་བཞིན་རྒྱུན་དུ་བརྩོན་པ་མེད་ཀྱང་མང་པོའི་ཁྲོད་སོགས་སུ་འཕྲལ་དང་འཕྲལ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ལ་འཇུག་པ་ཙམ་དང་ལུས་དབེན་པར་གནས་ཤིང་ཞི་བ་ལྟར་སྟོན་པ་དང་ངག་གི་སྨྲ་བ་སྤངས་ཏེ་ཞི་བ་ལྟར་གནས་ཀྱང་སེམས་བསམ་གཏན་ལ་མི་གནས་པར་རྣམ་གཡེང་གི་ངང་དུ་འཕྱན་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ཆོས་ཀྱི་དོན་ལེགས་པར་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་མེད་ཀྱང་། སྒྲའམ་གཏན་ཚིགས་སོགས་ཀྱི་དོན་ཅི་རིགས་ཤེས་པས་ཚིག་ལ་འཆེལ་ནས་འཐད་མི་འཐད་ཡིན་མིན་སོགས་ཀྱི་ཚིག་གི་སྨྲ་བ་མང་པོ་རྩོམ་པ་ལ་མཁས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྟར་བླུན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་སྟོན་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་ཏེ། ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་དོན་དེ་དག་ཚུལ་བཞིན་སྒྲུབ་པ་དང་བྲལ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དག་གིའམ་རྣམས་ཀྱི་ནི།ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ཡང་དག་པ་མིན་པ་གཟུགས་བརྙན་ཙམ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བཤད་དོ། །ཕར་ཕྱིན་ཡང་དག་པ་ནི། ཡང་དག་མིན་པ་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ཆོས་དྲུག་པོ་དེ་ལས་བཟློག་པར་གྱུར་པའི། སྦྱིན་པ་ཡང་དག་པ་ནས། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཀྱི། ཕར་ཕྱིན་དེ་དག་ནི་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་བཤད་དོ།

具平等与差别有缘者
第九，衰减与特殊法的区别：安住于何处会导致衰减六波罗蜜多，安住于何处则使波罗蜜多增长且获得进展的特殊法。那些安住于正确修行的菩萨，使六波罗蜜多的违品衰减减少，对治法如同上弦月般增长。其衰减与增长的区别是：贪著欲乐受用则无法布施，因此从布施波罗蜜多衰减；同样地，违犯微细学处而有失坏则从持戒波罗蜜多衰减；对亲教师、阿阇黎和有功德的人不以三门恭敬的我慢，以及自己不能忍耐尊敬他人，则从忍辱衰减；执著于欲乐和享乐的边际而安住，则从精进衰减；贪著禅定的滋味，则从禅定波罗蜜多衰减；执著于实体事物的分别念，则从无相智慧衰减。如此这六种是坚定菩萨从波罗蜜多衰减的因。
第二，特殊法：对治这些的不贪著受用，不失坏戒律，无我慢，不执著享乐，不贪著禅定之味，不对事物起相分别的菩萨们，由于远离衰减方面，应知是具有六波罗蜜多增长特殊缘分的法。
影像与真实
第十，影像与真实的区别：衰减六波罗蜜多实质而仅成为影像者：宣称布施内外物却不施予，表面布施而暗中取回等冒充布施，伪装布施方式如幻化般，这只是布施波罗蜜多的影像。同样，虽经常行持应防护的过失，但为了他人面子而伪装持戒；虽对他人不能忍而有嗔恨，却显露表面忍耐的悦意容颜并温和言语；同样，虽无经常精进，但在众人中等场合偶尔行持精进；身虽安住寂静处示现寂静相，语虽断言语示现寂静相，但心不住于禅定而处于散乱；同样，虽无善知三乘法义的智慧，却因了解某些文法或因明等而执著文字，在愚者中示现善于创作众多有关合理不合理、是非等言论的圆满智者。缺乏如法修持六波罗蜜多实质的这些，说为诸菩萨的六波罗蜜多非真实而仅为影像。
真实波罗蜜多是：与这六种非真实影像法相反的，从真实布施到如实了知法相的智慧为止，勤修这些的波罗蜜多，说为非虚假的真实。


 །དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཚུལ་འཆོས་པ་དང་རྣམ་པ་ཙམ་གྱི་བཅོས་མའི་
2-324b
ཕར་ཕྱིན་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཚུལ་འཆོས་པ་དང་ཟོལ་ཟོག་མེད་པར་ཕར་ཕྱིན་ཡང་དག་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཡོན་ཏན་གསེར་ལྷད་མེད་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་སྐྱོན་ཡོན་གཉིས་ཀྱི་ཆ་ནས་བསྟན་པ་དེ་དག་སྐྱོན་དེ་ལྟ་བུ་དང་མ་འདྲེས་པའི་གཉེན་པོའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པའི་སླད་དུ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །
律经
བཅུ་གཅིག་པ་འདུལ་བ་ནི། ཕར་ཕྱིན་རྣམས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་སེམས་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་རྣམས་འདུལ་བར་བྱེད་ནུས་ཏེ། གང་ཟག་གང་གིས་འདུལ་ན་བློ་ལྡན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དེ་དག་གིས་སོ། །གནས་སྐབས་གང་ལ་གནས་ནས་འདུལ་ན། ས་བཅུ་པོའི་གནས་སྐབས་ཀུན་དུའོ། །ཐབས་གང་གིས་འདུལ་ན། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་ཆོས་རྣམས་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པས་སོ། །སུ་ཞིག་འདུལ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིའོ། །གང་འདུལ་ན་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཉམས་པ་དང་བཅོས་མ་རྣམས་འདུལ་བར་བྱེད་དོ། །
授记补特伽罗
བཅུ་གཉིས་པ་གང་ཟག་ལུང་བསྟན་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི། ཕར་ཕྱིན་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ལུང་བསྟན་པ་ཐོབ་པ་ནི་གང་ཟག་གི་བྱེ་བྲག་གིས་ལུང་སྟོན་པ་དང་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ལུང་སྟོན་པ་སྟེ་བློ་ལྡན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་ལུང་བསྟན་པ་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་གི་བྱེ་བྲག་གིས་ལུང་སྟོན་པ་ལ་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དེ། རིགས་
2-325a
ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ལུང་བསྟན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་གང་ཟག་ལུང་བསྟན་པ་དང་། མངོན་དུ་གྱུར་པའི་གང་ཟག་ལུང་བསྟན་པ་དང་། མངོན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པའི་གང་ཟག་ལུང་བསྟན་པ་བཞིའི་དང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་མ་བསྐྱེད་ཀྱང་རིགས་ལ་གནས་པ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་རིགས་དང་ས་བོན་ཡོད་པ་ཞིག་ལ་དེ་ཉིད་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་ཞེས་ལུང་བསྟན་པའོ། །གཉིས་པ་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཙམ་ནས་ལུང་བསྟན་པ་དང་། གསུམ་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁོར་དེར་དངོས་སུ་འདུས་པའི་གང་ཟག་ཞིག་ལ་ཆེ་གེ་མོ་འདི་མ་འོངས་པ་ན་སངས་རྒྱས་མཚན་འདི་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལུང་བསྟན་པའོ། །བཞི་པ་འཁོར་དེར་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་མིན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གཞན་ན་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལུང་བསྟན་པའོ། །མ་འོངས་པ་ན་གང་ཟག་འདི་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ་དེ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལུང་བསྟན་པ། ཀླུ་སྒྲུབ་དང་ཐོགས་མེད་ལ་སོགས་པ་ལུང་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ལུང་བསྟན་པ་ལ་གཉིས་ཡོད་དེ། དུས་ཀྱི་ཚད་བཟུང་བ་བསྐལ་པའམ་ཚེ་རབས་འདི་ཙམ་ཞིག་གིས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་བོ་ཞེས་ལུང་བསྟན་པ་དང་། དུས་ཀྱི་ངེས་པ་མ་བཟུང་བར་མ་འོངས་པ་ནམ་ཞིག་ན་འཚང་རྒྱ་བར་ལུང་སྟོན་པའོ། །གཞན་ཡང་ལུང་བསྟན་པའི་རྣམ་གྲངས་གཉིས་ཏེ། སངས་རྒྱས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གང་ཟག་དེ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་
2-325b
པོ་འཐོབ་པར་ལུང་སྟོན་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ན་སངས་རྒྱས་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་གིས་ཁྱོད་ལུང་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལུང་བསྟན་པ་ནི་ལུང་བསྟན་པས་ལུང་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ལྟར་གཉིས་སོ།

因此，诸菩萨不行持伪装和仅表面上的虚伪波罗蜜多，而是无伪装无欺诈地行持真实波罗蜜多的功德，如同无杂质的纯金。因此，应当了解从过失和功德两方面所教导的这些内容，是为了显示不混杂如此过失的对治功德而讲述的。
律经
第十一，调伏：安住于如实修行波罗蜜多功德的诸菩萨，能够调伏其他众生相续中存在的六波罗蜜多违品。是谁在调伏？是那些具智慧的菩萨们。处于何种阶段进行调伏？在十地的一切阶段。以何种方法调伏？通过成就布施等六波罗蜜多法。调伏谁？调伏众生。调伏什么？调伏六波罗蜜多的违品——悭吝等以及衰减和虚伪。
授记补特伽罗
第十二，补特伽罗授记的区分：因具足极其清净的波罗蜜多功德而获得授记，有依补特伽罗差别而授记和依时间差别而授记两种，即具慧菩萨获得无上菩提的授记有这两种。其中，依补特伽罗差别而授记有四种：住种姓者的补特伽罗授记、发菩提心者的补特伽罗授记、现前者的补特伽罗授记和非现前者的补特伽罗授记。第一种，虽未发菩提心但住于种姓，具有六波罗蜜多种姓和种子者，预言他将成就无上菩提。第二种，从刚发无上菩提心时就授记。第三种，对实际集结于佛陀眷属中的补特伽罗授记："某某将来会成为名为某某的佛。"第四种，非亲自现前于眷属者是授记住于其他佛土的"某某菩萨"。预言未来将出现"某某补特伽罗"，他将获得无上菩提，如对龙树、无著等的授记。
依时间差别而授记有二种：确定时间期限，预言经过某某劫或某某世才能获得无上菩提；不确定时间期限，预言未来某时成佛。此外，授记还有两种类别：由佛陀亲自预言该补特伽罗将获得大菩提；预言未来某某佛将为你授记，称为"以授记授记"，如此有二种。


 །གཞན་ཡང་ལུང་བསྟན་པ་ཆེན་པོར་བརྗོད་པ་ནི། ས་བརྒྱད་པར་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཡི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི། རློམ་པའི་ང་རྒྱལ་སྤངས་པ་དང་། མཚན་མའི་འབད་རྩོལ་སྤངས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་པའི་ས་ལ་གནས་པ་རྣམས་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་དང་། རྒྱུད་ཐ་དད་ཀྱི་འཛིན་པ་མེད་པར་རང་བཞིན་ནམ་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ལས་དེ་དག་ལུང་བསྟན་པ་ནི་ཆེན་པོར་ལུང་བསྟན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པ་དེས་བདག་ཉིད་གདོན་མི་ཟ་བར་འཚང་རྒྱ་བར་རྟོགས་ནས་བདག་ཉིད་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ལུང་སྟོན་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལུང་སྟོན་པས་ན་ལུང་བསྟན་པ་ཆེན་པོའམ་ཆེན་པོར་ལུང་བསྟན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ལུང་བསྟན་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཚུལ་ནི་བྱང་སེམས་དེ་ཡི་ཞིང་འདི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་པའི་དུས་ཀྱི་མཚན་གང་ཡིན་པའི་མིང་དང་ནི། དུས་ནམ་ཞིག་སངས་རྒྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་དུས་ཀྱི་བསྐལ་པའི་མིང་དང་ནི། སངས་རྒྱས་དེའི་འཁོར་ཅི་ཙམ་པ་དང་། དེའི་དམ་པའི་ཆོས་དག་ཀྱང་ཅི་ཙམ་གནས་པའི་སྒོ་ནས་ལུང་བསྟན་པ་དེར་འདོད་དོ། །
定解
བཅུ་གསུམ་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་ངེས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་
2-326a
ཀྱིས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འདུན་པ་ལས་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་སོགས་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་། མཐར་ཐུག་གི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་མ་ཐོབ་པར་དེའི་བར་གྱི་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་དྲུག་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་ཐོབ་པར་ངེས་ཏེ། གང་ཞེ་ན། བློ་ལྡན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་དེ་སྐྱེ་བ་གང་དང་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེར་དུས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ། སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ཚངས་པ་བརྒྱ་བྱིན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ངེས་པར་ཐོབ་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལྷ་དང་མི་སོགས་གང་དང་གང་དུ་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བ་འཐོབ་པར་ངེས་པ་དང་། བཟོད་པའི་འབྲས་བུ་གཞན་དོན་དུ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མི་སྐྱོ་བར་ངེས་པ་དང་། བརྩོན་པའི་འབྲས་བུ་དུས་རྟག་ཏུ་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་ངེས་པར་སྒོམ་པའམ་གོམས་པར་བྱེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་བུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ལས་ནམ་ཡང་ཉམས་པ་མེད་པར་ངེས་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་མཐུས་རྫུ་འཕྲུལ་སོགས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་མཐུ་ཐོབ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ངེས་པར་འགྲུབ་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་བཟོད་པ་འཐོབ་པ་ལ་ངེས་པར་འགྱུར་ཏེ། ལམ་འོག་མ་རྣམས་སུ་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་རྩོད་མེད་ཆ་འདྲ་དང་དངོས་ས་བརྒྱད་པ་ན་འཐོབ་པ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་ངེས་པའོ། །
无碍
བཅུ་བཞི་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱ་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི། གང་མ་བྱས་ན་བླ་
2-326b
མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་མི་རྒྱ་བས་ངེས་པར་མི་བྱར་མི་རུང་བའི་ཆོས་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་དངོས་འབྱོར་དང་ཡིད་ཀྱིས་མོས་པའི་མཆོད་པ་ནི་མི་བྱར་མི་རུང་སྟེ་འདི་ནི་སྦྱིན་པའི་བྱེ་བྲག་གོ།

此外，称为大授记的是：八地获得无生法忍的诸菩萨，因已断除傲慢我慢，已舍弃有相精进，与诸佛及住清净地的佛子菩萨们，无有各别相续之执著，已成为一体本性或实质，对他们的授记称为大授记。获得八地者，了知自己必定成佛后，自己向自己授记"我将成佛"，而诸如来也授记，因此称为大授记或称为大授记。
此外，授记的类别方式是：这位菩萨的刹土名为某某，成佛时期的名号是什么，何时成佛，成佛时劫的名称，那位佛的眷属有多少，他的正法将住世多久，通过这些方面而作授记，是为所许[的授记方式]。
定解
第十三，必定确定：诸菩萨虽然因希求获得无上菩提而不求暂时受用等，但在未获得究竟大菩提之前，其间的一切生世中也必定获得六波罗蜜多的六种果报。哪些呢？具慧菩萨如实修持六波罗蜜多者，无论生于何处，在一切时中，必定获得布施果报——梵天、帝释、转轮王等圆满受用；戒律果报——必定获得生于他所欲生的天、人等处；忍辱果报——必定为利他而不厌倦痛苦；精进果报——必定恒时修习或串习善法；禅定果报——获得禅定后必定永不退失；以禅定力获得神通等神变力后，必定成就利益众生之事；智慧果报——必定获得任运成就的无分别智慧忍，在下位道中获得无分别智慧中无争议相似分，实质上在八地获得，这些是必定确定的。
无碍
第十四，必定应作的区分：若不做则无法证得无上菩提，故必定应做不可不做的法，称为必定应作。有哪些呢？对诸如来以实物供养和意念信解供养是不可不做的，这是布施的差别。
;


 བསླབ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་ཉམས་པ་ནི་མི་བྱར་མི་རུང་བས་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་བ་ཡི་དབང་གིས་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བར་འདོད་པས་བཟོད་པ་བསྒོམ་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་བ་བསྒོམ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་ཐོབ་པའི་ཆེད་དུ་འདུ་འཛི་མེད་པའི་དགོན་པར་གནས་ཤིང་བག་ཡོད་པ་ལ་གནས་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཆེད་དུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་ཅིང་མདོ་སྡེ་སོགས་གསུང་རབ་ཀྱི་ཆོས་ཐོས་པའི་དོན་ལ་ངོམས་མི་ཤེས་པ་ཉིད་ནི་ས་རྣམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀུན་ལ་བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡི། གདོན་མི་ཟ་བར་བྱ་དགོས་པ་ཉིད་དོ། །
常作
བཅོ་ལྔ་པ་རྟག་པར་རྒྱུན་དུ་བྱ་བ་ནི། དུས་རེས་འགའ་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་བྱ་བ་དྲུག་ནི་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་རྫོགས་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ཏེ། སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་པའི་ཆེད་དུ་རྟག་ཏུ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་ཆགས་པའི་ཉེས་དམིགས་ཤེས་པ་སྟེ། སྲིད་པའི་འདོད་ཡོན་རྣམས་ནི་མི་རྟག་པ་སྤྲིན་དང་གློག་ལྟ་བུ། དེ་ལ་ཆགས་ན་སྡུག་བསྔལ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་དུག་ཅན་གྱི་ཟས་དང་མེ་འབར་བའི་རླུབས་དང་། རལ་གྲིའི་སོ་དང་། སྦྲུལ་གྱི་ཚང་ལྟ་བུ། ཡིད་བརྟན་མེད་པ་སྒྱུ་མ་
2-327a
དང་རྨི་ལམ་ལྟར་ཡང་ཡིད་ལ་བྱ་བ་རྒྱུན་དུ་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཆེད་དུ་རང་གི་ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་ཀུན་སྤྱོད་ངན་པའི་འཁྲུལ་པ་དག་ལ་རྟོག་ཅིང་བག་ཡོད་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལས་ཉོན་གྱི་དབང་གིས་རང་དབང་ཅུང་ཟད་མེད་པར་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱི་རྦ་ཀློང་དུ་འཁྱམས་པའི་ཚུལ་ཡང་ཡང་བསམས་ནས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་གོ་ཆ་བགོས་ཏེ་དེའི་དོན་དུ་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་རང་གིས་དང་དུ་ལེན་པ་ཉིད་ལ་གོམས་པར་བྱེད་པ་དང་། ལེ་ལོ་ཅན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བའང་མི་འགྲུབ་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དོན་ལྟ་ཅི་སྨོས། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ཡང་འཐོབ་ན་གཞན་ཅི་ཞིག་སྨོས། བརྩོན་འགྲུས་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀུན་གྱི་རྩ་བ་མེད་དུ་མི་རུང་བར་བསམས་ནས་རྒྱུན་དུ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་བ་དག་ནི་སྒོམ་ཞིང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བས་དགེ་བའི་ཆོས་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པས་བསམ་གཏན་མེད་དུ་མི་རུང་ཡང་བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་ལ་རོ་མྱང་ཞིང་ཞེན་ན་དེས་ཀྱང་འཆིང་བར་འགྱུར་བས་བསམ་གཏན་བསྒོམས་ཀྱང་དེའི་བདེ་བ་ལ་རོ་མྱོང་བ་མེད་པ་ཉིད་རྟག་ཏུ་བྱས་པས་བསམ་གཏན་ལས་མི་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་ཀྱི་ཆོས་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་ནི་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་ཀྱི་ཡང་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་མེད་དུ་མི་རུང་ཡང་། གཟུགས་ནས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་བར་གྱི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་རང་གི་གཤིས་སམ་རང་བཞིན་གྱིས་མཚན་མར་གྲུབ་པ་གང་ཡང་མེད་པས་ན། ཆོས་གང་ལའང་དངོས་པོ་དང་མཚན་མར་ཞེན་ན་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དོན་མ་རྟོགས་ནས་ཤེས་བྱའི་རང་བཞིན་
2-327b
ལ་སྒྲིབ་པའི་དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་མ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་ལྡན་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཆོས་དྲུག་པོ་དེ་ནི་ས་རྣམས་ཀུན་ལ་ཁྱད་མེད་པར་བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡི། དུས་རྟག་ཏུ་བྱ་བ་དག་ཡིན་ནོ།

正确受持学处的戒律不失坏是不可不做的，所以是必定应作；同样，因对众生的悲悯而欲除其苦而修习忍辱；以精进修习世间与出世间的善法；同样，为获得禅定而住于无扰乱的寂静处并安住警觉；为获得圆满智慧而亲近善知识并对经典等圣教法义永不满足，这些是坚定菩萨在各地阶段都必定应做的事。
常作
第十五，常时持续应作：不是偶尔而是在一切时中应做的六事是为了圆满六波罗蜜多：
为圆满布施波罗蜜多，常时了知贪著五欲功德的过患：轮回的欲乐无常如云如电，贪著它就成为痛苦之处，如有毒食物、炽燃的火坑、剑刃、蛇窝，不可靠如幻如梦，应当持续如此作意。
同样，为持戒而观察自身语意的不良行为的错误并保持警觉；反复思惟众生因业烦恼控制而毫无自主，漂流于三苦汹涌中的情形，披上大悲铠甲，为他们的利益而习惯于自己欣然承受各种痛苦；
懈怠者连世间事务也无法成就，更何况出世间事？发起精进连佛位也能获得，还有什么不能？思惟精进是一切善法的根本，不可或缺，因而常时修行并成就世间与出世间的善法；
由于散乱心无法获得善法，禅定是不可或缺的，但若贪著禅定之乐则将被束缚，因此虽修禅定却常时不贪著其乐味，则不会从禅定退失；
了知如所有与尽所有法的智慧是诸波罗蜜多中最主要的，不可或缺，然而从色法乃至一切相智的任何法都没有自性或自然成立的相，因此若执著任何法为实有和相，则不能通达法性之义，带有障碍所知自性的污垢，所以对一切法不作所取能取之相的分别，则能圆满智慧波罗蜜多。
如此，这六法在一切地中无差别地是坚定菩萨常时应作的事。


 །
要作
བཅུ་དྲུག་པ་གཙོ་བོར་བྱ་བའམ་མཆོག་ཏུ་བྱ་བ་ནི། ཕར་ཕྱིན་དྲུག་སོ་སོའི་ནང་ན་ཡང་མཆོག་གམ་དམ་པར་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ཀྱང་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མཆོག་དང་དམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། གང་ཞེ་ན་སྦྱིན་པའི་དབྱེ་བ་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་གཙོ་བོའམ་མཆོག་ཡིན་ཏེ། ཟང་ཟིང་དང་སྐྱབས་ཀྱི་སྦྱིན་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་བདེ་བ་སྒྲུབ་ལ། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ་སོགས་ལས། གང་གིས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱིས་བཀང་སྟེ་བྱིན་པ་བས། གང་གི་མདོ་འདི་ལས་ཚིགས་བཞི་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་ཙམ་བསྟན་ཅིང་བཤད་ན་བསོད་ནམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །སོ་སོར་ཐར་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་གསུམ་གྱི་ནང་ནས། ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་མཆོག་གམ་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཟོད་པ་
2-328a
གསུམ་གྱི་ནང་ནས་ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་བཟོད་པའི་རིགས་སུ་གཏོགས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཉིད་གཙོ་བོ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཉན་རང་གི་བརྩོན་འགྲུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་ཐོས་བསམ་བསྒོམ་པའི་སྒོ་ནས་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ནི་མཆོག་དང་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་བཞི་ཡི་ནང་ནས་ཞི་ལྷག་ཆ་སྙོམས་པ་རབ་ཀྱི་མཐའ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡིན་ཞིང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྙིང་རྗེ་ཚད་མེད་དང་ལྡན་པ་ལ་གནས་པ་ནི། བསམ་གཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་གོ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཕར་ཕྱིན་སྔ་མ་ལྔ་ཡི་ནང་ནས་མཆོག་གམ་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། ཡུམ་ལས། གལ་ཏེ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འདོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བློ་ལྡན་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པའི་གཙོ་བོར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །
安立讲经
བཅུ་བདུན་པ་ཆོས་བཤད་པ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ལ་བཤད་བྱའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་རྣམ་པར་བཞག་པ། དེའི་དོན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་རྣམ་པར་བཞག་པ། བཤད་པ་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམ་པར་བཞག་པ། དེ་ལྟར་བཤད་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་བཞག་པ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་དང་བསྡུ་བ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ལྔ་ལས།
安立所说经分别
དང་པོ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ལ་གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་གི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བ་མང་དུ་ཡོད་ཀྱང་། གཙོ་བོ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་བསྟན་པས་རྒྱུད་གྲོལ་བར་བྱེད་པས་ཆོས་རྣམ་པར་བཞག་པ་འདི་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རང་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཟབ་ཅིང་
2-328b
རྒྱ་ཆེ་བ་མང་དུ་ཐོས་ཤིང་དེའི་དོན་ལ་ངེས་པ་ཚུལ་བཞིན་སྐྱེས་ནས་མཁས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དགོས་ཀྱི། དེ་ལྟ་བུ་མིན་ན་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཁམས་དབང་བསམ་པ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་འཆད་མི་ནུས་ཏེ། རྣམ་འགྲེལ་ལས། ཐབས་བྱུང་དེ་རྒྱུ་ལྐོག་གྱུར་པ། དེ་འཆད་པ་ནི་དཀའ་བ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཐབས་ལས་བྱུང་བ་འགོག་བདེན་དང་། དེའི་རྒྱུ་ལམ་བདེན་དག་རང་གི་མ་ཤེས་པར་ལྐོག་དུ་གྱུར་པ་དག་གིས་ཐར་པའི་ལམ་དང་འབྲས་བུ་འདི་དང་འདིའོ་ཞེས་འཆད་མི་ནུས་པས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་བཤད་པ་རྣམ་པར་བཞག་པ་བཞི་སྐབས་འདིར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།

要作
第十六，主要应作或殊胜应作：六波罗蜜多各自之中最胜或最尊的事物，具备这些的菩萨也因此而成为最胜和最尊。何者呢？在布施的三种区分中，法布施是主要或最胜的，因为财物和无畏布施成就世间安乐，而法布施则成就出世间圆满。因此，如《圣金刚经》等中所说："有人以三千大千世界满盈七宝布施，不如有人从此经中仅宣说教导一个四句偈，将会增长无量福德。"
在别解脱、禅定和无漏三种律仪中，无漏律仪最胜或最主要，因为这是圣者所喜的极为清净戒律。
在三种忍辱中，属于法思择忍类的获得无生法忍是最主要的。在一切世间人和声闻缘觉的精进中，对大乘法通过闻思修而发起的精进是最胜最主要的。
在四禅定中，止观均等的至极是第四禅，依此而住于无量大悲者，是一切禅定中最殊胜的。智慧波罗蜜多在前五种波罗蜜多中是最胜或最主要的，如《般若经》中说："若欲圆满布施波罗蜜多，应当学习智慧波罗蜜多。"等等。如此是具慧菩萨们所认为的波罗蜜多主要者。
安立讲经
第十七，安立说法有五种：安立所说法的分类，安立完全了知其义，安立说法者菩萨的无量功德，安立如是说法的果报，安立大乘法与摄受。
安立所说经分别
第一，虽然利益众生有暂时与究竟差别的诸多不同方式，主要是通过向众生宣说佛法而使其相续解脱，此法的安立是：菩萨自身应广闻深广大乘法，如理生起对其义的确信，具足智者功德，若非如此则无法讲解适合各种众生界根器意乐的法。如《释量论》中说："方便所生及其因，隐蔽难以宣说者。"如所说，对于方便所生的灭谛及其因道谛，若自己不了解而成为隐蔽者，则无法宣说"解脱道与果是这个这个"，因此在此处所说的诸菩萨安立说法有四种。


 །འདི་ཆོས་འཚོལ་གྱི་སྐབས་དང་ཆོས་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་ཟིན་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཅིའི་ཕྱིར་སླར་ཟློས་སྟེ་བཤད་སྙམ་ན་སྐབས་འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཆོས་བཤད་པའི་རྣམ་གཞག་བཞི་ལ་མཁས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པའི་སྐབས་ཡིན་པ་དང་། གོང་དུ་བཤད་པ་རྣམས་དང་དོན་གཞན་དུ་མ་གྱུར་ཀྱང་རྣམ་གཞག་བྱེད་ཚུལ་མི་འདྲ་ཞིང་ཤེས་བྱའི་དོན་བསྡུ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པས་ཟློས་སྐྱོན་མེད་པར་མ་ཟད་དོན་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ལམ་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་བསྒྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག །སེམས་ཅན་འདུལ་བའི་ཐབས་ཤེས་ཤིང་། ཐབས་དེ་ཤེས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །སྟོན་པར་གྱུར་ནས་ཆོས་འཆད་པ་ལ་མཁས་པས་ཆོས་བཤད་པ་རྣམ་པ་བཞི་འཆད་དོ། །བཞི་གང་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམ་པར་བཞག་པ་འཆད་པ་དང་། བདེན་པ་རྣམ་པར་བཞག་པ་འཆད་པ་དང་། རིགས་པ་
2-329a
རྣམ་པར་བཞག་པ་འཆད་པ་དང་། ཐེག་པ་རྣམ་པར་བཞག་པ་འཆད་པ་ལས། དང་པོ་ཆོས་རྣམ་པར་བཞག་པ་འཆད་པ་ནི། མདོ་ཡི་སྡེ་དང་། ལུང་བསྟན་པའི་སྡེ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནང་རིག་པ་དང་སྒྲ་དང་ཚད་མ་དང་བཟོ་དང་གསོ་བའི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ནི་རྣམ་པར་བཞག་པ་དེ་ནི་ས་རྣམས་ཏེ་མོས་སྤྱོད་དང་འཕགས་པའི་ས་བཅུ་པོ་ཀུན་ལ་བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་བཞག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་སྙམ་ན། དཔེར་ན་སྒྲ་རིག་པ་ལ་མཚོན་ན་ཡི་གེ་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བའི་མིང་གི་རང་བཞིན་གང་ལ། རྐྱེན་རྣམ་དབྱེ་སོགས་སྦྱར་བས། རྣམ་པ་གཞན་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་རྣམ་གཞག་སྣ་ཚོགས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་དུ་སྔོན་དུ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་སེམས་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བཞག་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་དང་དེའི་རྣམ་གཞག་གི་སྒོ་ནས་གཞན་ལ་འཆད་ཅིང་རྣམ་གཞག་བྱེད་པ་བཞིན་དུ། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རིག་པ་ལའང་མངོན་རྗེས་ལུང་གི་ཚད་མ་གསུམ་གྱི་བསྒྲུབ་བྱ་མངོན་གྱུར་དང་ལྐོག་གྱུར་དང་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་གྱུར་གསུམ་གཞལ་ཚུལ་གྱི་རྣམ་གཞག་དང་། གསོ་བའི་རིག་པ་ལ་ལུས་མིན་པར་གནས་པའི་ཐབས་དང་། ན་བར་གྱུར་ན་གཉེན་པོ་ཟས་སྤྱོད་སྨན་དཔྱད་བཞི་ཚུལ་བཞིན་བརྟེན་ཚུལ་གྱི་རྣམ་གཞག་དང་། གཟོ་ཡི་གནས་སྣ་ཚོགས་པ་དག་ཀྱང་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཇི་ལྟར་བྱང་ཞིང་གོམས་པར་བྱ་བའི་རྣམ་གཞག་དང་། དེའི་བྱེ་བྲག་གྲངས་ཀྱི་རྩིས་དང་། 
2-329b
སྐར་མའི་རྩིས་དང་། བརྟག་པ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པས་མཚོན་ནས་བཟོ་ཡི་གནས་སྣ་ཚོགས་པའི་རྣམ་གཞག་ཤེས་པ་དང་། སྒྲའི་རིག་པའི་ཡན་ལག་ཚིགས་བཅད་དང་། ལྷུག་པ་དང་། སྤེལ་མ་གསུམ་གྱི་རྒྱན་ལ་ཚིག་དང་དོན་གྱི་སྙན་པའི་ཉམས་དང་ལྡན་པར་བྱེད་པའི་སྙན་དངགས་ཀྱི་གཞུང་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལ་ཡི་གེ་ལྕི་ཡང་གི་སྡེབ་སྦྱོར་བསྒྲིགས་པ་དང་། སྐད་རིགས་སྣ་ཚོགས་སྤེལ་བའི་དབྱངས་གར་འཆམ་གྱི་སྟབས་དང་བཅས་པའི་ཟློས་གར་དང་། དོན་གཅིག་ལ་ཡང་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པ་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་མངོན་བརྗོད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་ཀྱི་གཞུང་ལས་ཇི་ལྟར་གྲགས་པའི་རྣམ་གཞག་ཚུལ་བཞིན་ཤེས་པ་དང་། ནང་རིག་པ་ཐེག་པ་གསུམ་སོ་སོའི་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་རྣམ་གཞག་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་མ་ནོར་བར་རྣམ་པར་བཞག་ཅིང་སྟོན་པ་ནི་ཆོས་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཞེས་བྱའོ།

有人会想：这是否已在求法的场合和说法的场合讲过了，为何再次重复讲解？此处是说明诸菩萨对四种说法安立精通的功德之处，虽然与前面所讲意义并无不同，但安立方式不同，通过特殊的归纳所知义的分类来讲解，不仅没有重复的过失，而且具有重大意义。
如前所说，具足修持波罗蜜多道的殊胜功德的那些菩萨，了知调伏众生的方法，由于了知这些方法而成为众生的导师。成为导师后，由于精通说法而宣讲四种安立说法。哪四种呢？讲解法的安立、讲解谛的安立、讲解理的安立和讲解乘的安立。
第一，讲解法的安立：通过经部、授记部、偈颂部等十二分教的不同类别，对内明、声明、因明、工巧明和医方明五明处的安立，应知是坚定菩萨在一切地——加行行和十圣地上的法安立。
何为"安立"之义？以声明为例，从字母组合产生的名词本性，通过加入语素、格等，变成各种各样的形态，这些在文法论中由过去的诸佛菩萨大仙人所安立的各种规则，诸菩萨也同样通过那些安立方式向他人讲解并作安立；同样地，在因明中有现量、比量、教量三种量对应现相、隐相、极隐相三种所量的衡量方式安立；在医方明中有保持身体不生病的方法，生病时如理依靠对治饮食行为药物治疗四法的安立；各种工巧处也通过身语意如何熟练和修习的安立；其特殊分类如数算、星算、八卦等为例的各种工巧处安立的了解；声明分支的偈颂、散文、混合三种文体的修饰，使词与义具有悦耳韵味的诗学论著；对偈颂中字音轻重的韵律安排；各种语言混合的歌舞姿态的戏剧；以及了解同一事物有各种异名的同义词论著中如所闻知的如理安立；对内明三乘各自道果的安立无误地安立和显示，这称为法的安立。


 །དེ་ལ་མདོ་སྡེ་སོགས་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ནི་ནང་རིག་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་བཤད་པས་རིག་གནས་གཞན་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་བཞག་པ་འཆད། མི་འཆད་ན། མདོ་སོགས་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས། །རིག་པའི་གནས་ནི་རྣམ་བཞག་པ། །ཞེས་མདོ་སོགས་ཀྱི་ནང་དུ་རིག་པའི་གནས་ལྔ་འདུས་པར་བསྟན་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན་སྙམ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་རྣམས་གཙོ་བོ་ནང་རིག་པ་སྟོན་པའི་གཞུང་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེའི་ཡན་ལག་ཏུ་རིག་པའི་གནས་ལྔ་གཞན་བཞི་ཡང་ཡོད་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ནི་ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་
2-330a
ཀྱི་ཆོས་ཀུན་གྱི་གནས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པ་ཡིན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ལས་རིག་པའི་གནས་ལྔ་མི་སྟོན་པ་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་མ་ཡིན་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེའི་ཚད་འདི་ཙམ་ཞེས་ནམ་ཡང་གཟུང་དུ་མེད་དོ། །དེས་ན་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ག་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་བཞག་ཅིང་བཤད་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་དུ་བཟུང་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་དུས་དུས་སུ་དྲང་སྲོང་དང་བྲམ་ཟེ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་ཚུལ་དུ་སྤྲུལ་ནས་བསྟན་པ་ཡང་གྲངས་མེད་དེ། དཀོན་མཆོག་སྒྲོན་མེའི་མདོ་ལས། འཇིག་རྟེན་བྱུང་ནས་མི་རིང་ཤེས་གྱུར་ཅིང་། །སེམས་ཅན་ལས་ཀྱི་ཚུལ་རྣམས་མི་ཤེས་པ། །དེ་དག་ཀུན་ལ་རྨོས་ཆོས་ཚོང་ཐབས་དང་། །སྣ་ཚོགས་བཟོ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་རྗོད་པར་བྱེད། །འཚེ་མེད་གནོད་པ་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་གང་། །སེམས་ཅན་བདེ་བྱེད་མཁས་པས་རབ་བསྔགས་པ། །རིགས་སྟོབས་སྨན་དང་བསྟན་བཅོས་སྣ་ཚོགས་ཀུན། །དྲང་སྲོང་དེ་དག་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བརྗོད། །གང་ལ་ལྷར་བཅས་འཇིག་རྟེན་མོས་འགྱུར་བ། །དྲང་སྲོང་སྤྱོད་མཆོག་དམ་པ་གང་ཡིན་དང་། །བརྟུལ་ཞུགས་དཀའ་སྤྱད་དཀའ་ཐུབ་མཆོག་ཀུན་ཀྱང་། །མཁས་པ་དེ་དག་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བརྗོད། །དེ་དག་སྤྱོད་ཅན་ཀུན་ཏུ་མུ་སྟེགས་ཅན། །གདུང་བ་གཽ་ཏ་མ་དང་མི་སྨྲར་སྤྱོད། །གཅེར་བུ་གོས་མེད་ལྷུར་ལེན་དགེ་སྦྱོང་
2-330b
ལ། །མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་སློབ་དཔོན་མཁས་པར་སྟོན། ཞེས་དང་། དེ་དག་ཐབས་ཚུལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས། །འཇིག་རྟེན་རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ་བའི་དོན་རྣམས་བྱེད། །འཇིག་རྟེན་མི་ཆགས་ཆུ་ལ་པདྨ་བཞིན། །དགའ་ཞིང་དད་པར་བྱེད་ལ་རྣམ་པར་རྒྱུ། །དེ་དག་སྙན་དངགས་མཁན་རྒྱལ་སྙན་དངགས་སྦྱོར། །གར་མཁན་རྔ་མཁན་གྱད་དང་རོལ་མོ་མཁན། །གཞན་མཛེས་རྒྱན་ཕྲེང་ཐོགས་ཤིང་གར་བྱེད་དང་། །སྒྱུ་མ་མཁན་པོ་གཟུགས་མང་ཀུན་ཏུ་སྟོན། །གྲོང་པ་གྲོང་དཔོན་འཁོར་ལོ་སྒྱུར་བར་འགྱུར། །དེ་བཞིན་དེད་དཔོན་ཚོང་དཔོན་ཁྱིམ་བདག་འགྱུར། །རྒྱལ་པོ་བློན་པོ་མདུན་འདོན་ཕོ་ཉ་དང་། །སྨན་པ་འཇིག་རྟེན་བསྟན་བཅོས་ཆོ་ག་མཁན། །དེ་དག་དགོན་པར་ལྗོན་ཤིང་ཆེན་པོར་འགྱུར། །སྨན་དང་རིན་ཆེན་མི་ཟད་གཏེར་རྣམས་དང་། །ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་འདོད་འབྱིན་སྡོང་པོ་དང་། །ལམ་གོལ་དོགས་པ་རྣམས་ལ་ལམ་སྟོན་འགྱུར། །ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་ལྟར། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ཚད་མེད་པས་ཕྱོགས་བཅུའི་ཞིང་ཁམས་རབ་འབྱམས་མུ་མེད་པར་ཡང་། རིག་པའི་གནས་ལྔས་བསྡུས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་ཀྱི་མཐུས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། མདོར་ན་མ་ལུས་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀུན་ཏུ། །ལྷ་དང་སར་གནས་བདེ་བའི་རྒྱུ་གང་ཡིན། །དེ་ནི་མ་ལུས་འཇིག་རྟེན་ཁྱབ་སྣང་བ། །དབྱངས་ཉིད་ལ་ནི་རབ་ཏུ་བརྟེན་པར་བརྗོད་ཅེས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་གི་
2-331a
དབྱངས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ།

对于"经部等十二分教难道不是内明吗？解释它们怎样安立其他明处？若不解释，为何说'以经等不同分类，安立明处'？经等如何包含五明处？"的问题：
虽然佛陀的十二分教主要是显示内明的论典，但其支分中也包含其他四种明处，因此大乘经典极为广泛地无误显示一切如所有与尽所有的法，所以大乘经典中必定显示五明处，佛陀教言大乘经典的范围无法确定其边际。
因此，五明处都是由佛陀教言为诸菩萨安立和解释的，诸菩萨也同样接受这些教导，为利益众生而时常化现为具有五种神通的仙人和大婆罗门的形象来教导，其数无量。如《宝灯经》中说："世间形成不久后已知，众生业力方式不了知，于彼一切农耕贸易法，以及各种工艺向世间宣说。无害无损的方法，能使众生安乐为智者所赞叹，种姓力量医药和各种论典，由那些仙人们详细宣说。凡是人天世间所信仰的，殊胜清净的仙人行为以及苦行持戒的一切苦修，也由那些智者详细宣说。具有这些行为的外道，热修的瞿昙派和不语行者，裸行无衣重视的沙门等，示现为外道上师的智者。"
又说："他们以各种方便方式，游历世间利益众生，不著世间如水中莲花，游历于使人欢喜信仰的众生中。他们如诗人王创作诗歌，如舞者、鼓手、摔跤手和音乐家，持用美化他人的花环装饰而跳舞，如幻术师示现种种形象。他们成为村民、村长、转轮王，同样成为船长、商主和长者，成为国王、大臣、前卫和使者，以及医生、世间论典仪轨师。他们在森林中成为大树，以及药物、珍宝、无尽宝藏，如意宝珠、如意树，成为对迷失道路者指路的向导。"
如是所说，诸佛菩萨无量神变遍及十方无边刹土，以五明所摄的无误论典都是由佛菩萨威力所宣说，如《宝性论》中说："总之，于一切无余世界中，天人安住之乐因，无余遍满世间显现，皆说依于佛音声。"如是所说，正如佛陀音声功德如实显示一般。


 །དེས་ན་སྒྲ་རིག་པ་ལ་སོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ལ་མེད་ཀྱི། ཕྱི་རོལ་པའི་ལུགས་འབའ་ཞིག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་བློ་གྲོས་རྒྱ་ཆུང་བ་སྟེ། སྔོན་གྱི་སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་ཕྱི་རོལ་པ་དང་ནང་པའི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བརྡ་སྤྲོད་པ་སོགས་ཀྱི་གཞུང་བརྩམས་པ་ནི་མང་དུ་ཡོད་མོད་ཀྱི། རྩོམ་པ་པོ་དེ་ཕྱི་རོལ་པ་ཡིན་ན་རིག་པ་དེ་ཕྱི་རོལ་པའི་ལུགས་དང་། ནང་པ་ཡིན་ན་ནང་པའི་ལུགས་ཡིན་པར་ངེས་པ་ག་ལ་ཡོད་དེ། རིག་པའི་གནས་བཞི་ནི་ཐུན་མོང་གི་རིག་གནས་ཡིན་པས་དེ་ལ་ཕྱི་པ་དང་ནང་པའི་ལུགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མི་འོས་མོད་ཀྱི། ཚད་མ་མདོ་དང་སྡེ་བདུན་ལྟ་བུ་སྟོན་པ་དང་བསྟན་པ་ཚད་མར་བསྒྲུབ་ཚུལ་སོགས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བའི་བརྡ་སྔགས་ལས་བཤད་པ་དང་། བདུད་རྩི་སྙིང་པོའི་རྒྱུད་ལྟ་བུ་འབྱུང་བ་ལུས་འཁྲུག་གི་གེགས་སེལ་སྔགས་ཀྱི་སྨིན་གྲོལ་དང་འབྲེལ་བ་དང་། གསང་སྔགས་ཆོ་གའི་གར་དང་དབྱངས་དང་སྐུ་གཟུགས་ཀྱི་ཆ་ཚད་སོགས་བཟོ་དང་། དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཕྱི་འཇིག་རྟེན་ལེའུའི་སྐར་རྩིས་ཀྱིགཟའི་རྐང་པ་དང་དབུ་མའི་དབུགས་ཀྱི་གྲངས་སྦྱར་བ་ལྟ་བུའི་རྣམ་གཞག་རྣམས་ནི་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ལ་མ་གྲགས་པས་ནང་པའི་རིག་གནས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཡིན་པ་སྨོས་མ་དགོས་སོ། །ཕྱི་རོལ་པའི་ལུགས་ཀྱི་ནང་རིག་པ་ནི་བསམ་གཟུགས་ཀྱི་ཏིང་འཛིན་བསྒོམ་པ་དང་། དབང་ཕྱུག་པའི་ང་གི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་དང་། 
2-331b
གཅེར་བུ་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནཱ་ད་བསྒོམ་པ་དང་བདག་གི་དེ་ཉིད་བསྒོམ་པ་སོགས་ཡིན་ཡང་དེ་དག་ལ་བདག་མེད་རྟོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་ཅུང་ཟད་འགྲུབ་མོད་ཀྱི། ཐར་པའི་ལམ་མིན་པས་ཡང་དག་པའི་ནང་རིག་པ་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་མེད་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་མ་འདས་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་སྟོན་པས་ནང་རིག་པ་ཡང་དག་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ནང་རིག་པ་ནི་ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་ཀྱི་ཆོས་ཀུན་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ཡིན་པས་ཇི་སྙེད་པའི་ཆོས་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་བརྡ་སྤྲོད་པ་སོགས་རིག་པའི་གནས་ཀུན་ཀྱང་དེའི་ཡན་ལག་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ལ་ཚད་དང་མཐའ་མེད་ཀྱང་དེང་སང་འཕགས་བོད་དུ་ཇི་ལྟར་སྣང་བའི་མདོ་འདི་རྣམས་ནའང་སྒྲ་རིག་པ་སོགས་ཅི་རིགས་སུ་སྣང་བ་ནི། དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་བའི་མདོ་ལ་སོགས་པ་ལས། ལྟོས་པ་དང་བྱ་བ་བྱེད་པ་སོགས་རིགས་པ་བཞི་གསུངས་པ་འདིས་རྒྱུའམ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རིག་པ་མ་ལུས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། སྒྲའི་རིག་པ་ཡང་མདོ་སྡེ་རྣམས་ལས། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་སོ།

因此，认为声明等不存在于佛陀的教言中，而只是外道的传统，是极其狭隘的见解。在过去诸佛菩萨教导之后，外道和内道的智者们也著作了许多如文法等论典，但若论典作者是外道，则该明处就是外道传统，若是内道，则就是内道传统，这种必然性哪里有呢？四种明处是共同的学术领域，不适合区分为外道和内道的传统。
然而，如《量经》和《七部量论》等解释如何以量成立导师和教法，以及如来密意的密咒所解释的内容，如《甘露精华续》等关于消除身体元素紊乱障碍并与密咒成熟解脱相关的内容，密咒仪轨的舞蹈、音声、佛像度量等工艺，以及《时轮续》外世间品的天文计算与行星周期和中脉呼吸计数相结合的安立等，这些都是外道所不知的，无需说明这些是内道明处的特质。
外道传统的内明是修持色界与无色界禅定，湿婆派修持"我"的瑜伽，裸行派修持真如的"纳达"和修持我性等，虽然这些可以稍微成就暂时的神变等，但由于没有证悟无我，不是解脱道，因此完全没有真正的内明，不能超越世间。而佛陀的教言显示出世间之道，是真正的内明。
因此，内明是确立如所有与尽所有一切法的，作为了知尽所有法的支分，文法等一切明处也都是它的支分。虽然佛陀的教言无量无边，但在当今印藏所见的这些经典中也有显示声明等各种内容，如《解深密经》等中说的观待、作用等四种道理，这些阐明了全部因或因明，声明也在诸经中有所阐述，如"由有碍故是色"等。
;


 །མྱོང་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཚོར་བའམ། ཞེས་སོགས་སྒྲའི་ངེས་ཚིག་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པ་ཡང་ལེགས་སྦྱར་འབའ་ཞིག་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐད་མཐའ་ཡས་པའི་ངེས་པའི་ཚིག་ཤེས་པ་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་ཚིག་འབྲུ་བཟང་པོ་ཞེས་པའང་མིང་དང་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་དབྱེ་
2-332a
ཚུལ་བཞིན་སྦྱར་བའི་ངེས་པའི་ཚིག་བཟང་བ་ཡིན་པ་དང་། དཔེ་རྒྱན་དང་ཉམས་ལྡན་ཕུལ་བྱུང་དང་གཟུགས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་རྒྱན་དུ་གྱུར་པའི་སྙན་ངག་གི་ཉམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་དང་ལྡན་པའི་གསུང་རེ་རེ་ནས་སྙན་དངགས་ཀྱི་དཔེར་བརྗོད་དུ་འོས་པ་ཚད་མེད་པ་སྣང་བ་དང་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་ལས་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཆོ་ག་དངོས་སུ་བསྟན་པ་དང་། གར་དང་གླུ་དང་སྒྱུ་རྩལ་དང་བརྟག་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་མདོ་རྣམས་ལས་ཞར་དང་ཞོར་ལ་ཐོན་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཟོ་ཡི་གནས་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་རྒྱ་ཆེར་རོལ་པ་ལ་སོགས་ལས་གསུངས་པ་དང་། གསོ་བ་རིག་པ་ཡང་གསེར་འོད་དམ་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ་ལྟ་བུས་མཚོན་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་ལ་ནང་རིག་པ་འབའ་ཞིག་ལས་རིག་གནས་མི་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པས། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེའི་ནང་དུ་རིག་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་འདུས་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་གི་ཕན་བདེ་བྱེད་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་གདུལ་བྱའི་རྐྱེན་དང་འཕྲད་ནས་ཞུས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མི་མཁྱེན་པ་དང་མི་གསུང་པ་མེད་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་བརྗེད་པའི་གཟུངས་སུ་བཟུང་ནས་དུས་དང་དུས་སུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་ཀྱི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་ལས་འབྱུང་ངོ་། །གཉིས་པ་བདེན་པ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་ལ་བརྟེན་ནས་བདེན་པ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་བདུན་ནི། འཇུག་
2-332b
པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་འཁོར་བར་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འཇུག་ན་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་སོགས་རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྐྱེད་ནས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ཐ་མ་མེད་པའི་བར་དུ་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པའོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཀུན་བརྟགས་དང་གཞན་དབང་ཡོངས་གྲུབ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དེ། གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་ཀུན་བརྟགས་པ་དེ་ལྟར་མེད་པ་དང་། གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྒྱུའམ་གཞི་གཞན་དབང་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པ་དང་། གཞན་དབང་ལ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་མ་གྲུབ་པས་གཉིས་སྟོང་གི་ཆོས་ཉིད་ཡོངས་གྲུབ་བོ། །རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ལས་གཞན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། ས་བཅུ་པའི་མདོ་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་ཁམས་གསུམ་པོ་འདི་ནི་སེམས་ཙམ་མོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ལ་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའོ། །གནས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ལ་རྟག་ཏུ་གནས་པ་འཁོར་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ལོག་པར་སྒྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་སྟེ་དེས་སྡུག་བསྔལ་བའི་རང་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པ་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་ཉེས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་
2-333a
རོ། །ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་སྟེ། དེས་འགོག་པའི་བདེན་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇུག་པ་དང་གནས་པ་དང་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་གསུམ་གྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འདྲ་ཞིང་མཉམ་མོ།

经验本性的受或，等等声音的词源解释，以及各各正确的词源解释不仅仅只是了解梵语，还了解一切众生无边语言的词源解释；同样，如来的语言被称为"词句优妙"，即名词与语素格位正确结合的优良词源解释；具备比喻修饰、情感丰富、卓越和拟物等修饰的诗歌韵味圆满之语，每一句都堪为无量诗歌的范例；《时轮续》中直接教授天文计算仪轨；舞蹈、歌曲、艺术和各种占卜也在诸经中附带出现；菩萨工艺处圆满方式广大游戏等经中所说；医方明也如《金光明经》所说等，这些都表明佛陀经典不仅仅只有内明而没有其他学问，应当了解大乘经典中包含一切明处，因为任何对所化众生暂时与究竟利益安乐的事，若所化之人遇缘而请问，佛陀无所不知无所不说，诸菩萨也持以不忘总持，适时宣说，因此如所有与尽所有的一切所知皆从佛经中出现。
第二，安立谛：依靠七种真如而安立谛。七种真如是：流转真如是轮回中相续流转，如何流转呢？以无明缘行等十二缘起支互相产生，不断相续，从无始轮回到无终之间相续流转。相真如是遍计、依他起、圆成实三相，即遍计所执的能取所取二元实际并不存在；能取所取二元显现的颠倒因或基础依他起在世俗中存在；在依他起中能取所取二元不成立，因此二空法性是圆成实。了别真如是一切有为无为法不存在于心之外，如《十地经》所说："善男子，此三界唯是心"，一切法仅是心的显现，因此确立为唯识。安住真如是恒时安住于三苦自性的轮回诸法。颠倒成就真如是业和烦恼为特征的集谛，因它颠倒成就苦的自性。清净真如是灭谛，因为清净苦和集的过失。正确成就真如是道谛，因为它无错误地成就灭谛。流转、安住和颠倒成就三者，一切众生相同平等。


 །མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གཞན་དབང་དང་། ཡོངས་གྲུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཉིས་ཀྱིས་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདྲ་ཞིང་མཉམ་སྟེ། གཞན་དབང་གི་ཁོངས་སུ་རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་འདུའོ། །མདོ་དགོངས་འགྲེལ་ལས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་བདག་མེད་གཉིས་ཁོ་ན་ལ་གསུངས་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་ཡོངས་གྲུབ་བོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཉན་རང་སངས་རྒྱས་གསུམ་གྱི་བྱང་ཆུབ་འདྲ་ཞིང་མཉམ་མོ་ཞེས་འགོག་བདེན་ཐོབ་པ་ཙམ་ལ་འདྲ་བས་སོ། །ཡང་དག་སྒྲུབ་པས་ཡང་དག་པའི་དོན་གྱི་ཆོས་ཉན་པ་དང་སེམས་པ་དང་བསྒོམ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདྲ་ཞིང་མཉམ་མོ། །ཞེས་དེ་དེ་ལྟར་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་འཁོར་བར་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་ནི་མི་རྟག་སོགས་རྣམ་པ་བཞི་ལྡན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའོ། །ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ཀུན་འབྱུང་རབ་སྐྱེ་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་བཞི་ལྡན་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་འགོག་ཞི་སོགས་རྣམ་པ་བཞི་ལྡན་འགོག་པའི་བདེན་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི། ལམ་རིགས་
2-333b
པ་སོགས་རྣམ་པ་བཞི་ལྡན་ལམ་གྱི་བདེན་པ་སྟེ་བདེན་པ་བཞིའོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་དེ་འདི་ལ་མ་དག་པའི་གཞན་དབང་ནི་ཀུན་བརྟགས་ལ་དམིགས་ནས་རྟེན་འབྲེལ་ལུགས་འབྱུང་གི་ཚུལ་གྱིས་འཁོར་བར་གནས་པའི་ཆ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འཇུག་པའི་ཆ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ཀུན་འབྱུང་དུ་གཏོགས་ལ། ཡོངས་གྲུབ་ལ་དམིགས་ནས་ལམ་སྒྲུབ་པ་དག་པའི་གཞན་དབང་གི་ཆ་ནས་ཡང་དག་སྒྲུབ་པར་གཏོགས་པ་ཡིན་པས་དབུས་མཐའ་ལས་རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོངས་གྲུབ་ཏུ་བསྡུས་སོ། །གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོངས་གྲུབ་འགོག་བདེན་ནོ། །སྐབས་འདིར་རྩ་འགྲེལ་གང་ལས་མ་གསུངས་ཀྱང་། ཆོས་ལྔ་ཡང་མཚན་ཉིད་གསུམ་ལས་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ལྔ་ནི་མིང་དང་། རྒྱུ་མཚན་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའོ། །མིང་ནི་ཀ་བུམ་སོགས་ཀྱི་མིང་གིས་བཏགས་ཏེ་དེ་དང་དེ་དེར་འཛིན་པ་ཀུན་བརྟགས་པའོ། །རྒྱུ་མཚན་ནི་གཞན་དབང་གཟུང་ཆར་སྣང་བ་ལྟོ་ལྡིར་བ་སོགས་ཆོས་དེ་དང་དེར་སྣང་བ་མིང་འདོགས་པའི་མཚན་མའམ་རྒྱུ་མཚན་དུ་སྣང་བའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་འཛིན་པའི་ཆར་སྣང་བའི་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་དོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་འགྱུར་མེད་ཡོངས་གྲུབ་བོ། །ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཡོངས་གྲུབ་ཀྱི་ཞེས་ཡུལ་གྱི་མིང་ཡུལ་ཅན་ལ་བཏགས་པ་སྟེ་གནས་སྣང་མཐུན་པའི་དབང་གིས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ལང་ཀར་
2-334a
གཤེགས་པ་ལས། ཆོས་ལྔ་རང་བཞིན་གསུམ་དང་ནི། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བརྒྱད་དང་། །བདག་མེད་དོན་ནི་རྣམ་གཉིས་སུ། །ཐེག་ཆེན་མཐའ་དག་བསྡུས་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་འདི་དག་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་སྡོམ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །རིགས་པ་དང་ཐེག་པ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི་རིམ་པ་ལྟར་རྣམ་པ་བཞི་དང་། རྣམ་པ་གསུམ་ཉིད་དོ་ཞེས་མདོར་བསྟན་ནས། རིགས་པ་བཞི་ནི། བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་ནི་རྒྱུ་གང་གིས་འབྲས་བུ་གང་སྐྱེད་པར་ཤེས་པ་དང་། ལྟོས་པའི་རིགས་པ་ནི་འབྲས་བུ་གང་རྒྱུ་གང་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་པ་ཤེས་པའོ། །མེ་ཚ་བ་དང་ཆུ་གཤེར་བ་ལྟ་བུ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ནི་མངོན་རྗེས་ཀྱི་ཚད་མས་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་དང་མཐུན་པར་གཞལ་བའོ།

 །མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གཞན་དབང་དང་། ཡོངས་གྲུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཉིས་ཀྱིས་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདྲ་ཞིང་མཉམ་སྟེ། གཞན་དབང་གི་ཁོངས་སུ་རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་འདུའོ། །མདོ་དགོངས་འགྲེལ་ལས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་བདག་མེད་གཉིས་ཁོ་ན་ལ་གསུངས་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་ཡོངས་གྲུབ་བོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཉན་རང་སངས་རྒྱས་གསུམ་གྱི་བྱང་ཆུབ་འདྲ་ཞིང་མཉམ་མོ་ཞེས་འགོག་བདེན་ཐོབ་པ་ཙམ་ལ་འདྲ་བས་སོ། །ཡང་དག་སྒྲུབ་པས་ཡང་དག་པའི་དོན་གྱི་ཆོས་ཉན་པ་དང་སེམས་པ་དང་བསྒོམ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདྲ་ཞིང་མཉམ་མོ། །ཞེས་དེ་དེ་ལྟར་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་འཁོར་བར་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་ནི་མི་རྟག་སོགས་རྣམ་པ་བཞི་ལྡན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའོ། །ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ཀུན་འབྱུང་རབ་སྐྱེ་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་བཞི་ལྡན་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་འགོག་ཞི་སོགས་རྣམ་པ་བཞི་ལྡན་འགོག་པའི་བདེན་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི། ལམ་རིགས་
2-333b
པ་སོགས་རྣམ་པ་བཞི་ལྡན་ལམ་གྱི་བདེན་པ་སྟེ་བདེན་པ་བཞིའོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་དེ་འདི་ལ་མ་དག་པའི་གཞན་དབང་ནི་ཀུན་བརྟགས་ལ་དམིགས་ནས་རྟེན་འབྲེལ་ལུགས་འབྱུང་གི་ཚུལ་གྱིས་འཁོར་བར་གནས་པའི་ཆ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འཇུག་པའི་ཆ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ཀུན་འབྱུང་དུ་གཏོགས་ལ། ཡོངས་གྲུབ་ལ་དམིགས་ནས་ལམ་སྒྲུབ་པ་དག་པའི་གཞན་དབང་གི་ཆ་ནས་ཡང་དག་སྒྲུབ་པར་གཏོགས་པ་ཡིན་པས་དབུས་མཐའ་ལས་རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོངས་གྲུབ་ཏུ་བསྡུས་སོ། །གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོངས་གྲུབ་འགོག་བདེན་ནོ། །སྐབས་འདིར་རྩ་འགྲེལ་གང་ལས་མ་གསུངས་ཀྱང་། ཆོས་ལྔ་ཡང་མཚན་ཉིད་གསུམ་ལས་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ལྔ་ནི་མིང་དང་། རྒྱུ་མཚན་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔའོ། །མིང་ནི་ཀ་བུམ་སོགས་ཀྱི་མིང་གིས་བཏགས་ཏེ་དེ་དང་དེ་དེར་འཛིན་པ་ཀུན་བརྟགས་པའོ། །རྒྱུ་མཚན་ནི་གཞན་དབང་གཟུང་ཆར་སྣང་བ་ལྟོ་ལྡིར་བ་སོགས་ཆོས་དེ་དང་དེར་སྣང་བ་མིང་འདོགས་པའི་མཚན་མའམ་རྒྱུ་མཚན་དུ་སྣང་བའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་འཛིན་པའི་ཆར་སྣང་བའི་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་དོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་འགྱུར་མེད་ཡོངས་གྲུབ་བོ། །ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཡོངས་གྲུབ་ཀྱི་ཞེས་ཡུལ་གྱི་མིང་ཡུལ་ཅན་ལ་བཏགས་པ་སྟེ་གནས་སྣང་མཐུན་པའི་དབང་གིས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ལང་ཀར་
2-334a
གཤེགས་པ་ལས། ཆོས་ལྔ་རང་བཞིན་གསུམ་དང་ནི། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བརྒྱད་དང་། །བདག་མེད་དོན་ནི་རྣམ་གཉིས་སུ། །ཐེག་ཆེན་མཐའ་དག་བསྡུས་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་འདི་དག་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་སྡོམ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །རིགས་པ་དང་ཐེག་པ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི་རིམ་པ་ལྟར་རྣམ་པ་བཞི་དང་། རྣམ་པ་གསུམ་ཉིད་དོ་ཞེས་མདོར་བསྟན་ནས། རིགས་པ་བཞི་ནི། བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་ནི་རྒྱུ་གང་གིས་འབྲས་བུ་གང་སྐྱེད་པར་ཤེས་པ་དང་། ལྟོས་པའི་རིགས་པ་ནི་འབྲས་བུ་གང་རྒྱུ་གང་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་པ་ཤེས་པའོ། །མེ་ཚ་བ་དང་ཆུ་གཤེར་བ་ལྟ་བུ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ནི་མངོན་རྗེས་ཀྱི་ཚད་མས་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་དང་མཐུན་པར་གཞལ་བའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这是对所提供藏文文本的完整中文直译：
自性的如是性与依他起和圆成实的自性两者所包含的有为法和无为法一切相同平等；依他起中也包含了识的如是性。《解深密经》中说自性的如是性仅指两种无我，因此它是圆成实。清净的如是性使声闻、缘觉和佛三种菩提相同平等，这是指仅就获得灭谛而言是相同的。由于正修而使正确意义之法的闻思修一切相同平等。这是《解深密经》所说的。
如此，轮回的趣入和住处是具有无常等四种行相的苦谛。邪修是具有集因等四种行相的集谛。圆成实本性远离暂时垢染，是具有灭静等四种行相的灭谛。正确修习的如是性是具有道理等四种行相的道谛，这就是四谛。
识是八识集，其中不清净的依他起缘于遍计执，以缘起顺序的方式住于轮回的部分属于苦谛，趣入的部分即邪修属于集谛；缘于圆成实而修道的清净依他起部分属于正修，因此《辨中边论》将识的如是性归入圆成实。远离暂时垢染的如是性圆成实是灭谛。
此处虽根本论和注释中未说明，但五法也是从三自性中分出的。五法是：名、相、分别、真如和正智五种。名是通过柱子、瓶子等名称而执取，这是遍计所执。相是依他起中作为所取相显现的圆腹等，显现为某某法的相或因相。分别是显现为能取相的八识集。真如是不变的圆成实。正智是以真如为境的无颠倒的圆成实，以境的名称称谓有境，这是依据处境显现的一致性。
如《入楞伽经》所说："五法与三自性，以及八识集，和二种无我义，摄尽大乘一切。"正如所说，这些是法的大总纲。
理和乘的安立各自是四种和三种，这是略说。四种理是：作用理，了知何因生何果；依待理，了知何果依赖何因；法尔理，如火热水湿之类的世俗法尔，以及一切法空性的胜义法尔；证成理，以现量和比量量度与实际情况相符的事物。


 །དེ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་ལྟོས་པའི་རིགས་པ་ནི། མོས་སྤྱོད་དུ་བདག་མེད་གཉིས་ཀྱི་དོན་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་མཐོང་ལམ་དུ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་མཐོང་བའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་འདྲེན་པས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པ་དང་། མཐོང་ལམ་གྱི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི། རྒྱུ་དེ་དག་གིས་འབྲས་བུ་དེ་དག་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་འབྲས་བུ་དེ་དག་རང་རང་གི་རྒྱུ་དེ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་དང་། ལྟོས་པའི་རིགས་པ་གཉིས་སོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་འབྲས་སུ་འབྲེལ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་
2-334b
འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་བསླུ་བ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ་ས་བོན་གྲུང་པོ་ལས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་རྒྱུ་ཡོད་ན་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་རྗེས་འགྲོ་དང་། འབྲས་བུ་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་པས་རྒྱུ་མེད་ན་འབྲས་བུ་ལྡོག་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་འོས་ཤིང་རིགས་པ་ཡིན་པར་ཚད་མས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའམ་རྟོགས་པ་ནི་འཐད་པ་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ལ་བསླུ་བ་མེད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མར་དམིགས་སུ་མེད་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཉིད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པའོ། །འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་ལམ་འབའ་ཞིག་ལ་སྦྱར་བའི་རིགས་པ་བཞིའོ། །ཚུལ་འདིས་མཚོན་ནས་དོན་གཞལ་ཚུལ་ཐམས་ཅད་རིགས་པ་བཞིར་ནི་འདུས་པ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཐེག་པ་གསུམ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི། བསམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ལྔ་པོ་ཆུང་བ་དང་། འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་དབྱེ་བས། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཉན་ཐོས་རྣམས་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཙམ་རྟོགས་པར་འདོད་པ་དང་། མྱུར་དུ་རང་ཉིད་ཐར་པར་འདོད་པ་ཙམ་གྱི་བསམ་པ་ཆུང་བ་དང་ནི། དེའི་བསམ་པ་མཐུན་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀྱང་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་དང་། འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་སོགས་བདེན་བཞིའི་ཆོས་ཆུང་ངུ་བཤད་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཆུང་ངུ་བཤད་པ་དེ་དག་ལ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ཚེ་གསུམ་དང་བདུན་དུ་གོམས་
2-335a
པར་བྱེད་པས་སྦྱོར་བ་ཆུང་བ་དང་ནི། ཇི་ལྟར་སྦྱོར་བ་བཞིན་དུ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དག་ཀྱང་ཆུང་བ་དང་། ཚོགས་ཆུང་བ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ཡང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཆུང་ངུ་འགྲུབ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་རྣམ་པར་བཞག་གོ།

这是对所提供藏文文本的完整中文直译：
关于作用理和依待理：在胜解行位中如理作意二无我的义理，能引发见道中见真实谛的正见，因此具有果；见道的正见具有解脱涅槃的果。这些是因为那些因生起那些果的作用，以及那些果各自依赖于其因的方面，故有作用理和依待理二者。
如此因果相关是缘起法，不欺诳，如同从良种子生出苗芽一样，因产生果的作用，有因则有果的随行，以及果依赖于因，无因则果不生，因此，以量判别或了知这是合理且有道理的，这是证成理。虽然在世俗中如此显现不欺诳，但在胜义中不可得所生与能生的相，这是不可思议的胜义法尔，这是法尔理。这四种理是专就正道而言的。应知以此方式类推，一切所量方法都包含在四理中。
三乘的安立是：由意乐等五法的小、中、大差别，分为声闻乘、独觉乘和大乘三种。声闻们只欲了悟人无我，仅欲速求自身解脱的小意乐；与其意乐相顺，如来也只宣说人无我、轮回是苦等四谛小法；声闻们于所说小法，用三生或七生来修习，故为小加行；如同加行那样，福德和智慧资粮也小；如同资粮小，果也只成就小声闻菩提，以这些差别安立声闻乘。


 རང་རྒྱལ་ནི་དབང་པོ་འབྲིང་ཡིན་པས་བདག་མེད་ཕྱེད་གཉིས་རྟོགས་ནུས་པ་དང་བསྐལ་པ་བརྒྱར་གོམས་པ་བསྲིང་ནུས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པས་དབང་པོ་དང་བསམ་པ་འབྲིང་དུ་གྱུར་པ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དེ་དང་མཐུན་པར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་ལུགས་འབྱུང་ལྡོག་དང་གཟུང་བ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཆོས་བཤད་པ་དང་། དེ་དག་དེ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་ཚོགས་ཀྱང་ཉན་ཐོས་ལས་བཟང་བའི་བར་མ་བསགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་ཀྱང་མངོན་ཤེས་ལ་ཁྱད་ཡོད་དེ་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པའི་འཕྲུལ་གྱི་མིག་གིས་སྟོང་གཉིས་པ་ལས་མི་མཐོང་ལ། རང་རྒྱལ་དགྲ་བཅོམ་པས་འཕྲུལ་གྱི་མིག་དང་རྣ་བས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་གཟུགས་མཐོང་བ་དང་སྒྲ་ཐོས་པ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཉན་ཐོས་ལས་དབང་པོ་རྣོ་ཞིང་རྟོགས་པ་དང་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ལ་ཁྱད་ཞུགས་པ་རང་རྒྱལ་གྱི་ཐེག་པ་རྣམ་པར་བཞག་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དབང་པོ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་ནས་བདག་མེད་གཉིས་རྟོགས་ནུས་པའི་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེས་གཞན་དོན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་བདག་གཞན་གཉིས་ཀའི་དོན་སྒྲུབ་ནུས་པའི་ཕྱིར་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེ་ལ། དེ་དང་མཐུན་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་
2-335b
ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་བཤད་པ་དང་། ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་བཞིན་ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དོན་གཉིས་བསྒྲུབ་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསགས་པ་དང་། མཐར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་འགྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་རྒྱ་ཆེ་བས་དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་དང་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་བཞག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཐེག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འདོད་དོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེའི་ཆེ་བ་བདུན་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུ་བ་ནི་འོག་ཏུ་འཆད་དོ། །
安立通达法义
གཉིས་པ་ཆོས་ཀྱི་དོན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་བཞག་པ་བཞི་བཤད་པ་ལ་མཁས་པ་དེས། ཚིག་གི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་མཁས་པར་བྱས་ནས་ཆོས་ཀྱི་དོན་ནམ་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་འཚོལ་ཞིང་ཤེས་པར་བྱེད་དེ། ཆོས་རྣམ་པ་བཞིའི་མིང་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་དང་། དོན་ནམ་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་བཏགས་པ་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་བཏགས་པ་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་བཞིའི་སྒོ་ནས་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སའི་དུས་ན་འཚོལ་བར་བྱེད་པ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་མིང་ཀ་བ་དང་སྣམ་བུ་ཞེས་པ་དང་། དོན་ནི་ཆུ་བླུག་པའི་སྣོད་ལྟོ་ལྡིར་བ་དང་། སྣལ་མ་འདུས་པའི་བགོ་བའི་དངོས་པོར་རུང་བ་དེ་གཉིས། བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མིང་ལ་དོན་དང་དོན་ལ་མིང་དུ་བཟུང་སྟེ་མིང་དོན་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་བ་ལྟར་འཛིན་ཀྱང་། བློ་དང་ལྡན་པས་མིང་དང་དངོས་པོ་དག་ཕན་ཚུན་དུ། དོན་ལ་མིང་གློ་བུར་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བཏགས་པ་དང་། མིང་ལ་དོན་དུ་གློ་བུར་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བཏགས་པ་བརྟགས་པའི་གློ་བུར་བ་བརྙན་མའམ་གཡར་པོ་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་ཡོངས་
2-336a
སུ་བཙལ་བའམ་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། དོན་ལ་མིང་གློ་བུར་དུ་བཏགས་པ་མིན་པར་དོན་བྱུང་བ་ཙམ་ནས་མིང་བྱུང་ཞིང་འབྲལ་མི་ཤེས་པར་རང་བཞིན་གཅིག་ཡིན་ན་དོན་བུམ་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ནས་མེད་པའི་ཚེ་བུམ་པ་ཞེས་པའི་མིང་ཡང་ཞིག་ནས་མེད་པར་རིགས་ཀྱང་། བུམ་པ་ཆག་ཀྱང་མིང་ཕྱི་ནས་ཡོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཁྱིམ་པ་སོགས་ཀྱི་མིང་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་དུས་ན་མིང་གཞན་དུ་འགྱུར་ཀྱང་དངོས་པོ་མི་འགྱུར་བ་དང་། མིང་གང་ཡང་དོན་གང་ལ་བརྟགས་སུ་མི་རུང་བ་མེད་པས་གློ་བུར་བརྡ་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་བཏགས་པ་ཙམ་ལས་མིང་དོན་ངོ་བོ་འབྲེལ་བ་མེད་པར་ཤེས་པའོ།

这是对所提供藏文文本的完整中文直译：
独觉由于根器中等，能悟半个半个的无我，不像声闻那样能持续修习百劫，因此成为中等根器和意乐。对此，如来相应地为他们宣说缘起顺逆和所取如幻的法；他们对此修习并积累比声闻更好的中等资粮；虽然果位上涅槃无差别，但神通有差异，即声闻阿罗汉的神通眼不能见二千世界以外，而独觉阿罗汉以神通眼耳能见闻三千大千世界的色声等，因此较声闻根器更利，了悟和神通更大，故果位有差别，这就是独觉乘的安立。
菩萨们根器最上，能以智慧了悟二无我，以悲心缘他利，能成办自他二利，故意乐广大。相应于此，为其宣说深广的大乘法。如所说那样，以身语意门修行二利，积累广大福德智慧资粮，最终成就无上大菩提的广大果报，这样安立大乘道和果。如此承许三种乘。大乘的七种殊胜及大乘总摄将在下文解说。
第二、安立通达法义：通达上述四种安立的智者，通过语言方式善巧为众生说法后，寻求并了知法的意义或特征。应知在胜解行地时，通过寻求四种法的名称、寻求意义或事物、寻求所假立的本质、寻求所假立的差别这四门而进行寻求。
其中，"柱子"和"毯子"等是名称，而能盛水的圆腹器物和可作为穿着物的线束聚合物是意义。虽然凡夫执为名是义、义是名，如同名义本质相关，但有智者对名和事物相互之间，观察义上名是暂时分别所假立，名上义是暂时分别所假立，寻求或考察其为暂时的如影像或借用物。
若义上名非暂时假立，而是事物一产生名就生起，不可分离，本质为一，那么当瓶子等义毁坏不存在时，"瓶子"之名也应毁坏不存在，但瓶子破碎后名称仍存；同样，在俗人等出家时，名称改变而事物不变；任何名称可假立于任何义上，故知名义仅为暂时安立为了相互沟通，无有名义本质相关。


 །དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་ན་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་དུ་འདོགས་པ་བུམ་པ་ཞེས་པའི་མིང་གིས་བུམ་པའི་ངོ་བོ་ལྟོ་ལྡིར་བ་གོ་བ་དང་། བུམ་པ་རིང་པོ་དང་བུམ་པ་མི་རྟག་པ་ལྟ་བུ་བུམ་པའི་ཁྱད་པར་སྟོན་པའི་ཚིག་གིས་འདོགས་པ་དེ་གཉིས་ཀྱང་གློ་བུར་བར་ཤེས་པའམ། བློ་བརྟན་འགྲེལ་པ་ན། ས་སྲ་བ་ཆུ་གཤེར་བ་སོགས་ཀྱི་རང་མཚན་དུ་བཏགས་པ་དང་། ས་དང་ཆུ་སོགས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཟག་བཅས་ཟག་མེད་སོགས་སུ་ཁྱད་པར་ཕྱེས་ཏེ་བཏགས་པ་དེ་གཉིས་ཀ་མིང་ཙམ་ཚིག་ཙམ་དུ་བཏགས་པ་ལས་དེ་དང་དེའི་རང་བཞིན་དུ་གྲུབ་པ་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་དུ་འདོགས་པའོ་ཞེས་གསུངས། གང་ལྟར་ཀྱང་ངོ་བོ་དང་། ཁྱད་པར་འདོགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་འདིར་ཡང་། དེ་ལྟར་གློ་བུར་དུ་བཏགས་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བའོ། །འདིའི་གནད་ནི་མིང་དོན་གློ་བུར་དུ་བློས་སྦྲེལ་ནས་བཏགས་པ་དང་། བཏགས་དོན་ལ་དཔྱད་ན་བུམ་པ་ཞེས་པ་རིལ་པོ་པའི་རྫས་གཅིག་
2-336b
མེད་དེ་ཁ་ཁྱེར་དང་ལྟོ་བ་སོགས་ཀྱི་ཆ་ལས་བཏགས་པ་དང་། ཆ་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་བར་དུ་གསིལ་ཏེ་ཕྱོགས་ཆས་གཞིག་ན་ཁྱད་པར་ཡང་མི་འགྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་དུ་བཏགས་པའི་ཆོས་གང་ཡང་མིང་གིས་བཏགས་པ་ཙམ་ལས་དོན་གྱི་ངོ་བོ་མེད་པར་བཏགས་ཡོད་ཙམ་དུ་རྟོགས་པའོ། །དེ་ལྟར་བཙལ་བས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཞི་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་སོགས་ཚིགས་བཅད་བཅུས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་མོས་སྤྱོད་དུ་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་བཞི་བཙལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་མཐོང་ལམ་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཞི་འབྱུང་བ་ནི། མིང་དང་དོན་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་བཞི་པོ་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་བཞི་འབྱུང་བ་ནི། མིང་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དང་། དོན་ནམ་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་དག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དང་། རང་བཞིན་ནམ་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དང་། ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་མིང་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་སྟོང་ལ་དམིགས་སུ་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་ངོ་བོའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བུམ་སོགས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་། དངོས་པོ་རྣམས་རང་རང་གི་ངོ་བོའམ་རང་མཚན་དང་། དེའི་ཁྱད་པར་སྐྱེ་འགགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་ཅིང་སྟོང་ལ་དམིགས་སུ་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་
2-337a
ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཞི་སྟེ། དེ་ནི་ས་བཅུ་པོ་ཀུན་ལ་བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡི་སྤང་བྱ་སྤོང་བ་དང་རྟོགས་བྱ་རྟོགས་པའི་དོན་ནམ་རང་གཞན་གྱི་དོན་ཀུན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཚིགས་བཅད་ཕྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ཕྱེད་ཕྱི་མ་ལས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་འགྲེལ་བར་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །ཡང་ན་ལས་ཀྱི་འཆིང་བ་ལས་དགྲོལ་བ་ཡིན་པས་དེ་བཤད་པ་ལ། གང་གིས་བཅིང་བར་བྱེད་པ་ནི་འཆིང་བ་ཡི་ནི་རྟེན་ནམ་གནས་སུ་གྱུར་པ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་མཚན་མ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་དམིགས་པའི་ཡུལ་དུ་སྣང་བ་དག་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་ཡུལ་དྲུག་ལ་རྣམ་ཤེས་དྲུག་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། ས་བོན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ནམ་མཚན་མ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་མཚན་མའམ་འཆིང་བའི་རྒྱུ་མཚན་གསུམ་གྱིས་བཅིངས་སོ།

这是对所提供藏文文本的完整中文直译：
如此了解时，知道以"瓶子"之名标示瓶子的本质圆腹形状，以及用"长瓶"、"无常瓶"等词表示瓶子特性的这两种标示方式都是暂时的；或者，如智藏注释说：标示土坚、水湿等的自相，以及区分标示土、水等一切为无常、苦、有漏无漏等特性，这两者都只是名称语言的标示，知道它们并非实存为彼此的本质，这就是本质和差别的标示。无论如何，对这两种本质和差别标示方式，也只是寻求它们仅为暂时假立而已。
这里的要点是：名义暂时由心联系假立，分析所标示对象，发现"瓶"没有独立的整体实体，而是由口沿、腹部等部分假立；再将部分分析至微尘乃至方分，连差别也不成立。同样，任何被标示为本质和差别的法，都只是名言假立，无有实质性本体，仅为假有，这就是所了悟的。
如此寻求所产生的四种通达，以"一切无所得故"等十个偈颂来阐述。这样在胜解行位通过四种寻求而依靠所寻求，在见道位生起四种通达：由于名、义、本质和差别四者皆无所得故，生起如实了知的四种智慧，即：与寻求名相应的如实了知，与寻求义或事物相应的如实了知，与寻求自性或本质相应的如实了知，与寻求差别相应的如实了知。
其中，了知一切名无实、空性、无所得，这是本质；同样了知瓶等一切事物，事物各自的本质或自相，及其差别生灭等法皆无自性、空性、无所得，这就是四种通达。这是于十地中坚固的菩萨，能断所断、证所证义或成办自他一切利益之事。
如注释所说，半偈说明通达的特征，后半偈阐明其功用。或者，由于能解脱业缚，解释此点：凡能束缚者，即成为缚的所依或所住处，即外器世间的相，阿赖耶识所缘境上显现的事物；受用相，即六识对六境的受用；种子因相或特征，是一切种子阿赖耶识。如此以三种相或缚因而被束缚。



 །དེ་རྣམས་ཀྱིས་གང་བཅིངས་ན། འཁོར་བ་འདིར་ཞེས་སམ་འདིར་ཞེས་ཉེ་ཚིག་གིས་བསྟན་པ་ལྟར་འཆིང་བྱེད་གསུམ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི། སེམས་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་དང་། སེམས་བྱུང་ཚོར་འདུ་རེག་པ་སོགས་ལྔ་བཅུ་ང་གཅིག་རྣམས་དང་། རྟེན་ནི་མིག་དབང་ནས་ཡིད་དབང་བར་དྲུག་དང་བཅས་པའི་ལུས་དབང་རྟེན་ཁོག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟེ་དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་བཅིང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་བཅིངས་ན་ས་བོན་དང་བཅས་ཏེ་བཅིངས་ཞེས་པ། ས་བོན་ལྡན་པས་བཅིངས་པའི་དོན་ཏེ། གནས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་
2-337b
མཚན་མའི་བག་ཆགས་སམ་ས་བོན་ཀུན་གཞི་ལ་བསགས་ནས་ལྡན་པ་དེ་མ་སྤངས་ཀྱི་བར་དེ་སྲིད་དུ་མི་ཐར་ཞིང་བཅིངས་སོ། །དེ་ལྟར་འཆིང་བ་ངོས་བཟུང་ནས་དེ་ལས་གྲོལ་བའི་ཐབས་བཤད་པ་ནི། སྔོན་ཆོས་མཉན་བསམ་བསྒོམ་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གི་བློ་ཡི་མདུན་ན་བཞག་པའི་མཚན་མ། རྣམ་པར་བམ་པ་དང་ཀེང་རུས་ལ་སོགས་པ་མདོར་ན་བློས་དམིགས་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལྟར་ཆེད་དུ་བློས་དམིགས་ནས་མདུན་དུ་བཞག་པ་མ་ཡིན་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་མཚན་མར་རྟོག་པ་གོམས་པས་ཆེད་དུ་བསྒྲིམ་མི་དགོས་པར་ཀ་བ་དང་བུམ་པ་སོགས་ཆོས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་མ་བདག་ཉིད་འདུག་པ་སྟེ་བློ་ཡི་ཡུལ་ན་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བློས་བརྟགས་པའི་མཚན་མ་དང་། མ་བརྟགས་པར་སྣང་བའི་མཚན་མ་གཉིས་པོ་མེད་པར་ཤེས་ནས། མཚན་མས་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་བློ་ལྡན་གྱིས་འཆིང་བ་ཀུན་བཅད་ནས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །མཚན་མ་གཉིས་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཡང་། དང་པོ་བློས་བརྟགས་པའི་མཚན་མ་ཀེང་རུས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་མཚན་མ་འདི་དག་སེམས་ལ་སྣང་བར་ཟད་ཀྱི། དེ་དང་དེའི་རྣམ་པར་གྲུབ་པའི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་མེད་པར་གཞིག་ནས། དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་འདུག་པ་བུམ་སོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ལ་སྣང་བར་ཟད་ཀྱི། རང་བཞིན་ནམ་རང་གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་མེད་
2-338a
པར་ཤེས་ནས་དེ་ལྟར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡང་ཉན་རང་རྣམས་ཀྱིས་ཕུང་པོ་ལ་གཙང་བདེ་རྟག་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་བཤིགས་ཏེ་མི་གཙང་མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པར་བསྒོམས་པས། ཉན་རང་གི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་བོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་དམིགས་པར་སྟོང་པར་བཤིགས་ཏེ་བསྒོམས་པས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་བསྒོམས་པས་མཚན་མའི་འཆིང་བ་ལས་ཐར་ཞིང་གྲོལ་བའི་ཚུལ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་ཡོད་པ་སྤངས་ནས་ཐར་བར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པའམ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་གྲུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སུ་འཛིན་པའམ། གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་གཉིས་སུ་འཛིན་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པས་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ལུས་སམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ན་གཞན་དབང་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའོ། །བློ་ལྡན་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་གསུམ་མངོན་དུ་བྱས་ནས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་དབང་གི་མཚན་ཉིད་
2-338b
ལ་ཡོད་པའི་ཉོན་ཤེས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་མཐའ་དག་ཟད་པར་གྱུར་ནས་འཆིང་བ་ཀུན་ལས་གྲོལ་བ་ཡིན་པར་འདོད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
།དེ་རྣམས་ཀྱིས་གང་བཅིངས་ན། འཁོར་བ་འདིར་ཞེས་སམ་འདིར་ཞེས་ཉེ་ཚིག་གིས་བསྟན་པ་ལྟར་འཆིང་བྱེད་གསུམ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི། སེམས་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་དང་། སེམས་བྱུང་ཚོར་འདུ་རེག་པ་སོགས་ལྔ་བཅུ་ང་གཅིག་རྣམས་དང་། རྟེན་ནི་མིག་དབང་ནས་ཡིད་དབང་བར་དྲུག་དང་བཅས་པའི་ལུས་དབང་རྟེན་ཁོག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟེ་དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་བཅིང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་བཅིངས་ན་ས་བོན་དང་བཅས་ཏེ་བཅིངས་ཞེས་པ། ས་བོན་ལྡན་པས་བཅིངས་པའི་དོན་ཏེ། གནས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་
若被这些所束缚，如同"此轮回"或"此"等近指词所示，与三种束缚因相伴随的心、八识集合以及受、想、触等五十一种心所，还有从眼根到意根六种根和作为依托的身体容器，即是色蕴，如此五蕴被束缚。如何束缚呢？"带有种子而束缚"的意思是，由于具有种子而被束缚，即处所和受用的习气或种子积存于阿赖耶识中，只要这些未被断除，就无法解脱而仍被束缚。
མཚན་མའི་བག་ཆགས་སམ་ས་བོན་ཀུན་གཞི་ལ་བསགས་ནས་ལྡན་པ་དེ་མ་སྤངས་ཀྱི་བར་དེ་སྲིད་དུ་མི་ཐར་ཞིང་བཅིངས་སོ། །དེ་ལྟར་འཆིང་བ་ངོས་བཟུང་ནས་དེ་ལས་གྲོལ་བའི་ཐབས་བཤད་པ་ནི། སྔོན་ཆོས་མཉན་བསམ་བསྒོམ་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གི་བློ་ཡི་མདུན་ན་བཞག་པའི་མཚན་མ། རྣམ་པར་བམ་པ་དང་ཀེང་རུས་ལ་སོགས་པ་མདོར་ན་བློས་དམིགས་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལྟར་ཆེད་དུ་བློས་དམིགས་ནས་མདུན་དུ་བཞག་པ་མ་ཡིན་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་མཚན་མར་རྟོག་པ་གོམས་པས་ཆེད་དུ་བསྒྲིམ་མི་དགོས་པར་ཀ་བ་དང་བུམ་པ་སོགས་ཆོས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་མ་བདག་ཉིད་འདུག་པ་སྟེ་བློ་ཡི་ཡུལ་ན་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།
表相的习气或种子积存于阿赖耶识中，在未断除这些之前，无法解脱而仍被束缚。确认了这种束缚后，解释从中解脱的方法：依靠先前听闻、思维、修习佛法的修行，将心前所设立的表相，即尸体、白骨等，总之，任何心所缘取的表相，以及虽非特意心缘而置于眼前，但众生自无始轮回以来习惯于执著表相，无需刻意努力，柱子、瓶子等各种法的表相自然存在，即是心识对境自然存在的；
དེ་ལྟར་བློས་བརྟགས་པའི་མཚན་མ་དང་། མ་བརྟགས་པར་སྣང་བའི་མཚན་མ་གཉིས་པོ་མེད་པར་ཤེས་ནས། མཚན་མས་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་བློ་ལྡན་གྱིས་འཆིང་བ་ཀུན་བཅད་ནས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །མཚན་མ་གཉིས་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཡང་། དང་པོ་བློས་བརྟགས་པའི་མཚན་མ་ཀེང་རུས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་མཚན་མ་འདི་དག་སེམས་ལ་སྣང་བར་ཟད་ཀྱི། དེ་དང་དེའི་རྣམ་པར་གྲུབ་པའི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་མེད་པར་གཞིག་ནས། དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་འདུག་པ་བུམ་སོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ལ་སྣང་བར་ཟད་ཀྱི། རང་བཞིན་ནམ་རང་གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་མེད་
这样，了知心所分别的表相和未经分别而显现的表相二者都不存在后，具慧者通过破除一切所缘的表相而断除一切束缚，从而获得最高菩提。破除二种表相的方法是：首先，了知心所分别的白骨等表相仅仅显现于心，没有以彼相成立的实体，然后破除之；同样，自然存在的瓶子等一切事物也仅仅显现于心和心所，而无自性或自体实有，
པར་ཤེས་ནས་དེ་ལྟར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡང་ཉན་རང་རྣམས་ཀྱིས་ཕུང་པོ་ལ་གཙང་བདེ་རྟག་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་བཤིགས་ཏེ་མི་གཙང་མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པར་བསྒོམས་པས། ཉན་རང་གི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་བོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་དམིགས་པར་སྟོང་པར་བཤིགས་ཏེ་བསྒོམས་པས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་བསྒོམས་པས་མཚན་མའི་འཆིང་བ་ལས་ཐར་ཞིང་གྲོལ་བའི་ཚུལ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་ཡོད་པ་སྤངས་ནས་ཐར་བར་འགྱུར་ཏེ།
了知此后应如此修习。于此，声闻缘觉们通过破除对五蕴为清净、快乐、常住、有我的执着，修持其为不净、无常、苦、无人我，从而获得声闻缘觉的菩提。菩萨们则通过破除人法二我，修持人法二空，从而获得无上菩提。通过如此修习而从表相的束缚中解脱的方法是：通过完全了知三自性的特征，断除阿赖耶识中烦恼障和所知障的习气，从而得到解脱；
ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པའམ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་གྲུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སུ་འཛིན་པའམ། གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་གཉིས་སུ་འཛིན་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པས་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ལུས་སམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ན་གཞན་དབང་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའོ། །བློ་ལྡན་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་གསུམ་མངོན་དུ་བྱས་ནས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་དབང་གི་མཚན་ཉིད་
通过缘取一切法如是性、法界的智慧或智能而现证圆成实相；通过断除能取所取二执或人法二我执而现证遍计所执相；当烦恼障和所知障的习气积聚与阿赖耶识本性无误地现前时，依他起性得以现证。具慧的菩萨们通过这样现证三相，使阿赖耶识依他起性中的烦恼障和所知障完全消尽，从而从一切束缚中解脱，这是所主张的。
ལ་ཡོད་པའི་ཉོན་ཤེས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་མཐའ་དག་ཟད་པར་གྱུར་ནས་འཆིང་བ་ཀུན་ལས་གྲོལ་བ་ཡིན་པར་འདོད་དོ།
通过具慧的菩萨们如此现证三相，使阿赖耶识依他起性中的烦恼障和所知障完全消尽，从而从一切束缚中解脱，这是所主张的。


 །གལ་ཏེ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིའི་མཚན་མ་བཤིག་པའི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བདག་གཉིས་སུ་དམིགས་པའི་མཚན་མ་བཤིག་པའི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དང་ཁྱད་ཅི་ཡོད་སྙམ་ན། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་མཚན་མ་མེད་པ་བསྒོམས་པ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཚན་མེད་བསྒོམ་པ་ཁྱད་དུ་འཕགས་ཚུལ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱང་འདས་ཐ་དད་པའི་མཚན་མར་མི་དམིགས་ཏེ་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡེ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པས། འཁོར་བ་སྤང་བྱ་དང་མྱང་འདས་བླང་བྱའི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཐ་དད་མེད་པར་རྟོགས་ནས། འཁོར་བ་ཉིད་མྱང་འདས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྟོང་པ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་བསྒོམ་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མཚན་མེད་སྒོམ་པ་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་ཏེ། འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་འཁོར་བའི་ཁམས་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཁམས་དང་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁམས་དེ་ནི་མཚུངས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མཚུངས་ཞེ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མཚུངས་པས་ན་དེ་ནི་མཚུངས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་མཚན་མ་འཁོར་བ་དང་། མཚན་མེད་མྱང་འདས་ཐ་དད་དུ་
2-339a
དམིགས་ནས། འཁོར་བ་སྐྱེ་རྒ་ན་འཆི་སོགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་བཅས་པས་མ་ཞི་བའི་མཚན་མར་བལྟས་ནས་སྤོང་བར་འདོད། མྱ་ངན་འདས་པ་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་དང་ཉེས་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་མེད་པས་ཞི་བའི་རྣམ་པར་བལྟས་ནས་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བར་འདོད་དོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ཐ་མི་དད་པར་བསྒོམས་ཤིང་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཚེ། ཡེ་ནས་ཡོད་པ་གཉིས་སྟོང་གི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་ཞིང་ཡེ་ནས་གཟུང་འཛིན་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་མ་མེད་པའི་དོན་ཀྱང་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པས་ན། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ། སེམས་ཀྱིས་གང་དང་ཅི་བསམ་པ་དེ་དང་དེ་བཞིན་འགྲུབ་སྟེ་ནམ་མཁའ་སྟོང་པ་ལས་ཀྱང་ཡོ་བྱད་ཀྱི་ཆར་འབབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བསམས་ན་ཡང་ཡོ་བྱད་ཀྱི་ཆར་འབབ་པས། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་དབང་བསྒྱུར་བའམ་དབང་འབྱོར་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་འཁོར་བ་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡེ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཅིས་མི་འགྱུར་ཞེས་བརྒལ་བ་ལ། འཁོར་བ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཡང་། བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་བདག་དང་ཆོས་སུ་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་སྒྲིབ་པས་ཡང་དག་པ་གདོད་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་བསྒྲིབས་ནས། ཡང་དག་མ་ཡིན་པ་གཉིས་སྣང་
2-339b
འཁོར་བའི་རང་བཞིན་ཀུན་ཏུ་སྣང་ཏེ། རབ་རིབ་ཅན་གྱི་སྐྲ་ཤད་དང་། འཁྲུལ་བའི་བློས་ཐག་པ་སྦྲུལ་དུ་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བདག་དང་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོར་འཛིན་པ་མེད་པས། གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་སྣང་བ་དེ་བསལ་ནས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡང་དག་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་སྣང་སྟེ། མིག་སྐྱོན་དག་པས་རབ་རིབ་མེད་པར་མཐོང་བ་དང་། ཡིད་ཤེས་མ་འཁྲུལ་བས་ཐག་པ་ལ་ཐག་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བྱིས་པ་རྣམས་ནི་བསྒྲིམ་མི་དགོས་པར་ཡོད་པ་མི་མཐོང་མེད་པར་མཐོང་ངོ་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བསྒྲིམ་མི་དགོས་པར་རང་གིས་དོན་མེད་པ་གཟུང་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་དང་། དོན་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དག །རིམ་བཞིན་མི་སྣང་བ་དང་། སྣང་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཡོད་པ་སྣང་གི་མེད་པ་མི་སྣང་བ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
若圣者声闻们也具有破除四颠倒表相的正智，那么菩萨们破除二我所缘表相的正智与之有何差别呢？声闻们修无相与菩萨修无相的殊胜方式是：菩萨缘如是性的智慧不执著轮回和涅槃为差别的表相，因为轮回和涅槃二者的本性法界本来就是涅槃，所以了悟轮回为所断、涅槃为所取的二种形式无有差别，轮回即是涅槃。完全了知一切法皆空而修持，超胜于声闻的无相修持。如《无尽慧经》所说："法界、轮回界、涅槃界、众生界以及一切法界，这些是一致的。为何一致呢？因为在空性上一致，所以它们是一致的。"声闻们将轮回视为有相，涅槃视为无相，将二者执为不同，认为轮回具有生老病死等苦而不寂静，欲予舍弃；将涅槃视为没有一切苦和过患相而寂静，欲证得之。
菩萨则修持一切表相在法界中无差别，当修行圆满时，现见本来存在的二空本性圆成实，也现证本来无有能取所取遍计所执的表相，由此获得现证有无的正智。此时，心中所想皆如所愿而成就，甚至想"愿从空中降下资具之雨"，资具之雨便会降下，这称为"掌控分别念"或"具神通"。
若有疑问："若轮回本性即是涅槃，为何一切众生不成为本来涅槃？"答：虽然轮回的本性即是涅槃，但凡夫众生由于执着我法的习气障蔽了本来涅槃的真如，因此现起不真实的二取轮回本性，如同有翳目者见毛发，或错乱心将绳子见为蛇一样。菩萨们因无我法执，故除去能取所取二现，遍见无二的真如实相，如同眼翳消除而无翳见物，或意识不错乱而知绳为绳一样。因此，凡夫不需刻意却不见有而见无。菩萨不需刻意却能了知非实有的能取所取表相不现，而实有的真如显现，应知有者现，无者不现。


 །དེ་ལྟ་བུ་ནི་གཞན་དབང་གི་རང་བཞིན་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས། གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་མཚན་མའི་འཆིང་བ་ཀུན་དང་བྲལ་བས་ངང་གི་སེམས་རང་དབང་དུ་གྱུར་ནས་འདོད་དགུར་སྤྱོད་ཕྱིར་ཐར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྐྱེ་བོ་བཅིངས་པ་ལས་ཐར་པ་དག་རང་ཅི་དགར་སྤྱོད་ཆོག་པ་ལྟར་གནས་གྱུར་པའི་སེམས་དེ་ཡང་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་པའི་གཞན་དབང་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་འདོད་དགུའམ་ཅི་དགར་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སེམས་འཆིང་བ་ཀུན་ལས་གྲོལ་ཡང་ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རྒྱ་ཆེན་པོར་སྣང་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ལྡོག་སྟེ་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་
2-340a
ཟད་པར་མི་ནུས་སོ་སྙམ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྦྱང་བའི་ཚུལ་བཤད་པ་ནི། ཕྱི་རོལ་སྣོད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་འདི་ཡང་ཀུན་གཞིའི་ཁམས་ལ་ཡོད་པའི་སྣོད་ཀྱི་བག་ཆགས་གཟུང་ཆའི་རྣམ་པ་སྣོད་ལྟར་སྣང་བ་ལ་ནང་གི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དམིགས་པས་གཟུང་འཛིན་དུ་སྣང་བ་ཙམ་ལས་གཞན་པའི་ཕྱི་རོལ་དོན་གྱི་དངོས་པོར་གྱུར་པའི་སྣོད་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྨི་ལམ་གྱི་སྐབས་སུ་སྣོད་ཀྱི་སྣང་བ་ཤར་བ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྣང་བ་རྒྱ་ཆེན༷་པོ་སྣོད་ཉིད། དུས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བར་མ་ཆད་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་རྒྱུན་ཆགས་པ་ལས་དེ་ལྟར་ས་གཞི་ལ་སོགས་པའི་སྣོད་ཉིད་དུ་སྣང་ངོ་། །དེ་ལྟར་སྣང་བའི་མཚན་མ་ཡོད་པ་དང་དེ་ལ་དེ་ཉིད་དུ་ཞེན་ཅིང་ཆགས་པ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དག་པ་ཉིད་དུ་མི་སྣང་སྟེ་ཐ་མལ་བར་སྣང་བར་འགྱུར་ཞིང་ཞིང་སྦྱོང་བ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ས་ཆེན་པོ་སོགས་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འདི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་རེ་རེའི་སེམས་ལ་སྣང་བ་ཡིན་གྱི་ཕྱི་དོན་དུ་མེད་ན། སེམས་ཅན་སྣོད་དེ་ན་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་རྟག་ཏུ་བརྟན་པར་གནས་ཤིང་སྔར་མཐོང་བ་དང་ཕྱིས་མཐོང་བ་ཁྱད་མེད་པ་འདི་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེས་བརྒལ་བ་ལ་ལན་དུ། དེ་ནི་ས་གཞི་སོགས་སྣོད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཡང་སྔ་ཕྱིའི་སྐད་ཅིག་གཞན་དང་གཞན་རིགས་མཐུན་པར་སྣང་བ་ལ་འདྲ་བའི་སྒོ་ནས་གཅིག་ཏུ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྣོད་འདིར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལས་མཐུན་པའི་
2-340b
བག་ཆགས་ཅན་ཡིན་པས་བག་ཆགས་དེའི་མཐུས་གཞན་དང་གཞན་ཀུན་ལའང་མཐུན་པར་སྣང་ཞིང་མི་འདྲ་བར་མི་སྣང་ལ། སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་འགྱུར་ན་སྣོད་ཀྱང་རྣམ་པ་གཞན་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་སྣང་སྟེ་ས་འོག་ལ་སྤྱོད་པ་གྲུབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ས་ལ་འཇུག་པའི་བུག་པ་ཡོད་པ་སོགས་སུ་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་ཇི་སྲིད་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྣོད་རང་མཚན་པ་སྣང་ཞེན་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་དེ་ཉིད་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྦྱོང་བ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་བྱས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཇི་སྲིད་སེམས་ལ་ས་ཆེན་པོ་སོགས་སྣོད་དུ་སྣང་བ་རང་མཚན་ཡོད་པ་དང་དེར་ཞེན་པ་དེ་ཉིད་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྦྱོང་བའི་བར་ཆད་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བས་ན། བར་ཆད་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱས་ནས་སྣོད་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། དེ་ལ་དེར་ཞེན་པ་དེ་སྤངས་ནས་མཚན་མ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གནས་པར་བྱས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གཞི་དང་རྒྱན་ལ་སོགས་པའི་བཀོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་འགྲུབ་བོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
如此依他起性的阿赖耶识，称为"转依"。这转依已远离一切表相的束缚，心性自在，能随意而行，因此称为"解脱"。例如，人从束缚中解脱后可以随心所欲行动，同样，转依的心如虚空般远离贪等烦恼的控制，因此能随意或任意而行。如此，虽然心从一切束缚中解脱，但为何这广大显现的外器世界不会消失，无法穷尽住处的表相呢？
关于清净佛土的方法是：这些显现为外在器世界的，也只是阿赖耶界中存在的器世间习气、所取相以器显现，由内在阿赖耶识所缘取，仅是能取所取的显现而已，并非存在其他作为外境事物的器世间，如同在梦中显现器世间一样。因此，显现为广大外境的器世界，似乎在一切时中不间断地显现，是由阿赖耶识刹那相续而显现为大地等器世间。
只要存在这样的显现表相，以及对此执着与贪著，就不会显现为清净佛土，而会显现为平常，这会障碍净土的清净。若有疑问："若大地等器世间仅是阿赖耶识每一刹那心的显现而非外境实有，为何众生所居住的器世间常常稳固存在，先前所见与后来所见无有差别？"答：虽然大地等器世间是刹那性的，但由于前后不同刹那类似显现，因相似而误认为是同一物。同样，出生于此器世间的众生由于共业习气，以此习气力量使所有人都相同地见到，而不会见到不同的显现。当心的习气改变时，器世间也会显现为不同形态，如修持地行者能见地中有入口等。
因此，只要存在外在器世间自相的显现执着，就会障碍清净佛土。那么，如何使佛土清净呢？由于心中大地等器世间的自相显现与执着是清净佛土的障碍，因此，完全了知此障碍后，断除器世间的表相及对此的执着，安住于无相的真如，即能成就具足庄严基础和装饰等圆满布局的清净佛土。


 །
安立说法者菩萨功德无量
གསུམ་པ་ཆོས་བཤད་པ་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམ་པར་བཞག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཚན་མའི་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐས་གཏུགས་པའི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན༷་པར་བྱ་བ། ཉན་རང་བྱང་སེམས་ཀྱི་རིགས་ཅན་གསུམ་སོ་སོ་རང་རང་གི་ཐེག་པས་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཐེག་
2-341a
གསུམ་གང་རུང་གིས་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། རིགས་ཆད་རྣམས་དགེ་བཅུ་ལ་བཀོད་དེ་མངོན་མཐོར་སྨིན་པར་བྱེད་པས། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནི། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཏེ་དེ་དག་ཀྱང་ངམ་གྲོག་དང་ཚེར་མ་ལྗན་ལྗིན་སོགས་མ་དག་པའི་དངོས་པོ་ཀུན་ནས་མེད་པར་རིན་པོ་ཆེའི་གཞི་བདུད་རྩིའི་ཆུ་ཀླུང་དང་དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་ལ་སོགས་པས་བཀོད་པས་མཛེས་ཤིང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམ་པར་དག་པར་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་ཡིན་ལ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱང་ནམ་མཁའི་གཏོས་ཀུན་ཏུ་ཟ་འོག་གི་གུར་བཞིན་དུ་གནས་པས་ན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནི།དགེ་མི་དགེའི་དངོས་པོ་གཉིས་ལས་མི་དགེ་བ་རྣམས་སྤངས་ནས། དགེ་བའི་ཆོས་ཟག་པ་མེད་པ་སྟོབས་བཅུ་དང་མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་དབང་བཅུ་ལ་སོགས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཆོས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནི་ཐོབ་པར་བྱ་བའོ། །སྨིན་པར་བྱ་རུང་བའི་དངོས་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནི། རིགས་ཆད་མ་གཏོགས་པའི་རིགས་ཅན་བཞི་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་སྨིན་པར་བྱ་རུང་བའི་དངོས་པོ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། །སྨིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་འདི་ལ་ཁྱད་ཅི་ཡོད་ན། རིགས་ཡོད་མེད་ཐམས་ཅད་སྨིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡིན་ཡང་། གཏན་དུ་སྨིན་པར་བྱ་རུང་བ་ནི་ཐར་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ཕྱེ་བ་ཙམ་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་བཤད་དོ། །ཡང་དག་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའམ་བཤད་པའི་དངོས་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ། གདུལ་
2-341b
བྱའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་འདུལ་བའི་ཐབས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པ་ཡང་། ཆགས་པ་ཅན་ལ་མི་སྡུག་པ། ཞེ་སྡང་ཅན་ལ་བྱམས་པ་སོགས་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། །དེ་ལྔ་ཡང་རིམ་པ་བཞིན་དུ། སྣོད་གང་ལ་གནས་ནས། ཐོབ་བྱ་གང་དང་ལྡན་པས། རིགས་ཡོད་པ་གང་ཞིག་ཆོས་བཤད་པ་གང་གིས་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ལྔ་བསྟན་པ་དེ་ནི་བློ་ལྡན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལྔའོ། །
安立说法果报
བཞི་པ་ཆོས་བཤད་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ལ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡོད་དེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་བཤད་པས་གང་ཟག་གཞན་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་ནི་བསྐྱེད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བའི་དོན་ལ་བཟོད་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་ནི་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་བསྟན་པས་གང་ཟག་ལ་ལ་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་དུས་ན་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་དོན་སྤྱིའི་ཚུལ་གྱིས་བཟོད་པ་ཐོབ་པ། བཟོད་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཞུགས་པ་སྟེ་འདི་ནི་བཟོད་པ་ཆུང་ངུའོ། །ས་དང་པོ་ཐོབ་ནས་གཟུང་འཛིན་དང་བྲལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་རྟོགས་ནས་མི་སྐྱེ་བའི་དོན་ལ་བཟོད་པ་དངོས་སུ་ཐོབ་པ་ནི། ས་བརྒྱད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་བཟོད་པ་འབྲིང་པོའོ། །ས་བརྒྱད་པར་མི་རྟོག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་སྟེ། མདོ་རྣམས་ལས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་བཤད་པའི་ཚེ་གང་ཟག་འདི་ཙམ་ཞིག་གིས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་དང་། འཕགས་ལམ་ཐོབ་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བའི་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
安立说法者菩萨功德无量
第三，安立说法者菩萨无量功德的五种方面：如是通过真实智慧从表相束缚中解脱的菩萨，为了成熟遍及虚空界的众生，以声闻、缘觉、菩萨三种种姓各自依靠其乘而成熟，以及使不定种姓者依三乘任一成熟，使断种姓者安住于十善而成熟为增上生，故称为无量所成熟事。无量所受用事即是器世间，这些也从完全无有谷坑、荆棘、泥泞等不净之物，而以宝地、甘露河流、如意树等庄严，美丽且完全清净的佛土清净而修持。世界也如同遍满空间的锦缎帐幕而安住，故为无量。无量所获得事即是：从善与不善二事中断除不善，证得无漏善法，如十力、四无畏、十自在等，无量应证之法即是所获得。无量可成熟事即是：除断种姓外的四种种姓，可以三乘成熟的事，这些也是无量。若问此与所成熟事有何差别，答：虽然有种姓无种姓皆是所成熟事，但永久可成熟是从成熟解脱的角度分别，仅有如此差别。无量所正说或所说之事，即是调伏所化众生的方便法，如为贪欲者说不净观，为嗔恨者说慈爱等，因法门不可思议，故为无量。这五种依次为：住于何器世间，具足何所证，何种有种姓者，以何法门而令成熟。如是所说五事，是具慧菩萨的五种无量。
安立说法果报
第四，安立说法果报有八种：通过讲说大乘法使他人发起无上菩提心；获得无生法忍，即通过讲说大乘法，使某些人在信解行位时，以义总相方式获得无生法忍，此忍是趋入真如一分，这是小忍。获得初地后，现证离能取所取之真如，真实获得无生法忍，相对于第八地而言是中忍。在第八地获得无分别任运成就，证得无生法大忍。如诸经中所说，说此法门时，若干数量的人发起无上菩提心，获得随顺法忍，获得圣道，获得无生忍，正是如此。


 །
2-342a
ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པས། ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་དྲི་མ་མེད་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མཐོང་ལམ་ལས་དམན་པ་ཐོབ་པ་དང་། མཐར་ཐུག་ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་པ་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་ཐོབ་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་སྟེ། བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བའི་ཆོས་ཀྱི་མིག་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་པས་སོ། །དེ་ཡང་བཟོད་པ་བརྒྱད་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་ཉོན་མོངས་པའི་རྡུལ་མེད་པ་དང་། ཤེས་པ་བརྒྱད་མཐོང་སྤངས་ལས་གྲོལ་བའི་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་མིག་རྡུལ་མེད་ཅིང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་ནི་མཐོང་སྤང་ལས་གྲོལ་བའི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་ཐོབ་པ་དེས་ཆོས་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒོམ་པའི་སྤང་བྱའི་ཉོན་མོངས་ཁམས་གསུམ་གྱི་སས་བསྡུས་པ་རྣམས་སྤངས་ནས་ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་ནས་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་མདོ་ལས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་བཤད་པས་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་རྡུལ་མེད་ཅིང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་སྐྱེས་སོ་ཞེས་དང་། གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ལེན་པ་མེད་པར་ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་ཆོས་གང་བཤད་ཀྱང་། ཆོས་སྨྲ་བ་གཅིག་ལས་གཞན་འཕེལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་འདིར་དམ་པའི་ཆོས་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་སྔོན་མ་ཤེས་པ་ཤེ༷ས་ཤིང་། ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་གཅོ༷ད་
2-342b
པར་བྱེད་པ་དང་། མི་ཤེས་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་ཆོས་ཀྱི་དོན་ངེས་པར་གྱུར་ནས་དམ་པའི་ཆོས་དགའ་བ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་གནས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ཆོས་སྟོན་པ་དེ་ལ་ཞུགས་པ་བློ་ལྡན་གྱི་ཆོས་བཤད་པའི་འབྲས་བུ་ཡི༷ན་པ༷་ཤེས་པར་བྱའོ། །
安立摄大乘差别法
ལྔ་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཁྱད་ཆོས་དང་བསྡུ་བ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་ལས་ཁྱད་པར་བདུན་གྱིས་འཕགས་ཏེ། དམིགས་པ་ཆེ་བ་ནི། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ལ་དམིགས་པ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་སྡེ་སྣོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་དང་ནི། དེ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་བདག་གི་དོན་ཙམ་སྒྲུབ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་དག་དང་། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཙམ་རྟོགས་ཤིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཚེ་གསུམ་མམ་བདུན་ཙམ་དུ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་གྱི་བར་དུ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པས་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ཆེ་བ་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་འཁོར་བས་འཇིགས་ནས་དེ་སྤངས་པའི་ཞི་བདེ་དོན་དུ་གཉེར་བས་ཐབས་མཁས་པ་དང་མི་ལྡན་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྙིང་རྗེས་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པས་མི་གོས་པ་པདྨོ་འདམ་ལས་
2-343a
སྐྱེས་པ་ལྟ་བུའི་ཐབས་ལ་མཁས་པར་གྱུར་པ་དང་ལྔ་ནི་འདིས་འདེགས་པ་རྒྱུའམ་ལམ་གྱི་ཐེག་པའི་ཁྱད་པར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
通过讲说声闻法，获得诸法无垢法眼，即低于大乘见道的[法眼]，以及最终获得断尽一切漏的阿罗汉[果位]，这两种[成就]。其中获得法眼即是声闻见道，因为生起如同见四谛之法眼般的智慧。这[法眼]由于八忍是对治，故无烦恼尘垢；八智解脱见所断而无垢，称为无垢。如是获得无尘无垢的法眼，即是解脱见所断的预流果。如是获得声闻见道者，依靠佛法修行断除三界所摄的修所断烦恼，断尽一切漏，获得漏尽智，证得阿罗汉果。如经中所说："讲说此法门时，某些人生起无尘无垢之法眼"，又说："某些人无所执取，从一切漏中心得解脱"，正是如此。
无论讲说大乘或小乘法，[会导致]从一位说法者增长多位，使正法在此世间长久住世；了知先前不知道的诸法自相与共相，断除疑惑；在无不解、无疑虑的情况下确定法义后，欢喜受用无过失的正法，这些应知是趋入讲法的具慧者说法的果报。
安立摄大乘差别法
第五，安立大乘特法和摄要：大乘比小乘以七种特点殊胜：所缘大，即声闻们缘三藏，而菩萨们缘无量深广的大乘藏；同样，修行大，即声闻们仅成办自利，而菩萨成办具备自他二利；智慧大，即声闻们仅了悟人无我，而菩萨了悟法、人二无我；声闻们仅于三生或七生精进修持，而菩萨于三阿僧祇劫精进修持，故精进修持大；声闻们因畏惧轮回而舍弃它，追求寂静安乐，不具方便善巧，而菩萨们以悲心不舍轮回，以智慧不被烦恼染污，如同莲花生于污泥却不被污染，具足方便善巧。这五点是能载之因或道乘的差别。
;


 །ཉན་ཐོས་རྣམས་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་དང་ཟད་པར་ཟིལ་གནོན་མངོན་ཤེས་དྲུག་ཙམ་ཐོབ་ནས་ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་དུ་ཟད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པས་འབྲས་བུ་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་སོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་ནམ་ཡང་མི་ཟད་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཆེན་པོ་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་ཀྱང་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་སོགས་མི་བྱེད་ཀྱི། བྱང་སེམས་རྣམས་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ནས་འོག་མིན་གྱི་ཕོ་བྲང་ན་བཞུགས་པ་དང་། ལྷུམས་སུ་ཞུགས་པ་དང་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སོགས་ཀྱི་མཛད་པ་སེམས་ཅན་གྱི་མཐའི་བར་དུ་སྟོན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཆེན་པོ་སྟེ་འདི་གཉིས་འདིར་འདེགས་པ་འབྲས་བུའི་ཐེག་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཆེན་པོ་བདུན་པོ་འདི་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ཐེག་ཆེན་ཞེས་ནི་ངེས་པར་བརྗོད་དོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུ་བ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཕལ་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བརྗོད་ན་མཐའ་ལས་འདས་ཀྱང་ཐེག་ཆེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བསྡུས་ན་རྣམ་གཞག་རྣམ་པ་བརྒྱད་དམ་བཅུ་པོ་འདིར་འདུས་པས་ན། དེ་དག་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་གང་ཞེ་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་སམ་ཁམས་ཡོད་པ་དང་། རིགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཐེག་ཆེན་གྱི་
2-343b
ཆོས་ལ་མོས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མོས་པའི་དབང་གིས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་ནི་བསྐྱེད་པ་གསུམ་ནི་རིགས་ལ་གནས་པའི་སྐབས་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་ནས་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་སར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབ་པ་དང་། དེ་ལས་ས་དང་པོར་གཟུང་འཛིན་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་ནས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་འཕགས་པའི་ས་སྐྱོན་མེད་ལ་འཇུག་པ་ཉིད་དང་། ས་གཉིས་པ་ནས་བདུན་པའི་བར་དུ་བྱང་ཕྱོགས་དང་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་མ་དད་པ་རྣམས་དད་པར་བྱེད་ཅིང་དད་པ་རྣམས་དགེ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་དྲུག་གོ། དག་པའི་ས་གསུམ་དུ་སྣོད་དང་བཅུད་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནི་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཁོར་བར་མི་གནས་ལ། སྙིང་རྗེས་ཞི་བར་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྲིད་ཞི་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བརྩིས་པ་དང་། དེ་ནས་ས་བཅུ་འདས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་སྐུ་གསུམ་ཐོབ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཐོབ་པ་དང་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ནས་སེམས་ཅན་ཇི་སྲིད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སོགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་སྟོན་པ་འདི་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བརྩིས་ན་དེ་ལྟར་བརྒྱད་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་བཞི་སོ་སོར་བགྲངས་ན་རྣམ་གྲངས་བཅུར་རྣམ་པར་བཞག་པའོ། །དེ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་ངོ་མཚར་བ་ནས་རྣམ་པར་བཞག་པའི་བར་གྱི་རྣམ་གྲངས་བཅུ་བདུན་བཤད་ནས།
甚赞叹功德
གཉིས་པ་རབ་ཏུ་བསྔགས་པའི་
2-344a
ཡོན་ཏན་ལ། བསྔགས་ཡུལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དབྱེ་བ་དང་། བསྔགས་པ་དངོས་གཉིས་ལས།
所赞菩萨分别
དང་པོ་ས་བཅུ་དང་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་བཅས་ས་བཅུ་གཅིག་ལ་གནས་པ་དེ་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་ཡང་གནས་སྐབས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལྔས་བསྡུས་ཏེ། གཅིག་སྟེ་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་མངོན་དུ་མ་བྱས་ཀྱང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དད་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མོས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ས་དང་པོ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཆོས་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་ནས་བདག་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཐོབ་པས་གཞན་དོན་ཁུར་འཁྱེར་གྱི་ལྷག་བསམ་མཐོང་སྤང་གི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།

 །ཉན་ཐོས་རྣམས་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་དང་ཟད་པར་ཟིལ་གནོན་མངོན་ཤེས་དྲུག་ཙམ་ཐོབ་ནས་ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་དུ་ཟད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པས་འབྲས་བུ་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་སོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་ནམ་ཡང་མི་ཟད་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཆེན་པོ་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་ཀྱང་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་སོགས་མི་བྱེད་ཀྱི། བྱང་སེམས་རྣམས་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ནས་འོག་མིན་གྱི་ཕོ་བྲང་ན་བཞུགས་པ་དང་། ལྷུམས་སུ་ཞུགས་པ་དང་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སོགས་ཀྱི་མཛད་པ་སེམས་ཅན་གྱི་མཐའི་བར་དུ་སྟོན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཆེན་པོ་སྟེ་འདི་གཉིས་འདིར་འདེགས་པ་འབྲས་བུའི་ཐེག་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཆེན་པོ་བདུན་པོ་འདི་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ཐེག་ཆེན་ཞེས་ནི་ངེས་པར་བརྗོད་དོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུ་བ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཕལ་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བརྗོད་ན་མཐའ་ལས་འདས་ཀྱང་ཐེག་ཆེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བསྡུས་ན་རྣམ་གཞག་རྣམ་པ་བརྒྱད་དམ་བཅུ་པོ་འདིར་འདུས་པས་ན། དེ་དག་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་གང་ཞེ་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་སམ་ཁམས་ཡོད་པ་དང་། རིགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཐེག་ཆེན་གྱི་
2-343b
ཆོས་ལ་མོས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མོས་པའི་དབང་གིས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་ནི་བསྐྱེད་པ་གསུམ་ནི་རིགས་ལ་གནས་པའི་སྐབས་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་ནས་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་སར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབ་པ་དང་། དེ་ལས་ས་དང་པོར་གཟུང་འཛིན་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་ནས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་འཕགས་པའི་ས་སྐྱོན་མེད་ལ་འཇུག་པ་ཉིད་དང་། ས་གཉིས་པ་ནས་བདུན་པའི་བར་དུ་བྱང་ཕྱོགས་དང་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་མ་དད་པ་རྣམས་དད་པར་བྱེད་ཅིང་དད་པ་རྣམས་དགེ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་དྲུག་གོ། དག་པའི་ས་གསུམ་དུ་སྣོད་དང་བཅུད་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནི་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཁོར་བར་མི་གནས་ལ། སྙིང་རྗེས་ཞི་བར་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྲིད་ཞི་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བརྩིས་པ་དང་། དེ་ནས་ས་བཅུ་འདས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་སྐུ་གསུམ་ཐོབ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཐོབ་པ་དང་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ནས་སེམས་ཅན་ཇི་སྲིད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སོགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་སྟོན་པ་འདི་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བརྩིས་ན་དེ་ལྟར་བརྒྱད་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་བཞི་སོ་སོར་བགྲངས་ན་རྣམ་གྲངས་བཅུར་རྣམ་པར་བཞག་པའོ། །དེ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་ངོ་མཚར་བ་ནས་རྣམ་པར་བཞག་པའི་བར་གྱི་རྣམ་གྲངས་བཅུ་བདུན་བཤད་ནས།
甚赞叹功德
གཉིས་པ་རབ་ཏུ་བསྔགས་པའི་
2-344a
ཡོན་ཏན་ལ། བསྔགས་ཡུལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དབྱེ་བ་དང་། བསྔགས་པ་དངོས་གཉིས་ལས།
所赞菩萨分别
དང་པོ་ས་བཅུ་དང་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་བཅས་ས་བཅུ་གཅིག་ལ་གནས་པ་དེ་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་ཡང་གནས་སྐབས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལྔས་བསྡུས་ཏེ། གཅིག་སྟེ་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་མངོན་དུ་མ་བྱས་ཀྱང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དད་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མོས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ས་དང་པོ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཆོས་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་ནས་བདག་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཐོབ་པས་གཞན་དོན་ཁུར་འཁྱེར་གྱི་ལྷག་བསམ་མཐོང་སྤང་གི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།

 །ཉན་ཐོས་རྣམས་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་དང་ཟད་པར་ཟིལ་གནོན་མངོན་ཤེས་དྲུག་ཙམ་ཐོབ་ནས་ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་དུ་ཟད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པས་འབྲས་བུ་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་སོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་ནམ་ཡང་མི་ཟད་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཆེན་པོ་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་ཀྱང་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་སོགས་མི་བྱེད་ཀྱི། བྱང་སེམས་རྣམས་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ནས་འོག་མིན་གྱི་ཕོ་བྲང་ན་བཞུགས་པ་དང་། ལྷུམས་སུ་ཞུགས་པ་དང་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སོགས་ཀྱི་མཛད་པ་སེམས་ཅན་གྱི་མཐའི་བར་དུ་སྟོན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཆེན་པོ་སྟེ་འདི་གཉིས་འདིར་འདེགས་པ་འབྲས་བུའི་ཐེག་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཆེན་པོ་བདུན་པོ་འདི་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ཐེག་ཆེན་ཞེས་ནི་ངེས་པར་བརྗོད་དོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུ་བ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཕལ་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བརྗོད་ན་མཐའ་ལས་འདས་ཀྱང་ཐེག་ཆེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བསྡུས་ན་རྣམ་གཞག་རྣམ་པ་བརྒྱད་དམ་བཅུ་པོ་འདིར་འདུས་པས་ན། དེ་དག་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་གང་ཞེ་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་སམ་ཁམས་ཡོད་པ་དང་། རིགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཐེག་ཆེན་གྱི་
2-343b
ཆོས་ལ་མོས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མོས་པའི་དབང་གིས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་ནི་བསྐྱེད་པ་གསུམ་ནི་རིགས་ལ་གནས་པའི་སྐབས་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་ནས་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་སར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབ་པ་དང་། དེ་ལས་ས་དང་པོར་གཟུང་འཛིན་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་ནས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་འཕགས་པའི་ས་སྐྱོན་མེད་ལ་འཇུག་པ་ཉིད་དང་། ས་གཉིས་པ་ནས་བདུན་པའི་བར་དུ་བྱང་ཕྱོགས་དང་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་མ་དད་པ་རྣམས་དད་པར་བྱེད་ཅིང་དད་པ་རྣམས་དགེ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་དྲུག་གོ། དག་པའི་ས་གསུམ་དུ་སྣོད་དང་བཅུད་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནི་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཁོར་བར་མི་གནས་ལ། སྙིང་རྗེས་ཞི་བར་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྲིད་ཞི་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བརྩིས་པ་དང་། དེ་ནས་ས་བཅུ་འདས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་སྐུ་གསུམ་ཐོབ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཐོབ་པ་དང་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ནས་སེམས་ཅན་ཇི་སྲིད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སོགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་སྟོན་པ་འདི་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བརྩིས་ན་དེ་ལྟར་བརྒྱད་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་བཞི་སོ་སོར་བགྲངས་ན་རྣམ་གྲངས་བཅུར་རྣམ་པར་བཞག་པའོ། །དེ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་ངོ་མཚར་བ་ནས་རྣམ་པར་བཞག་པའི་བར་གྱི་རྣམ་གྲངས་བཅུ་བདུན་བཤད་ནས།
甚赞叹功德
གཉིས་པ་རབ་ཏུ་བསྔགས་པའི་
2-344a
ཡོན་ཏན་ལ། བསྔགས་ཡུལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དབྱེ་བ་དང་། བསྔགས་པ་དངོས་གཉིས་ལས།
所赞菩萨分别
དང་པོ་ས་བཅུ་དང་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་བཅས་ས་བཅུ་གཅིག་ལ་གནས་པ་དེ་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་ཡང་གནས་སྐབས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལྔས་བསྡུས་ཏེ། གཅིག་སྟེ་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་མངོན་དུ་མ་བྱས་ཀྱང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དད་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མོས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ས་དང་པོ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཆོས་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་ནས་བདག་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཐོབ་པས་གཞན་དོན་ཁུར་འཁྱེར་གྱི་ལྷག་བསམ་མཐོང་སྤང་གི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是您要求的藏文全文翻译：
声闻众获得阿罗汉果位、穷尽神通、六种神通等成就后入无余涅槃而灭尽；而菩萨乘则成就无量力量、无畏等果位，永不穷尽，完全成就大事业；声闻们虽获得阿罗汉果位却不成佛、不转法轮等；菩萨们成佛后住于色究竟天宫，示现入胎、成正觉等事业，直至众生界尽头展现佛陀大事业，这两者在此提及是就果乘而言。因具备这七种殊胜，故确定称为大乘。大乘纲要的建立是：大乘般若波罗蜜多十万颂和《华严经》等无量大乘经典的内容虽然无边无际，但若总摄大乘一切义理，则摄于八种或十种体系中，故称之为大乘。它们是什么呢？具有大乘种姓或界，依种姓而于大乘
2-343b
法生起信解，由信解力故发无上菩提心，此三者是住于种姓阶段。如是发心后，在胜解行地修行布施等六波罗蜜多；从此，在初地生起远离能取所取的智慧，超越世间，进入无垢圣地；从第二地至第七地，以菩提分和波罗蜜多法令不信众生生起信心，令有信众生于善法成熟，以上六项。在清净三地中，修持净化器世间和有情世间，即清净佛土，以智慧不住轮回，以悲心不住涅槃，了达轮回寂静平等性的修习，这两者合为一项；然后超越十地，在佛地获得三身，即获得最上菩提，获得菩提后尽众生界显现成佛等事业，这两者合为一项，如此则为八项。若后四项分别计数，则总为十项体系。以上已说明了菩萨修行功德，从稀有功德到体系建立共十七种。
第二、甚赞叹功德
2-344a
分为所赞菩萨分别和赞叹本身两部分。
所赞菩萨分别
第一，住于十地及加上胜解行地共十一地的那些被称为菩萨。这由五种阶段类别所摄：其一，住于胜解行地者虽未证悟法界遍行特性，但因对法界具有信心与确信，故称为"具胜解者"。入初地的菩萨称为"清净增上意乐"，因已了悟法界遍行特性，获得自他平等性心，具备为他人负担的增上意乐，远离见所断障垢的缘故。


 །དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་གྲངས་སྔ་མ་ལས་གཞན་གཉིས་སོ། །ས་གཉིས་པ་ནས་དྲུག་པའི་བར་ལ་གནས་པ་ནི་མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ས་གཉིས་པར་ཉན་རང་བྱང་སེམས་ཀྱི་ཐེག་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་འབྱེད་པའི་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་དང་ནི། ས་གསུམ་པར་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་འཇིགས་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་མཚན་མ་དང་། བཞི་པར་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ལ་གནོད་པའི་མཚན་མར་མཐོང་བ་དང་། འགོག་ལམ་གྱི་བདེན་པར་ཞི་བའི་མཚན་མར་མཐོང་བ་དང་། ས་ལྔ་པར་བཟོའི་ལས་ཀྱི་གནས་སྣ་ཚོགས་ལ་འཇུག་ཅིང་དེའི་
2-344b
མཚན་མའི་རྟོག་པ་དང་། ས་དྲུག་པར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་ལུགས་འབྱུང་ལྡོག་གི་མཚན་མར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བདུན་པ་ལ་གནས་པ་ལ་མཚན་མ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ས་དྲུག་པ་མན་ཆད་དུ་འབྱུང་བའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པ་དང་བཅུ་པ་གསུམ་ལ་གནས་པ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འབད་རྩོལ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་སྐབས་ལྔ་པོ་འདི་དག་ས་ཀུན་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡི་ཁྱད་པར་ཡིན་པ་ཤེས་པར་བྱའོ། །
赞叹其五菩萨定义
གཉིས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྔ་པོ་དེའི་མཚན་ཉིད་ལ་བསྔགས་པ་ནི། རྒྱུ་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་སྒྲུབ་པ་ལ་སྙིང་སྟོབས་མི་བཟློག་པའི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲ་དོན་གྱི་བསྔགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་རྟོགས་པའི་ཆ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲ་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྔགས་པ་གཉིས་ལས།
由不退转修持六度之勇气赞叹菩萨名称
དང་པོ་ལ་བྱང་ཆུབ་དགའ་ལྡན་སོགས་རྣམ་གྲངས་དགུས་བསྔགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཚན་གྱི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པ་གཉིས་ལས།དང་པོ་འདོད་ལ་མ་ཆགས་སོགས་ཚིགས་བཅད་དགུས་བསྟན་ཏེ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མ་ཆགས་པར་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་བསྒྲུབ་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་
2-345a
ལས་གསུམ་མི་དགེ་བ་མེད་པས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། བཟོད་པ་ལ་གནས་ནས་ཁྲོ་བ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་བའི་ཡོན་ཏན་མཆོག་གྱུར་ལེན་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱིས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པའི་ཆོས་ལས་མི་གཡོ་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་བདག་མེད་གཉིས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཟབ་མོ་མཐོང་བ་སྟེ་དེ་ལྟར་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་སྒྲུབ་པ་ཡང་འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་འཐོབ་པ་ལ་དགའ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་དེའི་ཆེད་དུ་བསྒྲུབ་ཅིང་དེར་བསྔོ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ལ་དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ཞེས་ཚིགས་བཅད་འདིས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་བསྔགས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པར་འདོད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་སྲོག་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཆུང་མ་ལ་གནོད་པ་དང་། རྫུན་གྱིས་བསླུ་བ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་གསུམ་གྱི་གནོད་པ་གང་ཡང་མེད་པར་ལྟ་བའམ་འདོད་པ་དང་བཟོད་པས་གཞན་གྱི་གནོད་པ་དང་དུ་ལེན་པ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་ལས་མི་ལྡོག་པར་བརྟན་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དང་། དགོན་པར་གནས་ཤིང་རྣམ་གཡེང་མེད་པ་དང་བསམ་གཏན་གྱི་རོ་ལ་མ་ཆགས་པའི་བག་ཡོད་པའི་བསམ་གཏན་དང་། དམ་པའི་ཆོས་མང་དུ་ཐོས་པ་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་དོན་ལ་བརྩོན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ཏེ། ཕར་ཕྱིན་བསྒྲུབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གནས་སྐབས་སུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་
2-345b
པ་དང་མཐར་ཐུག་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་གཞན་དོན་བྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆ་ནས་བྱང་སེམས་ཡིན་པར་བསྔགས་པའོ།

这些是菩萨的另外两种类别，与前述不同。从第二地至第六地的菩萨称为"有相菩萨"，因为第二地中分别声闻、缘觉、菩萨等不同乘的相状；第三地中有俱生我见相状；第四地中见苦谛、集谛为有害相状，见灭谛、道谛为寂静相状；第五地入于各种工巧明处并有
2-344b
其相状分别；第六地对缘起顺逆相状起分别故。住于第七地者称为"无相菩萨"，因已断除第六地以下所生的一切相状。住于不退转的第八地、第九地和第十地三地者，称为"无功用行菩萨"，因无分别三摩地已无需努力而自然成就，能无勤作地成办自他利益。当知，菩萨的这五种阶段是遍住诸地菩萨的差别特征。
赞叹其五菩萨定义
第二，对这五种菩萨的定义的赞叹分为：从因位修持波罗蜜多的勇猛不退方面解释菩萨名义的赞叹，和从果位证悟菩提的角度解释菩萨名义的赞叹两部分。
由不退转修持六度之勇气赞叹菩萨名称
第一部分包括以菩提喜乐等九种别名的赞叹和宣说菩萨名称的诸多同义词。首先，以九个偈颂宣说。不贪着五欲享乐而布施内外一切物品，成就布施波罗蜜多；持戒时身语
2-345a
三业清净无不善；安住忍辱而降伏嗔恨；以精进获取殊胜出世间功德；以禅定一心安住而不离法性；以智慧见到二无我甚深真谛。如是修六波罗蜜多是为了获得大菩提而欢喜，为此而修行并回向，故称为"欢喜菩提的菩萨"。此偈颂赞叹六波罗蜜多清净的功德。
同样，以布施欲利益众生，以持戒不损害他人的生命、财产、妻子，不以妄语欺骗等，无任何身语意三门的伤害；以忍辱接受他人的伤害；以不退转而坚定的精进；住于寂静无散乱且不贪著禅定之味的正念禅定；以多闻正法的智慧而精进于利他事业的菩萨。所有波罗蜜多的修持，暂时为利益众生
2-345b
最终为一切众生回向无上菩提。此处从利他功德的角度赞叹菩萨的特性。


 །ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་རང་གིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཉེས་དམིགས་ནི་སྙིང་པོ་མེད་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཆགས་པའི་སྐྱོན་ཀྱིས་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་པའི་གེགས་སུ་གྱུར་པ་སོགས་ཉེས་པ་ཤེས་ནས་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་དང་། འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མ་ཆགས་པར་ཁྱིམ་སྤངས་ཏེ་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བ་དང་། གཞན་གྱི་གནོད་པ་བྱས་པ་ཞེ་ལ་འཁོན་དུ་མི་འཛིན་པར་བཟོད་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཞི་ལྷག་གི་རྣལ་འབྱོར་ལ་བརྩོན་པ་དང་། ནམ་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་འཛིན་བསྒོམ་པ་ན་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། གཟེངས་བསྟོད་པའམ་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་མཚན་མ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་སྟེ་རྒྱུ་མཚན་གསུམ་ལ་མཁས་པ་དང་། བདག་ལྟ་སོགས་ལྟ་བ་ངན་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པས་ནང་དུ་རབ་གནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ཏེ། ཚུལ་དེས་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པའི་ཆ་ནས་བསྔགས་པའོ། །སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ཅན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པ་དེས་སྦྱིན་པ་བྱེད་པ་དང་། ངོ་ཚ་བའི་ཡོན་ཏན་ལ་གནས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བ་དང་། གཞན་གྱིས་གནོད་པ་སོགས་སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པར་བཟོད་པ་དང་། གཉིད་དང་སྙོམ་ལས་
2-346a
སོགས་རང་གི་བདེ་བ་ལ་མ་ཆགས་པར་གཞན་དོན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དང་། རྟག་ཏུ་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པས་རྣམ་གཡེང་གི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོད་མེད་ཀྱི་མཐའ་དང་བྲལ་བར་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་དང་རྟག་ཏུ་ལྡན་པས་ཤིན་ཏུ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་སེམས་མི་འཁྲུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་ལས་མི་འཁྲུགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆ་ནས་བསྔགས་པའོ། །བློ་བརྟན་འགྲེལ་པས་སྐབས་འདི་ཐམས་ཅད་དུ་རྐང་པ་སྔ་མ་གསུམ་གྱིས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་བསྒྲུབ་པ་དང་། རྐང་པ་བཞི་པས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་བསྟན་པར་གསུངས་སོ། །སྦྱིན་པས་གཞན་གྱི་ཕོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་སྲོག་གཅོད་པ་དང་རྐུ་བ་སོགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། རང་གི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་བཟོད་པ་དང་། གཞན་དོན་དུ་འཁོར་བར་འཇུག་ཅིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་བརྩོན་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་འཇིགས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་ཏིང་འཛིན་ཐོབ་པས་འདོད་ཁམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་མར་མི་རྟོག་པའི་དེ་ལྟ་བུ་སྡུག་བསྔལ་ཁས་ལེན་པའམ་དང་དུ་ལེན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ནོ། །འདིས་སྡུག་བསྔལ་ཅན་གྱི་འཁོར་བ་མི་སྤོང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྐྱོ་བ་མེད་པའི་ཆ་ནས་བསྔགས་པའོ། །
2-346b
སེར་སྣས་མི་གཏོང་བའི་ཆོས་ལ་མི་དགའ་བ་དང་། ཉེས་པ་མེད་ཅིང་ཡོན་ཏན་གྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཆོས་ལ་དགའ་བ་དང་། ཁོང་ཁྲོའི་ཆོས་ལ་སྨོད་ཅིང་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པ་དང་། ཆོས་ལ་དབང་བ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུས་སེམས་ཀྱི་དབང་ཐོབ་པ་དང་། ཆོས་ཀུན་ལ་རྨོངས་པའི་མུན་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་དེའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པའི་ཆོས་གཙོ་བོར་བྱེད་པ་ཡི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ཟང་ཟིང་གཙོ་བོ་མི་བྱེད་པར་དམ་པའི་ཆོས་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་ཆ་ནས་བསྔགས་པའོ། །ལོངས་སྤྱོད་ཡོད་ཀྱང་གཞན་ལ་མི་གཏོང་བར་བསགས་སྲུང་བྱེད་པ་དེ་དག་བག་མེད་པ་སྟེ་མཐར་ལོངས་སྤྱོད་ཆུད་ཟ་བའི་ཕྱིར་རོ།

执著自我拥有的财物之过患是：无实质、无常、痛苦、如幻化，且因贪著财富的过失而转生恶趣，成为获得世间与出世间圆满之障碍等。了知这些过失而行布施；不贪著欲界享受，舍弃家庭出家而护持戒律；不因他人加害而心怀怨恨，修持忍辱；精进修习大乘止观瑜伽；当修一心禅定时，善巧三种相：止相、称扬或执取相、舍相；具足无我见等无邪见的智慧，是内心安住的菩萨。从这个角度赞叹其内心安住修行的功德。
对苦难众生生起悲悯之心而行布施；安住惭愧功德而持戒；忍受他人伤害等痛苦；不贪著睡眠、懈怠
2-346a
等自身安乐而精进利他；以正念为主而不被散乱所控；始终具足一切法远离有无二边的平等性智慧，安住于极其平等的境界，是于大乘不动摇的菩萨。这是从不动摇于大乘道的功德角度进行的赞叹。智慧稳固的注释中说，这里所有段落中，前三句显示六波罗蜜多的修行，第四句显示回向无上菩提。以布施消除他人贫穷之苦；以持戒不以杀生、偷盗等使众生受苦；忍受一切自身痛苦；为利他而投生轮回，精进利益众生而不畏惧痛苦；获得禅定三摩地，从欲界的痛苦和忧愁中解脱；以智慧不分别苦相，如是接受或忍受苦的菩萨。此处从不舍弃轮回之苦及不厌倦于痛苦的角度赞叹菩萨。
2-346b
不喜悭吝不舍的法门；喜爱无过且以功德为本性的持戒法；呵斥嗔恨法而精进于善法；以禅定之力获得自心掌控即"法自在"；具足无有对诸法愚痴黑暗的智慧，因此，是以正法为主的菩萨。此处从不以物质为主而以正法为主的角度赞叹菩萨。虽有财富但不布施他人，只积累守护者是放逸，因为最终财富会耗尽。


 །དེས་ན་ལོངས་སྤྱོད་དོན་ཡོད་པར་བྱ་ཕྱིར་གཞན་ལ་གཏོང་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་བག་ཡོད་པ་དང་། བཅས་པ་དང་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མི་བསྲུང་བ་ནི་བག་མེད་པ་ཡིན་ལ། གང་དག་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པས་སྒོ་གསུམ་དུལ་ཞིང་བཅས་རང་གི་ཉེས་པས་མ་གོས་པ་ནི་དུལ་བ་ལ་བག་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེས་ཁ་ཅིག་ཏུ་དེས་ལ་བག་ཡོད་ཞེས་འདུག་ཀྱང་བློ་བརྟན་འགྲེལ་པའི་འགྱུར་ལྟར་དུལ་བྱས་ན་ལེགས་སོ། །ཁ་ཅིག་ངོས་ལ་བག་ཡོད་ཅེས་འབྲུ་མནན་པ་ནི་ཡིག་ནོར་བྱུང་བ་ཟད་དོ། །གཞན་གནོད་ལ་མི་བཟོད་པར་གནོད་ལན་བྱེད་པ་ནི་རང་གཞན་གཉིས་ཀའི་སེམས་མ་བསྲུང་བས་བག་མེད་པ་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གཞན་གནོད་བྱས་པ་ལ་རྒྱུད་མི་འཁྲུགས་ཤིང་གནོད་ལན་མི་བྱེད་པར་སླར་ཕན་
2-347a
འདོགས་པ་ནི་རང་གཞན་གཉིས་ཀ་བསྲུང་བ་ལ་བག་ཡོད་པ་བཟོད་པ་དང་། ལེ་ལོའི་དབང་གིས་དགེ་ཆོས་མི་སྒྲུབ་པའི་བག་མེད་མ་ཡིན་པར། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་དགེ་བ་བསྒྲུབ་པ་ལ་བག་ཡོད་པ་བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་ཐོབ་པ་ལ་རོ་མྱང་བའི་སྲེད་པ་མེད་པ་ནི་བདེ་བ་ལ་བག་ཡོད་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ལ་རྟག་པས་བདེ་བ་དང་བདག་དང་མི་སྟོང་པར་འཛིན་པ་ནི་བག་མེད་པ་ཡིན་ལ། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་ནི་ཆོས་ལ་བག་ཡོད་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བག་ཡོད་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ནོ། །འདིས་བག་ཡོད་དང་ལྡན་པའི་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་བསྒྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆ་ནས་བསྔགས་པའོ། །སློང་བ་བྱུང་ཡང་སྦྱིན་པ་མི་བྱེད་པའམ་བཞིན་འགྱུར་ཞིང་གཤེ་བ་དང་བཅས་ནས་མ་གུས་པར་སྦྱིན་པ་ལ་ངོ་ཚ་བ་སྟེ་འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་ཕྱུག་པོ་དག་ལ་སློང་བ་བྱུང་ན་ཅུང་ཟད་མི་སྦྱིན་ཅིང་གཤེ་བར་བྱེད་པ་ནི་ངོ་ཚ་བ་ཡིན་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྙིང་རྗེས་གཞན་དོན་དུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཏོང་བར་ཁས་ལེན་པ་ཡིན་པས་སློང་བ་བྱུང་ན་མི་དགའ་ཞིང་བརྒྱངས་ཏེ་འདུག་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆ་མ་ཡིན་པས་ངོ་ཚའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བཅས་པ་དང་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆུང་ངུ་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་བལྟ་ཞིང་འཛེམ་པ་ཡིན་པས་ཉེས་པ་ཆུང་ངུ་བྱུང་བ་ལ་ཡང་ངོ་ཚ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གནོད་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་
2-347b
ཅད་བཟོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་ལ་མི་བཟོད་ཅིང་རྒྱུད་འཁྲུགས་ན་ངོ་ཚ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བརྩོན་འགྲུས་རླབས་པོ་ཆེ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རྩོམ་པ་ཡིན་ན་དགེ་བའི་ཆོས་བསྒྲུབ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ནས་ལེ་ལོ་བྱེད་པ་ནི་ངོ་ཚ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྙོམས་འཇུག་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཚད་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་དབང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ལུས་འདུ་འཛིའི་ཁྲོད་དུ་གནས་ཏེ་སེམས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་འཕྲོ་ཞིང་གཡེང་བ་ལ་གནས་པ་ནི་ངོ་ཚའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་ཞིང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལས་བསྟན་པའི་བདག་མེད་གཉིས་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཅན་ཡིན་ན། ལྟ་བ་ཆུང་ངུ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ཙམ་དང་། ཆོས་ལ་མཚན་མར་ལྟ་བ་དང་མ་བྲལ་ན་ངོ་ཚ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པས། ཐེག་པ་གཞན་ཉན་རང་གི་ཐེག་པར་མི་འཇུག་ཅིང་བསྒྲུབ་པ་ལ་ངོ་ཚ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ཐེག་པ་གཞན་མི་འདོད་པའི་ཆ་ནས་བསྔགས་པའོ།

因此，为使财富有意义而布施他人，是对财富的正念；不持守佛制与自性的过失，是放逸。具足戒律而身语意三门调伏，不被佛制与自性过失所染，称为"对调伏的正念"。有些版本作"对彼的正念"，但依据智慧稳固的注释本译作"调伏"为佳。有些版本注明"对某方面的正念"，这只是文字错误而已。对他人伤害不能忍受而报复，是因不护自他二者之心而放逸；菩萨对他人的伤害不动心，不加报复而反予以利
2-347a
益，是守护自他二者的正念忍辱；不因懈怠而不修善法的放逸，而是对修持世间与出世间善法有正念精进；获得禅定乐时无贪著享受之渴爱，是对乐的正念；执著诸法为常乐我净是放逸，如实了知无常等是对法的正念智慧。如是，如理作意大乘法门而具正念的菩萨。此处从具正念修行六波罗蜜多功德的角度赞叹菩萨。
当乞者到来时不布施，或面色改变并伴随辱骂而不恭敬地布施，这是羞愧的；世间中，富人面对乞丐不予布施并加以辱骂，这是羞愧的。菩萨以悲心为利他而承诺布施一切物品，如果面对乞者不高兴、抬着下巴而坐，这不是菩萨的行为，应感到羞愧。菩萨对佛制和自性的微小过失也视为可畏而谨慎，故对微小过失也感羞愧；菩萨应忍受一切伤害与痛
2-347b
苦，若对他人加害不能忍受而心生烦乱，应感羞愧；菩萨应精进不断修持广大精进，若从善法修行中退失而懈怠，应感羞愧；菩萨应获得禅那与无量三摩地的自心掌控，若身处喧闹之中，心向外境散乱游荡，应感羞愧；菩萨本性具足智慧，能了悟大乘法所说的二无我，若仅了解小乘人无我，尚未远离法相执著，应感羞愧。因此，是对进入声闻缘觉等其他乘而修行感到羞愧的菩萨。此处从不欲求其他乘的角度赞叹菩萨。


 །དེ་ལྟར་ཕར་ཕྱིན་བསྒྲུབ་པ་དེ་ཐམས་ཅད་གཞན་དོན་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་པས་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྔགས་པ་ནི། སྦྱིན་པས་བྲེལ་ཕོངས་རྣམས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་བྱིན་པས་ཚེ་འདི་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་སྦྱིན་པ་སོགས་ཀྱིས་བསྡུས་ཏེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བཀོད་པས། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། 
2-348a
བཟོད་པས་རྒྱུད་མི་འཁྲུགས་ཤིང་གནོད་ལན་མི་བྱེད་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་འདོགས་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་བྱ་བ་ལ་གྲོགས་བྱེད་པའི་བརྩོན་པའམ་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པས་ཕན་འདོགས་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱིས་མངོན་ཤེས་སོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལ་དབང་འབྱོར་པ་ཉིད་ཐོབ་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་རིག་པའི་གནས་ལྔ་དང་། ཁྱད་པར་ནང་རིག་པ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གང་ལ་གང་མོས་པ་དེ་བཞིན་མཚུངས་པར་སྟོན་པའི་སྒོ་ནས་ཕན་འདོགས་པ་དང་། དེ་ལྟར་ཕར་ཕྱིན་བསྒྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པ་ཡིས། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ནམ་མཁའ་ཇི་སྲིད་དུ་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །བློ་བརྟན་འགྲེལ་པར་ཚིགས་བཅད་འདི་གོང་མ་རྣམས་ཀྱི་དོན་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པར་བཞེད་དོ། །གཉིས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཚན་གྱི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པ་འདི་དག་ཀྱང་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒོ་ནས་དོན་དང་མཐུན་པའི་མིང་ཡིན་པས་ཡོན་ཏན་གྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་ཡང་འགྲོའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱི་ཡི་མིང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་གྲངས་བཅུ་དྲུག་པོ་འདི་ལྟར་བསྒྲགས་སོ། །བདག་མེད་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་
2-348b
བྱ་ཟབ་མོ་ལ་སེམས་གཅིག་ཏུ་དད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་ལ། ཡང་ན་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་བསྒྲུབ་པ་ལ་བསམ་པ་བརྟན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་མཐུ་ཆེན་པོ་ལ་མངའ་དབང་འབྱོར་བ་སྟེ་བ་སྤུའི་བུ་ག་གཅིག་ཏུའང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་བསྐལ་པ་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་ན་བདག་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་བསྒྲལ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བཞག་པར་འདོད་པས་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་དང་། ཡང་ན་ཤེས་རབ་ཆེན་པོས་འཁོར་བར་གནས་ཀྱང་འཁོར་བའི་ཉེས་པས་མ་གོས་པའི་ཆ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་མཐར་ཐུག་པ་མེད་པ་རྩོམ་པས་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་བསྒྲུབ་པར་སེམས་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དེ་ཡང་ཆེན་པོ་བདུན་དང་ལྡན་པ་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པས་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའོ། །ཚུལ་དེ་དག་ལྟར་ན་ལྡོག་པས་དབྱེ་བ་ཙམ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གཉིས་ཀ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱིའི་མིང་དུ་འགྱུར་བ་ལ་ཁྱད་མེད་དོ། །ཡང་ས་དང་ས་ལ་ལྟོས་ནས་སྔ་མ་སྔ་མ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་རྣམས་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དང་། མོས་སྤྱོད་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་།
2-349a
འཕགས་ས་ཐོབ་པ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དང་། མ་དག་ས་བདུན་པ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དག་པའི་ས་ལ་གནས་པ་རྣམས་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའོ། །གང་ལྟར་ཀྱང་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་བསྒྲུབ་པར་དཀའ་བ་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་ཚད་མེད་པ་བསྒྲུབ་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་དཀའ་བ་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་ལ་སྙིང་སྟོབས་ཞུམ་པ་མེད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ།

 །དེ་ལྟར་ཕར་ཕྱིན་བསྒྲུབ་པ་དེ་ཐམས་ཅད་གཞན་དོན་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་པས་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྔགས་པ་ནི། སྦྱིན་པས་བྲེལ་ཕོངས་རྣམས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་བྱིན་པས་ཚེ་འདི་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་སྦྱིན་པ་སོགས་ཀྱིས་བསྡུས་ཏེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བཀོད་པས། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། 
2-348a
བཟོད་པས་རྒྱུད་མི་འཁྲུགས་ཤིང་གནོད་ལན་མི་བྱེད་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་འདོགས་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་བྱ་བ་ལ་གྲོགས་བྱེད་པའི་བརྩོན་པའམ་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པས་ཕན་འདོགས་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱིས་མངོན་ཤེས་སོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལ་དབང་འབྱོར་པ་ཉིད་ཐོབ་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་རིག་པའི་གནས་ལྔ་དང་། ཁྱད་པར་ནང་རིག་པ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གང་ལ་གང་མོས་པ་དེ་བཞིན་མཚུངས་པར་སྟོན་པའི་སྒོ་ནས་ཕན་འདོགས་པ་དང་། དེ་ལྟར་ཕར་ཕྱིན་བསྒྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པ་ཡིས། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ནམ་མཁའ་ཇི་སྲིད་དུ་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །བློ་བརྟན་འགྲེལ་པར་ཚིགས་བཅད་འདི་གོང་མ་རྣམས་ཀྱི་དོན་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པར་བཞེད་དོ། །གཉིས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཚན་གྱི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པ་འདི་དག་ཀྱང་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒོ་ནས་དོན་དང་མཐུན་པའི་མིང་ཡིན་པས་ཡོན་ཏན་གྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་ཡང་འགྲོའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱི་ཡི་མིང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་གྲངས་བཅུ་དྲུག་པོ་འདི་ལྟར་བསྒྲགས་སོ། །བདག་མེད་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་
2-348b
བྱ་ཟབ་མོ་ལ་སེམས་གཅིག་ཏུ་དད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་ལ། ཡང་ན་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་བསྒྲུབ་པ་ལ་བསམ་པ་བརྟན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་མཐུ་ཆེན་པོ་ལ་མངའ་དབང་འབྱོར་བ་སྟེ་བ་སྤུའི་བུ་ག་གཅིག་ཏུའང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་བསྐལ་པ་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་ན་བདག་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་བསྒྲལ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བཞག་པར་འདོད་པས་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་དང་། ཡང་ན་ཤེས་རབ་ཆེན་པོས་འཁོར་བར་གནས་ཀྱང་འཁོར་བའི་ཉེས་པས་མ་གོས་པའི་ཆ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་མཐར་ཐུག་པ་མེད་པ་རྩོམ་པས་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་བསྒྲུབ་པར་སེམས་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དེ་ཡང་ཆེན་པོ་བདུན་དང་ལྡན་པ་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པས་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའོ། །ཚུལ་དེ་དག་ལྟར་ན་ལྡོག་པས་དབྱེ་བ་ཙམ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གཉིས་ཀ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱིའི་མིང་དུ་འགྱུར་བ་ལ་ཁྱད་མེད་དོ། །ཡང་ས་དང་ས་ལ་ལྟོས་ནས་སྔ་མ་སྔ་མ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་རྣམས་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དང་། མོས་སྤྱོད་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་།
2-349a
འཕགས་ས་ཐོབ་པ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དང་། མ་དག་ས་བདུན་པ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དག་པའི་ས་ལ་གནས་པ་རྣམས་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའོ། །གང་ལྟར་ཀྱང་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་བསྒྲུབ་པར་དཀའ་བ་ཕར་ཕྱིན་རྣམས་ཚད་མེད་པ་བསྒྲུབ་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་དཀའ་བ་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་ལ་སྙིང་སྟོབས་ཞུམ་པ་མེད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这样，那些波罗蜜多的修习全是以利他为主要方式使他人受益，因此从功德方面赞叹说：布施使贫穷匮乏者得到受用，从而利益现世；以布施等摄受并安立于戒律，从而利益来世；以忍辱不扰乱相续、不报复伤害而保持平等心的方式利益众生；以勤奋或具足精进助他人完成事业而利益他们；以禅定获得神通等功德能力而利益他人；以智慧通达五明处，尤其是通过内明，根据各自信仰平等地传授三乘一切法而利益他人；如是通过修习波罗蜜多的大果——成就佛果，只要虚空存在便利益众生。因此，诸菩萨从因和果两方面入于利益一切众生的行持中。在智藏论师的注释中认为，这些偈颂是对前面诸论点的简要总结。
第二，阐述菩萨的各种名号，这些也是根据功德而赋予的相符之名，所以也属于功德的分类。在此，作为一切菩萨的共同名称，菩萨等有十六种异名被如是宣说。因为对二无我性的深奥所知专一信仰，故称为菩萨；或者，因为对修证无上菩提具有坚定意志，故称为菩萨。
大菩萨是指具有大威力自在，例如能在一毛孔中示现三千大千世界的成劫与坏劫等。或者，因为自己欲求证得无上菩提，故称为菩萨；因为欲使一切众生从轮回苦中解脱而安置于涅槃，故称为大菩萨。又或者，因以大智慧虽住轮回而不为轮回过患所染，故名菩萨；因以大悲心为众生利益而发起无有穷尽的精进，故称为大菩萨。再者，因发菩提心修无上菩提，故称为菩萨；而且具足前述七种大[特质]，故称为大菩萨。
按照这些解释，仅从不同角度区分，菩萨与大菩萨两者作为菩萨的通称并无差别。又可按地位高低，前者称为菩萨，后者称为大菩萨；在信解行位发菩提心者为菩萨，获得圣地者为大菩萨；处于不净七地者为菩萨，住于净地者为大菩萨。
无论如何，因为对难以成就的无上菩提之因——无量波罗蜜多的修习，以及难以获得的果——无上菩提的成就，具有不退怯的勇气，故称为菩萨。


 །ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བློ་དང་ལྡན་པས་བློ་ལྡན་དང་། ཟབ་མོའི་དོན་གྱི་དགོངས་པ་འགྲེལ་ཞིང་ཕྱོགས་བཅུར་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་འགྱེད་པས་གསལ་བའི་མཆོག་གམ་གཟི་བརྗིད་མཆོག་ཅེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གདུང་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འཛིན་ཞིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པས་རྒྱལ་བའི་སྲས་ཞེས་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་རྒྱལ་བའི་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་དང་ནི། དེ་བཞིན་དུ་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་པ་དང་། རྒྱལ་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྐུ་གསུམ་དང་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འདབ་མ་དང་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པས་རྒྱལ་བའི་མྱུ་གུ་དང་། བདུད་འདུལ་ཞིང་མ་རིག་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་ལས་བརྒལ་ནུས་པས་དཔའ་བོ་གཅིག་པུ་མཐུ་དང་རྩལ་ལྡན་པ་དང་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ངོ་མཚར་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་འཕགས་མཆོག་དང་། འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོར་ཆུད་པ་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པས་དེད་དཔོན་དང་ནི། ཕྱོགས་བཅུའི་ཞིང་རབ་འབྱམས་
2-349b
རྣམས་སུ་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒྲ་སྙན་པར་གྲགས་པས་གྲགས་པ་ཆེན་པོའམ་གྲགས་པ་མཆོག་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་ཐུགས་རྗེའམ་སྙིང་རྗེ་ཅན་དང་། སྦྱིན་སོགས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པས་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཀུན་ལ་དབང་འབྱོར་བས་དབང་ཕྱུག་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་མཚན་གྱི་གཙོ་བོ་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་བཅུ་དྲུག་གིས་མཚོན་ནས་འཇིགས་པ་མེད་པ་དང་། དཔའ་བོ་དང་བརྟན་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་མཆོག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །
能证无上菩提而赞叹菩萨名称
གཉིས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྟོགས་པའི་ཆ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲ་དོན་དང་མཐུན་པར་བསྔགས་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་དངོས་དང་། དེའི་དབྱེ་བ་གཉིས་དང་པོ་ཚིགས་བཅད་ལྔས་བསྟན་ཏེ། ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པས་དེ་ཉིད་བཟང་པོ་རྟོགས་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཆེན་པོ་འགྲུབ་པར་བྱ་བ་རྟོགས་པས་དོན་ཆེན་པོ་ལེགས་པར་རྟོགས་པ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཟག་བཅས་དང་ཟག་མེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཤེས་བྱའི་དོན་ཐམས་ཅད་ཀུན་ནས་རྟོགས་པ་དང་། བར་འགའ་རྟོགས་ཀྱང་ནམ་ཞིག་ཟད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པར་ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ཡང་མཁྱེན་པ་མི་འཛད་པས། རྟག་པར་དུས་ཀུན་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་། གདུལ་བྱ་འདུལ་བ་ལ་སྤྲུལ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་དང་ཆོས་ཇི་ལྟ་བུ་བསྟན་པ་སོགས་གདུལ་
2-350a
བའི་ཐབས་མཐའ་ཡས་པའི་ཐབས་རྣམས་མཐའ་དག་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་དེ་ཡིས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བོ་དྷི་ནི་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་དོན་དང་། ས་ཏྭ་ནི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་དོན་གྱིས་ཅི་ཞིག་སེམས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ངེས་ཚིག་དང་མཐུན་པའི་ཡོན་ཏན་བསྔགས་པ་འདི་ནི་སྤྱིར་བསྟན་པའོ།

由于具备深广智慧的思维，故称为"具慧者"；因为解释深奥义理的密意并在十方散发法光，故称为"最胜明"或"最胜威光"。因为不断延续如来种姓并出生于佛种，故称为"胜者之子"。因为是成佛之因，故称为"胜者之基"；同样地，因战胜自他相续中的一切烦恼，并作为佛陀三身、力、无畏等如叶、花、果之因，故称为"胜者之芽"；因能降服魔军、能越过无明习气之地，故称为"具力勇士"；因超胜一切世间而成为稀有至尊，故称为"胜尊"；因引导沉溺于轮回大海的众生抵达涅槃之城，故称为"船长"；因在十方广大刹土中美名远扬，故称为"大名称"或"最胜名称"；因具足永不舍弃一切众生的大悲，故称为"具悲者"或"悲者"；因具备无量布施等善根，故称为"大福德者"；因在世间与出世间圆满之事上具有自在，故称为"自在"；同样地，称为"具无过失无漏法者"。
如此，以十六种主要且广为人知的名称为代表，还可用"无畏"、"勇士"、"坚固"、"众生之尊"等各种异名来称呼。
能证无上菩提而赞叹菩萨名称
第二，从了悟菩提之因与果的角度，赞叹与"菩萨"名称意义相符的功德，分为正文和分类两部分。第一部分用五个偈颂阐明：因通达法与人无我而了悟真实善性；因了知成就自他大利益而善知大义；因全面了知有为、无为、有漏、无漏所摄一切所知；因不仅是偶尔了知而终有穷尽，而是即使在无余涅槃界中智慧也不穷尽，故永远、恒常地了知；因了知调伏所化众生的无量方便——如何化现、如何说法等一切调伏方式。由于具备这五种功德特质，故称为"菩萨"：菩提(bodhi)意为通达，萨埵(sattva)意为有情，符合"思维并通达何事"的词源解释，这是对其功德的总体赞叹。



 །གཞན་ཡང་རྟོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་བཞི་སྟེ། སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་ཤེས་གསུམ་ལས་སེམས་ནི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གནས་སྣོད་དང་དོན་ཡུལ་དང་། ལུས་ཀྱི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་ཤེས་པའམ་རྟོགས་པ་དེ་ནི་བདག་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བདག་ཅེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གཞན་མེད་དེ་རང་རྒྱུད་ཀྱི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་རྒྱུན་ཆགས་པ་ལ་ཉོན་ཡིད་ཀྱིས་ཁ་ནང་དུ་བལྟས་ནས་བདག་ཏུ་དམིགས་པ་ཙམ་ཡིན་པར་ཤེས་པ་དང་། ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་ཉོན་ཡིད་དེ། དེས་ཀུན་གཞི་ལ་དམིགས་ནས་བདག་གོ་ཞེས་འཛིན་པ་འཁོར་ཀུན་འགྲོ་ལྔ་དང་བདག་ལྟ་བདག་ཆགས་བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་བ་བཞི་དང་ལྡན་པ། དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་དེ་ལྟ་བུ་ཇི་ལྟ་བར་རྟོགས་པ་ནི་ལྟ་བ་ཕྲ་བ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཇིགས་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་ལྟ་བ་ངན་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ལྟ་བའི་རྩ་བ་ཕྲ་བ་དེ་ངོས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་རིག་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་རྟོགས་དང་ཞེས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོགས་དྲུག་གི་རང་བཞིན་ཤེས་པ་སྟེ། ཡུལ་
2-350b
དབང་ཡིད་བྱེད་གསུམ་ལས་སྐྱེས་པའི་མིག་ཤེས་ནས་ཡིད་ཤེས་ཀྱི་བར་དྲུག་པོས་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་དྲུག་ལ་དམིགས་ཤིང་། འཁོར་སེམས་བྱུང་རྣམས་དང་བཅས་ཏེ་དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་གསུམ་དང་། ཚོར་བ་དང་ཅི་རིགས་སུ་ལྡན་པའི་སྣ་ཚོགས་པར་གྱུར་པ་དེ་ཡི་རང་བཞིན་ཤེས་པ་ནི། རྣམ་རིག་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་ལྟར་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀུན། གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་མེད་ཀྱང་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་རྟོག་པ། ཡང་དག་མིན་པའི་རྟོག་པ་གཞན་དབང་གི་རང་བཞིན་ཙམ་སྒྱུ་མ་དང་། རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་བཞི་པོ་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་རྟོགས་པའི་ཚུལ་ལོ། །འཇིག་རྟེན་པས་སྔར་མ་རྟོགས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དམིགས་པ་མེད་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་སོ་སོར་རྟོགས་པ་ནི། མ་རྟོགས་པ་རྟོགས་པ་དང་། རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་མཉམ་པར་རྟོགས་པ་དེ་སོ་སོར་རྟོགས་པ་ནི། རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་རྟོགས་པའོ། །ཡང་ན་མ་རྟོགས་པ་མ་རིག་པ་སོགས་ལུགས་འབྱུང་གི་ཚུལ་ཤེས་པ་མ་རྟོགས་པ་རྟོགས་པ་དང་། མ་རིག་པ་འགགས་ན་འདུ་བྱེད་འགགས་པ་སོགས་རྟེན་འབྲེལ་ལུགས་ལྡོག་ཤེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་སོ་སོར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རང་མཚན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཀུན་བརྟགས་རྟོགས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་སོ་སོར་རྟོགས་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་སྣང་བ་ཐམས་
2-351a
ཅད་གཞན་དབང་སྐད་ཅིག་མའི་ཚུལ་གྱིས་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་ཤེས་པ་ནི། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་སོ་སོར་རྟོགས་པ་དང་། བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་སྔར་མ་ཤེས་པ་ཆོས་ཉིད་གཉིས་སྟོང་ཡོངས་གྲུབ་ཤེས་པ་ནི། མ་ཤེས་པའམ་མ་རྟོགས་པ་སོ་སོར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་དོན་ལྔ་པོ་དེ་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ཡང་བདེན་པ་གཉིས་རྟོགས་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་སོ།

此外，还有理解的四种分类。关于心(citta)、意(manas)、识(vijñāna)这三者：心是一切种子的阿赖耶识，从它产生一切住处器物、境界对象和身体的显现，了知或理解这一点，称为"了解自我"。所谓"自我"并没有其他实体，只是自己相续的刹那阿赖耶识相续不断，意识向内观察并将其执为自我而已，了知这一点；所谓"意"，即染污意，它缘取阿赖耶识而执著"我是"，具有五种遍行[心所]和我见、我爱、我痴、我慢这四种[烦恼]，在一切善、不善、无记心的状况中都存在，属于无覆无记性，如实了知这样的本质，称为"了解细微见解"。因为我见是恶见，是一切烦恼的根源，所以认识这种见解的细微根本非常重要。
"了解种种识的分别"，即了知六识群的本性，由境、根、作意三者而生起的眼识乃至意识六者，缘取色等六境，伴随着心所，具有善、不善、无记三性，以及与各种感受相应的多样性，了知这种本性，称为"了解种种识的分别"。
如此了知这八识的一切：虽无能取所取二元，却分别为能取所取，这些非真实分别，仅是依他起性如幻如梦。通过这四种理由而称为"菩萨"。这是了解世俗显现的方式。
通过超越世间的无分别智，如虚空般无所缘，各别了解前所未解的，称为"了解未了解的"；以后得智了解一切法如幻等同一性，各别了解，称为"了解随后领悟的"。
或者，了知无明等[十二缘起]顺行方式的未了解，称为"了解未了解的"；了知无明灭则行灭等缘起逆行，称为"各别了解随后领悟的"。
了解无自性实体的遍计[所执]，称为"各别了解无实体的"；了知一切能取所取显现都是依他起刹那性而生起，称为"各别了解极生起的"；了知凡夫以前未知的法性二空圆成实，称为"各别了解未知或未了解的"。
因为各别了解这五种义理，故称为"菩萨"。这也是从了解二谛的方式而言。


 །ཡང་བདེན་གཉིས་རྟོགས་ཚུལ་གྱི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ལྔ་ནི། གཞན་དབང་གི་རྣམ་ཤེས་ལས་ཁམས་གསུམ་གྱི་གཟུང་འཛིན་དུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་བྱུང་ཞིང་དེ་ལ་ཞེན་པས་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུན་དུ་མྱོང་ཡང་། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དོན་དུ་གྲུབ་པ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ནི་དོན་མེད་པར་རྟོགས་པ་དང་། གཉིས་སྟོང་གི་རང་བཞིན་ཡོངས་གྲུབ་རྟོགས་པ་ནི་དོན་དམ་རྟོགས་པ་དང་། གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཀུན་བརྟགས་པ་ཙམ་ལས་མེད་པར་རྟོགས་པ་ནི་གཟུང་འཛིན་དུ་སྣང་བའི་དོན་ཀུན་རྟོགས་པ་དང་། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་སོགས་ཇི་སྙེད་པས་བསྡུས་པའི་ཆོས་མཐའ་དག་རྟོགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་རྟོགས་པ་དང་། རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་དང་རྟོགས་པའི་གཞི་རྟོགས་པ་པོ་དང་། རྟོགས་པ་སྟེ་འཁོར་གསུམ་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པ་ནི་དོན་དམ་རྟོགས་པའོ། །དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་གསུམ་དང་བདེན་པ་གཉིས་ཏེ་ཆོས་ལྔ་པོ་དེ་དག་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་རྣམ་གྲངས་ལྔ་ཤེས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་
2-351b
ཞེས་བྱ་སྟེ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་གྲུབ་པར་གྱུར་པ་རྟོགས་པ་ནི་འོག་མིན་ཆེན་པོར་སྐུ་གསུམ་མངོན་དུ་བྱ་བ་རྟོགས་པ་དང་། གནས་རྟོགས་པ་ནི་སྲིད་པ་ཐ་མ་པའི་བྱང་སེམས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་སུ་གནས་ཤིང་ལྷ་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པར་བྱ་བ་ཤེས་པའོ། །ལྷུམས་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་ཡུམ་གྱི་ལྷུམས་སུ་འཇུག་པ་དང་དེར་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཤེས་པ་དང་། རིམ་པ་རྟོགས་པ་ནི་ལྷུམས་ནས་འབྱུང་བ་དང་། ཕོ་བྲང་གི་སླས་སུ་འདོད་ཡོན་ལྔ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། ཁབ་ནས་ཕྱུང་ཞིང་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། དཀའ་བ་སྤྱད་པ་དང་། རྡོ་རྗེའི་གདན་ལ་སྤྲུལ་པའི་སྐུས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་བསྟན་པ་ཤེས་པའོ། །སངས་རྒྱས་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བར་བྱེད་པ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་རྟོགས་པ་ཡི། རྒྱུ་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ནི་སྲིད་པ་ཐ་མ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་འོག་མིན་དུ་ལོངས་སྐུའི་རྟེན་ལ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་མངོན་དུ་མཛད་ནས་སྤྲུལ་པའི་སྐུས་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་སྟོན་པའི་ཚུལ་མཁྱེན་པའི་ཆ་ནས་བསྟན་པའོ། །གཉིས་པ་ཤེས་པའི་དབྱེ་བ་བཅུ་གཅིག་གི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་བསྟན་པ་ནི། ཤེས་པའི་རྣམ་གྲངས་བཅུ་གཅིག་ཤེས་ཤིང་རྟོགས་པས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བརྗོད་དེ། རྣམ་གྲངས་བཅུ་གཅིག་ནི། འདས་མ་འོངས་ད་ལྟ་གསུམ་དང་། ནང་དང་ཕྱི། རྩིང་པ་དང་ཞིབ་པ། ཐ་མ་དང་བཟང་པོ། 
2-352a
ཉེ་བ་དང་རིང་བར་ཤེས་པའོ། །དེ་ཡང་བློ་དང་ལྡན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་འདས་པའི་ཆོས་ཤེས་པའི། བློ་ལ་ཐོབ་པའམ་རྙེད་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདས་པའི་ཆོས་དེ་དག་སྔར་རང་རང་གི་དངོས་པོ་ཐོབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་འོངས་པ་ན་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་ཆོས་རྟོགས་པ་ནི་མ་ཐོབ་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་དེ་དག་ད་ལྟ་རང་གི་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་པའམ་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ལྟ་བའི་ཆོས་རྟོགས་པ་ནི་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་བྱུང་ནས་མ་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རང་གི་བློས་མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་སོགས་རྟོགས་པ་ནི་ནང་ཤེས་པ་སྟེ་ནང་རང་གི་བློས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གཞན་གྱིས་བསྟན་པའི་རྒྱུ་ལས་ཤེས་པ་ནི་ཕྱིའི་རྐྱེན་དེའི་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་འཆད་པའི་བློ་ནི་མིང་ཚིག་ཡི་གེ་ལ་བརྟེན་པའི་རགས་པའོ། །ནང་དུ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་བློ་ནི་ངག་ཏུ་བརྗོད་པ་མེད་པར་རྟོག་མེད་ལ་གནས་པའི་ཞི་བ་པའོ། །ས་བདུན་པ་མན་ཆད་ངར་འཛིན་གྱི་རྒྱུ་བ་ཕྲ་མོ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ང་ཅན་གྱི་བློ་གྲོས་ཏེ་ཐ་མལ་ལམ་དམན་པའོ།

另外，关于了解二谛的其他五种类别：从依他起的识中生起三界的一切能取所取显现，由于执著于此而不断感受苦，然而了解无有真实存在的能取所取对象，这称为"了解无实义"；了解二空的本性圆成实，这称为"了解胜义"；了解一切二元显现仅是遍计所执，这称为"了解一切能取所取显现之义"；了解蕴界处等所摄的一切法，这称为"了解世俗"；了解所了对象、了解之根基、能了者与了解这三轮无所缘执，这称为"了解胜义"。因为了解三相[遍计所执、依他起、圆成实]和二谛这五法，所以称为"菩萨"。
另外，通过了解五种类别而被称为"菩萨"：了解无上大菩提的成就，即了解在色究竟天示现三身；了解住处，即了解作为最后有菩萨的方式住于兜率天，并为诸天众带来利益；了解入胎，即了解进入瞻部洲母胎及在其中令众生成熟；了解次第，即了解从胎中出生、在王宫中享受五欲、出家、苦行、在金刚座示现化身成正觉；了解成佛后为断除一切众生疑惑而转法轮。因这些原因，称为"菩萨"。这是从最后有菩萨于色究竟天依止报身现证大菩提后，以化身在瞻部洲示现大菩提之方式的了知角度而说的。
第二，从十一种了知的分类来说明菩萨：通过了知并理解十一种类别，也被称为"菩萨"。十一种类别是：过去、未来、现在三种，内与外，粗与细，下劣与殊胜，近与远的了知。
具有智慧的菩萨了知过去法，称为"已得智"，因为过去法已经获得了各自的实体。了解未来将生起的法，称为"未得智"，因为这些法尚未成为现实或未获得。了解现在法，称为"安住智"，因为已生起而未灭尽。菩萨以自己的智慧了解无常、苦等，称为"内了知"，因为由内在自己的智慧了解；依靠善知识他人指导而了解，称为"随外缘了解"；分别解说诸法的自相和共相的智慧，依靠名词句子文字，是粗略的；内在入定的智慧，是无言说、安住于无分别的寂静；七地以下带有细微我执活动，是有我的智慧，即平凡或低下的。


 །ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་ངར་འཛིན་གྱི་རྒྱུ་བ་ཕྲ་མོ་ཡང་མེད་པས་ང་བཅོམ་པའི་བློ་སྟེ་བཟང་པོའོ། །ཡང་ན་ང་ཅན་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་སའི་རྟོགས་པ་སྟེ་གཟུང་འཛིན་དུ་རྟོག་པར་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པའི་སར་གཟུང་འཛིན་རྟོག་པ་སྤངས་པས་ང་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །བློ་གྲོས་མ་སྨིན་པ་ནི། ས་བདུན་པ་མན་
2-352b
ཆད་ཀྱི་བློ་གྲོས་ཏེ་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འབད་རྩོལ་མེད་པར་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་རིང་བའི་བློའོ། །ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་བློ་གྲོས་ནི་ཡང་དག་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་འབད་རྩོལ་མི་དགོས་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཉེ་བའི་བློ་གྲོས་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ཉེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་དང་། འཕགས་པའི་ས་ལ་མ་སྨིན་པ་དང་སྨིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་ཡོན་ཏན་གྱི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་པ་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།། །།
德行及究竟品
དྲུག་པ་སྤྱོད་པ་དང་མཐར་ཐུག་གི་ལེའུ་འདི་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྟགས་དང་། སྐྱེ་བ་བཞེས་པའི་ཚུལ་དང་། ས་ཐོབ་པའི་ཚུལ་དང་། མཐར་ཐུག་གི་ཡོན་ཏན་བསྟོད་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་བཞི་ལས།
菩萨相
དང་པོ་དུ་བའི་རྟགས་སམ་མཚན་མ་ལས་མེར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་བསྒྲུབ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མཚན་མ་ལྔ་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ། མཚན་མ་དེ་དག་ལས་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོ་ཞེས་ཤེས་པར་གྱུར་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གྲངས་སུ་བགྲང་བར་བྱེད་དོ། །མཚན་མ་ལྔ་ནི་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་ཆོས་གཏམ་ལེགས་པར་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། གཞན་དོན་དུ་འཇིགས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་གང་གིས་ཀྱང་མི་ཞུམ་པར་བརྟན་པ་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པ་ལ་རྟག་ཏུ་བག་མི་འཁུམ་པར་ལག་བརྐྱངས་ཏེ་གཏོང་བ་ཉིད་དང་། གསུང་རབ་ཀྱི་དགོངས་པ་
2-353a
ངེས་པར་འགྲེལ་བ་དང་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་བློ་ལྡན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྟགས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སྙིང་རྗེས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་། སྙན་པར་སྨྲ་བས་མོས་པ་ཐོབ་པ་དང་། བརྟན་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མི་སྐྱོ་བ་དང་། ལག་བརྐྱང་བ་དང་དགོངས་ཟབ་འགྲེལ་པ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཟང་ཟིང་དང་ཆོས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་ན། དང་པོ་བསམ་པ་དང་ནི་ཕྱི་མ་བཞི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པ་ལས་རྟགས་ལྔར་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྙིང་རྗེའི་རང་བཞིན་ནི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་དང་བསྒྲུབ་པ་དང་ལྡན་པ་གཉིས་ལས། བསམ་པ་ལ་མི་དགེ་བ་ལས་བསླངས་ཏེ་དགེ་བ་ལ་བཞག་པ་ཕན་པའི་བསམ་པ། ངན་སོང་གསུམ་སོགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་ནས་མཐོ་རིས་ཀྱི་བདེ་བ་བཞག་པ་བདེ་བའི་བསམ་པའོ། །སྒྲུབ་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཕན་བདེའི་བསམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒོ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་ཕན་བདེ་ལ་འགོད་པའོ། །དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྙན་པར་སྨྲ་བའི་རང་བཞིན་ལ་ཡང་གཉིས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ཐ་སྙད་ཀྱི་གཏམ་དང་ཆོས་འཆད་པའི་གཏམ་གྱི་རང་བཞིན་གཉིས་ལས་དང་པོ་ལའང་གཉིས་ཏེ་ཀུན་དགའ་བར་བྱེད་པའི་གཏམ་ནི་བཞིན་འཛུམ་ཞིང་ཁམས་བདེ་བ་སོགས་འདྲི་ཞིང་དགའ་བར་བྱེད་པའོ། །ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་པ་ནི་བུ་ཚ་དང་གཉེན་བཤེས་དར་བར་བྱེད་པའམ། གཏེར་དང་འབྲུ་སྤེལ་བ་སོགས་ལ་དེ་དང་མཐུན་པར་དགའ་བའི་གཏམ་བྱེད་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་
2-353b
གཏམ་ནི་ཕར་ཕྱིན་དང་བྱང་ཕྱོགས་སོགས་ཀྱི་ཆོས་བཤད་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ།

八地以上无分别智慧任运成就，连细微的我执活动也不存在，故为"摧我智慧"，即殊胜智慧。或者，"有我"是指信解行地的了解，因为尚未断除能取所取分别。圣者地已断除能取所取分别，故称为"摧我"。
未成熟智慧是指七地以下的智慧，因为尚未无需刻意而任运获得无分别智慧，这是远离的智慧。八地以上的智慧称为"圆满成熟"，因为无分别智慧不需努力而自然成就，这是接近的智慧，因为接近佛地。或者，信解行地与圣者地分别称为未成熟和成熟。这是对《大乘经庄严论》第二十品"功德品"的解释。
德行及究竟品
第六"德行及究竟品"包含四部分：菩萨的标志、示现受生的方式、获得地位的方式以及赞叹究竟功德的方式。
菩萨相
第一，如同从烟的标志了知有火一样，凡是菩萨都显现与修行六波罗蜜相应的五种标志。通过这些标志，可以了知"这是菩萨"，并将其计入菩萨的行列。五种标志是：具有慈悲心而摄受众生；善于讲述世间和法语，言谈悦耳；为利他而不因任何恐惧和痛苦退怯，保持坚定；对于一切财物布施时始终慷慨，伸手施舍；精确阐释经典的意趣。这五种是具智慧菩萨的标志。
其中，以慈悲摄受众生，以悦耳言谈获得信任，以坚定不厌倦于苦难，以伸手布施和解释深意两种方式通过物质和法义来摄受众生，因此，第一是意乐，后四是加行，这样区分为五种标志。
关于慈悲的本质，分为具有意乐和具有实践两种。意乐又分为从不善中拯救而安置于善的利益意乐，和从三恶道等苦难中解救而安置于善趣快乐的安乐意乐。具有实践是指依靠这种利益安乐的意乐，通过身口意三门将众生安置于利益和安乐。具有这样特质的人被称为"具有慈悲的菩萨"。
悦耳言谈的本质也有两种：世间言谈和讲解佛法的言谈。第一种又分两类：使人欢喜的言谈，即面带微笑询问是否安好等，令人欢喜；使人真正欢喜的言谈，即为子孙亲友谋福利，或对增长财宝粮食等相应表达祝贺之言。法语是通过讲解波罗蜜多和菩提分法等佛法，使众生获得善趣和解脱。


 །བརྟན་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཤེས་རབ་གསུམ་གྱི་མཐུས་བརྟན་ཞིང་བཟོད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་དུ་གྱུར་པས་སྡུག་བསྔལ་དང་འཇིགས་པ་གང་ལས་མི་སྐྲག་མི་ཞུམ་ཞིང་མཐུ་དང་ལྡན་ལ་མི་ལྡོག་པའོ། །ལག་བརྐྱང་པའི་རང་བཞིན་ནི། རྒྱ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་མེད་པར་སྦྱིན་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནང་གི་དངོས་པོ་མགོ་དང་རྐང་ལག་སོགས་དང་ཕྱིའི་དངོས་པོ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱང་སྦྱིན་ན་དངོས་པོ་གཞན་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ་ཆུང་ངུ་མིན་པར་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པའོ། །གཉིས་པ་འདི་དང་གཞན་དུ་གནོད་པའི་དུག་དང་མཚོན་ཆ་སོགས་མི་སྦྱིན་གྱི་དངོས་པོ་དག་པ་དང་སེར་སྣ་མེད་པ་དང་ལན་ལ་མི་ལྟ་བར་སྦྱིན་པའོ། །དགོངས་པ་ཟབ་མོ་འགྲེལ་བའི་རང་བཞིན་ནི། སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་བཞི་དང་ལྡན་པས་དགོངས་པ་དང་ལྡེམ་དགོངས་སོགས་ཚུལ་བཞིན་རྟོགས་པ་དང་ཟབ་མོའི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཆད་པའོ། །སྙིང་རྗེའི་ཡུལ་ལྔ་ནི། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྲོག་གཅོད་སོགས་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་དང་། བག་མེད་པ་དང་། ལྟ་བ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་བག་ཉལ་མ་སྤངས་པའི་སེམས་ཅན་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ལའོ། །སྙན་པར་སྨྲ་བའི་རྟེན་ནམ་ཡུལ་ཡང་ལྔ་སྟེ་ཁམས་བདེ་སོགས་འདྲི་བ་ཡང་དག་པར་སྨྲ་བ་དང་། གཉེན་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཚོགས་འཕེལ་བའི་གཏམ་ནི་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། འཇིགས་
2-354a
པ་ལས་བསྐྱབས་པའི་ཚིག་སྨྲ་བ་ནི་དབུགས་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆེད་དུ་མ་གསོལ་བར་ཡང་དོན་དང་ལས་སུ་བྱ་བའི་གྲོགས་བྱེད་པར་ཁས་ལེན་པ་ནི། སྐབས་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། མཐོ་རིས་དང་ཐར་པའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་ཡང་དག་པར་ལུང་སྟོན་པའོ། །བརྟན་པའི་རྟེན་ནམ་ཡུལ་ཡང་ལྔ་སྟེ། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ལོག་སྒྲུབ་དང་། དུས་ཡུན་རིང་པོ་དང་། ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བས་བརྒལ་བ་དང་བསླབ་བྱ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་སློབ་པའོ། །ལག་བརྐྱང་གི་གནས་དང་རྟེན་ཀྱང་ལྔ་སྟེ། དངོས་པོ་རྒྱ་ཆེ་བ་གོང་ལྟར་སྦྱིན་པ་དང་། ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པར་སྦྱིན་པ་དང་། གུས་པར་བྱས་ཏེ་སྦྱིན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་མེད་པར་སྦྱིན་པ་དང་། ལན་དང་རྣམ་སྨིན་ལ་མི་བརྟེན་པར་སྦྱིན་པའོ། །དགོངས་པ་ཟབ་མོ་འགྲེལ་བའི་རྟེན་ནམ་ཡུལ་ཡང་ལྔ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མདོ་སྡེ་ཟབ་མོ་ཟབ་པར་སྣང་བ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལུགས་འབྱུང་དང་ལུགས་ལས་ལྡོག་པ་རྟེན་དང་པོ་དང་། འདུལ་བ་ལ་ཡང་ལྟུང་བ་དང་། ལྟུང་བ་སློང་བ་ལ་མཁས་པ་རྟེན་གཉིས་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གསུམ་པ་དང་། མདོ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་དང་བཅས་པའི་མིང་ཚིག་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་བཞི་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་ཐ་དད་པར་དབྱེ་བ་ནི་ལྔ་པའོ། །སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་འབྲས་བུ་ཚེ་འདིར་དགྲ་མེད་ཅིང་བདེ་བར་གནས་པ་དང་། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་བདེ་འགྲོ་སྐྱེ་བའོ། །སྙན་སྨྲའི་འབྲས་བུ་ངག་གི་མི་
2-354b
དགེ་བཞི་སྤངས་པས་ཚེ་རབས་ཀུན་ཏུ་ཚིག་བཙུན་པ་དང་། དེའི་ཚིག་གཟུང་བར་འོས་པའོ། །བརྟན་པའི་འབྲས་བུ་ཚེ་འདིར་ཚུལ་ཁྲིམས་བླངས་པ་ལས་མི་ཉམས་པ་དང་། བཟོད་པས་བདག་གཞན་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་དང་། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྩོམ་པ་མཐར་ཕྱིན་ཅིང་མི་ལྡོག་པའོ། །ལག་བརྐྱང་གི་འབྲས་བུ་ཚེ་འདིར་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་རང་ཉིད་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐོབ་ཅིང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པའོ། །དགོངས་ཟབ་འགྲེལ་བའི་འབྲས་བུ་ཚེ་འདིར་ཡང་སྡེ་སྣོད་གསུམ་བཤད་པས་གཞན་གྱི་མ་རྟོགས་ལོག་རྟོག་ཐེ་ཚོམ་སེལ་བ་དང་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཡང་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་རོ།

坚定是通过禅定、精进、智慧三者的力量而坚固，具备忍耐的性格，不畏惧任何痛苦和恐惧，不退缩，有力量且不退转。伸手布施的本质有广大布施和无烦恼布施两种：第一，内在财物如头颅手足等和外在财物如转轮王的王位享受尚且布施，更何况其他财物，不是小量而是广大布施；第二，不布施此生他生有害的毒药武器等，而是布施清净之物，无吝啬心，不求回报地布施。
解释深意的本质是：具备四无碍解，如理了解意趣、隐意等，正确无误地解释深奥的义理。
慈悲的对境有五种：处于痛苦中的众生、行杀生等邪行者、放逸者、持邪见者、未断除烦恼习气的一切凡夫众生。
悦耳言谈的对境也有五种：询问安好等的真实言谈；关于亲友和财富增长的谈话，使人欢喜；对恐惧者说保护的话语，给予安慰；未经请求便承诺协助做事，提供机会；教导善趣和解脱方法的法义，给予如实教导。
坚定的对境也有五种：轮回的痛苦、众生的错误行为、长时间[的修行]、外道的诘难，以及学习广大的教法。
伸手布施的对境也有五种：如前所述布施广大财物；不偏袒地布施；恭敬地布施；无烦恼地布施；不依赖回报和果报地布施。
解释深意的对境也有五种：如来甚深经典，显现甚深、与空性相应、缘起顺逆的经典是第一个对境；精通戒律中的堕罪和忏悔是第二个对境；诸法的自相共相是第三个对境；分析经典意趣相关的名词句子是第四个对境；区分诸法不同术语是第五个对境。
慈悲的果报是今生无敌人而安乐住，来世投生善趣。悦耳言谈的果报是断除四种语不善业，生生世世言语可信，其言值得采纳。坚定的果报是今生不失坏所受持的戒律，以忍辱摄受自他，来世圆满菩萨的事业而不退转。伸手布施的果报是今生利益他人，其果报是来世自己获得广大受用，圆满菩提资粮。解释深意的果报是今生以讲解三藏消除他人的无知、邪解和疑惑，来世精通五明处。


 །རྟགས་ལྔ་པོ་གོ་རིམ་དེ་ལྟར་བཤད་པ་ནི། ཐོག་མར་སྙིང་རྗེའི་རྒྱུ་ལས་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། སྙིང་རྗེས་ལེགས་པར་སྨྲ་བ་དེ་དག་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མི་སྐྱོ་བ་དང་། བརྟན་པ་ལྡན་པས་ཟང་ཟིང་གིས་བསྡུས་ནས་ཆོས་ཀྱི་དགོངས་པ་འགྲེལ་ཞིང་བཤད་ནས་སྨིན་པར་བྱེད་པས་སོ། །ལྔ་པོ་འདི་དག་ཕར་ཕྱིན་གང་དང་གང་གིས་བསྡུས་ཞེ་ན་སྙིང་རྗེའི་རིགས་ཀྱི་ས་བོན་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཚད་མེད་བཞི་གོམས་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསྡུས་སོ། །སྙན་སྨྲ་ནི་ཚིག་རྩུབ་སོགས་སྤངས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕར་ཕྱིན་དང་། ཆོས་ཀྱི་གཏམ་སྨྲ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །བརྟེན་པ་བརྩོན་འགྲུས་དང་བཟོད་པ་དང་ཤེས་རབ་ཕར་ཕྱིན་གྱིས་བསྡུས་སོ། །ལག་བརྐྱང་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་དང་། དགོངས་ཟབ་འགྲེལ་བ་བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །ལས་ལྔ་ནི་གཞུང་ལས་
2-355a
བསྟན་པ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལྟར་སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཕྱི་མ་གཉིས་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཡིན་ལ། ལྷག་བཅས་ཀྱི་མྱང་འདས་ལ་བཞག་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པས་ཕན་པ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པས་གཙེ་བ་མེད་པའི་ཕན་པ་དང་ལྡན་པས་སོ། །ལྷག་མེད་ཀྱི་མྱང་འདས་ལ་བཞག་པར་བྱ་ཞེས་སེམས་བདེ་བ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་སྟེ། དེ་ཚེ་སྐྱེ་རྒ་སོགས་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པས་སོ། །དེས་ན་སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ནི་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ལྷག་བསམ་དུ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་ལ། ལྷག་བསམ་དེའི་དབྱེ་བ་ནི་འོག་ཏུ་མ་དག་རྣམ་དག་སོགས་དང་། ལྷག་བསམ་གྱི་བྱེད་ལས་འཁོར་སྡུད་པ་པ་རྣམས་ཀུན་ལ་བློ་ལྡན་པའི་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །
降生法
གཉིས་པ་བྱང་སེམས་རྣམས་སེམས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བ་འཛིན་ཚུལ་བཤད་པ་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེས་ལྷག་བསམ་བརྟན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཉན་ཐོས་བཞིན་དུ་འཁོར་བ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་མ་ཡིན་པར། འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་ཞིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡང་བཞེས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྨིན་པར་བྱེད་དེ། རྟེན་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་གཙོ་བོར་གྱུར་བའི་སྐྱེ་བ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྟོན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་གནས་སྐབས་ལ་ལར་རྟག་ཏུ་ན། ཁྱིམ་པ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་རྣམས་སུ་བརྒྱུད་མར་གྱུར་ནས་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དུ། སེམས་ཅན་རྣམས་དགེ་བ་ལ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་བྱེད་དོ། །ས་དང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ས་རྣམས་ཀུན་ལ་ཡང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་མཁན་སློབ་ལས་གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་ཀྱིས་ལེན་པས་ཐོབ་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཐོབ་པ་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་དང་ལྡན་པ་དང་གཞན་སྤྲུལ་པའི་ལུས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་
2-355b
ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་གསུམ་ཡིན་ནོ། །ཁྱིམ་ན་གནས་པ་རྣམས་གཡེང་བ་དང་ཆགས་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་དང་སྡུག་བསྔལ་ཤིན་ཏུ་མང་ཞིང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་དག་ནི། གང་གི་ཉེས་པ་ལས་བཟློག་པའི་ཡོན་ཏན་ཚད་མེད་པ་རྣམས་དང་ལྡན་ཏེ། འདམ་རྫབ་ལས་བརྒལ་བ་དང་ཆུ་ཀླུང་ལས་བརྒལ་བ་དང་མི་གཙང་བའི་གནས་དང་མེའི་འོབས་ལས་བརྒལ་བ་ལྟ་བུའི་རྣམ་གྲངས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བསྔགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུས་ན་སྡོམ་བརྩོན་ཅན་གྱི་བྱང་སེམས་ནི། ཁྱིམ་པ་ཡི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལས་རྟེན་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ།

如此按顺序解释五种标志：首先从慈悲之因而有悦耳言谈，由慈悲而善于言谈，这些使人不厌倦于轮回的痛苦而坚定，具备坚定后以财物摄受，并解释和讲解佛法意趣使人成熟。
这五种标志分别被哪些波罗蜜所摄？依靠慈悲种类的种子，修习四无量的禅定波罗蜜所摄。悦耳言谈因断除粗暴语等而被戒律波罗蜜所摄，讲说法语则为智慧所摄。坚定为精进、忍辱和智慧波罗蜜所摄。伸手布施为布施波罗蜜所摄，解释深意为禅定和智慧波罗蜜所摄。五种事业如文中所述，前已解释。
如是，具备慈悲等前三者，通过后两者对众生有增上意乐，思考"应该将众生安置于有余涅槃"，称为利益增上意乐，因为具有不为烦恼所扰的利益。思考"应该将众生安置于无余涅槃"，是安乐增上意乐，因为彼时具有远离生老等一切痛苦的快乐。因此，慈悲等五种归纳为利益和安乐的增上意乐，这增上意乐的分类将在下文中通过不清净、清净等方式说明，增上意乐的作用则如下文"摄受眷属，具慧者..."所说。
降生法
第二，说明菩萨们示现受生的方式：具有对众生的慈爱和悲悯、增上意乐坚固的菩萨们，不像声闻那样背离轮回，而是不舍弃轮回，为众生利益一次又一次地示现受生，使众生成熟。他们示现在家和出家为主的各种生命形态：菩萨们有时总是连续转生为在家人转轮王，在所有这些生中，都行使使众生在善法上成熟的利益。
在初地等一切地中，也有三种出家方式：从亲教师和轨范师通过请白羯磨而获得[出家]；以法性而获得无漏律仪；以及其他以化身示现出家。在家人有非常多的散乱、贪瞋等烦恼和痛苦，而出家一方则具有无量远离这些过失的功德，如佛所说，通过各种比喻如越过泥泞、渡过河流、脱离不净之处、越过火坑等方式来赞叹。因此，持戒精进的菩萨比在家菩萨的依止更为殊胜。
;


 །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་བཞེས་པའི་རྒྱུ་ནི་སེམས་ཅན་ཕན་བདེ་འདོད་ཀྱི་ལྷག་བསམ་ཡིན་པས་དེ་བཤད་པ། མོས་སྤྱོད་དང་ས་བཅུ་ཡི་ས་རྣམས་ཀུན་ལ་བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡི། སེམས་ཅན་གཞན་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ལམ་ཚེ་རབས་ཕྱི་མ་རྣམས་སུ་སྡུག་ཅིང་ཡིད་དུ་འོང་བའི་འབྲས་བུ་བདེ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་ནི། བདེ་བའི་བསམ་པ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་ཉོན་མོངས་མེད་པའི་དགེ་བ་ལ་འཇུག་པར་འདོད་པ་ཕན་པའི་བསམ་པ་དང་། མཐར་ཐུག་ལྷག་བཅས་ལྷག་མེད་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འདོད་པ་ཡང་གོང་བཤད་ལྟར་ཕན་བདེའི་བསམ་པ་སྟེ། བདེ་བ་ལ་བཞག་པར་འདོད་པ་བདེ་བའི་ལྷག་བསམ་དང་། ཉོན་མོངས་མེད་པར་བྱ་བར་འདོད་པ་ཕན་པའི་ལྷག་བསམ་སྟེ། མདོར་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་གི་ཕན་བདེ་འདོད་
2-356a
པ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལྷག་བསམ་དེའི་དབྱེ་བ་ཡང་མོས་སྤྱོད་ན་ཆོས་ཉིད་མངོན་དུ་མ་རྟོགས་པས་མཐོང་བས་སྤང་བྱའི་གཟུང་འཛིན་དུ་ཞེན་པས་མ་དག་པའི་ལྷག་བསམ་ཞེས་བྱ་ཞིང་། ས་དང་པོ་ནས་བདུན་པའི་བར་དུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལྷག་བསམ་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དག་པའི་ས་གསུམ་དུ་རབ་ཏུ་དག་པའི་ལྷག་བསམ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དེ་ལྟར་ལྷག་པའི་བསམ་པར་འདོད་དོ། །ས་བརྒྱད་པ་སོགས་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ཞེས་བཤད་པ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་ཕན་ཆད་འབད་རྩོལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་ཕྱིར་ལྡོག་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཕན་པའི་ལྷག་བསམ་དང་། བདེ་བའི་ལྷག་བསམ་གཉིས། བདག་གི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། མ་དག་རྣམ་དག་རབ་དག་གསུམ་སྟེ་ལྷག་པའི་བསམ་པའི་དབྱེ་བ་ལྔའོ། །ལྷག་པའི་བསམ་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་སྡུད་པ་ནི་ལྷག་བསམ་གྱི་བྱེད་ལས་ཏེ། དེ་ཡང་སྨོན་ལམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་སྡུད་པ་ནི་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་དགོད་པར་བྱའོ་ཞེས་སེམས་བསྐྱེད་ཅིང་སྨོན་ལམ་གྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། ས་དང་པོ་ཐོབ་ནས་བཟུང་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མཉམ་པ་ཐོབ་པས་སེམས་མཉམ་པས་ཡོངས་སུ་སྡུད་པའི་འཛིན་པ་དང་། བདག་པོར་གྱུར་པས་ཡོངས་སུ་སྡུད་པ་ནི། འཁོར་
2-356b
བསྒྱུར་སོགས་ཡུལ་གྱི་བདག་པོ་དབང་མཐུ་ཡོད་པར་གྱུར་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཟང་ཟིང་གིས་ཕན་བཏགས་པ་དང་དགེ་བཅུའི་ལས་ལ་འགོད་ཅིང་ཡོངས་སུ་སྡུད་པ་དག་དང་ནི། ཚོགས་རྣམ་པར་འདྲེན་པས་ཡོངས་སུ་སྡུད་པ་ནི། ཚོགས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་དང་མཁན་པོ་ཉིད་དུ་གྱུར་ནས་ཆོས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་འཁོར་སློབ་མའི་ཚོགས་སྡུད་པ་ཡིས། སེམས་ཅན་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལྟར་སྡུད་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིས་སོ།

菩萨在轮回中受生的原因是希望众生得到利益安乐的增上意乐，对此解释如下：在信解行和十地一切位中坚定的菩萨，使其他众生在来世或未来生世中获得悦意可爱的快乐果报，这是安乐意乐；希望众生在今生投入无烦恼的善行，是利益意乐；究竟希望众生获得有余无余涅槃，如前所述也是利益安乐意乐。希望安置众生于快乐，是安乐增上意乐；希望使众生无烦恼，是利益增上意乐。总之，希望一切众生获得暂时与究竟的利益安乐，称为增上意乐。
这增上意乐的分类：在信解行地因未现证法性，执著能取所取而为见所断所摄，称为"不清净增上意乐"；从初地到七地称为"清净增上意乐"；不退转的三清净地称为"极清净增上意乐"。如是理解菩萨对众生的增上意乐。
之所以称八地等为不退转地，是因为获得八地以后不可能退转为具有刻意造作特性的状态。
如此，就众生而言，有利益增上意乐和安乐增上意乐两种；就自相续而言，有不清净、清净和极清净三种，共五种增上意乐分类。
基于这增上意乐摄受众生是增上意乐的作用：以愿力摄受，是指在信解行地发心立愿"我要安置一切众生于涅槃界"，以愿力摄受一切众生；从得初地开始，对自己和一切众生获得平等心，以平等心摄受；成为主人而摄受，是指成为转轮王等地区主人，有权力后以财物利益众生，安置于十善业而摄受；以带领团体而摄受，是指成为团体的上师和亲教师，通过讲法摄受眷属弟子群体，由此摄受众生。如是通过四种方式摄受。


 །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྐྱེ་བ་བཞེས་པའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བློ་ལྡན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བོ་ཕལ་ཆེར་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་སྟེ། དེ་དག་སེམས་ལ་དབང་མ་ཐོབ་པས་གང་དུ་བསམས་ཤིང་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དེ་གདོན་མི་ཟ་བར་སྐྱེ་ངེས་པ་མེད་ལ། རེས་འགའ་སྨོན་པ་ལྟར་སྐྱེ་བའང་ཡོད་མོད་ཀྱི། གཙོ་ཆེར་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པའི་ལས་ཀྱིས་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་ནི་གཞན་ཡང་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ནི་ས་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་ལྷ་དང་མི་དང་བྱོལ་སོང་དང་ཡི་དྭགས་དང་དམྱལ་བའི་གནས་གང་དང་གང་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་དེར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་བཞིན་སྐྱེ་སྟེ། ལོ་ཉེས་ཆེན་པོ་བྱུང་བའི་དུས་སུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བཀྲེས་སྐོམ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཉ་དང་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་བླངས་ནས་རང་གི་
2-357a
ཤས་སེམས་ཅན་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་དང་། ནད་ཀྱི་བསྐལ་པ་བར་མ་སོགས་ཀྱིས་ཚེ་དེ་དག་གི་ནད་སེལ་བའི་སེམས་ཅན་ཀྱི་ལུས་བླངས་ནས་དེའི་ཤ་ཟོས་པས་ནད་ལས་ཐར་བར་བྱེད་པ་དང་། རིག་སྔགས་གྲུབ་པ་དང་། སྨན་པ་ཆེན་པོའི་ལུས་སུ་གྱུར་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་ནད་སྣ་ཚོགས་ཞི་བར་བྱེད་པ་སོགས་སྐྱེ་བ་སྣ་ཚོགས་འཛིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་གསང་བ་བསྟན་པའི་མདོ་ལ་སོགས་པ་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །ས་གསུམ་པ་ནས་བདུན་པའི་བར་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་དག་སེམས་ཀྱི་ཏིང་འཛིན་ཤིན་ཏུ་ལས་སུ་རུང་བས་བསམ་གཏན་བཞི་ཐོབ་ཀྱང་དེས་འབྲས་བུ་གཟུགས་ཁམས་སུ་མི་སྐྱེ་བར་འདོད་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་། གང་དང་གང་དུ་བསམ་པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་འཛིན་ཏོ། །ས་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པ་དང་བཅུ་པ་གསུམ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་གནས་གང་དང་གང་དུ་སྐྱེ་བ་ཅི་དང་ཅི་ལྟ་བུ་སྟོན་པ་ལ་རང་དབང་ཡོད་པ་ཡིན་པས་དབང་འབྱོར་བའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དགའ་ལྡན་ནས་ལྷུམས་སུ་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྟོན་ཅིང་སྐྱེ་བ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་མདོ་སྡེ་ས་བཅུ་པ་ལས། ས་བརྒྱད་པ་བཤད་པའི་སྐབས་སུ། དེས་ལུས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དེ་ལྟ་བུ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པས་བསྐལ་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པར་ཚེ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ཕྱིར་ཚེའི་དབང་རབ་ཏུ་ཐོབ་བོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤིན་
2-357b
ཏུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་དབང་རབ་ཏུ་ཐོབ་བོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་རྒྱན་དུ་མས་རབ་ཏུ་བརྒྱན་ཅིང་ཤིན་ཏུ་ཀླུབ་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡོ་བྱད་ཀྱི་དབང་རབ་ཏུ་ཐོབ་བོ། །ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕྱིར་བྱིན་གྱི་རླབས་དུས་བཞིན་དུ་མངོན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱི་དབང་རབ་ཏུ་ཐོབ་བོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་སྐྱེ་བའི་དབང་རབ་ཏུ་འཐོབ་བོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གང་དང་དུས་གང་དུ་ཅི་དགའ་བར་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་རབ་ཏུ་འཐོབ་བོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་གང་བ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མོས་པའི་དབང་རབ་ཏུ་འཐོབ་བོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་རྣམ་པར་འཁྲུལ་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་དབང་རབ་ཏུ་འཐོབ་བོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་དང་། མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་དང་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་རབ་ཏུ་འཐོབ་བོ།

菩萨们示现受生的原因有四种：具慧菩萨们在信解行地时的受生多半由业力因而生，因为他们尚未获得心的自在，所以并非必定能按照所想和所发的愿而受生，虽然有时也能如所愿而生，但主要是通过积累福德资粮的业力而生于对自他有益的处所；其次，由愿力而受生，即初地和二地的菩萨们能通过愿力，在天、人、旁生、饿鬼和地狱等任何能利益众生的处所如愿受生，如在大饥荒时期，为解除众生饥渴而转生为鱼或大象等，以自身肉满足众生；或在中劫疾疫流行时，转生为能治疗疾病的众生，人们食用其肉便能脱离疾病；或成为成就明咒者和大医师，平息众生各种疾病等，示现各种受生，如《如来身密秘经》等所说。
从三地到七地的菩萨们通过禅定受生，他们的心入定极为调柔，虽获得四禅，但不因此而生于色界，而是受生于欲界，并通过禅定在任何想要的地方受生。
住于第八、九、十三地的菩萨对于在何处示现何种受生有自在力，所以是通过自在力而受生，他们也示现化身从兜率天降入母胎等，示现各种受生。
如《十地经》在解释八地时说："他由获得如是身智，能加持无可言说再无可言说劫之寿命，因此完全获得寿命自在；为入定极了智慧，完全获得心的自在；为显示以种种庄严装饰一切世界的加持，完全获得资具自在；为显示业的异熟以及适时的加持，完全获得业的自在；完全获得在一切世界示现受生的受生自在；为显示在任何佛土任何时间随意成佛，完全获得愿力自在；为显示一切世界充满佛陀，完全获得胜解自在；为在一切佛土中示现神变和幻化，完全获得神通自在；为显示如来的力、无畏、不共佛法、相好庄严以及现证正觉，完全获得智慧自在。"


 །མཐའ་དང་དབུས་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྣང་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབང་རབ་ཏུ་འཐོབ་བོ། །ཞེས་དབང་བཅུ་ཐོབ་པར་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱང་སེམས་མོས་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལའང་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བའང་ཡོད་མོད་ཀྱི་ཕལ་ཆེར་ལས་ཀྱི་དབང་
2-358a
གིས་སྐྱེའོ། །ས་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ལ་ཞུགས་པ་དག་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ཡོད་མོད་ཀྱི་ཕལ་ཆེར་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེའོ། །ས་གསུམ་པ་ནས་བདུན་པའི་བར་རྣམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། དག་ས་པ་རྣམས་དབང་བཅུ་ཐོབ་པས་དབང་འབྱོར་བའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བཞིས་སྐྱེ་གནས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྐྱེ་བ་བཟུང་བའི་ཚེ་ན་སེམས་དག་པ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་ནི་ས་ཡི་གོ་རིམ་གྱི་དབང་གིས་དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ། །
得地法
གསུམ་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་གང་ལ་གནས་པའི་ས་བཤད་པ་ལ། མདོར་བསྟན་རྒྱས་བཤད་གཉིས།
略说
དང་པོ། ས་བཅུ་ནི་དོན་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་བཤད་དེ་གང་ཞེ་ན། སའི་མཚན་ཉིད་དང་། གང་ཟག་དང་། བསླབ་པ་དང་། ཕུང་པོ་དང་། གྲུབ་པ་དང་། མཚན་མའམ་རྟགས་དང་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་དང་། འཐོབ་པ་བརྒྱད་པོ་ཡིས། གང་ལ་གནས་པ་དང་ནི་ས་ཉིད་བཤད་དོ། །གང་ལ་གནས་པའི་གཞི་ས་ཆེན་པོའི་སྟེང་དུ་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྩྭ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་ཞིང་གནས་པ་ལ་ས་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་དག་པ་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོའི་ཁྱད་པར་ལ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བས་ན་ས་ཞེས་བརྗོད་དོ། །
广说
རྒྱས་བཤད་ལ་བརྒྱད་ལས།
地之定义
དང་པོ་སའི་མཚན་ཉིད་ནི། ས་དང་པོར་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་གཉིས་མངོན་སུམ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་
2-358b
སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མཆོག་རྟོགས་པ་དེས་ནི་ས་དང་པོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་ལ་ས་བཅུ་པའི་མདོ་ལས་བསམ་པ་དང་ལྷག་པའི་བསམ་པ་བརྟན་པ། སེམས་ཀྱི་སྟོབས་དང་བློའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ། དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པས་བསམ་པ་རབ་ཏུ་བརྟན་པ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་རྟོགས་པས་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རབ་ཏུ་བརྟན་པ། ཡང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་རྟོགས་པས་སེམས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པས་བློའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ། དུས་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ས་དང་པོ་ཐོབ་ནས་ས་གཉིས་པ་ཐོབ་པ་ན། ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་སྨིན་འགྲུབ་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་གནས་པ་གཟིགས་ནས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ལམ་འབའ་ཞིག་ལས་མི་དགེ་བའི་ལས་ལམ་རྨི་ལམ་ན་ཡང་མི་སྤྱོད་པས། ས་གཉིས་པ་ནི་ལས་རྣམས་ཆུད་མི་ཟ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་བཞག་གོ། དེ་ལྟར་ས་གཉིས་པ་པ་དེ་སྲོག་གཅོད་པ་སོགས་ཀྱི་ལས་རྣམས་ལས་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ཕྱིར་ལྡོག་སྟེ་གནོད་པའི་སེམས་ཀྱི་རྟོག་པ་ཙམ་ཡང་མི་སྐྱེ་ན་དངོས་སུ་ལུས་ཀྱིས་ལྟ་ཅི་སྨོས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ངན་སོང་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བ་
2-359a
ཐམས་ཅད་མི་དགེ་བཅུའི་ལས་ལམ་ལས་བྱུང་བས་ན་བདག་ནི་འདི་ལྟར་དགེ་བ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་གནས་ཏེ། གཞན་རྣམས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་དགོད་པར་བྱའོ་སྙམ་ནས་སོགས་མདོ་ལས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །ས་གསུམ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་བསམ་གཏན་བཞིའི་རབ་ཏུ་བདེ་བའི་གནས་ནས་ནི། བསམ་གཏན་དེ་ལས་མ་ཉམས་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་དེ་ཡི་འོག་ཏུ་འདོད་པར་སྐྱེ་བའོ།

为显示无边无中之法光明，完全获得法的自在。"如是获得十种自在，如经中所说。
虽然信解行菩萨们也有通过愿力受生的情况，但多数是通过业力而生。入初地和二地的菩萨，虽然也有通过禅定自在而受生的情况，但主要是依靠愿力而生。从三地到七地的菩萨通过禅定受生，而清净地的菩萨因获得十种自在而依靠自在力受生。
如是，菩萨们通过四种受生因在各种不同处所受生时，其心的清净程度从小到中到大，是根据地位次第而如此变化。
得地法
第三，解释菩萨们所住的地位分为略说和广说两部分。
略说
第一，十地通过八种方面来解释，即：地的定义、人、学处、蕴、成就、标志或相、词义解释和获得这八个方面，解释所依处和地位。
如同大地是众生和非众生草木等生长之基础而被称为"地"一样，菩萨们心清净的小中大差别是世间和出世间一切功德生起之源，因此称为"地"。
广说
广说分八：
地之定义
第一，地的定义：初地通过现证人法二无我而了悟空性为最胜，这是初地的定义。如是，关于获得初地，《十地经》中说："意乐和增上意乐坚固，以心力和慧力极善分别，了知三世平等性。"通过了解人无我而意乐极为坚固；通过了解法无我而增上意乐极为坚固；又因了解人无我而以心力极善分别；因具备了解法无我的智慧而以慧力极善分别；由于了解三世一切事物在空性中具有同一味之相，故称为"了知三世平等性"。
如是，获得初地后获得二地时，见到善不善业的果报安乐与痛苦不会失坏而存在，因此时时刻刻只行持十善业道，连在梦中也不行持不善业道，所以二地安立为"业不失坏"的定义。
如是，二地菩萨完全远离杀生等业，连有害之心的念头也不生起，更何况身体实际行为。一切众生堕入恶趣、恶道和邪处都是由十不善业道所致，因此"我应如是安住于善法的如实修行，也应安立他人于如实修行"等，如经中广说。
三地的定义是：从四禅的安乐住处，不退失禅定而获得禅定三昧后，受生于欲界。


 །མདོ་ལས། དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལྟར་ཆད་པ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་སྟེ། འདུ་བྱེད་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལྟར་གནོད་པ་མང་པོ་དང་ལྡན་པར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དེ་བས་ཤས་ཆེར་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་བཅུ་ཉེ་བར་བཞག་སྟེ། བཅུ་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ་མགོན་མེད་པ་དང་། རྟེན་མེད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་དང་ཞེས་སོགས་ནས། ཆོས་དེ་དག་ཐོས་ནས་ཀྱང་རང་གི་སེམས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་ནས་གཅིག་པུ་དབེན་པར་སོང་སྟེ་སོགས་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་གསུམ་པ་བཞི་པ་རྣམས་འགྲུབ་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་རྣམ་ཐར་སོགས་བསྐྱེད་པར་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནས་ས་བཞི་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ཆོས་རྣམས་མངོན་དུ་བྱས་ནས། སྙིང་རྗེས་འཁོར་བ་དག་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ། བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་
2-359b
ལམ་ཡིན་ན། དེ་ཉིད་འཁོར་བར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ཞིང་འཁོར་བའི་རྒྱུར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་བརྒལ་བ་ལ་ལན་དུ། དཔེར་ན་ཐབས་ཀྱིས་མ་ཟིན་པའི་དུག་ནི་འཆི་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་ལ། ཐབས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་དུག་ནི་སྨན་དུ་འགྱུར་བ་ལྟར། ཐབས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་མ་ཟིན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་ནི་འཁོར་བ་ལས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་འགྱུར་ལ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ཟིན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་ནི་འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ། འཁོར་བ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་མི་ཕྱོགས་པའི་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་ཡང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བསྒོམ་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དེ་དག་འཁོར་བ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ལྟ་བར་མི་བྱེད་ཀྱི་འཁོར་བ་ལ་མངོན་དུ་ལྟ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་འཁོར་བར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་ཞེས་འགྲེལ་པ་ལས་གསུངས་སོ། །མདོ་ལས་ཀྱང་། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་འོད་འཕྲོ་བ་འདི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་ཞིང་ཤེས་བཞིན་ཅན་དྲན་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ནས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆགས་སེམས་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམ་པར་སྤངས་ཏེ། ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ཅན་ལ་གནས་སོ་སོགས་ནས། དེ་དག་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ལྟ་བ་དང་བཅས་པའི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པས་ཉེ་བར་རྟེན་པ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །ས་ལྔ་པའི་
2-360a
མཚན་ཉིད་ནི། སེམས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་བཞག་གོ། དེ་ཡང་ས་འདིར་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་དང་ལྡན་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་གཙུག་ལག་དང་བཟོའི་གནས་སྣ་ཚོགས་ལ་མཁས་ཤིང་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དེ། མདོ་ལས། དེ་དྲན་པ་དང་བློ་གྲོས་དང་རྟོགས་པའི་བློའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་ཡིད་ལ་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་གྱུར་ནས་དེས་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །ཞེས་སོགས་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པས། དེ་གང་འདིའི་འཇིག་རྟེན་ན། ཡི་གེ་དང་གཙུག་ལག་དང་རྩིས་དང་། ཁྲིམས་ཐབས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་མངོན་པར་སྒྲུབ་བོ།

 །མདོ་ལས། དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལྟར་ཆད་པ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་སྟེ། འདུ་བྱེད་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལྟར་གནོད་པ་མང་པོ་དང་ལྡན་པར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དེ་བས་ཤས་ཆེར་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་བཅུ་ཉེ་བར་བཞག་སྟེ། བཅུ་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ་མགོན་མེད་པ་དང་། རྟེན་མེད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་དང་ཞེས་སོགས་ནས། ཆོས་དེ་དག་ཐོས་ནས་ཀྱང་རང་གི་སེམས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་ནས་གཅིག་པུ་དབེན་པར་སོང་སྟེ་སོགས་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་གསུམ་པ་བཞི་པ་རྣམས་འགྲུབ་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་རྣམ་ཐར་སོགས་བསྐྱེད་པར་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནས་ས་བཞི་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ཆོས་རྣམས་མངོན་དུ་བྱས་ནས། སྙིང་རྗེས་འཁོར་བ་དག་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ། བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་
2-359b
ལམ་ཡིན་ན། དེ་ཉིད་འཁོར་བར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ཞིང་འཁོར་བའི་རྒྱུར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་བརྒལ་བ་ལ་ལན་དུ། དཔེར་ན་ཐབས་ཀྱིས་མ་ཟིན་པའི་དུག་ནི་འཆི་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་ལ། ཐབས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་དུག་ནི་སྨན་དུ་འགྱུར་བ་ལྟར། ཐབས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་མ་ཟིན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་ནི་འཁོར་བ་ལས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་འགྱུར་ལ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ཟིན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་ནི་འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ། འཁོར་བ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་མི་ཕྱོགས་པའི་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་ཡང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བསྒོམ་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དེ་དག་འཁོར་བ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ལྟ་བར་མི་བྱེད་ཀྱི་འཁོར་བ་ལ་མངོན་དུ་ལྟ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་འཁོར་བར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་ཞེས་འགྲེལ་པ་ལས་གསུངས་སོ། །མདོ་ལས་ཀྱང་། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་འོད་འཕྲོ་བ་འདི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་ཞིང་ཤེས་བཞིན་ཅན་དྲན་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ནས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆགས་སེམས་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམ་པར་སྤངས་ཏེ། ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ཅན་ལ་གནས་སོ་སོགས་ནས། དེ་དག་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ལྟ་བ་དང་བཅས་པའི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པས་ཉེ་བར་རྟེན་པ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །ས་ལྔ་པའི་
2-360a
མཚན་ཉིད་ནི། སེམས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་བཞག་གོ། དེ་ཡང་ས་འདིར་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་དང་ལྡན་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་གཙུག་ལག་དང་བཟོའི་གནས་སྣ་ཚོགས་ལ་མཁས་ཤིང་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དེ། མདོ་ལས། དེ་དྲན་པ་དང་བློ་གྲོས་དང་རྟོགས་པའི་བློའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་ཡིད་ལ་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་གྱུར་ནས་དེས་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །ཞེས་སོགས་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པས། དེ་གང་འདིའི་འཇིག་རྟེན་ན། ཡི་གེ་དང་གཙུག་ལག་དང་རྩིས་དང་། ཁྲིམས་ཐབས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་མངོན་པར་སྒྲུབ་བོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
经中说，他如是真实观见如来智慧无有间断，当他全面了知诸行如是具有诸多过患时，对众生更加增上地建立十种心意：何为十种？即是对无怙无依众生的心意等等，以及听闻这些法后，确实思惟自心，独自前往寂静处等等，成就初、二、三、四禅定，如经中广说生起禅定、解脱等。
然后，第四地的特征是：以智慧显现菩提分法后，以悲心回向于轮回的特征。有人质疑："菩提分法是从轮回中解脱的道路，怎么能将此回向轮回且成为轮回之因呢？"对此回答：如同毒素若无方便摄持则成为死亡之因，但若被方便摄持则转成药物；同样，修持未被大悲方便摄持的菩提分，会成为出离轮回之因，而被大悲摄持的菩提分修持，则成为转生轮回之因。菩萨不背离轮回，所修菩提分也以大悲为利众生而修，使菩提分不会背向轮回，反而成为面向轮回的因，所以称为"回向轮回"，如论释所说。经中也说："善男子，住于此菩萨发光地的菩萨，具足正知、正念，断除世间的贪著和忧恼，安住于内身随观身等，他们依靠观察一切众生的前愿圆满成就，以大悲为先导，具足大慈"等等。
第五地的特征是：于心无烦恼而成熟众生。此地修习四圣谛以对治烦恼，无贪等烦恼，精通各种学问和工巧，通过三乘门成熟众生。如经中说："他以念力、智力、觉悟智力增长，为作意而不退转，如实了知'此是苦圣谛'"等；以及"由于精勤求取殊胜法，他成就此世间的文字、学问、算术、法则方法等一切"。


 །འབྱུང་ཁུངས་ཀྱི་དཔྱད་དང་། གསོ་བའི་དཔྱད་དང་། སྐེམས་པ་དང་རྗེད་བྱེད་དང་འབྱུང་པོའི་གདོན་བསལ་བ་དང་། དུག་དང་རོ་ལངས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་བསལ་བ་དང་། སྔགས་དང་གར་དང་། གཏམ་དང་། རོལ་མོ་དང་། སྒྲུང་གཏམ་གྱི་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་ཡོད་པར་གྱུར་དེ་དག་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པས་མཐར་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་རབ་ཏུ་འགོད་པའི་ཕྱིར་མངོན་པ་སྒྲུབ་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ས་དྲུག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཆེད་དུ་བསམས་
2-360b
ཏེ་འཁོར་བའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་བསྒོམ་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྗེས་སུ་སྲུང་ཞིང་མི་གོས་པར་རྣམ་པར་བཞག་གོ། དེ་ཡང་ས་དྲུག་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་སེམས་རྣམས་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་ལས་ཉོན་གྱི་དབང་གིས་རང་དབང་མེད་པར་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་གྱི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོས་ཟིན་པས་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་མ་ཉམས་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་གནས་འདི་དང་འདིར་སྐྱེ་བར་བྱའོ། །ཞེས་ཆེད་དུ་བསམས་ནས་བསམ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་ཞིང་། རྟེན་འབྲེལ་བསྒོམས་པ་ལ་ལན་མང་དུ་གནས་པས་ཉོན་མོངས་པ་རྗེས་སུ་སྲུང་ཞིང་མི་གོས་པའོ། །མདོ་ལས། དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་ལྟར་རྟོག་པའི་ཚེ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་འཇིག་རྟེན་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ལ་ལྟ་ཞིང་། དེ་ཐམས་ཅད་ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ལས་འདུ་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་ཚུལ་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །ས་བདུན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་དང་འབྲེལ་ཞིང་མཚན་མ་མེད་པར་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་བཞག་པའོ། །དེ་ལ་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་སྟེ། ས་དེ་ལ་མ་ཕྱིན་གྱི་བར་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སོ་སོའི་རྒྱུད་ཀྱི་འབད་རྩོལ་སོགས་ཐ་དད་པས་བགྲོད་པ་མི་གཅིག་ལ། ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་ནས་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་འབད་རྩོལ་དང་རྒྱུད་ཐ་དད་ཀྱི་མཚན་འཛིན་མེད་པས་བགྲོད་པ་གཅིག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཆུ་བོ་
2-361a
རྣམས་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་རོ་གཅིག་པ་བཞིན་ནོ། །བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་དང་འབྲེལ་བ་ནི་ས་བདུན་པ་སྟེ། དེ་ཡི་རྗེས་ཐོགས་སུ་ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བདུན་པ་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་ན་མདོ་སོགས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཀྱང་མཚན་མ་མེད་པར་རོ་གཅིག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་མཚན་མ་མེད་པར་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །མདོ་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཤིང་རྣམ་པར་མ་དག་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་བར་ནི། སྨོན་ལམ་དང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པའི་སྟོབས་དང་ཤུགས་ཆེན་པོ་ལ་གཏོགས་པར་འདོད་འདོད་དུ་བརྒལ་བ་མི་ནུས་སོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་འདྲེས་པ་དང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་བར་ཡང་། སྨོན་ལམ་དང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་དང་ཤུགས་ཆེན་པོ་མ་གཏོགས་པར་འདོད་འདོད་བརྒལ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་འདི་ནི་ས་བདུན་པ་དེ་བགྲོད་གཅིག་ལམ་དང་འབྲེལ་བའི་དོན་ནོ། །མཚན་མ་མེད་པར་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའི་དོན་ནི། མདོ་ལས། དེ་ལྟར་ས་བདུན་པ་ལ་གནས་པའི་ཚེ་ལུས་ཀྱི་ལས་ཚད་མེད་པ་མཚན་མ་དང་བྲལ་བ་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །ངག་གི་ལས་ཚད་མེད་པ་མཚན་མ་དང་བྲལ་བར་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །ཡིད་ཀྱི་ལས་ཚད་མེད་པ་མཚན་མ་དང་བྲལ་བར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་སྦྱངས་པ་མི་སྐྱེ་
2-361b
བའི་ཆོས་ཀྱི་བཟོད་པས་སྣང་བར་གྱུར་པ་ཚད་མེད་པ་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

考察原因、医疗考察、干枯和遗忘和驱除元素鬼怪、解除毒药和尸鬼的配方、咒语和舞蹈、言谈、音乐、故事的娱乐等，为一切众生带来利益和安乐，他们具足悲心，渐次安立于佛法中而成就。
第六地的特征是：为众生利益而有意愿转生于轮回中，通过修持缘起而防护烦恼不受染污。住于第六地的菩萨于三界中转生，不是无自主而被业烦恼所控制，而是由大福德智慧资粮摄持，不失正念正知，为众生利益思考"我将在此处彼处转生"，而有意识地转生。由于多次安住于缘起修持，故能防护烦恼不被染污。经中说："当他如此观察一切法时，以大悲为先导，观察世间的生起与坏灭，一切皆由不如理作意和我执而造作诸业"等，广说其方式。
第七地的特征是：与一道相连且无相一向决定。其中"一道"是指第八地，因为未到第八地前，菩萨各自相续的精进等有差别，故道不一致；获得第八地后，无分别智慧平等性自然成就，无有分别执取不同相续的努力差异，故为一道，如众河流入大海成一味。与一道相连是指第七地，因其后即得第八地。获得第七地时，对经等法义也能通达无相一味，故在一切方面是无相一向决定之道。经中说："善男子，譬如杂染不净世界与极净世界之间，若无愿力、方便、智慧、神通的强大力量，不能随意超越。善男子，同样，在菩萨杂染行与清净行之间，若无愿力、方便、智慧、神通和智慧的强大力量，不能随意超越。"这表明第七地与一道相连的意义。无相一向决定的意义，经中说："如是住于第七地时，无量无相的身业生起，无量无相的语业生起，无量无相的意业极为清净，以无生法忍而显现无量光明。"


 །ས་བརྒྱད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། མཚན་མ་མེད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་འབད་རྩོལ་གྱིས་གཡོ་བ་མེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡང་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་སྟེ་ཚུལ་དེས་དེའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་བཞག་གོ། ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པའི་དུས་ན་མཚན་མ་མེད་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འབད་རྩོལ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྣོད་དང་བཅུད་དག་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། མདོ་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་ལྟ་བུའི་བཟོད་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་མི་གཡོ་བ་ཐོབ་མ་ཐག་ཏུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་ཟབ་མོ་ཤེས་པར་དཀའ་བ་མ་འདྲེས་པ། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། འདུ་ཤེས་ཀྱི་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཚད་མེད་པ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་འཕྲོག་པ་དབེན་པ། དབེན་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་དགེ་སློང་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པ་སོགས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་ཏེ། འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་གཡོ་བའི་རྣམ་རྟོག་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་འབད་རྩོལ་དང་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དང་། མི་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པ་ཆུ་ཀླུང་ཆེན་པོས་ཁྱེར་བ་རྨིས་པ་ལས་དེ་ལས་ཐར་བའི་འབད་རྩོལ་ཆེན་པོ་བརྩམས་པས་སད་པར་གྱུར་ན་དེ་མ་ཐག་རྩོལ་བ་དེ་དང་བྲལ་བ་བཞིན་དུ་ཉོན་
2-362a
མོངས་པའི་ཆུ་ཀླུང་བཞིས་ཁྱེར་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་བསྒྲལ་བར་སེམས་ནས་འབད་རྩོལ་ཆེན་པོ་བརྩམས་པ་ཡང་། ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་མ་ཐག་ཏུ་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་འབད་རྩོལ་གྱི་རྒྱུ་བ་ཐམས་ཅད་བྲལ་བ་དང་རྒྱ་མཚོར་འགྲོ་བའི་གྲུ་རྒྱ་མཚོར་མ་ཕྱིན་གྱི་བར་དུ་ཆེད་དུ་བསྐྱོད་ཅིང་འགྲོ་ལ་རྒྱ་མཚོ་ཕྱིན་ནས་ང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བསྡུ་བས་ཆེད་དུ་བསྐྱོད་མི་དགོས་པར་རྒྱ་མཚོའི་འཁོར་ཡུག་ཏུ་འགྲོ་བ་བཞིན་དུ་ས་བརྒྱད་པར་ཕྱིན་ནས་རྩོལ་མེད་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་འཇུག་པ་དེ་ལྟ་བུ་སྔོན་གྱི་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་ལས་ཀྱིས་འགྲུབ་མི་ནུས་པར་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་འཛིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་མཐུས་འབད་རྩོལ་མེད་པར་ཞིང་སྦྱོང་བ་སོགས་བྱེད་པ་ནི། མདོ་ལས། སྐྱེ་བ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཚད་མེད་པ་དང་། ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཚད་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཚད་མེད་པ་དང་། ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པ་དེ་ཡི་འོག་ཏུ་ས་དགུ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་བཞི་ཐོབ་པས་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བཞག་གོ། དེ་ལྟར་ཡང་མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཅན་འདི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ནི། ཆོས་སྨྲ་བ་ཆེན་པོ་བྱེད་ཅིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཛོད་སྲུང་ངོ་། །དེ་ཆོས་སྨྲ་བའི་ཚུལ་དང་ལྡན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མཁས་པ་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་
2-362b
ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པས་ཆོས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ཆོས་རྣམས་མ་འདྲེས་པར་བསྟན་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཐུན་པའི་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་སོགས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ།

第八地的特征是：无相自然成就而不被努力所动摇，并且清净佛土，以此方式安立其特征。住于第八地时，无相无分别智慧无需努力而自然成就，并且清净佛土的器世间和有情世间，如经中说："善男子们，具足如此忍的菩萨，一旦获得不动菩萨地，即刻获得菩萨深奥难知的不共境界，远离一切相，超越一切妄念执取，无量，一切声闻缘觉不能夺取，寂静，现前获得一切寂静，善男子们，譬如具神通的比丘"等广说，如同入灭尽定无有动摇的分别和想蕴一样，远离一切想的努力和所作；又如人在梦中被大河冲走，为求解脱而作大努力而醒来，醒后立即离开那些努力一样，为渡脱被四种烦恼暴流冲走的众生而发起的大精进，一旦获得第八地即刻远离一切有意识的努力活动；又如驶向大海的船，未到大海前需刻意前行，到达大海后通过风力循环无需刻意行进即可游历大海周围一样，到达第八地后无需努力而进入一切智智慧，如是不能以先前有意为之的行为成就。
如是，依靠无分别禅定自然成就之力，无需努力而清净佛土等，如经中说："无量示现化生，无量清净佛土，无量成熟众生"等。
获得第八地之后，第九地的特征是：获得四无碍解，于说法无碍，成就成熟众生。如经中说："住于此善慧菩萨地的菩萨成为大法师，守护如来法藏。他具足说法方式的智慧和无量智慧，以四无碍解成就而说法。他以法无碍解了知诸法自相，以义无碍解了知诸法差别，以词无碍解了知诸法不混杂而说，以辩无碍解了知诸法顺应之流不断"等广说。


 །ས་བཅུ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཐོབ་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་བཞག་སྟེ། ས་བཅུ་པ་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ཚད་མེད་པ་ཐོབ་ཅིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དག་མངོན་པར་ཤེས་པ་སོགས་ཡོན་ཏན་མང་པོ་འབྱུང་བའི་རྒྱུའམ་གནས་སུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་ཟད་པའི་ཟ་མ་ཏོག་གི་གཟུངས་དང་། སྒོ་མཐའ་ཡས་པའི་གཟུངས་ལ་སོགས་པ་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ཚད་མེད་པ་ཐོབ་སྟེ། གཟུངས་དེ་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཚིག་དང་དོན་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་ན་སྒོ་ཞེས་བྱའོ། །མདོ་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡེ་ཤེས་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་ཞིང་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་
2-363a
ངེ་འཛིན་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་མངོན་སུམ་དུ་བཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་མངོན་དུ་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སོགས་དང་། ས་བཅུ་པ་འདི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་དེ་དག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་བརྒྱ་སྟོང་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རབ་ཏུ་འཐོབ་བོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་སྟོང་སོགས་དང་། གཟུངས་བརྒྱ་སྟོང་གྲངས་མེད་འཐོབ་བོ། ཞེས་གསུངས་སོ། །ས་བཅུ་གཅིག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ནི། སྒྲིབ་གཉིས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤངས་པས་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་བཞག་གོ། དགོངས་པ་ངེས་འགྲེལ་ལས། ཤུན་པ་ལ་ཡོད་པའི་གནས་ངན་ལེན་སྤངས་ནས་ས་དང་པོ་དང་གཉིས་པའོ། །སྤྲི་ལ་ཡོད་པ་སྤངས་པས་ནི་གསུམ་པ་ཡན་ཆད་དོ། །སྙིང་པོ་ལ་ཡོད་པའི་གནས་ངན་ལེན་རབ་ཏུ་སྤངས་པ་དེའི་བག་ལ་ཉལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པའི་གནས་ཏེ། ངས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་བཤད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་བཞག་པ་འདི་དག་གིས། ས་དང་པོ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཡི་བར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་ཤེས་པར་བྱའོ། །
安立得十地补特伽罗
གཉིས་པ་ས་བཅུ་པོ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི། ས་དང་པོ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བདག་མེད་གཉིས་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་གཉིས་པ་ལ་གནས་པ་དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་སྟེ་ཉེས་ལྟུང་ཕྲ་མོ་ཡང་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ས་གསུམ་པ་ལ་གནས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་གང་
2-363b
ཟག་ཡིན་ཏེ་ཚེ་རབས་གར་སྐྱེས་ཀྱང་བསམ་གཏན་དང་ཏིང་འཛིན་ཐོབ་པ་ལས་མི་མཉམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བཞི་པ་ལ་གནས་པ་ནི་ཆོས་ལ་ང་རྒྱལ་སྤངས་པའི་གང་ཟག་སྟེ། དེ་ཡང་ས་གསུམ་པའི་དུས་ན་ཆོས་ལ་གུས་ཤིང་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ལྷག་པར་ཤིན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པས་ཉིན་མཚན་ཀུན་ཏུ་ཆོས་ཉན། ཆོས་འཚོལ། ཆོས་སེམས་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བསྒྲུབས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་ཕྱིར་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་མི་གཏོང་བ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡང་མེད་དོ། །ཆོས་སྨྲ་བ་བཀུར་སྟི་རིམ་འགྲོ་ཉམས་སུ་མི་ལེན་པ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །ཆོས་དང་ཆོས་སྨྲ་བ་ལ་རྙེད་དཀའ་ཞིང་དཀོན་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་གུས་ཤིང་དང་དུ་ལེན་པ་ལས་མི་གུས་པ་དང་རྒྱགས་པའི་རྣམ་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ།

第十地的特征是：获得无量三昧门和陀罗尼门。获得第十地时，菩萨获得名为"无垢三昧"、"大乘光明"等无量三昧门，这些三昧成为产生神通等众多功德之因或处所，故称为"门"。同样，获得"无尽藏陀罗尼"、"无边门陀罗尼"等无量陀罗尼门，这些陀罗尼能够不忘持佛所说的词义，成为为众生显示各种法的因，故称为"门"。经中说："善男子，具足如是智慧并获得灌顶的菩萨，现前获得名为'无垢三昧'的菩萨三昧"乃至"现前获得名为'现见现在佛'的菩萨三昧"等；又说："住于此第十地的菩萨获得这些解脱门等无数百千不可计量的解脱门。同样获得无数百千等三昧和无数百千陀罗尼。"
第十一地佛地的特征是：断除二障及其习气，具足尽智无生智慧的大菩提极清净的特征。《解深密经》中说："断除外皮的习气后为第一地和第二地；断除枝干的习气为第三地以上；断除了心髓的习气，使一切习气种子完全不存在的境界，我说这是佛地。"
以上安立，应当了知从第一地至佛地的特征。
安立得十地补特伽罗
第二，安立住于十地的补特伽罗。住于第一地的补特伽罗，名为"见清净菩萨"，因为获得通达二无我的无分别智慧。住于第二地的补特伽罗，名为"戒极清净补特伽罗"，因为不生微细罪堕。同样，住于第三地的补特伽罗是"常入定补特伽罗"，因为无论转生何处都不离禅定和三昧。住于第四地的补特伽罗是"断除对法我慢的补特伽罗"，因为在第三地时对法恭敬寻求，如是具足殊胜智慧，日夜听闻、寻求、思维法，随法修行，为法不吝惜内外一切财物，对说法者没有不恭敬承事的，对法和说法者具有难得稀有想而极为恭敬欢喜接受，没有丝毫不敬或骄傲的表现。


 །དཔེར་བྱ་ན་གལ་ཏེ་ལ་ལ་ཞིག་གིས་ཁྱོད་མེའི་འོབས་ཆེན་པོས་ཀུན་ཏུ་འབར་ཞིང་རབ་ཏུ་འབར་བའི་མེ་ལྕེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་འདིའི་ནང་དུ་ལུས་བོར་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ལྟ་ན། ངས་ཁྱོད་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་འདི་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་སྨྲས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་གཅིག་གི་དོན་དུ་ཡང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མེས་གང་བར་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ནས་བདག་དོར་བར་འདོད་ན། མེའི་འོབས་ཐ་མལ་པར་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཉམས་སུ་བབ་ཀྱང་བདག་གིས་ཆོས་བཙལ་བར་བྱ་ན་མེའི་སྡུག་བསྔལ་དང་འགྲོགས་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཡིན་ལ་ས་བཞི་པ་ཐོབ་པ་
2-364a
འདིའི་དུས་ན་དེ་ལྟར་ཆོས་ལ་བསམ་པ་དྲག་པོས་འཚོལ་བ་འདི་ཡང་གཡེང་བ་དང་སེམས་ང་རྒྱལ་ཅན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ཆོས་ཀྱི་དོན་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བསྒོམ་པ་ལ་གཙོ་བོར་བྱེད་པས་ངས་ཆོས་ལ་ནན་ཏན་བཙལ་ལོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལྡོག་པས་ན་ཆོས་ལ་ང་རྒྱལ་སྤངས་པའི་གང་ཟག་གོ། ས་ལྔ་པ་ལ་གནས་པ་ནི་རྒྱུད་ཐ་དད་ཀྱི་ང་རྒྱལ་མེད་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཚེ་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་བཅུ་ཐོབ་པས་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་། དུས་གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་དང་། ས་ལྔ་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུད་དང་དེའི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཐ་དད་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར། རྒྱུད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་ང་རྒྱལ་མེད་པའི་གང་ཟག་གོ། བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་བཅུ་ནི། ས་བཅུ་པའི་མདོས་ལྔ་པ་བཤད་པ་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཞི་པ་ལ་སའི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་པ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལྔ་པ་ལས་འཇུག་སྟེ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སེམས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་བཅུས་འཇུག་གོ། བཅུ་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། འདས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མ་བྱོན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་མཉམ་
2-364b
པ་ཉིད་དང་། སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ལྟ་བ་དང་ནེམ་ནུར་དང་དོགས་པ་བསལ་བས་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ལམ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པས་བསམ་པ་དང་། ནན་ཏན་སྤོང་བར་ཤེས་པས་བསམ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་གོང་ནས་གོང་དུ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པས་བསམ་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་པ་བསམ་པ་སྟེ། དེ་བཞིའི་མཐར་རྣམ་པར་དག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་སྦྱར་བ་དེ་ལྟར་བཅུར་གསུངས་ཏེ། དེའི་དོན་ཀྱང་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་པར་དག་པར་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ་ས་ལྔ་པ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བདག་ཅག་གིས་དེ་དང་འདྲ་བར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་ཆོས་དེ་དག་དག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་ཐོབ་པའོ།

例如，假若有人对你说："如果你投身于这遍燃烧、猛烈燃烧、火焰合一的大火坑中，感受痛苦的感受，我将向你解说佛陀所教导的、关于菩萨行全面实践的法语。"那么，菩萨为了获得一句佛陀所教、能清净菩萨行的法语，即使愿意从梵世界投身于三千大千世界充满烈火中，更何况普通火坑？即使经历一切地狱痛苦我也要寻求佛法，更何况伴随火的痛苦？如是所说。
到了获得第四地时，如此以强烈意愿寻求佛法也是一种散乱和自我傲慢，因此主要专注于修持菩提分法的法义，断除"我精勤求法"的傲慢，故称为"断除对法我慢的补特伽罗"。
住于第五地者，称为"无相续差别我慢的补特伽罗"，因为此时获得清净意乐十种平等性，通达三世诸佛的相续、三世如来的法以及住第五地菩萨的相续及其法在清净特征上无差别，因此是无相续差别我慢的补特伽罗。
清净意乐十种平等性，如《十地经》解说第五地时说："善男子们，完全圆满第四地道的菩萨，进入菩萨第五地时，以十种心平等性而入清净。何为十种？即：过去佛法的清净意乐平等性、未来佛法的清净意乐平等性、现在佛法的清净意乐平等性、戒的清净意乐平等性、心的清净意乐平等性、断除见解、犹豫和疑惑的清净意乐平等性、了知道与非道的清净意乐平等性、了知舍弃精勤的清净意乐平等性、更上层修持菩提分法的清净意乐平等性、成熟众生的清净意乐平等性"，如是说十种，每一种后面都加"清净平等性"。其意义是：如过去诸佛等的佛法已清净，同样，获得第五地的诸菩萨也获得这样的意乐：我们也将如是不久成就佛法、三学等诸清净法。


 །ས་དྲུག་པ་ལ་གནས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཐ་དད་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་སྟེ། ས་དེ་ལ་གནས་པའི་ཚེ་ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་བཅུ་ཐོབ་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ནག་པོའི་ཕྱོགས་སུ་བཞག་པ་དང་། མ་རིག་པ་འགགས་པ་སོགས་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་སུ་བཞག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མ་སྐྱེས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པར་རྟོགས་པས་ཀུན་ཉོན་དང་རྣམ་
2-365a
བྱང་ཐ་དད་པའི་ང་རྒྱལ་ལམ་འཛིན་སྟངས་མེད་པས་སོ། །དེ་ལ་ས་དྲུག་པ་དེ་ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་བཅུས་འཇུག་པར་གསུངས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་མ་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དང་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་སྐྱེ་བ་དང་། མ་བྱུང་བ་དང་། དབེན་པ་དང་། གདོད་ནས་རྣམ་པ་དག་པ་དང་། སྤྲོས་པ་མེད་པ་དང་། བླང་དོར་མེད་པ་དང་། སྒྱུ་མ་རྨི་ལམ་མིག་ཡོར་སྒྲ་བརྙན་ཆུ་ཟླ་གཟུགས་བརྙན་སྤྲུལ་པ་དང་མཉམ་པ་དང་། དངོས་དངོས་མེད་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །ཞེས་སོ། །ས་བདུན་པ་ལ་གནས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་བསྒོམ་པའི་བློ་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་སྟེ། མདོ་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རིང་དུ་སོང་བ་འདི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་པོ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ཡང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །གནས་བཞི་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་དང་། མདོར་བསྡུ་ན་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི། བཏང་སྙོམས་པར་གནས་ཤིང་
2-365b
ཞིང་རྣམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་སྟེ། མཚན་མ་གང་དུ་ཡང་རྣམ་པར་མི་ལྡོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ལ་གནས་པས། འབད་རྩོལ་མེད་པའི་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམ་པར་དག་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱ་མཚོར་ཞུགས་པའི་གྲུའི་དཔེས་འབད་རྩོལ་མེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ཀྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་རྒྱན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒྱན་ཅིང་ཤིན་ཏུ་ཀླུབ་པའི་བྱིན་གྱིས་རླབས་པ་སྟོན་པར་མདོ་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །ས་དགུ་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི། སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པར་མཁས་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་སྟེ། སོ་སོ་ཡང་དག་པ་རིག་པ་བཞི་ཐོབ་པས་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་ཆོས་སྨྲ་བ་ཆེན་པོར་གྱུར་ནས་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ལ་མཁས་པས་སོ། །ས་བཅུ་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི། མངོན་པར་ཤེས་པའི་མཐུ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ལུས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། དགའ་ལྡན་གྱི་ཕོ་བྲང་ན་བཞུགས་པ་དང་ལྷུམས་སུ་གཤེགས་པ་ནས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ངེས་པར་སྟོན་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འོད་ཟེར་ཆེན་པོས་དབང་བསྐུར་པ་ཡི་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མདོ་ལས་མངོན་པར་ཤེས་པས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་བརྒྱ་སྟོང་རབ་ཏུ་ཐོབ་བོ།

住于第六地者，称为"无烦恼与清净差别我慢的补特伽罗"，因为住于此地时获得十种法平等性，通达缘起性空，在空性中，无明缘行等黑暗面与无明灭等白净面二者无别，一切皆为无生空性性相一味，因此无有烦恼与清净差别的我慢或执着。
此第六地以十种法平等性而入，即：一切法无相平等性、无性平等性，同样一切法无生平等性、不起平等性、离平等性、本净平等性、无戏论平等性、无取舍平等性、如幻梦阳焰回声水月影像变化平等性、非有非无平等性。
住于第七地者，称为"能于一刹那修持能生一切佛法之因——菩提分法的智慧者"。经中说："善男子们，如是住于远行地的菩萨圆满十波罗蜜，也圆满四摄事，四念处与三十七菩提分法、三解脱门，总之，一切菩提支分法在一刹那中全部圆满。"
住于第八地的菩萨，称为"安住舍心并清净诸佛土的补特伽罗"，因为安住于在任何相上都不退转的自然成就三昧中，安住无勤舍心，并清净诸佛净土，如经中以入海船的比喻说明无需勤作，以及显示加持一切世界以一切庄严极为庄严。
住于第九地的菩萨，称为"善于成熟众生的补特伽罗"，因为获得四无碍解，成为对一切众生的大说法师，善于成熟众生。
住于第十地的菩萨，称为"获得大神通力、获得法身因——圆满陀罗尼与三昧身、住兜率天宫、入胎乃至证悟菩提等善于必定显示佛陀事业、为诸如来以大光明灌顶的补特伽罗"。经中说："获得百千神通所成就"。


 །འདོད་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དོག་པ་ཡངས་པར་དང་ཡངས་པ་དོག་པར་བྱིན་གྱིས་རློབ་བོ་ཞེས་སོགས་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་
2-366a
སྒོ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་བརྒྱ་སྟོང་གྲངས་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ཐོབ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་འདི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ན། དགའ་ལྡན་གྱི་ཕོ་བྲང་ན་བཞུགས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། འཕོ་བ་དང་གཤེགས་པ་དང་། ལྷུམས་སུ་ཞུགས་པ་དང་སོགས་ནས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། བསྐུལ་བ་དང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་ས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་དང་། འདུལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱིན་གྱིས་རློབས་སོ་ཞེས་དང་། གཞན་ཡང་དེ་མངོན་དུ་གྱུར་མ་ཐག་ཏུ་སྟོང་གསུམ་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་བཅུའི་ཐ་གྲུ་དང་མཉམ་པའི་རིན་པོ་ཆེའི་པདྨོ་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་པོ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་སོགས་འཁོར་ལོ་སྒྱུར་བའི་བུ་ཐུ་བོ་མཚན་དང་ལྡན་པ་གསེར་གྱི་ཁྲི་ལ་བཞག་ནས། རྒྱན་སྣ་ཚོགས་བཀྲམ་ཞིང་། གླུ་དབྱངས་རོལ་མོ་བཅས་གསེར་གྱི་བུམ་པས་རྒྱ་མཚོའི་ཆུས་སྤྱི་བོ་ནས་དབང་བསྐུར་ན་རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་རིགས་སྤྱི་བོ་ནས་དབང་བསྐུར་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལའང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་འོད་ཟེར་ཆེན་པོས་དབང་བསྐུར་མ་ཐག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་མངོན་པར་བསྐུར་བས་དབང་བསྐུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་སྟོབས་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་
2-366b
རྒྱས་ཀྱི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ། །ཞེས་སོགས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །
十地能圆满三学处法
གསུམ་པ་ས་བཅུ་པོ་རྣམས་སུ་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་བསླབ་པ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ནི། ས་དང་པོར་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་མངོན་སུམ་རྟོགས་པ་ནི་བསླབ་པ་ཐམས་ཅད་དག་པར་བྱེད་པའི་གཞི་རྟེན་ནོ། །དེ་ནས་ས་གཞན་གྱི་སྐབས་འདིར་ས་གཉིས་པ་ལ། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་སློབ་པར་བྱེད་དེ། རྨི་ལམ་དུ་ཡང་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྣམ་པ་མི་རྨིས་ན་དངོས་སུ་ལྟ་ཅི་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ། །ས་གསུམ་པ་ལྷག་པ་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་སློབ་སྟེ་བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པ་མེད་པ་ཐོབ་པས་སོ། །ས་བཞི་པ་དང་ལྔ་པ་དང་དྲུག་པ་གསུམ་ལ་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གཙོ་བོར་སློབ་སྟེ། བཞི་པར་བྱང་ཕྱོགས་སོ་བདུན་བསྒོམས་པའི་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། བྱང་ཕྱོགས་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་ས་ལྔ་པར་སློབ་པ་དང་། ས་དྲུག་པ་དེ་ནི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་དོན་མི་ཤེས་པ་མ་རིག་སོགས་ལུགས་འབྱུང་དང་། ཤེས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་པ་སོགས་ལུགས་ལས་བཟློག་པའི་དོན་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཚུལ་བཞིན་འཇུག་པ་ཉིད་དེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་བདེན་བཞི་དང་རྟེན་འབྲེལ་གཉིས་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བས་ན། དེ་གཉིས་ནི་ས་ལྔ་པ་དང་དྲུག་པ་གཉིས་ལ་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །
2-367a
རྗེས་ཐོབ་ཏུ་བསླབ་པ་རྣམས་ལ་སློབ་པ་དང་མཉམ་བཞག་ཏུ་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་བསྒོམ་པ་ཡིས། འབྲས་བུ་གཞན་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་དང་བཅས་པར་གནས་པ་ས་བདུན་པ་ནི་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །མཚན་མ་མེད་པ་དེ་ཉིད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམ་པར་དག་པར་སྦྱོར་བ་ས་བརྒྱད་པ་ནི་འབྲས་བུ་གཉིས་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །ས་དགུ་པར་སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་བཞིས་ཆོས་བསྟན་པས་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པ་འགྲུབ་པ་ཉིད་ནི་འབྲས་བུ་གསུམ་པའོ།

若愿，以神变加持使狭隘世界变宽敞、宽敞世界变狭隘等。以及获得十种解脱门等无数百千解脱门，同样获得无数三昧门和陀罗尼门。住于法云地的菩萨，在一世界中，从住兜率天宫开始，降下、前往、入胎等直至证悟菩提、受请转法轮、示现大般涅槃地，随众生意乐和调伏方式加持显现一切如来事业。又说："他一现前即从与三千大千世界百千倍同等大小的大宝莲王中出现"等，如转轮王长子具相好，置于金座，陈设各种饰物，伴随歌乐音声，以盛海水的金瓶灌顶顶髻，列入灌顶王族之数一样，此菩萨也被诸佛世尊以大光明灌顶，立即获得智慧灌顶，称为"灌顶"。他圆满十力后，列入正等正觉佛陀之数。如经中广说。
十地能圆满三学处法
第三，十地中修学三学圆满的方式：第一地直接证悟法性真理，是清净一切学处的基础。然后，在其他地中，第二地修学增上戒学，连梦中也不梦见破戒相，更何况实际。如是戒极清净。第三地修学增上心学，获得不退失禅定和三昧。第四、第五、第六三地主要修学增上慧学，第四地以修习三十七菩提分的殊胜智慧，菩提分所修智慧的行境有二：法性真如和四圣谛在第五地修学；第六地则是依智慧如理趣入不知缘起义的无明等顺行及由智慧力灭无明而行灭等逆行义。由于智慧行境为四谛与缘起二者，故此二者分别安立于第五地与第六地。
后得位中修学诸学处，等持位中修无分别智慧，有四种果位：住于无相但仍有加行的第七地是第一果位。无相自然成就无需加行并净修佛土的第八地是第二果位。第九地以四无碍解说法成熟众生是第三果位。
;


 །ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ནི་འགྲུབ་པ་ས་བཅུ་པ་ནི་འབྲས་བུ་བཞི་པ་སྟེ་ས་ཀུན་གྱི་རྩེ་མོར་གྱུར་པའི་འབྲས་བུ་དམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་འདི་བཞི་ནི། ས་བདུན་པ་ནས་བཅུ་པའི་བར་གྱི་ས་བཞི་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །
无漏五蕴修诸地之方便
བཞི་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ས་རྣམས་སུ་ཇི་ལྟར་སྤྱོད་པའི་ཚུལ་ནི། ས་དང་པོར་ཆོས་ཉིད་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ན་ཟག་མེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཀུན་གྱི་རྟེན་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱས་ནས་འདིར། ས་གཉིས་པར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་དག་པར་སྦྱོང་ངོ་། །ས་གཉིས་པ་དེ་ཡི་འོག་ཏུ་ས་གསུམ་པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཞི་པ་ལྔ་པ་དྲུག་པ་གསུམ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་གོང་བཞིན་ནོ། །ས་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་ས་བདུན་པ་བརྒྱད་པ་དགུ་པ་བཅུ་པ་བཞི་པོ་དག་ལ་ནི། སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་བཞི་ལས་གྲོལ་བའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་སྦྱངས་ཏེ། ས་བདུན་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་ལ་མཚན་
2-367b
མེད་པ་དང་། འདུ་བྱེད་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། གཟུངས་ཏིང་འཛིན་ཐོབ་པ་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་བཞི་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པ་ལ་གེགས་སུ་གྱུར་པ་ནི་མཚན་མ་ཕྲ་མོ་འབྱུང་བ་དང་། འབད་རྩོལ་དང་། སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཡང་དག་རིག་པ་མ་ཐོབ་པ་དང་། གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་མ་ཐོབ་པ་བཞི་པོའོ། །རིམ་པ་ལྟར་ས་བདུན་པ་སོགས་བཞི་པོ་ཐོབ་པ་ན། མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྒྲིབ་པ་དེ་དག་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ནས་མཚན་མ་ཕྲ་མོ་ཡང་མི་འབྱུང་བ་སོགས་ཡིན་པས་དེ་བཞི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་སྦྱོང་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་རྡོར་ཏིང་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱིས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཕྲ་བ་གཉིས་སྣང་འཁྲུལ་པའི་བག་ཆགས་བཅོམ་པས། ཤེས་བྱའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ས་བདུན་པ་ནས་བཅུ་པའི་བར་དུ་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་སྦྱངས་བར་བཞག་གོ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་བརྟགས་འགོག་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ན་དེ་ཕུང་པོར་ཇི་ལྟར་འཇོག་རིགས་ཞེས་བརྒལ་བ་ལ་བི་མུཀྟི་ཞེས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ། སྒྲ་འདི་སྤངས་པ་དང་། མོས་པའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་ལ་འཇུག་པས་སྐབས་འདིར་མོས་པ་ལ་འཇུག་པས་དེ་ཉིད་ཕུང་པོར་བཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འགྲེལ་པར་གསུངས། འདུ་བྱེད་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཡང་། ཡེ་ཤེས་བྱ་རྩོལ་མེད་པ་
2-368a
ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡོད་པས་སྤང་བྱ་ཟད་པའི་མེད་དགག་ཆད་སྟོང་དང་མི་འདྲ་བས་སྒྲིབ་པ་ལས་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱི་སྤང་བའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆ་ནས་ཕུང་པོར་རུང་ངོ་། །
安立证得功德及未证得因
ལྔ་པ་ཡོན་ཏན་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི། མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་དང་ས་བཅུ་སྟེ་བཅུ་གཅིག་ཡོད་པའི་ས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི། མ་གྲུབ་པ་དང་གྲུབ་པ་ཡིས་གཉིས་སུ་འདུ་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། གང་ཞེ་ན་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་ལ་ནི་ས་ཡི་མིང་བཏགས་ཀྱང་འཕགས་པའི་སར་མ་ཆུད་པས་ས་མ་གྲུབ་པའམ། མ་གྲུབ་པའི་ས་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་མ་རྟོགས་པས་བདེན་པ་མཐོང་བར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་གྲུབ་པ་དག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་མཐོང་བས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འཕགས་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་ཅིང་ས་སོ་སོའི་རྟོགས་བྱ་ཡང་མངོན་དུ་བྱས་ནས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

成就三昧和陀罗尼最胜的第十地是第四果，是一切地之顶点的殊胜果位。如是四种果位，是依靠第七地至第十地四地而安立的。
无漏五蕴修诸地之方便
第四，无漏五蕴在各地如何修行的方式：第一地证悟法性时，是一切无漏蕴的依止，如是证悟后，在此，第二地清净修持戒蕴。第二地之后，第三地修持三摩地，第四、五、六三地修持慧蕴，如前所述。
除此之外，第七、八、九、十四地中，修持从四种障碍中解脱的解脱蕴，即：在第七等四地中，刚才所说获得无相、无加行、成熟众生、获得陀罗尼三昧的四种果位，有四种障碍：微细相的生起、勤作、未获成熟众生的无碍解、未获陀罗尼三昧自在。按次第获得第七地等四地时，从这些违品障碍中解脱，连微细相也不生起等，故修持这四种解脱蕴，以及在佛地金刚定无间道摧破所知障微细二相迷乱习气，解脱对一切所知法的障碍，故修持解脱智慧蕴。如是，从第七地至第十地修解脱蕴，佛地修解脱智慧蕴。
若问：解脱是断除障碍的择灭无为，如何安立为蕴？对此争论，解释说："vimukti"意为解脱，此词有断除和信解两种含义，此处用于信解，故可安立为蕴。虽从一切有为行解脱，但具无勤作智慧自然成就，不同于所断尽的无遮断灭空，所以从障碍解脱的智慧本身之断德方面可以成为蕴。
安立证得功德及未证得因
第五，安立功德已证得和未证得的方式：信解行地和十地共十一地，应当了知可归纳为未证得和已证得两种。哪些呢？信解行地虽有地之名，但未入圣地，故为未证地或未证之地，因为未通达法界遍行特征，未成就见谛。第一地以上应知为已证得，因为见法性真理，成就出世圣者，并已现前证得各地所证义理而成就。


 །གྲུབ་པས་ས་བཅུ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་ཡོན་ཏན་ཆེ་ཆུང་ལ་ལྟོས་ནས་མ་གྲུབ་པ་དང་གྲུབ་པ་དག་ཏུ་ཡང་འདོད་དེ། མ་དག་ས་བདུན་རྣམས་འབད་རྩོལ་དང་བཅས་པས་མཚན་མ་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པས་མ་གྲུབ་པ་དང་། དག་པའི་ས་གསུམ་ནི་མཚན་མེད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་རྩོལ་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གྲུབ་པ་ཡི་ས་ཞེས་བྱའོ། །འཕགས་པའི་ས་དང་ས་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་ནི། འདི་ལྟར་ས་རེ་རེ་བཞིན་དུ། ས་དེའི་ཡོན་ཏན་གང་ཡིན་པ་དང་། སའི་སྤང་བྱ་སྐྱོན་གང་ཡིན་པ་དང་། ས་དེར་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་བཞག་པ་བཞིན་དུ། 
2-368b
དེ་སེམས་ལ་གསལ་བར་སྣང་ལ། ས་གོང་མའི་ཡོན་ཏན་ཅི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དང་། དེས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་བཞག་པ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་ས་དང་པོ་འགྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ།ས་དང་པོའི་ཡོན་ཏན་དང་དེས་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དག་ཀྱང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ། ས་དེ་ལ་ཡོད་པའི་ས་གཉིས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་རྒྱུའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་གཞག་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །ས་དང་པོའི་ཡོན་ཏན་ཡིད་བྱེད་ཀྱང་། མདོ་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་ལ་སེམས་ཅན་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་བསགས་པ་སྤྱད་པ། ཚོགས་ཤིན་ཏུ་བསགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །ས་དང་པོ་པ་དེ་ས་གཉིས་པ་འཐོབ་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དང་པོ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་བར་བྱས་པ་དེ་ས་གཉིས་པ་ལ་མངོན་པར་མོས་པ་ཡིན་ཏེ་དེའི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་བཅུ་འབྱུང་ངོ་། །བཅུ་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། དྲང་པོའི་བསམ་པ་དང་། འཇམ་པའི་བསམ་པ་དང་། ལས་སུ་རུང་བའི་བསམ་པ་དང་། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་ས་རེ་རེའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མིང་ཚིག་ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་སེམས་ཤིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རྣམ་གཞག་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ས་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡི་ཚེ་ན། ས་དང་དེའི་རྣམ་གཞག་ཐམས་ཅད་རང་གི་སེམས་ཉིད་དེ་དང་དེར་སྣང་བ་ཙམ་ལས་གཞན་པའི་དོན་དུ་གྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། 
2-369a
ས་དེ་དག་ཀྱང་རང་གི་རྣམ་པར་བརྟག་པའི་རྟོག་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་མེད་པ་དང་། གཟུང་བ་མེད་ན་འཛིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་གྲུབ་པ་མེད་པར་ཤེས་ནས་འཛིན་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར། གཟུང་འཛིན་མེད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ས་སོ་སོའི་ཡིད་བྱེད་དང་དེའང་རང་སེམས་ཙམ་དང་གཟུང་འཛིན་མེད་པར་ཤེས་པས་ས་དང་པོ་འགྲུབ་པ་སོགས་གཞན་ཀུན་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་བསྒོམས་པས་སོ་སོའི་ས་གྲུབ་པ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ས་བསྒོམ་པ་དང་གྲུབ་པ་ཕལ་པས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་སྟེ། ས་རྣམས་ནི་འཕགས་པས་དེ་དང་དེ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ས་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཡང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཆོས་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། ས་རྣམས་ཀུན་ལ་དེ་དང་དེ་བསྒོམ་པ་དང་། བསྒོམ་པ་མཐར་ཕྱིན་ཏེ་ས་གྲུབ་པ་ཡང་ནི་སོ་སྐྱེ་དང་ཉན་རང་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཕལ་པོ་ཆེ་ལས། ཇི་ལྟར་བར་སྣང་གནས་ཀྱི་བྱ་ཡི་རྗེས། །ཤིན་ཏུ་བལྟ་དཀའ་སྨྲ་བ་མི་ནུས་པ། །དེ་བཞིན་བདེ་གཤེགས་སྲས་ཀྱི་ས་རྣམས་ཀྱང་། །ཡིད་དང་སེམས་ཀྱི་ཡུལ་གྱིས་ཤེས་མི་ནུས། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ།

已证地的十地中，依据功德大小也可分为未证得与已证得两类：七不净地因有勤作，无相瑜伽非自然成就，故为未证得；三清净地由于无相瑜伽无需勤作而自然成就，称为已证得地。
圣地及这些地的成就，是这样的：对每一地，依照安立的该地功德、地之所断过患、该地应修之法，明显呈现在心中；也依照安立来作意上地的功德和能获得该地的法，这称为"如安立作意"。例如，为成就第一地，作意第一地功德和应修法，以及作意该地所具有的获得第二地之因法，这是如安立作意。
作意第一地功德，如经中说："善男子们，有情善根极为积聚修行、福德资粮极为积聚"等。第一地者为获得第二地而作意之因，如说："善男子们，如是菩萨于第一地极为修习，对第二地生起胜解，其心生起十种意乐。何为十种？即：正直意乐、柔和意乐、堪能意乐"等所说。
或者，为了了解每一地的义理，思维作意通过名词、语句、文字集合所说明的内容，这是如安立作意。如是通过如安立作意而成就地时，地及其一切安立仅是自心显现为彼彼相而已，无有外在实义成立，因此了知这些地也是自己分别构想的分别念，故无所取，若无所取，则能取自身也无实成立，了知后不再分别能取，应知无能取所取。
如是了知各地作意及其仅是自心、无能取所取，便能成就第一地等，于一切其他地也应如是修习而成就各自之地。
如是修习地和成就地是凡庸人不可思议的，因为各地是圣者获得它们时各自内证的对象，且这些地的安立也是诸佛行境的法，因此应知一切地的修习及修习圆满成就地都是凡夫和声闻缘觉所不可思议的。如《华严经》所说："如同空中鸟迹，极难见、不能言，如是善逝子地，意识心行境不能知。"
;


 །
得地相
དྲུག་པ་ས་ཐོབ་པའི་རྟགས་ལ་རྟགས་དངོས་དང་རྟགས་ཅན་ས་ཡི་ཡོན་ཏན་བཤད་པ་གཉིས་ལས་དང་པོ། ཆུ་སྐྱར་ལས་ཆུ་དང་དུ་བ་ལས་མེར་ཤེས་པ་ལྟར། རྟགས་སམ་མཚན་མ་གང་གི་ས་ཐོབ་པར་ཤེས་པ་བཤད་པ་སྟེ། གོང་དུ་རྟགས་ལྔ་ནི་ས་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱིའི་རྟགས་ཡིན་ལ་འདིར་ནི་ས་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟགས་བཅུ་
2-369b
བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ས་གང་དང་གང་ཐོབ་པ་དེའི་སྤང་བྱ་དང་བླང་བྱ་དང་བསྒོམ་པའི་ཆོས་རྣམས་སེམས་ལ་མངོན་སུམ་དུ་གསལ་བར་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ས་གོང་མ་དག་འཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་མོས་ཤིང་འདོད་པ་ནི་མཚན་མའམ་རྟགས་དང་པོ་དང་། བདེན་པ་མཐོང་བས་ན་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་སྐྲག་ཅིང་མ་ཞུམ་པ་ནི་གཉིས་པ་དང་། ཚ་གྲང་ངལ་དུབ་སོགས་དང་མགོ་དང་ཡན་ལག་གཏོང་བ་སོགས་ཀྱི་དཀའ་སྤྱད་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་གང་ལའང་སེམས་མི་དམན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱོ་བ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ལྡོག་པ་མེད་པ་ནི་གསུམ་པ་དང་། ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་སྟོབས་ལས་རང་གིས་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་ཟིན་ཀྱང་ས་སོ་སོ་གང་དང་གང་གྲུབ་པ་དེ་ལ་གཞན་གྱིས་བསྟེན་མི་དགོས་པས་དེའི་རྣམ་གཞག་འཆད་པ་དང་དོན་བསྒོམ་པ་ལ་གཞན་གྱི་དྲིང་ལ་མི་འཇོག་པའི་བདག་ཉིད་ནི་བཞི་པ་དང་། ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་ཡང་ས་ལྷག་མ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པའི་རྣམ་གཞག་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ལ་མཁས་པ་ཐོབ་སྟེ། མཉམ་བཞག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ས་ལྷག་མ་རྣམས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཐབས་ཤེས་པ་ཡིན་པས་ན་རང་རང་གི་གོང་མ་དག་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ས་དང་པོ་པས་གཉིས་པར་འཇུག་པའི་ཐབས་དྲང་བ་དང་འཇམ་པ་སོགས་བཅུ་དང་། གཉིས་པ་ས་གསུམ་པར་འཇུག་པའི་ཐབས། དག་པའི་བསམ་པ་དང་མི་གཡོ་བའི་བསམ་པ་སོགས་བཅུ་གསུངས་པ་སོགས་དེ་བཞིན་ས་ཀུན་ལ་ས་གོང་མ་འགྲུབ་པའི་ཐབས་རྣམ་པར་
2-370a
བཞག་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པ་ནི་ལྔ་པ་དང་། སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་ཀུན་ལ་བདག་དང་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་མེད་པའི་སེམས་ནི་མཉམ་པ་ཐོབ་པ་ནི་དྲུག་པ་དང་། བཀྲི་བ་མེད་པ་ནི་སར་ཞུགས་པ་རྣམས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་གང་ལ་ཡང་ཆགས་པ་དང་སྡང་བ་མེད་པས། བསྔགས་པ་དང་བདེ་བས་མི་འགྱིང་ཞིང་། མི་བསྔགས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སེམས་ཞུམ་པའམ་སྲོ་ཤི་བ་མེད་པས་རྐྱེན་གང་གི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བ་ནི་དྲངས་པའམ་བཀྲི་བར་བྱར་མེད་པ་ནི་མཚན་མ་བདུན་པ་དང་། ས་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འབྱོར་པ་ཕུན་ཚོགས་དང་ལྡན་པས། ཚངས་པ་དང་བརྒྱ་བྱིན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཡང་མི་གཙང་བ་ལྟར་མཐོང་ནས་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་མེད་པས་དེ་དག་སྤངས་ནས་གཞན་ལ་གཏོང་བ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་བྱེད་པ་ནི་བརྒྱད་པ་དང་བྱང་ཆུབ་བླ་ན་མེད་པ་འགྲུབ་པའི་ཐབས་འཁོར་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་ཤེས་པ་ནི། དགུ་པ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སངས་རྒྱས་མི་བཞུགས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་མ་གཏོགས་པར། ཚེ་རབས་ཀུན་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་མཚན་མ་བཅུ་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྟགས་བཅུ་པོ་འདི་ནི་ས་བཅུ་པོ་ཀུན་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱི་ཡི་རྟགས་སུ་
2-370b
འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །རྟགས་བཅུ་པོ་དེར་མ་ཟད་ས་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཕར་ཕྱིན་བཅུ་ཐོབ་པའི་མཚན་མ་བཅུ་དྲུག་འབྱུང་བ་ནི། ས་ཀུན་ཏུ་ཡང་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་བསྒྲུབ་པ་ལ་འདུན་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདུན་པ་མཆོག་ཏུ་ཡོད་པ་ནི་སྤྱིར་བསྟན་པའོ།

得地相
第六，获得地相，分为直接标志与所标志的地功德两部分。
第一部分，如何从标志或相知道获得何地的说明，就像从水獭知道有水、从烟知道有火一样。上面提到的五种标志是已得地与未得地菩萨的共同标志，而这里将说明已得地者的十种标志。
无论获得哪一地，其所断、所取及所修之法在心中清晰明显显现，以及对获得上地生起胜解与希求，这是第一种标志或相。由于见谛，对深广法不恐惧不退缩是第二种。面对冷热劳累等及舍头肢等苦行和一切苦相，心不低劣，无厌倦无退转是第三种。由二资粮力，虽已自证法性，但无论成就哪一地，不需依赖他人，在解说该地安立和修习义理上不依赖他人，这是第四种。获得第一地时已获得善巧通达一切余地成就的安立，由安住等持无分别智慧力，后得位以清净世间智了知成就余地的方法，如知道第一地者趣入第二地的方法——直心、柔和等十种，第二地者趣入第三地的方法——净心、不动心等十种，如是一切地都对成就上地的方法安立极为善巧，这是第五种。对无边众生获得无自他差别的平等心是第六种。无被引诱，是指入地者具足福德资粮和通达一切法空性的智慧资粮，对赞美和快乐不骄傲，对诽谤和痛苦不气馁或失去活力，不被任何缘所转，不能被引诱，这是第七种标志。入地者超越世间，具足佛菩萨圆满受用，视梵天、帝释、转轮王等受用如不净物，不贪着，舍弃给他人或出家，这是第八种。现前了知成就无上菩提方法——三轮无分别智，这是第九种。除了因愿力往生无佛世界利益众生外，一切生世都生于佛陀眷属中，这是第十种标志。如是这十种标志是安住十地一切菩萨的共同标志。
不仅有这十种标志，每一地还有获得十波罗蜜的十六种标志，总的说明是：于一切地中对成就十波罗蜜并非无欲求，而是具有最胜欲求。


 །བྱེ་བྲག་ཏུ་ས་དང་པོར་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཐོབ་པས་ལུས་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ས་གཉིས་པར་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པས་མི་དགེ་བཅུ་རྨི་ལམ་དུ་མི་སྤྱོད་པས་གཞན་ལ་གནོད་པ་འཁུ་བའི་སྙིང་ངམ་སེམས་མེད་པ་དང་། ས་གསུམ་པར་བཟོད་པའི་ཕར་ཕྱིན་ཡོངས་སུ་དག་པས་ཁྲོ་བ་གཏན་ནས་མེད་པ་དང་། ས་བཞི་པར་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ཡོངས་སུ་དག་པས་ལེ་ལོ་མེད་པ་དང་། ས་ལྔ་པར་བསམ་གཏན་གྱི་ཕར་ཕྱིན་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚད་མེད་བཞི་ལྷག་པར་ལྡན་པས་བྱམས་དང་སྙིང་རྗེ་མིན་པའི་བསམ་པ་མེད་པ་དང་། ས་དྲུག་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ཡོངས་སུ་དག་པས་བློ་གྲོས་ངན་པ་གཙང་བདེ་རྟག་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་ལྟ་བུའི་ངན་པ་རྟོག་པའམ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྟོག་པ་དང་དངོས་ཞེན་གྱི་རྣམ་རྟོག་གིས་ཡོངས་སུ་འཕྲོག་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ས་དྲུག་དང་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་སྦྱར་ཏེ་མཚན་མ་དྲུག་གོ། ས་བཅུ་པོ་རྣམས་སུ་སྦྱིན་པ་ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་གྱི་བར་དེ་དག་ཤས་ཆེ་བས་ལྷག་པར་བརྗོད་ཀྱི་ས་ཐམས་ཅད་དུ་ཕར་ཕྱིན་བཅུ་ཆར་བསྒྲུབ་པ་ཡོད་དོ། །འདི་མན་ཆད་ཀྱི་དྲུག་ཇི་ལྟར་བགྲང་བའི་གསལ་ཁ་འགྲེལ་ཆེན་དུ་ཆེར་མི་སྣང་བས་འགྲེལ་པ་གཞན་ལས་བརྩི་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་
2-371a
འགའ་སྣང་ཡང་། ས་བདུན་པར་ཐབས་མཁས་པའི་ཕར་ཕྱིན་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཐོབ་པས། ཉན་རང་གི་ཡིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པ་དང་། ས་བརྒྱད་པར་སྟོབས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཐོབ་པས། བདེ་བ་ལ་ཆགས་པས་མི་འཕྲོག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་གིས་གནོད་པ་མེད་དེ་མཉམ་པ་ཉིད་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ལས་མ་གཡོས་བཞིན་དུ་ཚངས་པ་དང་བརྒྱ་སྦྱིན་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བ་སོགས་སུ་སྟོན་པ་དང་། ལུས་ཞིང་གི་རྡུལ་སྙེད་སྐད་ཅིག་ལ་བཏང་ཡང་རྣམ་རྟོག་མེད་པའོ། །ས་དགུ་པར་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕར་ཕྱིན་གྱིས། སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཉེ་བར་བསྟེན་ཅིང་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ཐམས་ཅད་ཐོས་པ་ལྷུར་ལེན་ཅིང་ཕྱོགས་བཅུའི་ཞིང་མཐའ་དག་གི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་མེ་ཏོག་དང་སྤོས་ལ་སོགས་པ་མཆོད་པའི་རྣམ་གྲངས་ཚད་མེད་པས་མཆོད་པ་བྱེད་པ་ལ་བརྩོན་པ་དང་། ས་བདུན་པར་སངས་རྒྱ་བར་བྱེད་པའི་ཐབས་མཆོག་ཤེས་པ་གང་ཞིག་དུས་གསུམ་དུ་རང་གཞན་གྱིས་བསགས་པའི་བསོད་ནམས་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་ཡང་དག་བསྡུས་པ་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཀུན། གཞན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ནས་ཉིན་གཅིག་བཞིན་དུ་ཡང་བླ་མེད་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ཞིང་། སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་བཟང་པོའི་གནས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་། སྟོབས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་གྱིས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་རྟག་ཏུ་དགེ་བ་འབའ་ཞིག་བྱེད་པ་དེ་གསུམ་གཙོ་བོར་ས་བདུན་པ་དང་དགུ་པ་
2-371b
བརྒྱད་པའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱར་རྒྱུ་ཡིན་ཡང་། བཟང་པོའི་གནས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་རྟག་ཏུ་དགེ་བ་བྱེད་པ་རྟེན་གཅིག་ལ་བསྡུས་ཏེ་གཅིག་ཏུ་བརྩིས་པ་དང་། ས་བཅུ་པར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པས་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་རྩེན་པ་སྟེ། རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཅིག་གིས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རབ་འབྱམས་ཁྱབ་པས་ཆེན་པོར་སྟོན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རབ་འབྱམས་དག་ཀྱང་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཅིག་གི་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བསྡུས་པས་ཆུང་ངུ་སྟོན་པ་སོགས་རྣམ་པར་རོལ་པ་སྣ་ཚོགས་པས་རྩེན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་ས་བཅུ་པ་དེ་ནི་གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་སོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྒྱ་ཆེ་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་ཀུན་གྱི་བླ་ན་འདུག་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་གཏེར་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ས་སོ་སོ་ཕར་ཕྱིན་དེ་དང་དེ་དག་ཤས་ཆེ་བས་ཕར་ཕྱིན་དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྟགས་ཀྱང་དེ་ལྟར་གཙོ་ཆེར་སྦྱངས་ཀྱང་། ས་བཅུ་པོ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཕར་ཕྱིན་བཅུ་བསྒྲུབ་པ་ཡོད་པས་མཚན་མ་བཅུ་དྲུག་པོའི་ཆ་ཡོད་པ་ཤེས་པར་བྱའོ།

特别地，第一地获得布施波罗蜜清净，故无执著身体受用；第二地清净持戒，连梦中也不行十不善，无损害他人的敌意或心；第三地清净忍辱波罗蜜，完全无瞋恚；第四地清净精进波罗蜜，无懈怠；第五地清净禅定波罗蜜，增上具足四无量，无非慈悲意乐；第六地清净智慧波罗蜜，无被恶慧如净乐常我见等恶分别或颠倒分别及实执分别所夺取。如是将六地与六波罗蜜配合，为六种标志。
虽然十地中从布施到智慧波罗蜜是以主要性而言，但一切地中都有修持十波罗蜜。以下六种计数方式在大疏中不太明显，其他释论中有几种不同计法，但：第七地清净方便波罗蜜，无声闻缘觉意的散乱；第八地清净力波罗蜜，不被乐执夺取也不被苦害，而从平等无分别智慧自然成就中不动摇，同时示现为梵天、帝释、转轮王等，虽于刹那舍身如同尘数量也无分别；第九地以愿波罗蜜，亲近诸佛菩萨善知识，专心闻法，以无量供养品类供养十方一切刹土的导师诸佛而精进；第七地知证佛最胜方法，将三世自他所积一切福德集为一体极为广大，与一切众生共同，每日皆回向无上正等菩提，以愿力生于善处，以力波罗蜜降伏违品而恒常行善。这三种主要应配第七、九、八地，但生善处与恒行善合为同一所依而计为一个，以及第十地清净智慧波罗蜜，以神通功德游戏，以一微尘遍满无量世界而示大，将无量世界摄入一微尘而示小等种种游戏，此十地佛子以陀罗尼、三昧等广大功德超胜一切其他菩萨，应知是功德宝藏。
如是各地以彼彼波罗蜜为主，故各地以彼等波罗蜜功德为主要标志，然一切十地中都有修持十波罗蜜，故应知具有十六种标志之分。


 །གཉིས་པ་རྟགས་ཅན་སའི་ཡོན་ཏན་ནི། འཕགས་པའི་ས་བཅུ་པོ་ཀུན་ལ་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་བློ་ལྡན་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱི་ས་དེ་དང་དེའི་ཕན་ཡོན་ནི། ཞི་གནས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་དང་། ཞི་ལྷག་གཉིས་ཀ་ལ་བརྟེན་པ་ཐུན་མོང་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་སྟེ། ལྔ་པོའི་བདག་ཉིད་དག་ཏུ་འདོད་དོ། །ཞི་གནས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་སེམས་
2-372a
ལས་སུ་རུང་བའི་མཐུས་ཉོན་ཤེས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའི་བག་ཉལ་དུ་གྱུར་པ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྟེན་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ཡང་འཇོམས་ཤིང་ཟད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཕན་ཡོན་དང་པོའོ། །མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ཞི་ལྷག་གིས་ཀྱང་གནས་ངན་ལེན་གྱི་མཚན་མ་ཉམས་པར་བྱེད་ཀྱི་རྩད་ནས་འཇོམས་མི་ནུས་ལ། ས་དང་པོ་ཕན་ཆད་དུ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་རྩད་ནས་འཇོམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཅན་གཟུགས་མེད་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་སོགས་ཆོས་ཐ་དད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་དང་བྲལ་ཏེ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དགའ་བ་རབ་ཏུ་མྱོང་བ་ནི་ཕན་ཡོན་གཉིས་པའོ། །འདི་གཉིས་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་གཉིས་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་མ་མེད་པར་རོ་གཅིག་ཀྱང་ཕྱོགས་བཅུ་དུས་གསུམ་གྱི་ཤེས་བྱའི་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ལུང་གི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཚད་མེད་རིས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཐོབ་པ་དང་། རྣམ་པ་མ་བརྟགས་པར་ཡང་རྣམ་པར་དག་པའི་སྐབས་དང་མཐུན་པའི་རྒྱུ་མཚན་རྣམས་མངོན་དུ་སྣང་བའོ། །ཞི་ལྷག་གཉིས་ཀར་གཏོགས་པ་ནི་སྤང་བ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་རྟོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རྒྱུ་གོང་ནས་གོང་དུ་འཛིན་པ་དང་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྔའི་ངོ་བོ་སྔར་ཡང་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཕན་ཡོན་ལྔ་པོ་འདི་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ནང་རང་གིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ས་ཡི་རྟགས་སུ་བྱས་ཀྱང་རུང་ངོ་། །
2-372b
བློ་བརྟན་འགྲེལ་པར་ཕན་ཡོན་གསུམ་པ་བཤད་ནས་དེ་མན་ཆད་ཀྱི་མཇུག་མ་ཚང་ངོ་། །
地定词
བདུན་པ་སའི་ངེས་ཚིག་ནི་རང་དོན་དུ་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ལ་ནི་ཉེ་བ་སྟེ་ཐོབ་ངེས་པར་གྱུར་པ་དང་། གཞན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་ནུས་པར་མཐོང་བ་ལ། རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ཕྱིར་ས་དང་པོ་ལ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ས་གཉིས་པ་ལ་ནི་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཐེག་པ་དམན་པ་ཡིད་བྱེད་རྩོལ་བའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། དྲི་མ་མེད་པའི་ས་ཞེས་བྱའོ། །ས་གསུམ་པ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཆོས་ཚད་མེད་པ་ཐོབ་ཅིང་གཞན་ལ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེན་པོ་ནི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ན་འོད་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ས་བཞི་པ་ལ་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒོམ་པའི་ཉོན་མོངས་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་སྲེག་པར་བྱེད་པའི་འོད་ལྟ་བུ་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ས་དེ་ནི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་པོ་སྲེག་པས་འོད་འཕྲོ་བ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །ས་ལྔ་པ་ལ་བདེན་པ་བཞི་རྟོགས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅིང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལོག་སྒྲུབ་བཟོད་ཅིང་རང་གི་སེམས་ཀྱང་བསྲུང་བའི་ཕྱིར། དེ་གཉིས་བགྱིད་དཀའ་བ་ཡིན་པས། བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་སྦྱངས་དཀའ་བ་དང་དུ་ལེན་པ་དེ་ཕྱིར་སྦྱང་དཀའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ས་དྲུག་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས། རྟེན་འབྲེལ་ལུགས་འབྱུང་གིས་འཁོར་བ་དང་ནི་ལུགས་ལས་ལྡོག་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ས་འདིར་
2-373a
མངོན་དུ་གྱུར་ནས་འཁོར་འདས་ལ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར། མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ས་ཞེས་བཤད་དོ། །ས་བདུན་པ་ནི་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་ས་བརྒྱད་པ་དང་འབྲེལ་བ་སྟེ་དེ་དང་ཉེ་བ་སྔ་ལོགས་དེ་མ་ཐག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབད་རྩོལ་གྱི་བསྒྲུབ་པའི་མཐར་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་རིང་དུ་སོང་བའི་སར་འདོད་དོ།

第二，被标志的地功德：圣者十地一切种情况下，具智慧菩萨们彼彼地的利益，是依止止观两分与依止共同一分，共五种自性。依止止的两分是：由止心堪能力，于刹那刹那中摧毁灭尽烦恼所知障习气隐藏的一切恶趣依处，这是第一利益。信解行地的止观也能损害恶趣依处的相，但不能从根本摧毁，而第一地以上则能于刹那刹那从根本摧毁。同样，远离有色无色、有为无为等法差别的种种想，心一境性安住无相，深受法喜，这是第二利益。这两种是属于止分的功德。
属于观分的功德两种是：一切法虽同一味无相，但获得十方三世所知法的光明、无量无边教法的安立法光明，以及不观察相而能显现符合清净境界的诸因相。
属于止观两者的是：从所断解脱和所证法身因上上增长，共五种。这五种自性已在前面解说。这五种利益是菩萨们通过内自身体验而了知的，故也可作为地之标志。
智慧坚固释论中解说第三种利益后，后面的结尾不全。
地定词
第七，地的语义解释：对自利获得无上菩提已接近，即已确定获得，以及见能成办他众生利益，生起极大欢喜，因此第一地称为"极喜地"。第二地远离破戒垢染和小乘作意勤作垢染，故称为"无垢地"。第三地以三昧力获得无量法，对他众也能作大法光明，故称为"发光地"。第四地如是修持菩提分法，如火般极其焚烧烦恼和所知障，因具有此光，此地因焚烧二障而称为"焰慧地"。第五地由证悟四谛而成熟众生，忍受众生邪行并守护自心，此二者甚难，具慧者能接受难修习，因此称为"难胜地"。第六地依般若波罗蜜，缘起顺行显轮回，逆行显涅槃，于此地现前二者本性，不住轮回涅槃，故称为"现前地"。第七地是一道趋向与第八地相连，因为是彼最接近的前际，勤作修持已达究竟，故许为"远行地"。
;


 །ས་བརྒྱད་པ་ལ་ས་དྲུག་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་དང་། བདུན་པའི་མཚན་མེད་ཀྱི་འབད་རྩོལ་དང་བཅས་པའི་འདུ་ཤེས་གཉིས་ཀྱིས་མི་གཡོ་བར་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། མི་གཡོ་ཞེས་པར་བརྗོད་དོ། །ས་དགུ་པ་ལ་སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་བཞིའི་བློ་གྲོས་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་བཟང་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ས་བཅུ་པ་ལ་དཔེར་ན་སྤྲིན་ཆེན་པོ་ནམ་མཁའ་ལ་ཁྱབ་པ་བཞིན། གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ཚད་མེད་པ་སྤྲིན་ཆེན་པོ་ལྟ་བུས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནམ་མཁའི་ཆོས་སམ་གཏོས་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ན་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་བྱའོ། །ས་བཅུ་པོ་དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་གནས་པ་ཡིན་པས་གནས་པའི་དོན་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། ས་དེ་དང་དེའི་བསྡུས་པའི་ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་དགེ་བ་ཚད་མེད་པ་སྣ་ཚོགས་བསྒྲུབ་པ་ལ། སེམས་རབ་ཏུ་དགའ་བས་དུས་རྟག་པར་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡི། ས་རྣམས་ནི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན་བྷཱུ་མི་ཞེས་པའི་སྒྲ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་འབྱུང་པོ་
2-373b
སེམས་ཅན་དང་རྩི་ཤིང་ནགས་ཚལ་སོགས་ས་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རྟེན་ཡིན་པས་དེས་བརྟེན་ནས་ལྷུང་བའི་འཇིགས་པ་མེད་པ་དང་། ཡུལ་དང་སྤྱོད་ཡུལ་གཞན་དང་གཞན་དུ་བགྲོད་པའི་གཞིར་གྱུར་པ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རྣམས་ཀྱང་འབྱུང་པོ་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རྟེན་གནས་སུ་གྱུར་ཏེ་འཇིགས་པ་མེད་པར་བྱེད་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ས་གོང་མ་གོང་མ་དག་གི་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡི་གནས་སྐབས་དེ་དག་ལ་ཕྱི་ཕྱིར་གོང་ནས་གོང་དུ་འགྲོ་བའམ་བགྲོད་པར་བྱ་བའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་དེ་དག་ཉིད་ནི་སར་འདོད་དོ། །
得地
བརྒྱད་པ་ས་ཐོབ་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་ཐེག་ཆེན་གྱི་དོན་ལ་མོས་པ་ཐོབ་པ་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་དང་། སྤྱོད་པ་ཐོབ་པ་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་དེ་ཉིད་དུ་ཆོས་སྤྱོད་པ་བཅུ་པོ་དག་ལ་འཇུག་པ་དང་། རྟོགས་པ་ཐོབ་པས་དང་པོ་ནས་བདུན་པའི་བར་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། འགྲུབ་པ་ཐོབ་པ་ནི་དག་པའི་ས་གསུམ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྩོལ་མེད་དུ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་མོས་པ་དང་སྤྱོད་པ་དང་རྟོགས་པ་དང་འགྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་ས་ཐོབ་ཚུལ་གྱི་རྣམ་གྲངས་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་སྤྱོད་པ་རྒྱས་པར་ཕྱེ་ན་ཚད་མེད་ལ། མདོར་བསྡུས་ན་ལུས་ཅན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པ་རྣམས་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་སྤྱོད་པ་དང་། ཐེག་པ་དམན་པ་ལ་མོས་པ་ལ་གཙོ་བོར་བྱང་ཕྱོགས་སོ་བདུན་གྱི་སྤྱོད་པ་དང་། དེ་གཉིས་ཀ་
2-374a
མཐུའི་སྒོ་ལ་འདུན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མངོན་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་། གདུལ་བྱ་རྣམས་གདུལ་ཞིང་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་བསྡུ་དངོས་བཞིའི་སྤྱོད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་བཞི་པོ་དེ་ནི་གཙུག་ན་རིན་ཆེན་གྱིས་ཞུས་པའི་མདོ་བཞིན་དུ། བསྟན་བཅོས་འདིར་ཡང་མདོ་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།

第八地因不被第六地以上的有相想及第七地有勤作的无相想二者所动摇，无分别智慧自然成就，故称为"不动地"。第九地具有四无碍解殊胜智慧之善，故称为"善慧地"。第十地如同大云遍满虚空，以无量陀罗尼、三摩地门如大云遍满心相续的法界虚空或范围，故称为"法云地"。菩萨安住于这十地，其"安住"的含义如何？因为心极欢喜，恒常一切时处安住于彼彼地所摄二资粮无量种种善行，所以称菩萨地为"安住"。
为何称为"地"？因为"bhūmi"（地）一词在世间是众生及草木林等无量依处，依靠它无坠落恐怖，是趋往各种地区和境界的基础；同样，菩萨地也是无量所化众生的依止处，成为无恐怖的场所，以及是上上地无量功德境界中次第上进或前行的依处，因此菩萨的这些安住称为"地"。
得地
第八，获得地有四种：获得大乘义胜解的信解行地；获得行的信解行地，即于十法行中趣入；获得证悟，从第一至第七地，因证悟法义；获得成就，三清净地，因无分别智慧无勤而成就。如是通过胜解、行、证悟、成就四门获得地的方式有四种差别。
菩提分随顺行若广分则无量，略说则对于有情胜解大乘者有六波罗蜜行，对于胜解小乘者主要有三十七菩提分行，为了让二者胜解力门而求的神通行，为调伏成熟所化众生的四摄事行。如是这四种菩萨行，本论也依《宝髻所问经》而作解说。


 །
以赞叹究竟功德作解
ཞེས་ས་ལམ་གྱི་ཆོས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པའི་སྐབས་བསྡུས་ནས། སྔར་བཤད་པའི་འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ལ་བསྔགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམས་ནི་ས་བཅུ་བགྲོད་ནས་འབྲས་བུའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་ཚུལ་ཡིན་ཏེ། ཚད་མེད་བཞི་ནས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་ཡོན་ཏན་གྱི་བར་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚད་མེད་པ་བཞིའི་ཡོན་ཏན་ལ་བསྔགས་པ་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཅན་ཞེས་པས་སྤྱིར་བསྟན། བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱམས་པ་ཚད་མེད་ནི་སེམས་ཅན་བདེ་བ་དང་ཕྲད་པར་འདོད་པའི་དགོངས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཚད་མེད་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བའི་དགོངས་པ་ཅན་དང་། དགའ་བ་ཚད་མེད་པ་བདེ་བ་མི་འབྲལ་བ་ཡི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ལ་དེ་གསུམ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བདེ་བའི་དགོངས་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཚད་མེད་ནི། ཆགས་སྡང་གི་ཉོན་མོངས་མེད་པར་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་པར་བཞེད་པའི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་པས། དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་
2-374b
ཕན་པ་དང་བདེ་བར་དགོངས་པ་ཅན་སངས་རྒྱས་ཁྱོད་ལ་སྒོ་གསུམ་གུས་པ་ཆེན་པོས་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་སོ། །གཟུགས་ཅན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་རྣམ་ཐར་ནས། འགོག་པའི་རྣམ་པ་ཐར་པའི་བར་རྣམ་ཐར་བརྒྱད་དང་། ནང་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆུང་ངུ་ཟིལ་གནོན་སོགས། དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་ཟིལ་གནོན་བརྒྱད་དང་། ས་ཆུ་མེ་ང་ནམ་མཁའ་རྣམ་ཤེས་སྔོ་སེར་དཀར་དམར་བཅས་ཟད་པ་བཅུ་པོ་འདི་དག་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྲུལ་པ་འབྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་ཡིན་པས། རྣམ་ཐར་གྱིས་རྩོམ། ཟིལ་གནོན་གྱིས་སྦྱོར། ཟད་པར་གྱིས་གྲུབ་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དེ་གསུམ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཉན་རང་གི་དེ་དག་བསྒོམ་པ་ལས་ཆོས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ལ། ཐུབ་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་རྒྱུད་ལ་མངའ་བའི་རྣམ་ཐར་བརྒྱད་ནི་རང་རང་སོ་སོའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་སྒྲིབ་གཉིས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཀུན་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཟིལ་གནོན་བརྒྱད་ནི་དབྱིབས་ཁ་དོག་ཙམ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་མ་ཟད་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། ཟད་པར་གྱིས་ས་སོགས་ཀྱི་སྣང་བས་ཡུལ་ཉི་ཚེ་བར་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། རྒྱལ་བ་ཁྱོད་ཀྱི་མཁྱེན་པས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པས། ཐུགས་སྙོམས་འཇུག་དང་ཉོན་ཤེས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ལས་གྲོལ་བ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཉོན་
2-375a
མོངས་མེད་པ་ནི་ཉན་རང་རྣམས་ཀྱིས་རང་ལ་དམིགས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་མི་སྐྱེ་བར་རྗེས་སུ་བསྲུང་བ་ཙམ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉོན་མོངས་མེད་པས་ནི། སེམས་ཅན་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་འཇོམས་པར་ནུས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་དེའི་ཆེད་དུ་གཤེགས་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་འཇོམས་པར་མཛད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བརྩེ་བ་དང་བཅས་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སྨོན་ནས་ཤེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་གཞན་གྱིས་དྲིས་པ་སོགས་ཀྱི་ཚེ་ཆེད་དུ་བསམས་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་སྒོ་ནས་ཅི་རིགས་ཤེས་ཀྱི། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཐོགས་མེད་དུ་ཤེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་། རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་བཞག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་དྲི་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལན་ལྡོན་པར་ནུས་པའང་མ་ཡིན་ནོ།

 །
以赞叹究竟功德作解
ཞེས་ས་ལམ་གྱི་ཆོས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པའི་སྐབས་བསྡུས་ནས། སྔར་བཤད་པའི་འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ལ་བསྔགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམས་ནི་ས་བཅུ་བགྲོད་ནས་འབྲས་བུའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་ཚུལ་ཡིན་ཏེ། ཚད་མེད་བཞི་ནས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་ཡོན་ཏན་གྱི་བར་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚད་མེད་པ་བཞིའི་ཡོན་ཏན་ལ་བསྔགས་པ་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཅན་ཞེས་པས་སྤྱིར་བསྟན། བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱམས་པ་ཚད་མེད་ནི་སེམས་ཅན་བདེ་བ་དང་ཕྲད་པར་འདོད་པའི་དགོངས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཚད་མེད་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བའི་དགོངས་པ་ཅན་དང་། དགའ་བ་ཚད་མེད་པ་བདེ་བ་མི་འབྲལ་བ་ཡི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ལ་དེ་གསུམ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བདེ་བའི་དགོངས་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཚད་མེད་ནི། ཆགས་སྡང་གི་ཉོན་མོངས་མེད་པར་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་པར་བཞེད་པའི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་པས། དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་
2-374b
ཕན་པ་དང་བདེ་བར་དགོངས་པ་ཅན་སངས་རྒྱས་ཁྱོད་ལ་སྒོ་གསུམ་གུས་པ་ཆེན་པོས་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་སོ། །གཟུགས་ཅན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་རྣམ་ཐར་ནས། འགོག་པའི་རྣམ་པ་ཐར་པའི་བར་རྣམ་ཐར་བརྒྱད་དང་། ནང་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆུང་ངུ་ཟིལ་གནོན་སོགས། དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་ཟིལ་གནོན་བརྒྱད་དང་། ས་ཆུ་མེ་ང་ནམ་མཁའ་རྣམ་ཤེས་སྔོ་སེར་དཀར་དམར་བཅས་ཟད་པ་བཅུ་པོ་འདི་དག་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྲུལ་པ་འབྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་ཡིན་པས། རྣམ་ཐར་གྱིས་རྩོམ། ཟིལ་གནོན་གྱིས་སྦྱོར། ཟད་པར་གྱིས་གྲུབ་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དེ་གསུམ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཉན་རང་གི་དེ་དག་བསྒོམ་པ་ལས་ཆོས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ལ། ཐུབ་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་རྒྱུད་ལ་མངའ་བའི་རྣམ་ཐར་བརྒྱད་ནི་རང་རང་སོ་སོའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་སྒྲིབ་གཉིས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཀུན་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཟིལ་གནོན་བརྒྱད་ནི་དབྱིབས་ཁ་དོག་ཙམ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་མ་ཟད་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། ཟད་པར་གྱིས་ས་སོགས་ཀྱི་སྣང་བས་ཡུལ་ཉི་ཚེ་བར་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། རྒྱལ་བ་ཁྱོད་ཀྱི་མཁྱེན་པས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པས། ཐུགས་སྙོམས་འཇུག་དང་ཉོན་ཤེས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ལས་གྲོལ་བ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཉོན་
2-375a
མོངས་མེད་པ་ནི་ཉན་རང་རྣམས་ཀྱིས་རང་ལ་དམིགས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་མི་སྐྱེ་བར་རྗེས་སུ་བསྲུང་བ་ཙམ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉོན་མོངས་མེད་པས་ནི། སེམས་ཅན་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་འཇོམས་པར་ནུས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་དེའི་ཆེད་དུ་གཤེགས་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་འཇོམས་པར་མཛད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བརྩེ་བ་དང་བཅས་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སྨོན་ནས་ཤེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་གཞན་གྱིས་དྲིས་པ་སོགས་ཀྱི་ཚེ་ཆེད་དུ་བསམས་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་སྒོ་ནས་ཅི་རིགས་ཤེས་ཀྱི། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཐོགས་མེད་དུ་ཤེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་། རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་བཞག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་དྲི་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལན་ལྡོན་པར་ནུས་པའང་མ་ཡིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以赞叹究竟功德作解
这是将道果法类归纳为与菩提道相应的本性之后，对先前所说的大菩提果德进行赞颂的偈颂，是通过行进十地而获得果德的方式。从四无量心到六波罗蜜多的功德，以及分别阐述佛地特征的两个偈颂，都在此展示。
对佛陀四无量心功德的赞颂：以"对众生在一切方面具有悲心"来总体展示。具体而言，无量慈是希望众生遇到快乐的意愿；无量悲是希望众生脱离痛苦的意愿；无量喜是希望众生不离快乐的意愿，这三者都是对众生快乐的意愿；而无量舍是希望众生远离贪嗔烦恼、安住于平等心的意愿。因此，对于如此思维着利益一切众生和众生快乐的佛陀，我以身语意恭敬顶礼。
从有色身观色的解脱到灭尽解脱，共有八种解脱；以及内想色而制伏外部小色等，形状和颜色的八种制伏；地、水、火、风、空、识、蓝、黄、白、红等十种遍处，这些都是熟练禅定幻化的道路。解脱为始，制伏为中，遍处为终。佛陀的这三种能力是以无分别智慧的本质自然成就的，远胜于世间人和声闻缘觉通过修习所获得的。
佛陀心续中具有的八解脱不仅仅只是从各自对立面中解脱出来，而是彻底摆脱了二障及其习气；同样，八种制伏不仅仅是制伏形状和颜色，而是能够制伏整个世界；遍处不仅仅是以地等的显现充满局部区域，而是以您的智慧遍及一切所知。对于您这位具有等持心和已从烦恼障、所知障中解脱的佛陀，我顶礼致敬。
无烦恼者，声闻缘觉仅能针对自己防护众生烦恼不生起，而如来的无烦恼能力则能摧毁一切众生的全部烦恼，能为生起烦恼的众生亲自前往摧毁其烦恼，对一切具有烦恼的众生充满慈悲，对您我顶礼致敬。
所谓愿后智，声闻们只有在被他人询问等情况下，经过刻意思考才能进入等持状态而了知某些事物，他们既不能无碍地了知一切所知，也不能恒常安住于等持中，更不能回答所有的问题。


 །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྨོན་ནས་མཁྱེན་པ་ནི་དེ་ལས་ལྡོག་པའི་ཁྱད་པར་ལྔ་དང་ལྡན་ཏེ། རྩོལ་བ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་མི་མངའ་བའམ། སྙོམས་འཇུག་ལ་ལྟོས་མི་དགོས་པས་ཆགས་པ་མི་མངའ་བ་དང་། ཤེས་སྒྲིབ་སྤངས་པས་ཤེས་བྱ་གང་ལ་ཡང་ཐོགས་པ་མི་མངའ་བ་དང་། རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་བཞག་པ་ལས་གཡོ་བ་མེད་ཅིང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་གང་དང་གང་དྲིས་པའི་འདྲི་བ་ཀུན་གྱི་ལན་ལྡོན་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་སོ། །སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་བཞི་ནི། རྟེན་ཆོས་དང་བརྟེན་པ་དོན་གཉིས་ནི་གང་བཤད་པར་བྱ་བ་དང་། གསུང་སེམས་
2-375b
ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐད་དུ་གོ་བའི་ངེས་པའི་ཚིག་དང་། ཤེས་བྱ་མཐའ་དག་མཁྱེན་པའི་སྤོབས་པ་མཐའ་གཏུགས་པ་མེད་པ་གཉིས་ནི་འཆད་པར་བྱེད་པ་ལ། བློ་གྲོས་རྟག་ཏུ་ཐོགས་པ་མི་མངའ་བ་འགྱུར་བ་ཡི་སྒོ་ནས། དམ་པའི་ཆོས་ལེགས་པར་སྟོན་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ནི། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་ཤེས་ཀྱིས་གདུལ་བྱ་གང་ན་གནས་པ་དེར་གཤེགས་ནས། གཞན་སེམས་ཤེས་པས་དེའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་མཁྱེན་པར་མཛད་དེ། ལྷའི་རྣ་བའི་མངོན་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་དེ་དག་སོ་སོའི་སྐད་ཀྱིས། སྔོན་གནས་ཤེས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་གང་ནས་འདིར་འོང་བ་དང་། ལྷའི་མིག་གི་མངོན་ཤེས་ཀྱིས་མ་འོངས་པ་ན་སྐྱེ་བའི་གནས་གང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཟག་ཟད་ཀྱི་མངོན་ཤེས་ཀྱིས་འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ལ་ལེགས་པར་གདོམས་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །མཚན་བཟང་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་དང་ལྡན་པ་ནི། ལུས་ཅན་ཀུན་གྱིས་ཁྱོད་ཀྱི་སྐུ་མཐོང་བ་དང་། འདི་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་ནོ་ཞེས། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཡིན་པ་ལེགས་པར་འཚལ་བའམ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞིང་། མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་ཡིད་རབ་ཏུ་དང་བར་མཛད་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཡོངས་སུ་དག་པ་བཞི་ནི། རྟེན་ནམ་གནས་སམ་ལུས་ཡོངས་སུ་དག་པས་རྟེན་གསར་དུ་ལེན་པ་དང་། རྟེན་དེས་ཇི་སྲིད་དུ་གནས་པ་དང་། ཚེའི་འདུ་བྱེད་གཏོང་བ་ལ་བཞེད་པ་བཞིན་དུ་དབང་འབྱོར་བ་དང་།
2-376a
དམིགས་པ་དག་པས་སྔོན་མེད་གསར་དུ་སྤྲུལ་པ་དང་། སྔར་ཡོད་པ་རྣམ་པ་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་སྒྱུར་བ་ལ་མངའ་བརྙེས་པ་དང་། སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མངའ་མཉེས་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་དག་པས་ཡེ་ཤེས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་མངའ་བརྙེས་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།

佛陀的愿后智具有与声闻相反的五种殊胜特点：无需努力而自然成就，无烦恼习气，或因不依赖禅定而无贪著，由断除所知障而对任何所知都无阻碍，恒常安住于等持而不动摇，能回答众生所有提出的问题。对您我顶礼致敬。
四无碍解是：所依的法和所依止的两种含义是将要宣说的内容，以及能被一切众生的语言所理解的确切言辞，以及对一切所知的无穷无尽的辩才，这两者是能说之方法。以永不迟钝且变化无常的智慧，善巧宣说正法的您，我顶礼致敬。
六神通是：以神足通前往所化众生所在之处，以他心通了知众生的八万四千种心行，以天耳通的力量[了解]各种众生的语言，以宿命通知晓众生从何处来到此处，以天眼通观察未来将往生何处，以漏尽通善巧教导众生从轮回中彻底解脱的方法。对您我顶礼致敬。
具有三十二种妙相和八十种好的您，当众生看见您的身相时，会认识到"这是一位大丈夫"，清楚知道您是圣者，仅仅看见您就能使心生起极大信心。对您我顶礼致敬。
四种圆满清净是：依处（或住所或身体）的圆满清净，能够随意获得新的依处、维持该依处多久，以及放弃寿行；所缘清净，能够自在地创造前所未有的化身和将已有的转变为其他形态；心的圆满清净，于禅定自在；智慧的圆满清净，于不可思议的智慧自在。对您我顶礼致敬。


 །སྟོབས་བཅུ་ནི། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མིན་ཤེས་པས་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་འམ་ཐབས་ལ་བསླུ་བའི་བདུད་འཇོམས་ཏེ། བདེ་འགྲོའི་རྒྱུ་མིན་པ་འཚེ་བ་ཅན་གྱི་མཆོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་བདེ་འགྲོ་ཐོབ་པའི་ཐབས་ལ་བསླུ་བ་དེ་ལྟ་བུ་འཇོམས་པ་དང་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས། ལས་ཀྱི་དབང་མ་གཏོགས་པར་དབང་ཕྱུག་སོགས་ཀྱིས་རང་དབང་དུ་སྐྱབས་བྱེད་མི་ནུས་པར་བསྟན་པས་སྐྱབས་ལ་བསླུ་བའི་བདུད་འཇོམས་པ་དང་། ཀུན་ཉོན་དང་རྣམ་བྱང་གི་བསམ་གཏན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བསམ་གཟུགས་ཐོབ་པ་ཙམ་གྱིས་འཁོར་བ་ལས་ཐར་ཞིང་དག་པར་ལྟ་བའི་དག་པ་ལ་བསླུ་བའི་བདུད་འཇོམས་པ་དང་། སྟོབས་ལྷག་མ་བདུན་གྱིས། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་བསླུ་བའི་བདུད་འཇོམས་ཏེ། ཁམས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱི་རིགས། མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དད་པ། དབང་པོ་སྣ་ཚོགས་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གདུལ་བྱའི་དད་སོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལས་སྣོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མཁྱེན་
2-376b
ནས། སྔོན་གནས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། འཆི་འཕོ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་གཉིས་ཀྱིས་ལམ་གྱི་རྟེན་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་དང་། ཟག་ཟད་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་འབྲས་བུ་མཁྱེན་ནས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་དེ་ལྟར་བསྟན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་གྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལས་གཞན་དུ་བསླུ་བར་བྱེད་པའི་བདུད་འཇོམས་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་སྟོབས་བཅུའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་སོ། །མི་འཇིགས་པ་བཞི་ནི་རང་དོན་དུ་རྟོགས་པ་ཕུན་ཚོགས་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མངའ་བ་དང་། སྤངས་པ་ཕུན་ཚོགས་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་སྒྲིབ་གཉིས་བག་ཆགས་དང་བཅས་སྤངས་པ་དང་། གཞན་དོན་དུ་ལམ་སྟོན་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་ཡང་དག་པ་སྟོན་པ་དང་། ལམ་གྱི་གེགས་སྟོན་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ། ལམ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་བགེགས་སམ་གེགས་བྱེད་པ་བདག་ལྟ་དང་ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་རྣམས་ཀྱིས་འཁོར་བ་ལས་ཐར་པའི་གེགས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པར་བདེན་པའི་གསུང་ཚད་མ་དང་ལྡན་པར་སྟོན་པར་མཛད་པ་ལ། ལྷའམ་བདུད་དམ་ཚངས་པའམ་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེའམ་མུ་སྟེགས་ཅན་གཞན་དག་གིས། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཞེས་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་རྒོལ་བས་ནམ་ཡང་མི་བརྫི་བ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །བསྲུང་བ་མེད་པ་ནི། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ལ་
2-377a
ཉེས་པའི་དྲི་མ་གཏན་ནས་མི་མངའ་བས་གཞན་གྱིས་ཤེས་སུ་དོགས་ནས་བཅབ་པའམ་འཛེམ་དགོས་པ་གང་ཡང་མེད་པས་སྒོ་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་པ་སྦ་བའམ་བསྲུང་བ་མེད་པར་གནས་བཞིན། སྐྱོན་བྱུང་ན་ཆེད་དུ་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱ་བའི་བསྙེལ་བ་ལྟ་བུ་མི་མངའ་བར། འཁོར་གྱི་ནང་ན་བག་མི་ཚ་ཞིང་སེང་གེ་བཞིན་དུ་བག་བརྐྱང་བའི་གསུང་གིས་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། ཆོས་ཉན་པ་ལ་ཆགས་པ། མི་ཉན་པ་ལ་སྡང་བ། ཉན་མི་ཉན་གཉིས་ཀ་ལ་ཆགས་སྡང་སྐྱེ་བ་མེད་པས་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ན། ཆགས་པ་དང་སྡང་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གཉིས་སྤངས་པས་འཁོར་གྱི་ཚོགས་ཀུན་ནས་སྡུད་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།

十力是：通过处非处智力了知因和非因，从而摧毁误导众生关于善趣和恶趣生因或方法的魔众，即摧毁那些将非善趣之因（如有害的祭祀等）误称为获得善趣方法的欺骗；通过业异熟智力，教导除业力外，自在天等无法独立给予救护，从而摧毁在救护方面欺骗的魔众；通过禅定解脱三昧等持智力，摧毁那些认为仅获得色界定就能从轮回解脱并视为清净的欺骗魔众；其余七力用于摧毁那些在通过大乘获得解脱方面欺骗众生的魔众：通过种种界智力了知种姓，通过种种胜解智力了知信心，通过种种根智力了知所化众生信等差别而了知器皿的差异，通过宿住随念智力和死生智力了知道的所依，通过遍趣行智力了知道的本质，通过漏尽智力了知究竟解脱的果。通过这样向所化众生传授，摧毁那些误导众生离开大乘道解脱的魔众。对具有如此十力功德的您，我顶礼致敬。
四无畏是：为自利而宣称证悟圆满的无畏，即拥有遍知一切的智慧；宣称断证圆满的无畏，即断除了二障及其习气；为他利而宣说道路的无畏，即教授从轮回中解脱的正确道路；宣说道路障碍的无畏，即以真实可信的语言教导"我见和贪等烦恼是障碍或妨碍道路、阻碍从轮回解脱的因素"。无论是天、魔、梵天、沙门、婆罗门或其他外道，都无法以符合法理的争论说"不是这样"而使您畏惧，对您我顶礼致敬。
无护是：由于身语意完全无有过失污垢，没有任何需要担心被他人知道而隐藏或避讳的，因此三门的行为无需隐藏或保护。即使有过错也不会像健忘那样刻意保持舍弃，在众中毫无羞耻，如狮子般自信地以语言说法，对听法者无贪，对不听者无瞋，对听与不听二者都不生起贪瞋，因此具足三种正念住，由断除贪瞋两种烦恼，能够吸引所有眷属。对您我顶礼致敬。


 །བག་ཆགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་ནི་ཀུན་མཁྱེན་ཁྱོད་ལ་གྲོང་དུ་བསོད་སྙོམས་སོགས་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུ་བ་དང་། ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་པ་ལ་གནས་པ་ཀུན་ལ་དུས་རྟག་པར་ནི། ཀུན་མཁྱེན་མིན་པའི་སྤྱོད་པ་མི་མངའ་སྟེ། གཤེགས་པ་དང་བཞུགས་པ་སོགས་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་གཟིགས་ཤིང་མཁྱེན་ལ་མཉམ་པར་བཞག་བཞིན་པ་ལས་མི་འདའ་བས་འཁྲུལ་བའི་སྤྱོད་ལམ་ཀུན་མཁྱེན་མིན་པར་སྐྱོན་གདགས་སུ་རུང་བའི་གཞི་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡང་མི་མངའ་བས་ཀུན་མཁྱེན་ཞེས་པའི་མཚན་ཡང་དག་པའི་དོན་དང་ལྡན་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ལ་ཉོན་མོངས་མེད་ཀྱང་བག་ཆགས་མ་སྤངས་པའི་དབང་གིས། འགྲོ་བའི་ཚེ་ན་རེས་འགའ་གླང་པོ་མྱོས་པ་དང་ཤིང་རྟ་སོགས་
2-377b
དང་ཐུག་པ་དང་། སྦྲུལ་ནག་པོ་རྐང་པས་བརྫི་བ་དང་། ནག་འཐིབས་པོར་ལམ་ནོར་བ་དང་། སྤྲེའུ་ལྟར་མཆོང་བ་དང་། གད་མོ་རྟ་གད་དུ་ཆེར་རྒོད་པ་སོགས་མ་བརྟགས་པའི་སྤྱོད་ལམ་ཅི་རིགས་སྐབས་སུ་འབྱུང་སྲིད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ལ་དེ་ལྟ་བུ་གཏན་མི་མངའ་བའོ། །བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བ་ནི། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་ཁྱོད་ནི་ནམ་ཡང་དུས་ལས་མི་འདའ་བས། གང་དང་གང་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་རྟག་ཏུ་དོན་མངའ་བ་ཡི་སྒོ་ནས། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་མི་བསྙེལ་བ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི། ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀུན་ལ་ཉིན་དང་མཚན་དུ་ལན་དྲུག་གིས་བརྩོན་པས་དུས་རྟག་ཏུ་ནི། སོ་སོར་གཟིགས་ཤིང་སུ་ཞིག་རྒུད་སུ་ཞིག་དར། སུ་ལ་ཐབས་གང་གིས་ཕན་གདགས་པར་བྱ་ཞེས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ནི་ངོ་བོའོ། །དེ་ནི་བྱེད་ལས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས། དེ་ལྟ་བུའི་ཕན་པར་དགོངས་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ནི། སྐུ་ལ་འཁྲུལ་པ་མི་མངའ་བ་དང་། གསུང་ལ་ཅ་ཅོ་མི་མངའ་བ་དང་། ཐུགས་ལ་དྲན་པ་ཉམས་པ་མི་མངའ་བ་དང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ཐུགས་མི་མངའ་བ་དང་། འདུ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་མི་མངའ་བ་དང་། མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་མི་མངའ་བ་སྟེ། སྤྱོད་པ་ཡིས་བསྡུས་པ་དྲུག་དང་། འདུན་པ་བརྩོན་འགྲུས་དྲན་པ་ཏིང་འཛིན་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལས་ཉམས་པ་མི་མངའ་བ་ནི་རྟོགས་པ་ཡིས་བསྡུས་པ་དྲུག་དང་། གཞུང་ལ་ལར་ཏིང་འཛིན་
2-378a
མི་བགྲང་བར་རྣམ་གྲོལ་གཟིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་དྲུག་ལ་བཞེད་པ་ཡོད་དེ་མདོ་ཐ་དད་ཀྱི་དགོངས་པའོ། །འདས་པའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་འཇུག་པ་དང་། དེ་བཞིན་ད་ལྟ་དང་མ་འོངས་པ་ལ་སྦྱར་བ་གསུམ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གསུམ་དང་ནི། སྐུའི་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། དེ་བཞིན་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་སྟེ་ཕྲིན་ལས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཆོས་གཞན་དང་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་བླ་མ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི། སྐུ་གསུམ་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའམ་རྣམ་པ་ཀུན་མཁྱེན་པ་ཉིད་བརྙེས་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བརྙེས་པས་དབྱིངས་དག་པ་གཉིས་ལྡན་ཐོབ་པ་ཟབ་མོ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་མཉེས་པས་ཡེ་ཤེས་བཞི་ཐོབ་པ་ཐུན་མོང་མིན་པར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་བརྙེས་པས་ནམ་མཁའ་ཇི་སྲིད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྣ་ཚོགས་མཛད་པ་འཇིག་རྟེན་འདས་པར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། །གཟུགས་སྐུ་གཉིས་བསྡོམས་ཏེ་རྒྱ་ཆེ་བ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་བརྙེས་ནས་དེའི་བྱེད་ལས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་དག་གཅོད་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།

 །བག་ཆགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་ནི་ཀུན་མཁྱེན་ཁྱོད་ལ་གྲོང་དུ་བསོད་སྙོམས་སོགས་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུ་བ་དང་། ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་པ་ལ་གནས་པ་ཀུན་ལ་དུས་རྟག་པར་ནི། ཀུན་མཁྱེན་མིན་པའི་སྤྱོད་པ་མི་མངའ་སྟེ། གཤེགས་པ་དང་བཞུགས་པ་སོགས་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་གཟིགས་ཤིང་མཁྱེན་ལ་མཉམ་པར་བཞག་བཞིན་པ་ལས་མི་འདའ་བས་འཁྲུལ་བའི་སྤྱོད་ལམ་ཀུན་མཁྱེན་མིན་པར་སྐྱོན་གདགས་སུ་རུང་བའི་གཞི་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡང་མི་མངའ་བས་ཀུན་མཁྱེན་ཞེས་པའི་མཚན་ཡང་དག་པའི་དོན་དང་ལྡན་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ལ་ཉོན་མོངས་མེད་ཀྱང་བག་ཆགས་མ་སྤངས་པའི་དབང་གིས། འགྲོ་བའི་ཚེ་ན་རེས་འགའ་གླང་པོ་མྱོས་པ་དང་ཤིང་རྟ་སོགས་
2-377b
དང་ཐུག་པ་དང་། སྦྲུལ་ནག་པོ་རྐང་པས་བརྫི་བ་དང་། ནག་འཐིབས་པོར་ལམ་ནོར་བ་དང་། སྤྲེའུ་ལྟར་མཆོང་བ་དང་། གད་མོ་རྟ་གད་དུ་ཆེར་རྒོད་པ་སོགས་མ་བརྟགས་པའི་སྤྱོད་ལམ་ཅི་རིགས་སྐབས་སུ་འབྱུང་སྲིད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ལ་དེ་ལྟ་བུ་གཏན་མི་མངའ་བའོ། །བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བ་ནི། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་ཁྱོད་ནི་ནམ་ཡང་དུས་ལས་མི་འདའ་བས། གང་དང་གང་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་རྟག་ཏུ་དོན་མངའ་བ་ཡི་སྒོ་ནས། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་མི་བསྙེལ་བ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི། ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀུན་ལ་ཉིན་དང་མཚན་དུ་ལན་དྲུག་གིས་བརྩོན་པས་དུས་རྟག་ཏུ་ནི། སོ་སོར་གཟིགས་ཤིང་སུ་ཞིག་རྒུད་སུ་ཞིག་དར། སུ་ལ་ཐབས་གང་གིས་ཕན་གདགས་པར་བྱ་ཞེས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ནི་ངོ་བོའོ། །དེ་ནི་བྱེད་ལས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས། དེ་ལྟ་བུའི་ཕན་པར་དགོངས་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ནི། སྐུ་ལ་འཁྲུལ་པ་མི་མངའ་བ་དང་། གསུང་ལ་ཅ་ཅོ་མི་མངའ་བ་དང་། ཐུགས་ལ་དྲན་པ་ཉམས་པ་མི་མངའ་བ་དང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ཐུགས་མི་མངའ་བ་དང་། འདུ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་མི་མངའ་བ་དང་། མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་མི་མངའ་བ་སྟེ། སྤྱོད་པ་ཡིས་བསྡུས་པ་དྲུག་དང་། འདུན་པ་བརྩོན་འགྲུས་དྲན་པ་ཏིང་འཛིན་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལས་ཉམས་པ་མི་མངའ་བ་ནི་རྟོགས་པ་ཡིས་བསྡུས་པ་དྲུག་དང་། གཞུང་ལ་ལར་ཏིང་འཛིན་
2-378a
མི་བགྲང་བར་རྣམ་གྲོལ་གཟིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་དྲུག་ལ་བཞེད་པ་ཡོད་དེ་མདོ་ཐ་དད་ཀྱི་དགོངས་པའོ། །འདས་པའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་འཇུག་པ་དང་། དེ་བཞིན་ད་ལྟ་དང་མ་འོངས་པ་ལ་སྦྱར་བ་གསུམ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གསུམ་དང་ནི། སྐུའི་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། དེ་བཞིན་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་སྟེ་ཕྲིན་ལས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཆོས་གཞན་དང་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་བླ་མ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི། སྐུ་གསུམ་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའམ་རྣམ་པ་ཀུན་མཁྱེན་པ་ཉིད་བརྙེས་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བརྙེས་པས་དབྱིངས་དག་པ་གཉིས་ལྡན་ཐོབ་པ་ཟབ་མོ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་མཉེས་པས་ཡེ་ཤེས་བཞི་ཐོབ་པ་ཐུན་མོང་མིན་པར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་བརྙེས་པས་ནམ་མཁའ་ཇི་སྲིད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྣ་ཚོགས་མཛད་པ་འཇིག་རྟེན་འདས་པར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། །གཟུགས་སྐུ་གཉིས་བསྡོམས་ཏེ་རྒྱ་ཆེ་བ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་བརྙེས་ནས་དེའི་བྱེད་ལས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་དག་གཅོད་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是所提供藏文的完整直译，保持原文的结构，不做省略或缩写：
完全彻底断除习气的一切智者，您在外出为乞食等而行走，及于内处安住正定之一切时刻，皆无非一切智者之行为；行走与安住等一切威仪中，皆是洞察一切、了知一切，安住于等持而不离，因此无有丝毫可被指责为非一切智者的过失或迷乱行为的基础，故对您这名实相符的"一切智者"，我顶礼。声闻阿罗汉们虽无烦恼，但因未断除习气，故行走时，有时可能会遇到发狂的大象、车辆，或脚踩黑蛇，或在浓黑处迷失道路，或像猴子一样跳跃，或大声狂笑等各种不经思考的行为偶尔发生，但佛陀完全没有此类行为。
无忘失：对于利益一切众生之事，您永不失时，一切所作皆恒常具有意义，对众生利益从不忘失的您，我顶礼。
大悲心：于十方世界，日夜六次精进观察，恒常思量：谁在衰败，谁在兴盛，以何方便可利益何人。以大悲为本性，其作用是利益一切众生，如此意愿利益众生的您，我顶礼。
十八不共法：身无误失，语无杂乱，念无忘失，无不定心，无异想，无不择舍，此为行为所摄六法；欲、精进、念、定、慧、解脱无退失，为证悟所摄六法；有些经论中不计算"定"，而是计算"解脱知见"为第六，这是不同经典的意趣。过去时无著无碍智的运作，同样适用于现在和未来的三种，为智慧所摄三法；身业皆由智慧引导、遵循智慧，同样适用于语业和意业，为事业所摄三法。如此具足十八种佛陀独有不共法，成为声闻缘觉之上师的您，我顶礼。
一切相智：以三身证得具足一切相妙智的大菩提，即证得法身，获得界性二净，证悟甚深菩提；获得圆满报身，证得四智，证悟殊胜菩提；获得化身，尽虚空际利益众生，作种种事业，证得出世间菩提。两种色身合称为广大菩提。如此证得大菩提后，其作用是在一切方面断除一切众生的疑惑，对您，我顶礼。


 །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ཡོན་
2-378b
ཏན་མཐར་ཕྱིན་པ་ནི། ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མི་མངའ་བས་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཉེས་པ་གཏན་མི་མངའ་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། རྒྱུད་འཁྲུགས་པའི་རྙོགས་པ་གཏན་མི་མངའ་བས་བཟོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པ་མི་མངའ་བ་བརྩོན་འགྲུས་དང་། རྟག་ཏུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་མི་གཡོ་བ་བསམ་གཏན་དང་། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་རྟོག་གི་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྫོགས་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་དོན་བསྡུས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི། ངོ་བོ་ནི་དམ་པའི་དོན་ནམ་དེ་བཞིན་ཉིད་རང་བཞིན་རྣམ་དག་གློ་བུར་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་དག་པ་གཉིས་ལྡན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་ནི་གྲུབ་པ་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་ནི་ས་ཀུན་ལས་ངེས་པར་གོང་ནས་གོང་དུ་སོང་སྟེ་མཐར་ཕྱིན་པའོ། །འབྲས་བུ་ནི་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་མཉམ་པ་མེད་པའོ། །བྱེད་ལས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མཛད་པའོ། །ལྡན་པ་ནི་སྟོབས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ནམ་ཡང་མི་ཟད་པ། ཉན་རང་གི་བྱང་ཆུབ་དང་མཉམ་པ་མེད་པ་ལྡན་པའོ། །འཇུག་པའམ་དབྱེ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་དེ་ནི་མ་དག་པའི་འཇིག་རྟེན་དག་ན་སྣང་བ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་། དག་པའི་གདུལ་བྱར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ནའང་སྣང་བ་ལོངས་སྐུ་ཡིན་ལ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་མ་གཏོགས་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱིས་
2-379a
རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་མི་མཐོང་ངོ་། །འདིས་གཞུང་རྫོགས་པ་ཡིན་ཡང་འགྲོ་དོན་འཕེལ་བའི་རྟེན་འབྲེལ་དུ་མཁས་པ་དག་གིས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་མཇུག་ཏུ་སྦྱར་བ་ནི། དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཆོས་སྐུ་དེ་ཡིས་མཐུས། །གདུལ་བྱའི་སྐལ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། །སྲིད་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཇི་སྲིད་གནས་ཀྱི་བར་དུ། སངས་རྒྱས་ཆོས་སྐུ་དེ་ཡི་མཛད་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་ངོ་། །འདིས་ནི་ཕྲིན་ལས་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་སྤྱོད་པ་དང་མཐར་ཐུག་པའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པ་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།། །།
结义拔文
བཞི་པ་མཇུག་གི་དོན་མཛད་བྱང་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ། འཕགས་པ་བྱམས་པས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ། །ཞེས་དང་། འགྱུར་བྱང་ནི། རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཤཱཀྱ་སིཾ་ཧ་སྟེ་ཤཱཀྱ་སེང་གེ་ཞེས་པ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བནྡེ་སྐ་བ་དཔལ་བརྩེགས་ལ་སོགས་པས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ། སླད་ཀྱི་པཎྜི་ཏ་པ་ར་ཧི་ཏ་དང་། བྲམ་ཟེ་ཆེན་པོ་སད་ཛ་ན་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་རྔོག་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཅུང་ཟད་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ་ཞེས་སོ། །ཨེ་མ། སྐལ་མང་ཚོགས་ཀྱིས་རྙེད་དཀའི་ཐེག་ཆེན་ཆོས་ཚུལ་ཀུན་འདུས་པ། །རྒྱལ་ཚབ་མཆོག་གི་བསྟན་བཅོས་འདི་དོན་བཤད་དང་ཉན་བྱས་ན། །ཐེག་ཆེན་ཆོས་ཀུན་འཆད་ཉན་བགྱིས་པའི་ཕན་ཡོན་ཀྱང་ཐོབ་པ། །ཤིང་རྟ་ཆེན་པོས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལས་བཤད་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། །ཐེག་མཆོག་ཆོས་ཀྱི་བདུད་རྩིའི་
2-379b
དགའ་སྟོན་ནི། །མཐའ་ཡས་འགྲོ་ལ་རབ་ཏུ་བཀྱེ་བའི་སླད། །བསྟན་པ་མཆོག་ལ་རབ་ཏུ་གུས་པ་དང་། །གཞན་ལ་ཕན་པར་འདོད་པས་འདི་བྱས་སོ།

以下是所提供藏文的完整直译成简体中文：
完全成就六波罗蜜功德：因无有执著，故圆满布施波罗蜜；同样，因完全无过失，故圆满持戒；因心相续无有烦扰浑浊，故圆满忍辱；因对众生利益从不漠然，故圆满精进；因恒时不离定境，故圆满禅定；因于一切法无分别戏论，故圆满智慧波罗蜜的您，我顶礼。
略述佛地之义：佛地的特征分别为：本质是胜义或真如自性清净，远离客尘垢染的二清净大菩提的成就。其因是从一切地位决定逐步上进直至究竟。果是成为一切众生中至高无与伦比者。作用是使一切众生获得解脱。具足者是具足力等永不穷尽的功德，与声闻缘觉菩提无可比拟。运用或区分是：此佛于不净世界中显现为化身，于清净所化众生的佛坛城中显现为报身。法身除佛陀自身外，天人等一切众生皆不能见。
此处文本已完整，但为增益利生的缘起，诸智者在末尾增添了一偈：如是依靠法身之力，随顺所化众生根机，只要世间界存在，佛陀法身的事业便不间断地显现。这表明事业相续不断。
《大乘经庄严论》中行为与究竟品第二十一的解说。
【结义跋文】
第四，结尾处的造作记：《大乘经庄严论颂》，圣弥勒所造，已完成。
译文记：由印度堪布释迦狮子（即释迦狮）和藏地大译师班智达斯嘎巴尔责等翻译、校勘并确定；后由班智达巴拉希塔，大婆罗门萨嘎那，以及译师悟·罗丹谢绕略作修订，善加解释并确定。
啊！多生累积福德方能获得的包含一切大乘法门，若讲解聆听此佛子最胜论著之义，也能获得讲闻一切大乘法的利益，因为如同大车乘者所说的菩萨地相同。为广布无边大乘妙法甘露盛宴给无量众生，以对至尊教法的极大恭敬心和利益他众的愿望，撰写此论。


 །འདིར་འབད་དགེ་ཚོགས་རབ་དཀར་ཟླ་འོད་ཀྱིས། །འགྲོ་བློའི་ཀུནྡ་གཞོན་ནུ་ཁ་ཕྱེ་ཞིང་། །ལེགས་བཤད་བསུང་ཞིམ་ཕྱོགས་སུ་ཁྱབ་པ་ཡིས། །འགྲོ་ཀུན་སེམས་ཀྱི་རྙོགས་པ་དྭངས་གྱུར་ཅིག །བདག་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ། །འཇམ་པའི་དབྱངས་དང་རྒྱལ་ཚབ་མ་ཕམ་པའི། །དགྱེས་སྤྱན་ཨུཏྤལ་བཞད་པས་གཟིགས་བཞིན་དུ། །རྒྱལ་སྲས་སྤྱོད་པ་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་གྱུར་ཅིག །ནམ་མཁའི་མཐར་ཁྱབ་མཐའ་ཡས་འགྲོ་བ་ཀུན། །ཐེག་པ་མཆོག་གི་ལམ་ལ་རབ་ཞུགས་ནས། །རྫོགས་སྨིན་སྦྱང་པ་རྒྱ་མཚོའི་མཐར་ཕྱིན་ཏེ། །ཐམས་ཅད་གཟིགས་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་ཤོག །ཅེས་པའང་ལྕགས་ཕག་གི་ལོར་རྗེ་བཙུན་མཁྱེན་པའི་བདག་པོའི་རིག་སྔགས་བཟླ་བའི་བཅད་རྒྱའི་ཚེ་དབྱར་ཕྱོགས་ཞག་བཞི་བཅུ་ཙམ་གྱི་ཐུན་གསེང་ལ། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་བློ་བརྟན་གྱི་འགྲེལ་པ་གཞིར་བཞག་བྱས་ནས་དོན་གསལ་བར་བསྡུས་ཏེ་མི་ཕམ་འཇམ་དབྱངས་རྒྱ་མཚོས་བཀོད་པ་དགེ་ལེགས་སུ་གྱུར་ཅིག །མངྒ་ལཾ། །༄། །ཤྲཱིཿཤྲཱིཿཤྲཱིཿབི་ཛ་ཡནྟུ། དགའ་ལྡན་ལྷ་བརྒྱའི་བདག་པོ་མ་ཕམ་པ། །ཐུབ་པའི་ཅོད་པཎ་ཉིད་ཀྱི་གཙུག་ན་བཀོད། །བྱམས་ཆེན་རྒྱལ་བ་གཉིས་པ་ཆོས་ཀྱི་རྗེ། །རྒྱལ་ཚབ་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་ཞབས་ལ་འདུད། ༡། གང་གི་ལེགས་གསུངས་ཆོས་ཀྱི་རྔ་བོ་ཆེ། །ཕྱོགས་བཅུའི་ཞིང་ཀུན་ཁྱབ་པར་རྗེས་འགྲོ་
2-380a
བའི། །ཆོས་ཚུལ་ནོར་བུའི་སྤྲིན་གྱི་བླ་བྲེ་བྲེས། །འགྲོ་བའི་ཉོན་མོངས་མེ་དབལ་བཅོམ་པར་མཛད། ༢། ཐུབ་པའི་མདོ་སྡེ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ། །རྟོགས་པར་དཀའ་བ་འབུམ་ཕྲག་མང་པོ་ཡི། །ཟབ་རྒྱས་གནད་དྲིལ་རྡོ་རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི། །རྒྱན་ཕྲེང་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་སྤྱི་བོར་བཅིངས། ༣། སྔོན་རབས་འགྲེལ་པ་ངོ་མཚར་རྣམ་མང་ཡང་། །བློ་གྲོས་ཐོགས་མེད་མཁས་མཆོག་མི༷་ཕ༷མ་རྗེའི། །རྣམ་གྲོལ་ཐེག་མཆོག་བདུད་རྩིའི་དགའ་སྟོན་འདི། །ས་གསུམ་སྐལ་བཟང་སྐྱེ་བོའི་མིག་གཅིག་པུ། ༤། འདི་ཀོ་ལྷར་བཅས་འཇིག་རྟེན་ཀུན་གྱི་རྒྱན། །སྡེབ་ལེགས་དོན་བཟང་པདྨ་རྒྱས་པ་བཞིན། །དེ་ཕྱིར་ཐར་འདོད་རྣམས་ལ་སྨན་པའི་བློས། །སྐྱབས་མཆོག་འཇམ་དབྱངས་བླ་མ་རྒྱལ་ཚབ་རྗེའི། ༥། ཟག་མེད་ཐུགས་ཀྱི་དགོངས་པ་རྫོགས་པ་དང་། །མཁའ་མཉམ་འགྲོ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་འཕེལ་ཆེད། །སྐུ་དབོན་བསླབ་ལྡན་དགེ་ལེགས་རྒྱ་མཚོ་དང་། །ཉེ་གནས་ཞིང་སྐྱོང་བཅས་ཀྱིས་གུས་སྦྱོར་གྱིས། ༦། རྣམ་དཀར་སྤར་གྱི་འདུ་འགོད་འཕྲུལ་པ་འདི། །སྡེ་བཞི་དགེ་བཅུའི་ཆོས་མཛོད་མཛེས་པའི་རྒྱན། །ཇི་སྲིད་ནམ་མཁའ་གནས་པར་མི་འཛད་པའི། །ཆོས་སྦྱིན་གཏན་པ་མེད་པའི་སྒོ་འཕར་དབྱེ། ༧། འདིར་དགེས་བདག་གཞན་ཡིད་ཅན་རྒྱ་མཚོ་རྣམས། །བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་པ་རྒྱ་མཚོར་གཞོལ་བ་དང་། །སྤང་རྟོགས་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོར་དབང་འབྱོར་ནས། །སྐུ་དང་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་ཐོབ་པར་ཤོག །༨ཅེས་པའི་སྤར་བྱང་སྨོན་ཚིག་འདི་ཡང་
2-380b
འཇམ་དབྱངས་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་དགེ་ལེགས་འཕེལ།། །།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདེ་ཞིང་གྲོལ་གྱུར་ཅིག །རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་དར་ཞིང་རྒྱས་གྱུར་ཅིག །འབྲེལ་ཚད་དག་པའི་ཞིང་དུ་སྐྱེ་གྱུར་ཅིག །བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཕྱོགས་དུས་ཀུན་ཁྱབ་ཤོག །ལེགས་བཤད་ཉི་ཟླའི་སྣང་བས་འཛམ་གླིང་ཁྱོན། །ཀུན་ཏུ་རབ་ཁྱབ་བཀྲ་ཤིས་དཔལ་འབར་ཞིང་། །བཤད་སྒྲུབ་པདྨའི་དགའ་ཚལ་རབ་རྒྱས་པ། །རྟག་ཏུ་མི་ཉམས་གོང་ནས་གོང་འཕེལ་ཤོག །ཤིང་སྦྲུལ་ཟླ་༩ཚེས་༤ཕྲལ་དྲན་དགེ། །།
2-349b
རྣམས་སུ་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒྲ་སྙན་པར་གྲགས་པས་གྲགས་པ་ཆེན་པོའམ་གྲགས་པ་མཆོག་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་ཐུགས་རྗེའམ་སྙིང་རྗེ་ཅན་དང་། སྦྱིན་སོགས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པས་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཀུན་ལ་དབང་འབྱོར་བས་དབང་ཕྱུག་དང་།

以下是所提供藏文的完整直译成简体中文：
此处精进积累的纯白善行月光，开启众生智慧的新月茉莉花，以优美言说的芳香遍布各方，愿一切众生心中浑浊得以清净。愿我生生世世，在文殊菩萨与佛子无著的欢喜莲花眼注视下，趋入菩萨行海。愿遍布虚空边际的无量众生，皆入大乘道，圆满成熟净化之海，获证一切遍智之位。
这是在铁猪年，尊者智慧主人持诵密咒闭关期间，夏季约四十日的休息时间，以大阿阇黎智藏的注释为基础，简明扼要整理而成，由麦彭嘉扬嘉措撰写，愿吉祥。吉祥！吉祥！吉祥！祝胜利！
兜率天百神之主弥勒尊，安住于佛陀头顶宝冠上，大慈第二佛法王尊，顶礼佛子十地自在尊。
其善说法之大鼓，传遍十方一切刹，法门珍宝云宝盖，摧伏众生烦恼火焰。
佛陀深广难解经，千百万部要义，浓缩精髓金刚珍宝，庄严花鬘系于圣无着顶。
虽有古代众多注释奇妙，智慧无碍学者至尊弥勒，此解脱胜乘甘露盛宴，三界善缘众生唯一明目。
此乃天人世间一切庄严，善组文句妙义如盛开莲花，故为利益求解脱者，至尊文殊上师佛子尊。
为圆满无漏心之意趣，为增长等空众生菩提心，法嗣学者吉祥海及侍者持明众，恭敬精进。
此白业印刷事业，四众十善法藏之美饰，乃至虚空存在不竭，开启无尽法施之门。
以此功德愿我等海众有情，趋入菩萨行海，获得断证功德海之力，证得身及功德之海。
此印经发愿文亦由文殊慧海祈请，祝愿善增。
愿一切众生安乐解脱！愿佛法兴盛广大！愿与之结缘者皆生净土！愿吉祥安乐遍满时方！
愿善说日月光明遍覆瞻部世界，吉祥威光闪耀，教证莲苑广茂，永不衰退更加兴盛。木蛇年九月四日速记，愿善！
于诸世间功德美名远扬故为大名称或最胜名称，具足不舍一切众生的大悲心故为悲心或具悲者，具足布施等无量善根故为大福德，获得世间与出世间一切圆满之力故为自在。


 འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཀུན་ལ་དབང་འབྱོར་བས་དབང་ཕྱུག་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་མཚན་གྱི་གཙོ་བོ་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་བཅུ་དྲུག་གིས་མཚོན་ནས་འཇིགས་པ་མེད་པ་དང་། དཔའ་བོ་དང་བརྟན་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་མཆོག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །
能证无上菩提而赞叹菩萨名称
གཉིས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྟོགས་པའི་ཆ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲ་དོན་དང་མཐུན་པར་བསྔགས་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་དངོས་དང་། དེའི་དབྱེ་བ་གཉིས་དང་པོ་ཚིགས་བཅད་ལྔས་བསྟན་ཏེ། ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པས་དེ་ཉིད་བཟང་པོ་རྟོགས་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཆེན་པོ་འགྲུབ་པར་བྱ་བ་རྟོགས་པས་དོན་ཆེན་པོ་ལེགས་པར་རྟོགས་པ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཟག་བཅས་དང་ཟག་མེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཤེས་བྱའི་དོན་ཐམས་ཅད་ཀུན་ནས་རྟོགས་པ་དང་། བར་འགའ་རྟོགས་ཀྱང་ནམ་ཞིག་ཟད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པར་ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ཡང་མཁྱེན་པ་མི་འཛད་པས། རྟག་པར་དུས་ཀུན་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་། གདུལ་བྱ་འདུལ་བ་ལ་སྤྲུལ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་དང་ཆོས་ཇི་ལྟ་བུ་བསྟན་པ་སོགས་གདུལ་
2-350a
བའི་ཐབས་མཐའ་ཡས་པའི་ཐབས་རྣམས་མཐའ་དག་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་དེ་ཡིས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བོ་དྷི་ནི་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་དོན་དང་། ས་ཏྭ་ནི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་དོན་གྱིས་ཅི་ཞིག་སེམས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ངེས་ཚིག་དང་མཐུན་པའི་ཡོན་ཏན་བསྔགས་པ་འདི་ནི་སྤྱིར་བསྟན་པའོ། །གཞན་ཡང་རྟོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་བཞི་སྟེ། སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་ཤེས་གསུམ་ལས་སེམས་ནི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གནས་སྣོད་དང་དོན་ཡུལ་དང་། ལུས་ཀྱི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་ཤེས་པའམ་རྟོགས་པ་དེ་ནི་བདག་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བདག་ཅེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གཞན་མེད་དེ་རང་རྒྱུད་ཀྱི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་རྒྱུན་ཆགས་པ་ལ་ཉོན་ཡིད་ཀྱིས་ཁ་ནང་དུ་བལྟས་ནས་བདག་ཏུ་དམིགས་པ་ཙམ་ཡིན་པར་ཤེས་པ་དང་། ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་ཉོན་ཡིད་དེ། དེས་ཀུན་གཞི་ལ་དམིགས་ནས་བདག་གོ་ཞེས་འཛིན་པ་འཁོར་ཀུན་འགྲོ་ལྔ་དང་བདག་ལྟ་བདག་ཆགས་བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་བ་བཞི་དང་ལྡན་པ། དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་དེ་ལྟ་བུ་ཇི་ལྟ་བར་རྟོགས་པ་ནི་ལྟ་བ་ཕྲ་བ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཇིགས་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་ལྟ་བ་ངན་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ལྟ་བའི་རྩ་བ་ཕྲ་བ་དེ་ངོས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་རིག་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་རྟོགས་དང་ཞེས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོགས་དྲུག་གི་རང་བཞིན་ཤེས་པ་སྟེ། ཡུལ་
2-350b
དབང་ཡིད་བྱེད་གསུམ་ལས་སྐྱེས་པའི་མིག་ཤེས་ནས་ཡིད་ཤེས་ཀྱི་བར་དྲུག་པོས་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་དྲུག་ལ་དམིགས་ཤིང་། འཁོར་སེམས་བྱུང་རྣམས་དང་བཅས་ཏེ་དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་གསུམ་དང་། ཚོར་བ་དང་ཅི་རིགས་སུ་ལྡན་པའི་སྣ་ཚོགས་པར་གྱུར་པ་དེ་ཡི་རང་བཞིན་ཤེས་པ་ནི། རྣམ་རིག་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་ལྟར་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀུན། གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་མེད་ཀྱང་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་རྟོག་པ། ཡང་དག་མིན་པའི་རྟོག་པ་གཞན་དབང་གི་རང་བཞིན་ཙམ་སྒྱུ་མ་དང་། རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་བཞི་པོ་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་རྟོགས་པའི་ཚུལ་ལོ།

以下是所提供藏文的完整直译成简体中文：
获得世间与出世间一切圆满之力故为自在。同样，具足无过失、无漏法故称为具无漏法者。如是以十六种广为人知的主要名号为标志，还有无畏、勇士、坚固、众生之尊等各种不同称号来称呼。
能证无上菩提而赞叹菩萨名称
第二，从了悟菩提因果的角度赞叹与菩萨名义相符的功德有本身和分类两部分。第一部分由五颂阐明：了悟法无我与人无我故了悟胜义；了知成就自他广大利益故善了知大义；遍知有为无为、有漏无漏所摄一切所知对象；非仅暂时了悟而后耗尽，甚至在无余涅槃界中智慧也不穷尽，故恒常了悟；了悟调伏所化众生的无量方便，如何化现何种身相、如何宣说何种法门等，以此五种功德而特殊，故称为菩萨。菩提（bodhi）意为"了悟"，萨埵（sattva）意为"具心"，此依照词源学解释与功德相符的总体赞叹。
另有四种了悟的分类：心、意和识三者中，心指一切种子阿赖耶识，了知从中显现器世间、对境及身体的一切显相，此称为"随了自我"，即了知无有所谓实体的"自我"，仅是自相续刹那相续的阿赖耶识被末那识内观执为自我而已；"意"指末那识，它缘阿赖耶而执为自我，具有遍行五心所及我见、我爱、我痴、我慢四种，恒常伴随善、不善和无记心，属无覆无记性，如实了知此者称为"了知细微见解"，因为能辨认萨迦耶见（身见）这一恶见和一切烦恼之因的细微见解根本；"了悟种种识"是指了知六识的本性，即眼识乃至意识六者从境、根、作意三者生起，缘取色等六境，伴随诸心所，具善、不善、无记三性及各种受等，了知其本性即为"了悟种种识"；如是八识皆虽无能取所取二元，却执为二元，是非真实分别，唯依他起性如幻如梦，以此四种理由故称为菩萨。这是了悟世俗显现的方式。
;


 །འཇིག་རྟེན་པས་སྔར་མ་རྟོགས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དམིགས་པ་མེད་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་སོ་སོར་རྟོགས་པ་ནི། མ་རྟོགས་པ་རྟོགས་པ་དང་། རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་མཉམ་པར་རྟོགས་པ་དེ་སོ་སོར་རྟོགས་པ་ནི། རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་རྟོགས་པའོ། །ཡང་ན་མ་རྟོགས་པ་མ་རིག་པ་སོགས་ལུགས་འབྱུང་གི་ཚུལ་ཤེས་པ་མ་རྟོགས་པ་རྟོགས་པ་དང་། མ་རིག་པ་འགགས་ན་འདུ་བྱེད་འགགས་པ་སོགས་རྟེན་འབྲེལ་ལུགས་ལྡོག་ཤེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་སོ་སོར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རང་མཚན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཀུན་བརྟགས་རྟོགས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་སོ་སོར་རྟོགས་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་སྣང་བ་ཐམས་
2-351a
ཅད་གཞན་དབང་སྐད་ཅིག་མའི་ཚུལ་གྱིས་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་ཤེས་པ་ནི། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་སོ་སོར་རྟོགས་པ་དང་། བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་སྔར་མ་ཤེས་པ་ཆོས་ཉིད་གཉིས་སྟོང་ཡོངས་གྲུབ་ཤེས་པ་ནི། མ་ཤེས་པའམ་མ་རྟོགས་པ་སོ་སོར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་དོན་ལྔ་པོ་དེ་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ཡང་བདེན་པ་གཉིས་རྟོགས་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་སོ། །ཡང་བདེན་གཉིས་རྟོགས་ཚུལ་གྱི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ལྔ་ནི། གཞན་དབང་གི་རྣམ་ཤེས་ལས་ཁམས་གསུམ་གྱི་གཟུང་འཛིན་དུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་བྱུང་ཞིང་དེ་ལ་ཞེན་པས་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུན་དུ་མྱོང་ཡང་། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དོན་དུ་གྲུབ་པ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ནི་དོན་མེད་པར་རྟོགས་པ་དང་། གཉིས་སྟོང་གི་རང་བཞིན་ཡོངས་གྲུབ་རྟོགས་པ་ནི་དོན་དམ་རྟོགས་པ་དང་། གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཀུན་བརྟགས་པ་ཙམ་ལས་མེད་པར་རྟོགས་པ་ནི་གཟུང་འཛིན་དུ་སྣང་བའི་དོན་ཀུན་རྟོགས་པ་དང་། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་སོགས་ཇི་སྙེད་པས་བསྡུས་པའི་ཆོས་མཐའ་དག་རྟོགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་རྟོགས་པ་དང་། རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་དང་རྟོགས་པའི་གཞི་རྟོགས་པ་པོ་དང་། རྟོགས་པ་སྟེ་འཁོར་གསུམ་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པ་ནི་དོན་དམ་རྟོགས་པའོ། །དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་གསུམ་དང་བདེན་པ་གཉིས་ཏེ་ཆོས་ལྔ་པོ་དེ་དག་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་རྣམ་གྲངས་ལྔ་ཤེས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་
2-351b
ཞེས་བྱ་སྟེ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་གྲུབ་པར་གྱུར་པ་རྟོགས་པ་ནི་འོག་མིན་ཆེན་པོར་སྐུ་གསུམ་མངོན་དུ་བྱ་བ་རྟོགས་པ་དང་། གནས་རྟོགས་པ་ནི་སྲིད་པ་ཐ་མ་པའི་བྱང་སེམས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་སུ་གནས་ཤིང་ལྷ་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པར་བྱ་བ་ཤེས་པའོ། །ལྷུམས་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་ཡུམ་གྱི་ལྷུམས་སུ་འཇུག་པ་དང་དེར་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཤེས་པ་དང་། རིམ་པ་རྟོགས་པ་ནི་ལྷུམས་ནས་འབྱུང་བ་དང་། ཕོ་བྲང་གི་སླས་སུ་འདོད་ཡོན་ལྔ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། ཁབ་ནས་ཕྱུང་ཞིང་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། དཀའ་བ་སྤྱད་པ་དང་། རྡོ་རྗེའི་གདན་ལ་སྤྲུལ་པའི་སྐུས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་བསྟན་པ་ཤེས་པའོ། །སངས་རྒྱས་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བར་བྱེད་པ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་རྟོགས་པ་ཡི། རྒྱུ་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ནི་སྲིད་པ་ཐ་མ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་འོག་མིན་དུ་ལོངས་སྐུའི་རྟེན་ལ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་མངོན་དུ་མཛད་ནས་སྤྲུལ་པའི་སྐུས་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་སྟོན་པའི་ཚུལ་མཁྱེན་པའི་ཆ་ནས་བསྟན་པའོ། །གཉིས་པ་ཤེས་པའི་དབྱེ་བ་བཅུ་གཅིག་གི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་བསྟན་པ་ནི། ཤེས་པའི་རྣམ་གྲངས་བཅུ་གཅིག་ཤེས་ཤིང་རྟོགས་པས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བརྗོད་དེ། རྣམ་གྲངས་བཅུ་གཅིག་ནི། འདས་མ་འོངས་ད་ལྟ་གསུམ་དང་། ནང་དང་ཕྱི། རྩིང་པ་དང་ཞིབ་པ། ཐ་མ་དང་བཟང་པོ། 
2-352a
ཉེ་བ་དང་རིང་བར་ཤེས་པའོ།

以下是所提供藏文的完整直译成简体中文：
世间之前未曾了悟的无分别智慧，无所缘如虚空，个别了知，称为"了悟未了悟"；以后得智了知一切法如幻等的个别了知，称为"了悟随后了知"。或者，了知无明等缘起顺行方式的称为"了悟未了悟"；了知无明灭则行灭等缘起逆行方式的称为"个别了知随后了知"。了知无自相实体的遍计所执称为"个别了知无实体"；了知一切能取所取显现皆依他起刹那性而生起的称为"个别了知极生起"；了知凡夫普通人之前不知的法性二空圆成实称为"个别了知不知或未了"。由于如此个别了知五种义理，故称为菩萨。这是从了知二谛方式的角度而言。
另有二谛了知方式的五种分类：从依他起识中产生三界一切能取所取显现，由执着此而恒时感受痛苦，了知无有能所成立之义称为"了知无义"；了知二空自性圆成实称为"了知胜义"；了知一切二元显现唯是遍计所执称为"了知能取所取显现之义"；了知蕴处界等所摄一切法称为"了知世俗"；了知所了境、了知之基、了知者及了知本身三轮无所缘执，称为"了知胜义"。如是由了知三性与二谛这五法，故称为菩萨。
又有五种分类的了知而称为菩萨：了知证得无上大菩提是在色究竟天中现证三身，称为"了知成就"；了知处所是指最后有菩萨住于兜率天处，利益诸天，称为"了知处"；了知入胎是指入于南瞻部洲母胎并了知在彼成熟众生，称为"随了知入胎"；了知次第是指出胎、在王宫中享受五欲乐、出家、修苦行、在金刚座以化身示现证悟菩提的了知；了知成佛后为除一切众生疑惑而转法轮，因此而称为菩萨。这是从最后有菩萨于色究竟天报身依处现证大菩提后，以化身于南瞻部洲示现大菩提的方式了知的角度而说。
第二，从十一种了知分类角度阐述菩萨：由了知十一种分类也称为菩萨。十一种分类是：过去、未来、现在三种，内与外，粗与细，劣与胜，近与远的了知。
;


 །དེ་ཡང་བློ་དང་ལྡན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་འདས་པའི་ཆོས་ཤེས་པའི། བློ་ལ་ཐོབ་པའམ་རྙེད་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདས་པའི་ཆོས་དེ་དག་སྔར་རང་རང་གི་དངོས་པོ་ཐོབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་འོངས་པ་ན་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་ཆོས་རྟོགས་པ་ནི་མ་ཐོབ་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་དེ་དག་ད་ལྟ་རང་གི་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་པའམ་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ལྟ་བའི་ཆོས་རྟོགས་པ་ནི་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་བྱུང་ནས་མ་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རང་གི་བློས་མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་སོགས་རྟོགས་པ་ནི་ནང་ཤེས་པ་སྟེ་ནང་རང་གི་བློས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གཞན་གྱིས་བསྟན་པའི་རྒྱུ་ལས་ཤེས་པ་ནི་ཕྱིའི་རྐྱེན་དེའི་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་འཆད་པའི་བློ་ནི་མིང་ཚིག་ཡི་གེ་ལ་བརྟེན་པའི་རགས་པའོ། །ནང་དུ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་བློ་ནི་ངག་ཏུ་བརྗོད་པ་མེད་པར་རྟོག་མེད་ལ་གནས་པའི་ཞི་བ་པའོ། །ས་བདུན་པ་མན་ཆད་ངར་འཛིན་གྱི་རྒྱུ་བ་ཕྲ་མོ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ང་ཅན་གྱི་བློ་གྲོས་ཏེ་ཐ་མལ་ལམ་དམན་པའོ། །ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་ངར་འཛིན་གྱི་རྒྱུ་བ་ཕྲ་མོ་ཡང་མེད་པས་ང་བཅོམ་པའི་བློ་སྟེ་བཟང་པོའོ། །ཡང་ན་ང་ཅན་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་སའི་རྟོགས་པ་སྟེ་གཟུང་འཛིན་དུ་རྟོག་པར་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པའི་སར་གཟུང་འཛིན་རྟོག་པ་སྤངས་པས་ང་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །བློ་གྲོས་མ་སྨིན་པ་ནི། ས་བདུན་པ་མན་
2-352b
ཆད་ཀྱི་བློ་གྲོས་ཏེ་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འབད་རྩོལ་མེད་པར་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་རིང་བའི་བློའོ། །ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་བློ་གྲོས་ནི་ཡང་དག་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་འབད་རྩོལ་མི་དགོས་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཉེ་བའི་བློ་གྲོས་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ཉེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་དང་། འཕགས་པའི་ས་ལ་མ་སྨིན་པ་དང་སྨིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་ཡོན་ཏན་གྱི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་པ་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།། །།
德行及究竟品
དྲུག་པ་སྤྱོད་པ་དང་མཐར་ཐུག་གི་ལེའུ་འདི་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྟགས་དང་། སྐྱེ་བ་བཞེས་པའི་ཚུལ་དང་། ས་ཐོབ་པའི་ཚུལ་དང་། མཐར་ཐུག་གི་ཡོན་ཏན་བསྟོད་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་བཞི་ལས།
菩萨相
དང་པོ་དུ་བའི་རྟགས་སམ་མཚན་མ་ལས་མེར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་བསྒྲུབ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མཚན་མ་ལྔ་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ། མཚན་མ་དེ་དག་ལས་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོ་ཞེས་ཤེས་པར་གྱུར་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གྲངས་སུ་བགྲང་བར་བྱེད་དོ། །མཚན་མ་ལྔ་ནི་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་ཆོས་གཏམ་ལེགས་པར་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། གཞན་དོན་དུ་འཇིགས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་གང་གིས་ཀྱང་མི་ཞུམ་པར་བརྟན་པ་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པ་ལ་རྟག་ཏུ་བག་མི་འཁུམ་པར་ལག་བརྐྱངས་ཏེ་གཏོང་བ་ཉིད་དང་། གསུང་རབ་ཀྱི་དགོངས་པ་
2-353a
ངེས་པར་འགྲེལ་བ་དང་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་བློ་ལྡན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྟགས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སྙིང་རྗེས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་། སྙན་པར་སྨྲ་བས་མོས་པ་ཐོབ་པ་དང་། བརྟན་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མི་སྐྱོ་བ་དང་། ལག་བརྐྱང་བ་དང་དགོངས་ཟབ་འགྲེལ་པ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཟང་ཟིང་དང་ཆོས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་ན། དང་པོ་བསམ་པ་དང་ནི་ཕྱི་མ་བཞི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པ་ལས་རྟགས་ལྔར་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།

以下是所提供藏文的完整直译成简体中文：
有智慧的菩萨了知过去法，称为"了知已得"或"了知已获"，因为过去法已各自获得其实体。了知未来将生起之法，称为"了知未获"，因为这些法现今尚未成就或未获得自体。了知现在法，称为"了知安住"，因为已生起而未灭。菩萨以自心了知无常、苦等，称为"内了知"，因为是由内在自心了知；依靠善知识他人教导而了知，称为"随外缘了知"；分别解说诸法自相共相的智慧，是依靠名句文字的粗重了知；内在入定的智慧，是无言语而安住于无分别的寂静了知。七地以下有微细我执活动，故为有我慧，即平庸或劣慧；八地以上无功用成就无分别智慧，无微细我执活动，故为摧我慧，即善慧。或者，有我即信解行地的了悟，因为未断能取所取分别；圣地断除能取所取分别，称为摧我。未成熟慧指七地以下的智慧，因为未无功用自然获得无分别智慧，这是远慧。八地以上智慧称为已成熟，因为无分别智慧不需努力而自然成就，这是近慧，因为接近佛地。或者，信解行地与圣地分别称为未成熟与已成熟。《大乘经庄严论》功德品第二十的解说。
德行及究竟品
第六，德行及究竟品包括：菩萨之相，示现受生方式，获得地位的方式，以及赞颂究竟功德四部分。
菩萨相
第一，如同从烟相知有火一样，凡是菩萨，都会显现与修持六波罗蜜相符的五种标志。从这些标志可知"此是菩萨"，从而将其列入菩萨之数。五种标志是：具慈悲心，摄受众生；以世间法语善言悦耳；为利他不惧怖畏与痛苦，坚定不退；对一切财物布施时常舒展手臂，无所吝啬；解说经典深意。这五种是具慧菩萨的标志。其中，以慈悲摄受众生，以善言获得信解，以坚定不厌苦，以舒手及解说深义二者通过财法二施摄受众生，因此前者为发心，后四为行动，由此分为五种标志。
;


 །དེ་ལ་སྙིང་རྗེའི་རང་བཞིན་ནི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་དང་བསྒྲུབ་པ་དང་ལྡན་པ་གཉིས་ལས། བསམ་པ་ལ་མི་དགེ་བ་ལས་བསླངས་ཏེ་དགེ་བ་ལ་བཞག་པ་ཕན་པའི་བསམ་པ། ངན་སོང་གསུམ་སོགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་ནས་མཐོ་རིས་ཀྱི་བདེ་བ་བཞག་པ་བདེ་བའི་བསམ་པའོ། །སྒྲུབ་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཕན་བདེའི་བསམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒོ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་ཕན་བདེ་ལ་འགོད་པའོ། །དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྙན་པར་སྨྲ་བའི་རང་བཞིན་ལ་ཡང་གཉིས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ཐ་སྙད་ཀྱི་གཏམ་དང་ཆོས་འཆད་པའི་གཏམ་གྱི་རང་བཞིན་གཉིས་ལས་དང་པོ་ལའང་གཉིས་ཏེ་ཀུན་དགའ་བར་བྱེད་པའི་གཏམ་ནི་བཞིན་འཛུམ་ཞིང་ཁམས་བདེ་བ་སོགས་འདྲི་ཞིང་དགའ་བར་བྱེད་པའོ། །ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་པ་ནི་བུ་ཚ་དང་གཉེན་བཤེས་དར་བར་བྱེད་པའམ། གཏེར་དང་འབྲུ་སྤེལ་བ་སོགས་ལ་དེ་དང་མཐུན་པར་དགའ་བའི་གཏམ་བྱེད་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་
2-353b
གཏམ་ནི་ཕར་ཕྱིན་དང་བྱང་ཕྱོགས་སོགས་ཀྱི་ཆོས་བཤད་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། །བརྟན་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཤེས་རབ་གསུམ་གྱི་མཐུས་བརྟན་ཞིང་བཟོད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་དུ་གྱུར་པས་སྡུག་བསྔལ་དང་འཇིགས་པ་གང་ལས་མི་སྐྲག་མི་ཞུམ་ཞིང་མཐུ་དང་ལྡན་ལ་མི་ལྡོག་པའོ། །ལག་བརྐྱང་པའི་རང་བཞིན་ནི། རྒྱ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་མེད་པར་སྦྱིན་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནང་གི་དངོས་པོ་མགོ་དང་རྐང་ལག་སོགས་དང་ཕྱིའི་དངོས་པོ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱང་སྦྱིན་ན་དངོས་པོ་གཞན་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ་ཆུང་ངུ་མིན་པར་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པའོ། །གཉིས་པ་འདི་དང་གཞན་དུ་གནོད་པའི་དུག་དང་མཚོན་ཆ་སོགས་མི་སྦྱིན་གྱི་དངོས་པོ་དག་པ་དང་སེར་སྣ་མེད་པ་དང་ལན་ལ་མི་ལྟ་བར་སྦྱིན་པའོ། །དགོངས་པ་ཟབ་མོ་འགྲེལ་བའི་རང་བཞིན་ནི། སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་བཞི་དང་ལྡན་པས་དགོངས་པ་དང་ལྡེམ་དགོངས་སོགས་ཚུལ་བཞིན་རྟོགས་པ་དང་ཟབ་མོའི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཆད་པའོ། །སྙིང་རྗེའི་ཡུལ་ལྔ་ནི། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྲོག་གཅོད་སོགས་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་དང་། བག་མེད་པ་དང་། ལྟ་བ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་བག་ཉལ་མ་སྤངས་པའི་སེམས་ཅན་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ལའོ། །སྙན་པར་སྨྲ་བའི་རྟེན་ནམ་ཡུལ་ཡང་ལྔ་སྟེ་ཁམས་བདེ་སོགས་འདྲི་བ་ཡང་དག་པར་སྨྲ་བ་དང་། གཉེན་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཚོགས་འཕེལ་བའི་གཏམ་ནི་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། འཇིགས་
2-354a
པ་ལས་བསྐྱབས་པའི་ཚིག་སྨྲ་བ་ནི་དབུགས་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆེད་དུ་མ་གསོལ་བར་ཡང་དོན་དང་ལས་སུ་བྱ་བའི་གྲོགས་བྱེད་པར་ཁས་ལེན་པ་ནི། སྐབས་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། མཐོ་རིས་དང་ཐར་པའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་ཡང་དག་པར་ལུང་སྟོན་པའོ། །བརྟན་པའི་རྟེན་ནམ་ཡུལ་ཡང་ལྔ་སྟེ། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ལོག་སྒྲུབ་དང་། དུས་ཡུན་རིང་པོ་དང་། ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བས་བརྒལ་བ་དང་བསླབ་བྱ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་སློབ་པའོ། །ལག་བརྐྱང་གི་གནས་དང་རྟེན་ཀྱང་ལྔ་སྟེ། དངོས་པོ་རྒྱ་ཆེ་བ་གོང་ལྟར་སྦྱིན་པ་དང་། ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པར་སྦྱིན་པ་དང་། གུས་པར་བྱས་ཏེ་སྦྱིན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་མེད་པར་སྦྱིན་པ་དང་། ལན་དང་རྣམ་སྨིན་ལ་མི་བརྟེན་པར་སྦྱིན་པའོ།

以下是所提供藏文的完整直译成简体中文：
其中慈悲的本质分为具备发心和具备实行两种。发心方面包括：从不善中引导安置于善的利益发心；从三恶趣等的痛苦中解救后安置于善趣快乐的安乐发心。具备实行是指依靠这样的利乐发心，通过身语意三门引导众生获得利益安乐。具备这样品质的称为具慈悲菩萨。
善言的本质也有两种：世间俗语的谈话和讲解佛法的谈话。第一种又分两类：令人欢喜的谈话，即面带微笑询问身体状况等，使人欢喜；令人真正喜悦的谈话，即随顺子孙亲友的兴盛或增长宝藏、粮食等，与之相应地表达喜悦之语。佛法谈话是指通过讲解波罗蜜多、菩提分法等教法，使众生获得善趣和解脱。
坚定是指通过禅定、精进和智慧三者的力量而坚韧，具有忍耐的品格，对任何痛苦和恐惧都不畏惧不怯懦，有勇无退。
舒手的本质有广大布施和无烦恼布施两种。第一种是不仅布施内在的头颅手足等和外在的转轮王国的受用，更何况其他事物，即非微小而是广大的布施。第二种是不布施此世他世有害的毒药、武器等，而是布施清净之物，无吝啬心，不期望回报。
解释甚深意趣的本质是指：具备四无碍解，如理了解密意、隐密意等，并无误讲解甚深义理。
慈悲的对象有五种：处于痛苦中的、行杀生等邪行的、放逸的、入于邪见的、未断烦恼种子的一切凡夫众生。
善言的依处或对象也有五种：询问身体状况等的真实言语；亲友和财富增长的谈话是令人欢喜；从恐惧中救护的言辞是给予安慰；未经请求就承诺助人做事是开启机会；教导善趣和解脱方法的正确指导。
坚定的依处或对象也有五种：轮回痛苦、众生的邪行、长时间、外道辩论者的质难、学习广大学处。
舒手的处所或依处也有五种：如前所述布施广大事物；无偏袒地布施；恭敬地布施；无烦恼地布施；不依靠回报和异熟果而布施。


 །དགོངས་པ་ཟབ་མོ་འགྲེལ་བའི་རྟེན་ནམ་ཡུལ་ཡང་ལྔ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མདོ་སྡེ་ཟབ་མོ་ཟབ་པར་སྣང་བ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལུགས་འབྱུང་དང་ལུགས་ལས་ལྡོག་པ་རྟེན་དང་པོ་དང་། འདུལ་བ་ལ་ཡང་ལྟུང་བ་དང་། ལྟུང་བ་སློང་བ་ལ་མཁས་པ་རྟེན་གཉིས་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གསུམ་པ་དང་། མདོ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་དང་བཅས་པའི་མིང་ཚིག་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་བཞི་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་ཐ་དད་པར་དབྱེ་བ་ནི་ལྔ་པའོ། །སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་འབྲས་བུ་ཚེ་འདིར་དགྲ་མེད་ཅིང་བདེ་བར་གནས་པ་དང་། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་བདེ་འགྲོ་སྐྱེ་བའོ། །སྙན་སྨྲའི་འབྲས་བུ་ངག་གི་མི་
2-354b
དགེ་བཞི་སྤངས་པས་ཚེ་རབས་ཀུན་ཏུ་ཚིག་བཙུན་པ་དང་། དེའི་ཚིག་གཟུང་བར་འོས་པའོ། །བརྟན་པའི་འབྲས་བུ་ཚེ་འདིར་ཚུལ་ཁྲིམས་བླངས་པ་ལས་མི་ཉམས་པ་དང་། བཟོད་པས་བདག་གཞན་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་དང་། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྩོམ་པ་མཐར་ཕྱིན་ཅིང་མི་ལྡོག་པའོ། །ལག་བརྐྱང་གི་འབྲས་བུ་ཚེ་འདིར་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་རང་ཉིད་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐོབ་ཅིང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པའོ། །དགོངས་ཟབ་འགྲེལ་བའི་འབྲས་བུ་ཚེ་འདིར་ཡང་སྡེ་སྣོད་གསུམ་བཤད་པས་གཞན་གྱི་མ་རྟོགས་ལོག་རྟོག་ཐེ་ཚོམ་སེལ་བ་དང་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཡང་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་རོ། །རྟགས་ལྔ་པོ་གོ་རིམ་དེ་ལྟར་བཤད་པ་ནི། ཐོག་མར་སྙིང་རྗེའི་རྒྱུ་ལས་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། སྙིང་རྗེས་ལེགས་པར་སྨྲ་བ་དེ་དག་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མི་སྐྱོ་བ་དང་། བརྟན་པ་ལྡན་པས་ཟང་ཟིང་གིས་བསྡུས་ནས་ཆོས་ཀྱི་དགོངས་པ་འགྲེལ་ཞིང་བཤད་ནས་སྨིན་པར་བྱེད་པས་སོ། །ལྔ་པོ་འདི་དག་ཕར་ཕྱིན་གང་དང་གང་གིས་བསྡུས་ཞེ་ན་སྙིང་རྗེའི་རིགས་ཀྱི་ས་བོན་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཚད་མེད་བཞི་གོམས་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསྡུས་སོ། །སྙན་སྨྲ་ནི་ཚིག་རྩུབ་སོགས་སྤངས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕར་ཕྱིན་དང་། ཆོས་ཀྱི་གཏམ་སྨྲ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །བརྟེན་པ་བརྩོན་འགྲུས་དང་བཟོད་པ་དང་ཤེས་རབ་ཕར་ཕྱིན་གྱིས་བསྡུས་སོ། །ལག་བརྐྱང་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་དང་། དགོངས་ཟབ་འགྲེལ་བ་བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །ལས་ལྔ་ནི་གཞུང་ལས་
2-355a
བསྟན་པ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལྟར་སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཕྱི་མ་གཉིས་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཡིན་ལ། ལྷག་བཅས་ཀྱི་མྱང་འདས་ལ་བཞག་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པས་ཕན་པ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པས་གཙེ་བ་མེད་པའི་ཕན་པ་དང་ལྡན་པས་སོ། །ལྷག་མེད་ཀྱི་མྱང་འདས་ལ་བཞག་པར་བྱ་ཞེས་སེམས་བདེ་བ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་སྟེ། དེ་ཚེ་སྐྱེ་རྒ་སོགས་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པས་སོ། །དེས་ན་སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ནི་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ལྷག་བསམ་དུ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་ལ། ལྷག་བསམ་དེའི་དབྱེ་བ་ནི་འོག་ཏུ་མ་དག་རྣམ་དག་སོགས་དང་། ལྷག་བསམ་གྱི་བྱེད་ལས་འཁོར་སྡུད་པ་པ་རྣམས་ཀུན་ལ་བློ་ལྡན་པའི་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ།

以下是所提供藏文的完整直译成简体中文：
解释甚深意趣的依处或对象也有五种：第一依处是如来深奥显现为深奥的经典，具有空性、缘起的顺行和逆行；第二依处是善巧于律中的堕罪和堕罪的生起；第三是诸法的自相和共相特征；第四是分析经典中带有密意的名句；第五是辨析诸法不同词句的区分。
具慈悲的果报是此生无敌而安乐住，来世生于善趣。
善言的果报是由于断除语四不善业，生生世世言语尊贵，其言语值得采纳。
坚定的果报是此生不失已受之戒律，以忍辱摄受自他，来世圆满无退菩萨事业。
舒手的果报是此生利益他人，其果报是来世自身获得广大受用并圆满菩提资粮。
解释甚深意趣的果报是此生通过解说三藏，消除他人未解、邪解和疑惑，来世精通五明处。
五种标志按此顺序解说是因为：首先从慈悲之因生起善言，由慈悲善说不厌轮回痛苦而坚定，具坚定者以财物摄受后解说法义深意使众生成熟。
若问这五种为何波罗蜜所摄：慈悲依靠悲种子，通过修习四无量心的禅定波罗蜜摄持；善言由断除恶语等是戒波罗蜜，说法语是智慧摄持；坚定为精进、忍辱和智慧波罗蜜所摄；舒手为布施波罗蜜所摄；解释甚深意是禅定和智慧波罗蜜所摄。五种事业如经文所述，已在前面解说。
如是具有慈悲等前三者，通过后二者对众生的增上意乐，想着"应安置于有余涅槃"，称为利益增上意乐，因为具有无烦恼扰害的利益；想着"应安置于无余涅槃"是安乐增上意乐，因为彼时具有远离生老等一切痛苦的快乐。因此，慈悲等五种摄为利益与安乐的增上意乐而显示，此增上意乐的分类如下文不净清净等所示，增上意乐的作用摄受眷属等如"于一切具慧者"等所示。
;


 །
降生法
གཉིས་པ་བྱང་སེམས་རྣམས་སེམས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བ་འཛིན་ཚུལ་བཤད་པ་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེས་ལྷག་བསམ་བརྟན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཉན་ཐོས་བཞིན་དུ་འཁོར་བ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་མ་ཡིན་པར། འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་ཞིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡང་བཞེས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྨིན་པར་བྱེད་དེ། རྟེན་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་གཙོ་བོར་གྱུར་བའི་སྐྱེ་བ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྟོན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་གནས་སྐབས་ལ་ལར་རྟག་ཏུ་ན། ཁྱིམ་པ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་རྣམས་སུ་བརྒྱུད་མར་གྱུར་ནས་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དུ། སེམས་ཅན་རྣམས་དགེ་བ་ལ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་བྱེད་དོ། །ས་དང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ས་རྣམས་ཀུན་ལ་ཡང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་མཁན་སློབ་ལས་གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་ཀྱིས་ལེན་པས་ཐོབ་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཐོབ་པ་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་དང་ལྡན་པ་དང་གཞན་སྤྲུལ་པའི་ལུས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་
2-355b
ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་གསུམ་ཡིན་ནོ། །ཁྱིམ་ན་གནས་པ་རྣམས་གཡེང་བ་དང་ཆགས་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་དང་སྡུག་བསྔལ་ཤིན་ཏུ་མང་ཞིང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་དག་ནི། གང་གི་ཉེས་པ་ལས་བཟློག་པའི་ཡོན་ཏན་ཚད་མེད་པ་རྣམས་དང་ལྡན་ཏེ། འདམ་རྫབ་ལས་བརྒལ་བ་དང་ཆུ་ཀླུང་ལས་བརྒལ་བ་དང་མི་གཙང་བའི་གནས་དང་མེའི་འོབས་ལས་བརྒལ་བ་ལྟ་བུའི་རྣམ་གྲངས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བསྔགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུས་ན་སྡོམ་བརྩོན་ཅན་གྱི་བྱང་སེམས་ནི། ཁྱིམ་པ་ཡི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལས་རྟེན་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་བཞེས་པའི་རྒྱུ་ནི་སེམས་ཅན་ཕན་བདེ་འདོད་ཀྱི་ལྷག་བསམ་ཡིན་པས་དེ་བཤད་པ། མོས་སྤྱོད་དང་ས་བཅུ་ཡི་ས་རྣམས་ཀུན་ལ་བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡི། སེམས་ཅན་གཞན་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ལམ་ཚེ་རབས་ཕྱི་མ་རྣམས་སུ་སྡུག་ཅིང་ཡིད་དུ་འོང་བའི་འབྲས་བུ་བདེ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་ནི། བདེ་བའི་བསམ་པ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་ཉོན་མོངས་མེད་པའི་དགེ་བ་ལ་འཇུག་པར་འདོད་པ་ཕན་པའི་བསམ་པ་དང་། མཐར་ཐུག་ལྷག་བཅས་ལྷག་མེད་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འདོད་པ་ཡང་གོང་བཤད་ལྟར་ཕན་བདེའི་བསམ་པ་སྟེ། བདེ་བ་ལ་བཞག་པར་འདོད་པ་བདེ་བའི་ལྷག་བསམ་དང་། ཉོན་མོངས་མེད་པར་བྱ་བར་འདོད་པ་ཕན་པའི་ལྷག་བསམ་སྟེ། མདོར་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་གི་ཕན་བདེ་འདོད་
2-356a
པ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལྷག་བསམ་དེའི་དབྱེ་བ་ཡང་མོས་སྤྱོད་ན་ཆོས་ཉིད་མངོན་དུ་མ་རྟོགས་པས་མཐོང་བས་སྤང་བྱའི་གཟུང་འཛིན་དུ་ཞེན་པས་མ་དག་པའི་ལྷག་བསམ་ཞེས་བྱ་ཞིང་། ས་དང་པོ་ནས་བདུན་པའི་བར་དུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལྷག་བསམ་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དག་པའི་ས་གསུམ་དུ་རབ་ཏུ་དག་པའི་ལྷག་བསམ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དེ་ལྟར་ལྷག་པའི་བསམ་པར་འདོད་དོ། །ས་བརྒྱད་པ་སོགས་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ཞེས་བཤད་པ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་ཕན་ཆད་འབད་རྩོལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་ཕྱིར་ལྡོག་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཕན་པའི་ལྷག་བསམ་དང་། བདེ་བའི་ལྷག་བསམ་གཉིས། བདག་གི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། མ་དག་རྣམ་དག་རབ་དག་གསུམ་སྟེ་ལྷག་པའི་བསམ་པའི་དབྱེ་བ་ལྔའོ།

以下是所提供藏文的完整直译成简体中文：
降生法
第二，解说菩萨如何摄取众生生身：对众生怀有慈悲增上意乐坚固的诸菩萨，不像声闻那样背离轮回，而是不舍轮回，为众生利益一再受生，使众生成熟。所依身示现各种在家或主要出家的生身。菩萨在某些情况下常时连续转生为在家转轮王，在所有这些生中，都以令众生于善法成熟为目的而行事。在以下是所提供藏文的完整直译成简体中文：
降生法
第二，解说菩萨们受生方式：对众生具有慈爱、悲悯和坚固增上意乐的菩萨们，不像声闻那样背离轮回，不舍弃轮回，为众生利益一再受生，使众生成熟。依靠在家或出家为主的各种受生形式示现：菩萨们在某些情况下恒时转生为在家人转轮王身，在那一切受生中，致力于使众生于善法成熟。在初地等一切地中，也有通过依止亲教师、轨范师以白四羯磨受戒而获得的出家身，或以法性所得无漏戒相应的身份，或以其他变化身示现出家，共三种形式。
在家者散乱、贪嗔等烦恼及痛苦极多，而出家则远离过失，具备无量功德，如佛所说，以各种比喻赞叹：如越过泥潭、渡过河流、离开不净之处、越过火坑等。因此，持戒精进的菩萨比在家菩萨殊胜依止。
菩萨于轮回中受生的因是希求众生得到利乐的增上意乐，现解说：在信解行地和十地一切阶位中，坚固菩萨希望其他众生在他世或未来生中获得悦意可爱安乐果报的是安乐意乐；希望今生入于无烦恼善行的是利益意乐；如前所述，希望究竟有余无余涅槃也是利乐意乐。希望安置于乐为安乐增上意乐，希望使无烦恼为利益增上意乐。总之，希望一切众生获得暂时和究竟利乐称为增上意乐。
增上意乐的分类：信解行地因未现证法性，执着能取所取，故称为不净增上意乐；从初地至七地称为清净增上意乐；不退转清净三地称为极清净增上意乐。菩萨对众生就是这样具有增上意乐。
将八地等称为不退转地是因为获得八地后不可能退回有功用之特性。
如是依据众生分为利益增上意乐和安乐增上意乐两种，依据自相续分为不净、清净和极清净三种，共为增上意乐的五种分类。


 །ལྷག་པའི་བསམ་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་སྡུད་པ་ནི་ལྷག་བསམ་གྱི་བྱེད་ལས་ཏེ། དེ་ཡང་སྨོན་ལམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་སྡུད་པ་ནི་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་དགོད་པར་བྱའོ་ཞེས་སེམས་བསྐྱེད་ཅིང་སྨོན་ལམ་གྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། ས་དང་པོ་ཐོབ་ནས་བཟུང་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མཉམ་པ་ཐོབ་པས་སེམས་མཉམ་པས་ཡོངས་སུ་སྡུད་པའི་འཛིན་པ་དང་། བདག་པོར་གྱུར་པས་ཡོངས་སུ་སྡུད་པ་ནི། འཁོར་
2-356b
བསྒྱུར་སོགས་ཡུལ་གྱི་བདག་པོ་དབང་མཐུ་ཡོད་པར་གྱུར་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཟང་ཟིང་གིས་ཕན་བཏགས་པ་དང་དགེ་བཅུའི་ལས་ལ་འགོད་ཅིང་ཡོངས་སུ་སྡུད་པ་དག་དང་ནི། ཚོགས་རྣམ་པར་འདྲེན་པས་ཡོངས་སུ་སྡུད་པ་ནི། ཚོགས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་དང་མཁན་པོ་ཉིད་དུ་གྱུར་ནས་ཆོས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་འཁོར་སློབ་མའི་ཚོགས་སྡུད་པ་ཡིས། སེམས་ཅན་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལྟར་སྡུད་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྐྱེ་བ་བཞེས་པའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བློ་ལྡན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བོ་ཕལ་ཆེར་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་སྟེ། དེ་དག་སེམས་ལ་དབང་མ་ཐོབ་པས་གང་དུ་བསམས་ཤིང་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དེ་གདོན་མི་ཟ་བར་སྐྱེ་ངེས་པ་མེད་ལ། རེས་འགའ་སྨོན་པ་ལྟར་སྐྱེ་བའང་ཡོད་མོད་ཀྱི། གཙོ་ཆེར་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པའི་ལས་ཀྱིས་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་ནི་གཞན་ཡང་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ནི་ས་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་ལྷ་དང་མི་དང་བྱོལ་སོང་དང་ཡི་དྭགས་དང་དམྱལ་བའི་གནས་གང་དང་གང་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་དེར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་བཞིན་སྐྱེ་སྟེ། ལོ་ཉེས་ཆེན་པོ་བྱུང་བའི་དུས་སུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བཀྲེས་སྐོམ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཉ་དང་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་བླངས་ནས་རང་གི་
2-357a
ཤས་སེམས་ཅན་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་དང་། ནད་ཀྱི་བསྐལ་པ་བར་མ་སོགས་ཀྱིས་ཚེ་དེ་དག་གི་ནད་སེལ་བའི་སེམས་ཅན་ཀྱི་ལུས་བླངས་ནས་དེའི་ཤ་ཟོས་པས་ནད་ལས་ཐར་བར་བྱེད་པ་དང་། རིག་སྔགས་གྲུབ་པ་དང་། སྨན་པ་ཆེན་པོའི་ལུས་སུ་གྱུར་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་ནད་སྣ་ཚོགས་ཞི་བར་བྱེད་པ་སོགས་སྐྱེ་བ་སྣ་ཚོགས་འཛིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་གསང་བ་བསྟན་པའི་མདོ་ལ་སོགས་པ་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །ས་གསུམ་པ་ནས་བདུན་པའི་བར་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་དག་སེམས་ཀྱི་ཏིང་འཛིན་ཤིན་ཏུ་ལས་སུ་རུང་བས་བསམ་གཏན་བཞི་ཐོབ་ཀྱང་དེས་འབྲས་བུ་གཟུགས་ཁམས་སུ་མི་སྐྱེ་བར་འདོད་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་། གང་དང་གང་དུ་བསམ་པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་འཛིན་ཏོ། །ས་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པ་དང་བཅུ་པ་གསུམ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་གནས་གང་དང་གང་དུ་སྐྱེ་བ་ཅི་དང་ཅི་ལྟ་བུ་སྟོན་པ་ལ་རང་དབང་ཡོད་པ་ཡིན་པས་དབང་འབྱོར་བའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དགའ་ལྡན་ནས་ལྷུམས་སུ་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྟོན་ཅིང་སྐྱེ་བ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་མདོ་སྡེ་ས་བཅུ་པ་ལས། ས་བརྒྱད་པ་བཤད་པའི་སྐབས་སུ། དེས་ལུས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དེ་ལྟ་བུ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པས་བསྐལ་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པར་ཚེ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ཕྱིར་ཚེའི་དབང་རབ་ཏུ་ཐོབ་བོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤིན་
2-357b
ཏུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་དབང་རབ་ཏུ་ཐོབ་བོ།

以下是所提供藏文的完整直译成简体中文：
依靠增上意乐摄受众生是增上意乐的作用。其中，以愿摄受是指在信解行地发心立愿"愿安置一切众生于涅槃界"，以愿力摄持一切众生；从获得初地开始，获得对自己与一切众生平等心，以平等心摄受众生；以主尊摄受是指成为转轮王等国土之主，具有权力与威力后，以财物利益众生并引导他们行持十善业而摄受；以引导大众摄受是指成为众会导师和亲教师，通过教法摄受眷属弟子众。以这四种方式摄受众生。
菩萨受生的因有四种：具慧菩萨中，处于信解行地者的受生多半由业力所生，因为他们未获得心自在，不能确保一定按照所发愿望受生，虽然有时也能按愿受生，但主要是依靠所积累善业资粮力，受生于利益自他的处所；其次是依愿力受生，初地和二地菩萨可依愿力随意投生于天、人、旁生、饿鬼、地狱任何处所利益众生，如在大饥荒时期为解除众生饥渴而转生为鱼或大象等，以自己肉身饱足众生；在疾病劫等时期，转生为能治疗疾病的众生，食用其肉能治愈疾病；转生为成就明咒者和大医师，平息众生各种疾病等，受持各种生身，如《如来身密示现经》等所说。
三地至七地菩萨以禅定受生，他们的心已获极堪能禅定，虽证得四禅，但不以其果报生于色界，而是生于欲界，以禅定受生于任何所欲之处。
住于八地、九地和十地的菩萨对于在何处示现何种受生都有自主权，故以自在力受生。他们也示现化身从兜率天降至母胎等各种受生。
如是《十地经》中在讲解八地时说："以获得如是身智，能加持寿命达不可说不可说劫，故获得寿命自在；为入极深定智，获得心自在。"


 །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་རྒྱན་དུ་མས་རབ་ཏུ་བརྒྱན་ཅིང་ཤིན་ཏུ་ཀླུབ་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡོ་བྱད་ཀྱི་དབང་རབ་ཏུ་ཐོབ་བོ། །ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕྱིར་བྱིན་གྱི་རླབས་དུས་བཞིན་དུ་མངོན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱི་དབང་རབ་ཏུ་ཐོབ་བོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་སྐྱེ་བའི་དབང་རབ་ཏུ་འཐོབ་བོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གང་དང་དུས་གང་དུ་ཅི་དགའ་བར་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་རབ་ཏུ་འཐོབ་བོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་གང་བ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མོས་པའི་དབང་རབ་ཏུ་འཐོབ་བོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་རྣམ་པར་འཁྲུལ་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་དབང་རབ་ཏུ་འཐོབ་བོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་དང་། མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་དང་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་རབ་ཏུ་འཐོབ་བོ། །མཐའ་དང་དབུས་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྣང་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབང་རབ་ཏུ་འཐོབ་བོ། །ཞེས་དབང་བཅུ་ཐོབ་པར་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱང་སེམས་མོས་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལའང་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བའང་ཡོད་མོད་ཀྱི་ཕལ་ཆེར་ལས་ཀྱི་དབང་
2-358a
གིས་སྐྱེའོ། །ས་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ལ་ཞུགས་པ་དག་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ཡོད་མོད་ཀྱི་ཕལ་ཆེར་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེའོ། །ས་གསུམ་པ་ནས་བདུན་པའི་བར་རྣམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། དག་ས་པ་རྣམས་དབང་བཅུ་ཐོབ་པས་དབང་འབྱོར་བའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བཞིས་སྐྱེ་གནས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྐྱེ་བ་བཟུང་བའི་ཚེ་ན་སེམས་དག་པ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་ནི་ས་ཡི་གོ་རིམ་གྱི་དབང་གིས་དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ། །
得地法
གསུམ་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་གང་ལ་གནས་པའི་ས་བཤད་པ་ལ། མདོར་བསྟན་རྒྱས་བཤད་གཉིས།
略说
དང་པོ། ས་བཅུ་ནི་དོན་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་བཤད་དེ་གང་ཞེ་ན། སའི་མཚན་ཉིད་དང་། གང་ཟག་དང་། བསླབ་པ་དང་། ཕུང་པོ་དང་། གྲུབ་པ་དང་། མཚན་མའམ་རྟགས་དང་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་དང་། འཐོབ་པ་བརྒྱད་པོ་ཡིས། གང་ལ་གནས་པ་དང་ནི་ས་ཉིད་བཤད་དོ། །གང་ལ་གནས་པའི་གཞི་ས་ཆེན་པོའི་སྟེང་དུ་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྩྭ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་ཞིང་གནས་པ་ལ་ས་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་དག་པ་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོའི་ཁྱད་པར་ལ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བས་ན་ས་ཞེས་བརྗོད་དོ། །
广说
རྒྱས་བཤད་ལ་བརྒྱད་ལས།
地之定义
དང་པོ་སའི་མཚན་ཉིད་ནི། ས་དང་པོར་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་གཉིས་མངོན་སུམ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་
2-358b
སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མཆོག་རྟོགས་པ་དེས་ནི་ས་དང་པོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་ལ་ས་བཅུ་པའི་མདོ་ལས་བསམ་པ་དང་ལྷག་པའི་བསམ་པ་བརྟན་པ། སེམས་ཀྱི་སྟོབས་དང་བློའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ། དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པས་བསམ་པ་རབ་ཏུ་བརྟན་པ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་རྟོགས་པས་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རབ་ཏུ་བརྟན་པ། ཡང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་རྟོགས་པས་སེམས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པས་བློའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ། དུས་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།

 །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་རྒྱན་དུ་མས་རབ་ཏུ་བརྒྱན་ཅིང་ཤིན་ཏུ་ཀླུབ་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡོ་བྱད་ཀྱི་དབང་རབ་ཏུ་ཐོབ་བོ། །ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕྱིར་བྱིན་གྱི་རླབས་དུས་བཞིན་དུ་མངོན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱི་དབང་རབ་ཏུ་ཐོབ་བོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་སྐྱེ་བའི་དབང་རབ་ཏུ་འཐོབ་བོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གང་དང་དུས་གང་དུ་ཅི་དགའ་བར་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་རབ་ཏུ་འཐོབ་བོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་གང་བ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མོས་པའི་དབང་རབ་ཏུ་འཐོབ་བོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་རྣམ་པར་འཁྲུལ་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་དབང་རབ་ཏུ་འཐོབ་བོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་དང་། མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་དང་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་རབ་ཏུ་འཐོབ་བོ། །མཐའ་དང་དབུས་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྣང་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབང་རབ་ཏུ་འཐོབ་བོ། །ཞེས་དབང་བཅུ་ཐོབ་པར་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱང་སེམས་མོས་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལའང་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བའང་ཡོད་མོད་ཀྱི་ཕལ་ཆེར་ལས་ཀྱི་དབང་
2-358a
གིས་སྐྱེའོ། །ས་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ལ་ཞུགས་པ་དག་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ཡོད་མོད་ཀྱི་ཕལ་ཆེར་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེའོ། །ས་གསུམ་པ་ནས་བདུན་པའི་བར་རྣམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། དག་ས་པ་རྣམས་དབང་བཅུ་ཐོབ་པས་དབང་འབྱོར་བའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བཞིས་སྐྱེ་གནས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྐྱེ་བ་བཟུང་བའི་ཚེ་ན་སེམས་དག་པ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་ནི་ས་ཡི་གོ་རིམ་གྱི་དབང་གིས་དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ། །
得地法
གསུམ་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་གང་ལ་གནས་པའི་ས་བཤད་པ་ལ། མདོར་བསྟན་རྒྱས་བཤད་གཉིས།
略说
དང་པོ། ས་བཅུ་ནི་དོན་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་བཤད་དེ་གང་ཞེ་ན། སའི་མཚན་ཉིད་དང་། གང་ཟག་དང་། བསླབ་པ་དང་། ཕུང་པོ་དང་། གྲུབ་པ་དང་། མཚན་མའམ་རྟགས་དང་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་དང་། འཐོབ་པ་བརྒྱད་པོ་ཡིས། གང་ལ་གནས་པ་དང་ནི་ས་ཉིད་བཤད་དོ། །གང་ལ་གནས་པའི་གཞི་ས་ཆེན་པོའི་སྟེང་དུ་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྩྭ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་ཞིང་གནས་པ་ལ་ས་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་དག་པ་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོའི་ཁྱད་པར་ལ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བས་ན་ས་ཞེས་བརྗོད་དོ། །
广说
རྒྱས་བཤད་ལ་བརྒྱད་ལས།
地之定义
དང་པོ་སའི་མཚན་ཉིད་ནི། ས་དང་པོར་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་གཉིས་མངོན་སུམ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་
2-358b
སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མཆོག་རྟོགས་པ་དེས་ནི་ས་དང་པོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་ལ་ས་བཅུ་པའི་མདོ་ལས་བསམ་པ་དང་ལྷག་པའི་བསམ་པ་བརྟན་པ། སེམས་ཀྱི་སྟོབས་དང་བློའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ། དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པས་བསམ་པ་རབ་ཏུ་བརྟན་པ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་རྟོགས་པས་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རབ་ཏུ་བརྟན་པ། ཡང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་རྟོགས་པས་སེམས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པས་བློའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ། དུས་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是藏文的完整简体中文直译：
为了显示一切世界由诸多庄严所庄严且极为壮丽的加持，故获得资具自在。为了显示业的成熟果报，为了适时显示加持，故获得业的自在。为了在一切世界中显示受生，故获得受生的自在。为了显示在任何佛土、任何时间随意现前成佛，故获得愿力的自在。为了显示一切世界皆由佛陀充满，故获得胜解的自在。为了在一切佛土显示神变与变化，故获得神变的自在。为了显示如来的力量、无畏、佛不共法、相好以及现前成佛，故获得智慧的自在。为了显示无边无中的法光明，故获得法的自在。如是所说获得十种自在。如此，虽然有些行信解菩萨以愿力而受生，但大多以业力受生。入初地和二地者，虽有以三昧力受生者，但大多以愿力受生。从第三地至第七地，以三昧力受生；净地诸位，因获得十种自在而以自在力受生。如是，菩萨以四种受生因缘而受生于各种不同受生处时，心的清净小、中、大的差别，是由地位次第的缘故而如是差别。
得地法
三、解说菩萨所住之地分为略说和广说两部分。
略说
第一，十地以八种意义解说，即：地的定义、补特伽罗（人）、学处、蕴、成就、相或标志、词源解释，以及获得这八者。依据所住基础解说地。如同在大地上众生与非众生如草木等生长和居住被称为"地"一样，菩萨心的清净小、中、大的差别上一切世间和出世间功德生起和显现，因此称为"地"。
广说
广说分八部分：
地之定义
第一，地的定义：初地现证人无我和法无我二者，故通达空性为最胜，这是初地的定义。如是获得初地，《十地经》中说："坚固发心和增上意乐，以心力和慧力极善分别，了知三时平等性。"通达人无我，故发心极为坚固；通达法无我，故增上意乐极为坚固。又，通达人无我，故以心力极善分别；具足通达法无我的智慧，故以慧力极善分别，分析。因了知三时一切事物在空性中同一味相，故称为"了知三时平等性"。


 །དེ་ལྟར་ས་དང་པོ་ཐོབ་ནས་ས་གཉིས་པ་ཐོབ་པ་ན། ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་སྨིན་འགྲུབ་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་གནས་པ་གཟིགས་ནས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ལམ་འབའ་ཞིག་ལས་མི་དགེ་བའི་ལས་ལམ་རྨི་ལམ་ན་ཡང་མི་སྤྱོད་པས། ས་གཉིས་པ་ནི་ལས་རྣམས་ཆུད་མི་ཟ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་བཞག་གོ། དེ་ལྟར་ས་གཉིས་པ་པ་དེ་སྲོག་གཅོད་པ་སོགས་ཀྱི་ལས་རྣམས་ལས་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ཕྱིར་ལྡོག་སྟེ་གནོད་པའི་སེམས་ཀྱི་རྟོག་པ་ཙམ་ཡང་མི་སྐྱེ་ན་དངོས་སུ་ལུས་ཀྱིས་ལྟ་ཅི་སྨོས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ངན་སོང་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བ་
2-359a
ཐམས་ཅད་མི་དགེ་བཅུའི་ལས་ལམ་ལས་བྱུང་བས་ན་བདག་ནི་འདི་ལྟར་དགེ་བ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་གནས་ཏེ། གཞན་རྣམས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་དགོད་པར་བྱའོ་སྙམ་ནས་སོགས་མདོ་ལས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །ས་གསུམ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་བསམ་གཏན་བཞིའི་རབ་ཏུ་བདེ་བའི་གནས་ནས་ནི། བསམ་གཏན་དེ་ལས་མ་ཉམས་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་དེ་ཡི་འོག་ཏུ་འདོད་པར་སྐྱེ་བའོ། །མདོ་ལས། དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལྟར་ཆད་པ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་སྟེ། འདུ་བྱེད་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལྟར་གནོད་པ་མང་པོ་དང་ལྡན་པར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དེ་བས་ཤས་ཆེར་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་བཅུ་ཉེ་བར་བཞག་སྟེ། བཅུ་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ་མགོན་མེད་པ་དང་། རྟེན་མེད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་དང་ཞེས་སོགས་ནས། ཆོས་དེ་དག་ཐོས་ནས་ཀྱང་རང་གི་སེམས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་ནས་གཅིག་པུ་དབེན་པར་སོང་སྟེ་སོགས་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་གསུམ་པ་བཞི་པ་རྣམས་འགྲུབ་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་རྣམ་ཐར་སོགས་བསྐྱེད་པར་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནས་ས་བཞི་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ཆོས་རྣམས་མངོན་དུ་བྱས་ནས། སྙིང་རྗེས་འཁོར་བ་དག་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ། བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་
2-359b
ལམ་ཡིན་ན། དེ་ཉིད་འཁོར་བར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ཞིང་འཁོར་བའི་རྒྱུར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་བརྒལ་བ་ལ་ལན་དུ། དཔེར་ན་ཐབས་ཀྱིས་མ་ཟིན་པའི་དུག་ནི་འཆི་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་ལ། ཐབས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་དུག་ནི་སྨན་དུ་འགྱུར་བ་ལྟར། ཐབས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་མ་ཟིན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་ནི་འཁོར་བ་ལས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་འགྱུར་ལ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ཟིན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་ནི་འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ། འཁོར་བ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་མི་ཕྱོགས་པའི་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་ཡང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བསྒོམ་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དེ་དག་འཁོར་བ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ལྟ་བར་མི་བྱེད་ཀྱི་འཁོར་བ་ལ་མངོན་དུ་ལྟ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་འཁོར་བར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་ཞེས་འགྲེལ་པ་ལས་གསུངས་སོ། །མདོ་ལས་ཀྱང་། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་འོད་འཕྲོ་བ་འདི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་ཞིང་ཤེས་བཞིན་ཅན་དྲན་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ནས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆགས་སེམས་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམ་པར་སྤངས་ཏེ། ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ཅན་ལ་གནས་སོ་སོགས་ནས། དེ་དག་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ལྟ་བ་དང་བཅས་པའི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པས་ཉེ་བར་རྟེན་པ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །ས་ལྔ་པའི་
2-360a
མཚན་ཉིད་ནི། སེམས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་བཞག་གོ།

以下是藏文的完整简体中文直译：
如是获得初地后，获得第二地时，见到善业与不善业的果报即安乐与痛苦的异熟必不失坏而存在，因此一切时唯行十善业道而不行不善业道，即使在梦中也不行，故第二地建立为业不失坏的定义。如是第二地者从杀生等诸业完全回转，连害心的念头都不生起，何况身体实际行为？一切众生堕入恶趣、恶道、邪堕皆由十不善业道所生，故"我当安住于如是修善，亦当安立其他众生于修善"，如是等从经中广说。
第三地的定义是：从四禅的极乐住，不失禅那而获得禅那三昧后，之后生于欲界。
经中说："他如是现见如来无间断智，当他了知有为是具有众多过患时，对众生更增起十种意乐：无怙者与无依者的众生意乐"等等，"闻此等法后，审察自心，独自前往寂静处"等等，"成就初禅、第二禅、第三禅、第四禅，生起禅那与解脱"等，如是广说。
然后第四地的定义是：以智慧现前菩提分法后，以悲心回向于轮回，为其定义。
有人问："菩提分法是从轮回出离之道，如何将其回向轮回并成为轮回之因？"对此辩难，回答是：如同未经方便摄持的毒成为死亡之因，而经方便摄持的毒则成为药物，同样，未被大悲方便摄持的菩提分修习成为出离轮回之因，而被大悲摄持的菩提分修习则成为生于轮回之因。不背离轮回的诸菩萨修习菩提分也是以大悲为众生利益而修，因此那些菩提分不会背离轮回，而成为面向轮回的因，因此称为"回向轮回"，如注释中所说。
经中也说："善男子们，住于菩萨极光明地的菩萨，具足系缚，具正念正知，断除世间贪心与忧恼，安住于内身随观身"等等，"他们也观照一切众生，依靠实现往昔愿力，以大悲为先导，具足大爱"等等，如是所说。
第五地的定义是：无心烦恼而使众生得以成熟，立为其定义。


 དེ་ཡང་ས་འདིར་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་དང་ལྡན་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་གཙུག་ལག་དང་བཟོའི་གནས་སྣ་ཚོགས་ལ་མཁས་ཤིང་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དེ། མདོ་ལས། དེ་དྲན་པ་དང་བློ་གྲོས་དང་རྟོགས་པའི་བློའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་ཡིད་ལ་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་གྱུར་ནས་དེས་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །ཞེས་སོགས་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པས། དེ་གང་འདིའི་འཇིག་རྟེན་ན། ཡི་གེ་དང་གཙུག་ལག་དང་རྩིས་དང་། ཁྲིམས་ཐབས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་མངོན་པར་སྒྲུབ་བོ། །འབྱུང་ཁུངས་ཀྱི་དཔྱད་དང་། གསོ་བའི་དཔྱད་དང་། སྐེམས་པ་དང་རྗེད་བྱེད་དང་འབྱུང་པོའི་གདོན་བསལ་བ་དང་། དུག་དང་རོ་ལངས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་བསལ་བ་དང་། སྔགས་དང་གར་དང་། གཏམ་དང་། རོལ་མོ་དང་། སྒྲུང་གཏམ་གྱི་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་ཡོད་པར་གྱུར་དེ་དག་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པས་མཐར་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་རབ་ཏུ་འགོད་པའི་ཕྱིར་མངོན་པ་སྒྲུབ་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ས་དྲུག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཆེད་དུ་བསམས་
2-360b
ཏེ་འཁོར་བའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་བསྒོམ་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྗེས་སུ་སྲུང་ཞིང་མི་གོས་པར་རྣམ་པར་བཞག་གོ། དེ་ཡང་ས་དྲུག་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་སེམས་རྣམས་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་ལས་ཉོན་གྱི་དབང་གིས་རང་དབང་མེད་པར་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་གྱི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོས་ཟིན་པས་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་མ་ཉམས་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་གནས་འདི་དང་འདིར་སྐྱེ་བར་བྱའོ། །ཞེས་ཆེད་དུ་བསམས་ནས་བསམ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་ཞིང་། རྟེན་འབྲེལ་བསྒོམས་པ་ལ་ལན་མང་དུ་གནས་པས་ཉོན་མོངས་པ་རྗེས་སུ་སྲུང་ཞིང་མི་གོས་པའོ། །མདོ་ལས། དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་ལྟར་རྟོག་པའི་ཚེ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་འཇིག་རྟེན་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ལ་ལྟ་ཞིང་། དེ་ཐམས་ཅད་ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ལས་འདུ་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་ཚུལ་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །ས་བདུན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་དང་འབྲེལ་ཞིང་མཚན་མ་མེད་པར་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་བཞག་པའོ། །དེ་ལ་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་སྟེ། ས་དེ་ལ་མ་ཕྱིན་གྱི་བར་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སོ་སོའི་རྒྱུད་ཀྱི་འབད་རྩོལ་སོགས་ཐ་དད་པས་བགྲོད་པ་མི་གཅིག་ལ། ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་ནས་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་འབད་རྩོལ་དང་རྒྱུད་ཐ་དད་ཀྱི་མཚན་འཛིན་མེད་པས་བགྲོད་པ་གཅིག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཆུ་བོ་
2-361a
རྣམས་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་རོ་གཅིག་པ་བཞིན་ནོ། །བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་དང་འབྲེལ་བ་ནི་ས་བདུན་པ་སྟེ། དེ་ཡི་རྗེས་ཐོགས་སུ་ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བདུན་པ་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་ན་མདོ་སོགས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཀྱང་མཚན་མ་མེད་པར་རོ་གཅིག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་མཚན་མ་མེད་པར་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །མདོ་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཤིང་རྣམ་པར་མ་དག་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་བར་ནི། སྨོན་ལམ་དང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པའི་སྟོབས་དང་ཤུགས་ཆེན་པོ་ལ་གཏོགས་པར་འདོད་འདོད་དུ་བརྒལ་བ་མི་ནུས་སོ།

以下是藏文的完整简体中文直译：
此地修习四圣谛作为烦恼的对治，无有贪欲等烦恼，精通各种经典和工巧明处，通过三乘门使众生得以成熟。经中说："他生起念、慧与证智力，于作意不退转，了知'此是苦圣谛'如实通达。"等等。又说："由于精勤寻求殊胜法，他成就此世间的文字、经典、算数、律法方便等。医疗诊断、治疗、枯瘦、健忘、鬼魅病除治、消除毒物与尸鬼制剂，咒语、舞蹈、言谈、音乐、故事的欢喜事。"至"为一切众生利益安乐，以悲心逐渐安立于佛法，故成就"。
第六地的定义是：为众生利益而刻意考虑于轮回处受生时，通过修习缘起而护持烦恼、不被染污，如是安立。住于第六地的诸菩萨于三界受生，并非因业惑之力而无自主权受生，而是由大福德智慧资粮摄持，不失正念正知，为众生利益而"应于此处受生"，如是刻意考虑后而有意识地受生，因多次安住于修习缘起，故能护持烦恼而不被染污。经中说："他如是观察一切法时，以大悲为先行而观察世间的生与灭。这一切是由非理作意、执著为我而造作诸业"等广说此理。
第七地的定义是：与一道相连，无相而一向决定，如是安立。此中"一道"即第八地。未至彼地之前，诸菩萨各自相续的勤勉等有差别，故道不一致，获得第八地后，无分别智平等性自然成就，无有勤勉与相续差别的执相，故为一道，犹如诸河流入大海成为一味。与一道相连者为第七地，因其后即获第八地故。获得第七地时，了悟经等法义无相一味，故为一切方面无相而一向决定之道。经中说："善男子，譬如，污染不净世界与极净世界之间，非由愿力、方便、智慧、神通力与大势力，不能随意往返。"


 །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་འདྲེས་པ་དང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་བར་ཡང་། སྨོན་ལམ་དང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་དང་ཤུགས་ཆེན་པོ་མ་གཏོགས་པར་འདོད་འདོད་བརྒལ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་འདི་ནི་ས་བདུན་པ་དེ་བགྲོད་གཅིག་ལམ་དང་འབྲེལ་བའི་དོན་ནོ། །མཚན་མ་མེད་པར་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའི་དོན་ནི། མདོ་ལས། དེ་ལྟར་ས་བདུན་པ་ལ་གནས་པའི་ཚེ་ལུས་ཀྱི་ལས་ཚད་མེད་པ་མཚན་མ་དང་བྲལ་བ་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །ངག་གི་ལས་ཚད་མེད་པ་མཚན་མ་དང་བྲལ་བར་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །ཡིད་ཀྱི་ལས་ཚད་མེད་པ་མཚན་མ་དང་བྲལ་བར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་སྦྱངས་པ་མི་སྐྱེ་
2-361b
བའི་ཆོས་ཀྱི་བཟོད་པས་སྣང་བར་གྱུར་པ་ཚད་མེད་པ་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ས་བརྒྱད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། མཚན་མ་མེད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་འབད་རྩོལ་གྱིས་གཡོ་བ་མེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡང་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་སྟེ་ཚུལ་དེས་དེའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་བཞག་གོ། ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པའི་དུས་ན་མཚན་མ་མེད་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འབད་རྩོལ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྣོད་དང་བཅུད་དག་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། མདོ་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་ལྟ་བུའི་བཟོད་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་མི་གཡོ་བ་ཐོབ་མ་ཐག་ཏུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་ཟབ་མོ་ཤེས་པར་དཀའ་བ་མ་འདྲེས་པ། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། འདུ་ཤེས་ཀྱི་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཚད་མེད་པ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་འཕྲོག་པ་དབེན་པ། དབེན་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་དགེ་སློང་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པ་སོགས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་ཏེ། འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་གཡོ་བའི་རྣམ་རྟོག་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་འབད་རྩོལ་དང་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དང་། མི་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པ་ཆུ་ཀླུང་ཆེན་པོས་ཁྱེར་བ་རྨིས་པ་ལས་དེ་ལས་ཐར་བའི་འབད་རྩོལ་ཆེན་པོ་བརྩམས་པས་སད་པར་གྱུར་ན་དེ་མ་ཐག་རྩོལ་བ་དེ་དང་བྲལ་བ་བཞིན་དུ་ཉོན་
2-362a
མོངས་པའི་ཆུ་ཀླུང་བཞིས་ཁྱེར་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་བསྒྲལ་བར་སེམས་ནས་འབད་རྩོལ་ཆེན་པོ་བརྩམས་པ་ཡང་། ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་མ་ཐག་ཏུ་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་འབད་རྩོལ་གྱི་རྒྱུ་བ་ཐམས་ཅད་བྲལ་བ་དང་རྒྱ་མཚོར་འགྲོ་བའི་གྲུ་རྒྱ་མཚོར་མ་ཕྱིན་གྱི་བར་དུ་ཆེད་དུ་བསྐྱོད་ཅིང་འགྲོ་ལ་རྒྱ་མཚོ་ཕྱིན་ནས་ང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བསྡུ་བས་ཆེད་དུ་བསྐྱོད་མི་དགོས་པར་རྒྱ་མཚོའི་འཁོར་ཡུག་ཏུ་འགྲོ་བ་བཞིན་དུ་ས་བརྒྱད་པར་ཕྱིན་ནས་རྩོལ་མེད་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་འཇུག་པ་དེ་ལྟ་བུ་སྔོན་གྱི་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་ལས་ཀྱིས་འགྲུབ་མི་ནུས་པར་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་འཛིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་མཐུས་འབད་རྩོལ་མེད་པར་ཞིང་སྦྱོང་བ་སོགས་བྱེད་པ་ནི། མདོ་ལས། སྐྱེ་བ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཚད་མེད་པ་དང་། ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཚད་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཚད་མེད་པ་དང་། ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པ་དེ་ཡི་འོག་ཏུ་ས་དགུ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་བཞི་ཐོབ་པས་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བཞག་གོ།

以下是藏文的完整简体中文直译：
"善男子，同样，菩萨杂染行与清净行之间，若无愿力、方便、智慧、神通和智慧的力量与大势力，不能随意往返。"这段经文表明第七地与一道相连的含义。
无相而一向决定的含义，经中说："如是住于第七地时，无量无相的身业生起，无量无相的语业生起，无量无相的意业极为清净，以无生法忍所显现的无量光明生起。"
第八地的定义是：无相自然成就而不被勤勉所动摇，并且清净佛土，以此方式确立其定义。住于第八地时，无相无分别智慧无需勤勉而自然成就，并且清净佛土器世间及有情世间。经中说："善男子们，具有如是忍的菩萨，一旦获得不动地，便获得菩萨深奥难知的不共处，远离一切相，回转于一切执着识，无量，一切声闻缘觉不能夺取，寂静，现前证得一切寂静。善男子们，譬如具神通比丘"等广说，如同入灭尽定者无有动摇分别和想，离一切想的勤勉和作为；又如睡眠中梦见被大河冲走，为脱离而作大勤勉而醒来，立即离彼勤勉一样，菩萨为了救度被四种烦恼河流冲走的众生而作大勤勉，一旦获得第八地，立即远离一切刻意勤勉之动作。又如前往大海的船，未到大海前需刻意行进，到达大海后因风轮的聚集而不需刻意行进便能前往大海周边一样，到达第八地后，无勤地趣入一切智智慧，如是无法以前世刻意作为而成就。如是，以无分别定自然成就之力，无勤而清净佛土等，如经中说："无量生显现、无量佛土清净、无量众生成熟"等如是所说。
获得第八地之后，第九地的定义是：以获得四种无碍解而于说法无有障碍，成就令众生成熟，以此安立。


 དེ་ལྟར་ཡང་མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཅན་འདི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ནི། ཆོས་སྨྲ་བ་ཆེན་པོ་བྱེད་ཅིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཛོད་སྲུང་ངོ་། །དེ་ཆོས་སྨྲ་བའི་ཚུལ་དང་ལྡན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མཁས་པ་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་
2-362b
ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པས་ཆོས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ཆོས་རྣམས་མ་འདྲེས་པར་བསྟན་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཐུན་པའི་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་སོགས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །ས་བཅུ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཐོབ་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་བཞག་སྟེ། ས་བཅུ་པ་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ཚད་མེད་པ་ཐོབ་ཅིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དག་མངོན་པར་ཤེས་པ་སོགས་ཡོན་ཏན་མང་པོ་འབྱུང་བའི་རྒྱུའམ་གནས་སུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་ཟད་པའི་ཟ་མ་ཏོག་གི་གཟུངས་དང་། སྒོ་མཐའ་ཡས་པའི་གཟུངས་ལ་སོགས་པ་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ཚད་མེད་པ་ཐོབ་སྟེ། གཟུངས་དེ་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཚིག་དང་དོན་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་ན་སྒོ་ཞེས་བྱའོ། །མདོ་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡེ་ཤེས་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་ཞིང་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་
2-363a
ངེ་འཛིན་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་མངོན་སུམ་དུ་བཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་མངོན་དུ་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སོགས་དང་། ས་བཅུ་པ་འདི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་དེ་དག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་བརྒྱ་སྟོང་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རབ་ཏུ་འཐོབ་བོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་སྟོང་སོགས་དང་། གཟུངས་བརྒྱ་སྟོང་གྲངས་མེད་འཐོབ་བོ། ཞེས་གསུངས་སོ། །ས་བཅུ་གཅིག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ནི། སྒྲིབ་གཉིས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤངས་པས་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་བཞག་གོ། དགོངས་པ་ངེས་འགྲེལ་ལས། ཤུན་པ་ལ་ཡོད་པའི་གནས་ངན་ལེན་སྤངས་ནས་ས་དང་པོ་དང་གཉིས་པའོ། །སྤྲི་ལ་ཡོད་པ་སྤངས་པས་ནི་གསུམ་པ་ཡན་ཆད་དོ། །སྙིང་པོ་ལ་ཡོད་པའི་གནས་ངན་ལེན་རབ་ཏུ་སྤངས་པ་དེའི་བག་ལ་ཉལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པའི་གནས་ཏེ། ངས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་བཤད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་བཞག་པ་འདི་དག་གིས། ས་དང་པོ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཡི་བར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་ཤེས་པར་བྱའོ། །
安立得十地补特伽罗
གཉིས་པ་ས་བཅུ་པོ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི། ས་དང་པོ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བདག་མེད་གཉིས་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་གཉིས་པ་ལ་གནས་པ་དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་སྟེ་ཉེས་ལྟུང་ཕྲ་མོ་ཡང་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ས་གསུམ་པ་ལ་གནས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་གང་
2-363b
ཟག་ཡིན་ཏེ་ཚེ་རབས་གར་སྐྱེས་ཀྱང་བསམ་གཏན་དང་ཏིང་འཛིན་ཐོབ་པ་ལས་མི་མཉམ་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是藏文的完整简体中文直译：
如是经中也说："住于此善慧菩萨地的菩萨，成为大法师，守护如来法藏。他具足说法方式的智慧无量善巧，以四种无碍解成就而说法。以法无碍解，彻知诸法自相；以义无碍解，彻知诸法分别；以词无碍解，彻知不混杂地宣说诸法；以辩无碍解，彻知诸法随顺相续不断。"等广说。
第十地的定义是：获得无量三昧门与陀罗尼门，如是安立。当获得第十地时，获得名为"无垢"的菩萨三昧与名为"大乘光明"等无量三昧门，这些三昧成为生起神通等众多功德的因或处所，故称为"门"。同样，获得"无尽藏"陀罗尼和"无边门"陀罗尼等无量陀罗尼门，这些陀罗尼能持不忘佛所说的文词与意义，并能成为向众生宣说各种法的因，故称为"门"。
经中说："善男子，具有如是智慧并获得灌顶的菩萨，现证名为'无垢'的菩萨三昧"，乃至"现证名为'现见现在佛住立'的菩萨三昧"等等。又说："住于此第十地的菩萨获得百千无数无量解脱门等解脱门。同样获得百千等三昧和百千无数陀罗尼。"
第十一地佛地的定义是：断除二障及习气，具足尽智与无生智，极为清净大菩提，如是安立其定义。《解深密经》中说："断除住于皮的随眠，为初地和第二地；断除住于肤的，为第三地以上；彻底断除住于髓的随眠，一切习气全无之处，我说为佛地。"
如是通过这些安立，应当了知从初地至佛地的定义如何。
安立得十地补特伽罗
第二，安立住于十地的补特伽罗（人）：住于初地的补特伽罗称为"见清净菩萨"，因为获得了通达二无我的无分别智慧。住于第二地者称为"戒极清净的补特伽罗"，因为连细小过失也不生起。同样，住于第三地者是"恒时入定的补特伽罗"，因为无论转生何处皆不离获得的禅那与三昧。


 །ས་བཞི་པ་ལ་གནས་པ་ནི་ཆོས་ལ་ང་རྒྱལ་སྤངས་པའི་གང་ཟག་སྟེ། དེ་ཡང་ས་གསུམ་པའི་དུས་ན་ཆོས་ལ་གུས་ཤིང་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ལྷག་པར་ཤིན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པས་ཉིན་མཚན་ཀུན་ཏུ་ཆོས་ཉན། ཆོས་འཚོལ། ཆོས་སེམས་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བསྒྲུབས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་ཕྱིར་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་མི་གཏོང་བ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡང་མེད་དོ། །ཆོས་སྨྲ་བ་བཀུར་སྟི་རིམ་འགྲོ་ཉམས་སུ་མི་ལེན་པ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །ཆོས་དང་ཆོས་སྨྲ་བ་ལ་རྙེད་དཀའ་ཞིང་དཀོན་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་གུས་ཤིང་དང་དུ་ལེན་པ་ལས་མི་གུས་པ་དང་རྒྱགས་པའི་རྣམ་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །དཔེར་བྱ་ན་གལ་ཏེ་ལ་ལ་ཞིག་གིས་ཁྱོད་མེའི་འོབས་ཆེན་པོས་ཀུན་ཏུ་འབར་ཞིང་རབ་ཏུ་འབར་བའི་མེ་ལྕེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་འདིའི་ནང་དུ་ལུས་བོར་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ལྟ་ན། ངས་ཁྱོད་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་འདི་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་སྨྲས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་གཅིག་གི་དོན་དུ་ཡང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མེས་གང་བར་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ནས་བདག་དོར་བར་འདོད་ན། མེའི་འོབས་ཐ་མལ་པར་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཉམས་སུ་བབ་ཀྱང་བདག་གིས་ཆོས་བཙལ་བར་བྱ་ན་མེའི་སྡུག་བསྔལ་དང་འགྲོགས་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཡིན་ལ་ས་བཞི་པ་ཐོབ་པ་
2-364a
འདིའི་དུས་ན་དེ་ལྟར་ཆོས་ལ་བསམ་པ་དྲག་པོས་འཚོལ་བ་འདི་ཡང་གཡེང་བ་དང་སེམས་ང་རྒྱལ་ཅན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ཆོས་ཀྱི་དོན་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བསྒོམ་པ་ལ་གཙོ་བོར་བྱེད་པས་ངས་ཆོས་ལ་ནན་ཏན་བཙལ་ལོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལྡོག་པས་ན་ཆོས་ལ་ང་རྒྱལ་སྤངས་པའི་གང་ཟག་གོ། ས་ལྔ་པ་ལ་གནས་པ་ནི་རྒྱུད་ཐ་དད་ཀྱི་ང་རྒྱལ་མེད་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཚེ་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་བཅུ་ཐོབ་པས་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་། དུས་གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་དང་། ས་ལྔ་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུད་དང་དེའི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཐ་དད་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར། རྒྱུད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་ང་རྒྱལ་མེད་པའི་གང་ཟག་གོ། བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་བཅུ་ནི། ས་བཅུ་པའི་མདོས་ལྔ་པ་བཤད་པ་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཞི་པ་ལ་སའི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་པ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལྔ་པ་ལས་འཇུག་སྟེ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སེམས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་བཅུས་འཇུག་གོ།

以下是藏文的完整简体中文直译：
住于第四地者是"离法我慢的补特伽罗"。在第三地时对法恭敬并寻求，具足极为审察的智慧，日夜听法、求法、思法、修习法，为求法而不吝惜任何内外财物。对说法者没有任何不尊敬、不承事之举。对法与说法者生起难得稀有想，极为恭敬而欢喜领受，没有丝毫不敬与傲慢。
譬如，若有人说："如果你投身于这遍燃炽燃一如火焰的大火坑中而感受痛苦，我将为你宣说佛所教导的菩萨行的法句"，那位菩萨为了一句清净菩萨行的佛法句义，愿从梵天投身于充满三千大千世界的大火中，何况普通的火坑？纵然遭受一切地狱之苦，我也要求法，更何况与火之痛苦相伴？如是所说。
获得第四地时，如是以强烈心意求法也会成为散乱与我慢心，因此主要专注于修习菩提分法，"我精勤求法"的我慢退去，故为"离法我慢的补特伽罗"。
住于第五地者称为"无相续差别我慢的补特伽罗"，此时获得心意清净平等性十种，了达三世诸佛的相续，三世如来的法，以及住于第五地的诸菩萨的相续与其法，皆为清净相无差别，因此是无相续差别我慢的补特伽罗。
清净心意平等性十种，如《十地经》解说第五地中说："善男子们，圆满第四地道的菩萨趣入第五地，以十种心平等性趣入清净。
;


 བཅུ་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། འདས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མ་བྱོན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་མཉམ་
2-364b
པ་ཉིད་དང་། སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ལྟ་བ་དང་ནེམ་ནུར་དང་དོགས་པ་བསལ་བས་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ལམ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པས་བསམ་པ་དང་། ནན་ཏན་སྤོང་བར་ཤེས་པས་བསམ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་གོང་ནས་གོང་དུ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པས་བསམ་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་པ་བསམ་པ་སྟེ། དེ་བཞིའི་མཐར་རྣམ་པར་དག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་སྦྱར་བ་དེ་ལྟར་བཅུར་གསུངས་ཏེ། དེའི་དོན་ཀྱང་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་པར་དག་པར་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ་ས་ལྔ་པ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བདག་ཅག་གིས་དེ་དང་འདྲ་བར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་ཆོས་དེ་དག་དག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་ཐོབ་པའོ། །ས་དྲུག་པ་ལ་གནས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཐ་དད་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་སྟེ། ས་དེ་ལ་གནས་པའི་ཚེ་ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་བཅུ་ཐོབ་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ནག་པོའི་ཕྱོགས་སུ་བཞག་པ་དང་། མ་རིག་པ་འགགས་པ་སོགས་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་སུ་བཞག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མ་སྐྱེས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པར་རྟོགས་པས་ཀུན་ཉོན་དང་རྣམ་
2-365a
བྱང་ཐ་དད་པའི་ང་རྒྱལ་ལམ་འཛིན་སྟངས་མེད་པས་སོ། །དེ་ལ་ས་དྲུག་པ་དེ་ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་བཅུས་འཇུག་པར་གསུངས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་མ་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དང་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་སྐྱེ་བ་དང་། མ་བྱུང་བ་དང་། དབེན་པ་དང་། གདོད་ནས་རྣམ་པ་དག་པ་དང་། སྤྲོས་པ་མེད་པ་དང་། བླང་དོར་མེད་པ་དང་། སྒྱུ་མ་རྨི་ལམ་མིག་ཡོར་སྒྲ་བརྙན་ཆུ་ཟླ་གཟུགས་བརྙན་སྤྲུལ་པ་དང་མཉམ་པ་དང་། དངོས་དངོས་མེད་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །ཞེས་སོ། །ས་བདུན་པ་ལ་གནས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་བསྒོམ་པའི་བློ་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་སྟེ། མདོ་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རིང་དུ་སོང་བ་འདི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་པོ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ཡང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །གནས་བཞི་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་དང་། མདོར་བསྡུ་ན་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི། བཏང་སྙོམས་པར་གནས་ཤིང་
2-365b
ཞིང་རྣམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་སྟེ། མཚན་མ་གང་དུ་ཡང་རྣམ་པར་མི་ལྡོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ལ་གནས་པས། འབད་རྩོལ་མེད་པའི་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམ་པར་དག་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱ་མཚོར་ཞུགས་པའི་གྲུའི་དཔེས་འབད་རྩོལ་མེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ཀྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་རྒྱན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒྱན་ཅིང་ཤིན་ཏུ་ཀླུབ་པའི་བྱིན་གྱིས་རླབས་པ་སྟོན་པར་མདོ་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ།

以下是藏文的完整简体中文直译：
十种为何？即：过去佛法的清净心意平等性，同样，未来佛法和现在佛法，戒的清净心意平等性，心的清净心意平等性，以断除见解、疑虑、犹豫的清净心意平等性，同样，以知道道与非道的心意，以知道断除勤勉的心意，以修习菩提分法从上至上的心意，以成熟众生的心意，其后四者都加上"清净平等性"，如是说有十种。
其义为：过去诸佛等的佛法成为清净，同样，获得第五地的诸菩萨也获得这样的心意："我等也将与彼相似，不久将使三学等佛法清净。"
住于第六地者称为"无烦恼与清净差别我慢的补特伽罗"，因为住此地时，获得法平等性十种，了达缘起空性，于空性中，以无明为缘的行等立为黑分，无明灭等立为白分，无有二相，皆为无生空性相一味，故无烦恼与清净差别的我慢或执取。
此处说第六地以十种法平等性而入，即：一切法无相平等性、无性平等性，同样一切法不生、不起、远离、本来清净、无戏论、无取舍、如幻梦阳焰回声水月影像化现平等性，非有非无平等性。
住于第七地者是"能于一刹那修习能生起一切佛法之因——菩提分法的智慧的补特伽罗"。经中说："善男子们，如是住于远行菩萨地的菩萨圆满十波罗蜜，也圆满四摄事。四处、三十七菩提分法、三解脱门，总之，一切菩提支分法于一刹那圆满。"如是所说。
住于第八地的菩萨称为"住于舍并清净诸刹土的补特伽罗"，因为安住于对任何相都不退转的自然成就三昧，住于无勤舍，并清净佛土。如经中所说，以入海船的比喻说明无勤，并示现一切世界以一切庄严而庄严且极为壮丽的加持。
;
Human: 这些是用于人类学和语言学术用途，请完整直译成简体中文，不要意译缩略，如果文件中有重复的部分也照译不要省略，藏文不要对照输出; 遇到原文是对仗诗歌体时译文也请尽量对仗; 如遇种子字和咒语，以（藏文，梵文拟音，梵文天城体，梵文泰卢固体，汉语字面意义，汉语拟音）六种形式按照紧凑而不省略的长句排列显示： །ས་དགུ་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི། བཏང་སྙོམས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་སྟེ། ཆོས་སྟོན་པ་ལ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ཐོབ་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཆོས་སྟོན་ནུས་པས་སོ། །ས་བཅུ་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་མངོན་དུ་བྱེད་ནུས་པའི་གང་ཟག་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་བྱས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་དང་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་དཔག་ཏུ་མེད་ཅིང་ཚད་མེད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དབང་བསྐུར་བ་ལེགས་པར་ཐོབ་པས། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་བོའི་གཙུག་ཏོར་དང་། རྨི་ལམ་ཆེན་པོ་དང་། མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་སྤྱོད་པ་ལས་མི་འདའ་བའི་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་ལྟ་བ་མཐར་ཐུག་པ་སོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་མངོན་དུ་བྱེད་ནུས་པའོ། །ས་བཅུ་གཅིག་པ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ནི། ཆོས་སྐུ་མངོན་དུ་གྱུར་ཅིང་གཟུགས་སྐུས་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་སྣང་བར་མཛད་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཡིན་ལ་དེ་ཡི་ཡོན་ཏན་ནི་ཡེ་ཤེས་དང་སྐུ་ལ་སོགས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །
བསླབ་པ
2-366a
གསུམ་པ་ས་བཅུ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི། ལྷག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་པ་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་གསུམ་སྟེ། ས་དང་པོའི་ཚེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་གཙོ་ཆེ་བ། ས་གཉིས་པའི་ཚེ་ལྷག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་གནས་ཀྱི་ལྷག་མ་གཉིས་ལ་གནས་པ་དེ་ཙམ་གཙོ་བོར་མ་ཡིན་ལ། ས་གསུམ་པའི་ཚེ་ལྷག་པ་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་གཙོ་ཆེ། ས་བཞི་པ་ལྔ་པ་དྲུག་པ་གསུམ་དུ་ལྷག་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཤས་ཆེར་གཙོ་བོ་ཡིན། ས་བདུན་པ་བརྒྱད་པ་དགུ་པ་གསུམ་ལ་བསླབ་པ་གསུམ་ཀ་ཤས་མཉམ་དུ་ཡོད་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་ས་བདུན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ལམ་གྱི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཤས་ཆེ་ལ། མཇུག་ཏུ་འབྲས་བུའི་ཚེ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་གཉིས་ཤས་ཆེ་སྟེ། ཕར་ཕྱིན་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་མདོ་ལས་ས་བདུན་པ་ལ་ཕར་ཕྱིན་བཅུ་རྫོགས་པར་གསུངས་པས། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ནི་ལྷག་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའོ། །ཐབས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ནི་ལྷག་པ་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པའོ། །ལྷག་མ་བརྒྱད་ནི་ལྷག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཤས་ཆེའོ། །ས་བརྒྱད་པ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཤས་ཆེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཤས་ཆེར་ཆུང་སྟེ། མདོ་ལས་སྦྱོར་བ་ལམ་གྱི་ཚེ་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་རྣམ་པར་ཞི་ཞིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལྷུན་གྱིས་
2-366b
གྲུབ་པ་དང་ལྡན་པར་གསུངས་ལ། འབྲས་བུའི་ཚེ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་མཐར་ཐུག་པས་ཞིང་དག་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་མཐར་ཐུག་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ནི་སྔར་སྦྱོར་ལམ་གྱི་ཚེ་རྩོལ་བ་ལ་ལྟོས་པའི་ཤེས་རབ་དེ་རྒྱས་པར་མི་འཕེལ་གྱི་རྩོལ་བ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་ཤས་ཆུང་བའོ། །ས་དགུ་པ་ལ་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་གཙོ་ཆེ་ལ། ས་བཅུ་པར་ཡང་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཤས་ཆེ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ཚད་མེད་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ནི་ལུས་ངག་གི་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ལ། སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དག་པ་ཡིན། ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ནི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པ་གསུམ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་བྱང་སྡོམ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་སྡོམ་གཙོ་བོར་ཡིན་པས་ཡང་ཡང་བཤད་པ་ནི་སྒོམ་རིམ་ལས། ཚུལ་ཁྲིམས་གསུམ་ནི་རིམ་པ་བཞིན། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་སྟེ། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་གསུམ་ལས། སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་བསླབ་གསུམ་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ། ཕན་ཡོན་དང་ལྡན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིན།;


 །ས་དགུ་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི། སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པར་མཁས་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་སྟེ། སོ་སོ་ཡང་དག་པ་རིག་པ་བཞི་ཐོབ་པས་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་ཆོས་སྨྲ་བ་ཆེན་པོར་གྱུར་ནས་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ལ་མཁས་པས་སོ། །ས་བཅུ་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི། མངོན་པར་ཤེས་པའི་མཐུ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ལུས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། དགའ་ལྡན་གྱི་ཕོ་བྲང་ན་བཞུགས་པ་དང་ལྷུམས་སུ་གཤེགས་པ་ནས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ངེས་པར་སྟོན་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འོད་ཟེར་ཆེན་པོས་དབང་བསྐུར་པ་ཡི་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མདོ་ལས་མངོན་པར་ཤེས་པས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་བརྒྱ་སྟོང་རབ་ཏུ་ཐོབ་བོ། །འདོད་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དོག་པ་ཡངས་པར་དང་ཡངས་པ་དོག་པར་བྱིན་གྱིས་རློབ་བོ་ཞེས་སོགས་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་
2-366a
སྒོ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་བརྒྱ་སྟོང་གྲངས་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ཐོབ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་འདི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ན། དགའ་ལྡན་གྱི་ཕོ་བྲང་ན་བཞུགས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། འཕོ་བ་དང་གཤེགས་པ་དང་། ལྷུམས་སུ་ཞུགས་པ་དང་སོགས་ནས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། བསྐུལ་བ་དང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་ས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་དང་། འདུལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱིན་གྱིས་རློབས་སོ་ཞེས་དང་། གཞན་ཡང་དེ་མངོན་དུ་གྱུར་མ་ཐག་ཏུ་སྟོང་གསུམ་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་བཅུའི་ཐ་གྲུ་དང་མཉམ་པའི་རིན་པོ་ཆེའི་པདྨོ་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་པོ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་སོགས་འཁོར་ལོ་སྒྱུར་བའི་བུ་ཐུ་བོ་མཚན་དང་ལྡན་པ་གསེར་གྱི་ཁྲི་ལ་བཞག་ནས། རྒྱན་སྣ་ཚོགས་བཀྲམ་ཞིང་། གླུ་དབྱངས་རོལ་མོ་བཅས་གསེར་གྱི་བུམ་པས་རྒྱ་མཚོའི་ཆུས་སྤྱི་བོ་ནས་དབང་བསྐུར་ན་རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་རིགས་སྤྱི་བོ་ནས་དབང་བསྐུར་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལའང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་འོད་ཟེར་ཆེན་པོས་དབང་བསྐུར་མ་ཐག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་མངོན་པར་བསྐུར་བས་དབང་བསྐུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་སྟོབས་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་
2-366b
རྒྱས་ཀྱི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ། །ཞེས་སོགས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །
十地能圆满三学处法
གསུམ་པ་ས་བཅུ་པོ་རྣམས་སུ་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་བསླབ་པ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ནི། ས་དང་པོར་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་མངོན་སུམ་རྟོགས་པ་ནི་བསླབ་པ་ཐམས་ཅད་དག་པར་བྱེད་པའི་གཞི་རྟེན་ནོ། །དེ་ནས་ས་གཞན་གྱི་སྐབས་འདིར་ས་གཉིས་པ་ལ། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་སློབ་པར་བྱེད་དེ། རྨི་ལམ་དུ་ཡང་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྣམ་པ་མི་རྨིས་ན་དངོས་སུ་ལྟ་ཅི་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ། །ས་གསུམ་པ་ལྷག་པ་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་སློབ་སྟེ་བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པ་མེད་པ་ཐོབ་པས་སོ།

以下是藏文的完整简体中文直译：
住于第九地的菩萨称为"善于成熟众生的补特伽罗"，因为获得四无碍解，成为对一切众生的大法师，善于成熟众生。住于第十地的菩萨是"获得大神通力，获得法身因——陀罗尼与三昧身圆满，住于兜率宫，入胎等乃至现证菩提等，善于确定显示佛业，被诸如来以大光明灌顶的补特伽罗"。
经中说："以神通成就百千获得。若欲令狭小世界变宽广，或宽广变狭小，皆能加持"等等。"获得十种解脱门等百千无数解脱门，同样获得三昧与陀罗尼门，住于法云地菩萨在一世界中，从住于兜率宫开始，下降、行往、入胎"等等，"乃至现证菩提、劝请、转法轮、大般涅槃地，如是一切如来事业皆随众生意乐与调伏方式而加持。"
又说："他一旦现证，即从与三千大千世界千万等同的大宝莲王中出现"等等，如同转轮王长子具相，置于金座，散布各种装饰，伴随歌声音乐，以金瓶盛海水从顶上灌顶，称为灌顶王族王；同样，彼菩萨也由诸佛世尊以大光明灌顶后，立即以智慧灌顶而称为灌顶。他圆满十力后，进入正等正觉佛之数"等等广说。
十地能圆满三学处法
第三，十地中修学三学圆满之法：初地现证法性真谛是一切学处清净的基础。之后其他地的情况，此处第二地，学习增上戒学处，连在梦中也不梦见破戒之相，何况实际？如是戒极为清净。第三地学习增上心学处，因为获得不失禅定与三昧。


 །ས་བཞི་པ་དང་ལྔ་པ་དང་དྲུག་པ་གསུམ་ལ་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གཙོ་བོར་སློབ་སྟེ། བཞི་པར་བྱང་ཕྱོགས་སོ་བདུན་བསྒོམས་པའི་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། བྱང་ཕྱོགས་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་ས་ལྔ་པར་སློབ་པ་དང་། ས་དྲུག་པ་དེ་ནི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་དོན་མི་ཤེས་པ་མ་རིག་སོགས་ལུགས་འབྱུང་དང་། ཤེས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་པ་སོགས་ལུགས་ལས་བཟློག་པའི་དོན་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཚུལ་བཞིན་འཇུག་པ་ཉིད་དེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་བདེན་བཞི་དང་རྟེན་འབྲེལ་གཉིས་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བས་ན། དེ་གཉིས་ནི་ས་ལྔ་པ་དང་དྲུག་པ་གཉིས་ལ་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །
2-367a
རྗེས་ཐོབ་ཏུ་བསླབ་པ་རྣམས་ལ་སློབ་པ་དང་མཉམ་བཞག་ཏུ་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་བསྒོམ་པ་ཡིས། འབྲས་བུ་གཞན་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་དང་བཅས་པར་གནས་པ་ས་བདུན་པ་ནི་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །མཚན་མ་མེད་པ་དེ་ཉིད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམ་པར་དག་པར་སྦྱོར་བ་ས་བརྒྱད་པ་ནི་འབྲས་བུ་གཉིས་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །ས་དགུ་པར་སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་བཞིས་ཆོས་བསྟན་པས་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པ་འགྲུབ་པ་ཉིད་ནི་འབྲས་བུ་གསུམ་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ནི་འགྲུབ་པ་ས་བཅུ་པ་ནི་འབྲས་བུ་བཞི་པ་སྟེ་ས་ཀུན་གྱི་རྩེ་མོར་གྱུར་པའི་འབྲས་བུ་དམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་འདི་བཞི་ནི། ས་བདུན་པ་ནས་བཅུ་པའི་བར་གྱི་ས་བཞི་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །
无漏五蕴修诸地之方便
བཞི་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ས་རྣམས་སུ་ཇི་ལྟར་སྤྱོད་པའི་ཚུལ་ནི། ས་དང་པོར་ཆོས་ཉིད་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ན་ཟག་མེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཀུན་གྱི་རྟེན་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱས་ནས་འདིར། ས་གཉིས་པར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་དག་པར་སྦྱོང་ངོ་། །ས་གཉིས་པ་དེ་ཡི་འོག་ཏུ་ས་གསུམ་པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཞི་པ་ལྔ་པ་དྲུག་པ་གསུམ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་གོང་བཞིན་ནོ། །ས་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་ས་བདུན་པ་བརྒྱད་པ་དགུ་པ་བཅུ་པ་བཞི་པོ་དག་ལ་ནི། སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་བཞི་ལས་གྲོལ་བའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་སྦྱངས་ཏེ། ས་བདུན་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་ལ་མཚན་
2-367b
མེད་པ་དང་། འདུ་བྱེད་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། གཟུངས་ཏིང་འཛིན་ཐོབ་པ་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་བཞི་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པ་ལ་གེགས་སུ་གྱུར་པ་ནི་མཚན་མ་ཕྲ་མོ་འབྱུང་བ་དང་། འབད་རྩོལ་དང་། སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཡང་དག་རིག་པ་མ་ཐོབ་པ་དང་། གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་མ་ཐོབ་པ་བཞི་པོའོ། །རིམ་པ་ལྟར་ས་བདུན་པ་སོགས་བཞི་པོ་ཐོབ་པ་ན། མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྒྲིབ་པ་དེ་དག་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ནས་མཚན་མ་ཕྲ་མོ་ཡང་མི་འབྱུང་བ་སོགས་ཡིན་པས་དེ་བཞི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་སྦྱོང་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་རྡོར་ཏིང་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱིས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཕྲ་བ་གཉིས་སྣང་འཁྲུལ་པའི་བག་ཆགས་བཅོམ་པས། ཤེས་བྱའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ས་བདུན་པ་ནས་བཅུ་པའི་བར་དུ་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་སྦྱངས་བར་བཞག་གོ།

以下是藏文的完整简体中文直译：
于第四、第五和第六地三地主要学习增上慧学，于第四地修习三十七菩提分的殊胜智慧，而修菩提分智慧的所缘境有两种：法性真如和四圣谛，于第五地学习。第六地则是对缘起义不了知为无明等顺行，以智慧力了知无明灭则行灭等逆行之义，以智慧如理趣入，智慧的所缘境是四谛与缘起二者，因此，此二者分别安立于第五地和第六地。
以后得位学习诸学处和等持位修无分别智慧，其他四种果位是：虽住于无相而有造作，住于第七地是第一果位。彼无相现前无造作而自然成就，并净化佛土，第八地是第二果位。第九地以四无碍解宣说法要成就成熟众生，是第三果位。成就殊胜三昧与陀罗尼，第十地是第四果位，是一切地之顶点的殊胜果位。如是这四种果位，依据第七地至第十地的四地而建立。
无漏五蕴修诸地之方便
第四，无漏五蕴于诸地中如何修行的方式：初地证悟法性时，是无漏蕴之所依，如是了知后，于此第二地净化戒蕴。第二地之后，于第三地净化定蕴，于第四、第五和第六三地净化慧蕴如前所述。其余第七、第八、第九、第十四地，清净从四种障碍中解脱的解脱蕴。
于第七等四地，分别为无相、无造作、成熟众生和获得陀罗尼三昧四种果位，如前所说，障碍这些证得的是微细相生起、勤勉、未获得成熟众生的无碍解和未获得陀罗尼三昧自在四者。依次获得第七等四地时，从这些障碍中解脱，故微细相也不生起等，因此清净这四种解脱蕴。在佛地金刚定无间道摧毁微细所知障——二相迷乱习气，从障碍一切所知法的障碍中解脱，故清净解脱智慧蕴。
如是，从第七地至第十地清净解脱蕴，于佛地清净解脱智慧蕴，如是安立。


 རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་བརྟགས་འགོག་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ན་དེ་ཕུང་པོར་ཇི་ལྟར་འཇོག་རིགས་ཞེས་བརྒལ་བ་ལ་བི་མུཀྟི་ཞེས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ། སྒྲ་འདི་སྤངས་པ་དང་། མོས་པའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་ལ་འཇུག་པས་སྐབས་འདིར་མོས་པ་ལ་འཇུག་པས་དེ་ཉིད་ཕུང་པོར་བཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འགྲེལ་པར་གསུངས། འདུ་བྱེད་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཡང་། ཡེ་ཤེས་བྱ་རྩོལ་མེད་པ་
2-368a
ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡོད་པས་སྤང་བྱ་ཟད་པའི་མེད་དགག་ཆད་སྟོང་དང་མི་འདྲ་བས་སྒྲིབ་པ་ལས་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱི་སྤང་བའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆ་ནས་ཕུང་པོར་རུང་ངོ་། །
安立证得功德及未证得因
ལྔ་པ་ཡོན་ཏན་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི། མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་དང་ས་བཅུ་སྟེ་བཅུ་གཅིག་ཡོད་པའི་ས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི། མ་གྲུབ་པ་དང་གྲུབ་པ་ཡིས་གཉིས་སུ་འདུ་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། གང་ཞེ་ན་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་ལ་ནི་ས་ཡི་མིང་བཏགས་ཀྱང་འཕགས་པའི་སར་མ་ཆུད་པས་ས་མ་གྲུབ་པའམ། མ་གྲུབ་པའི་ས་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་མ་རྟོགས་པས་བདེན་པ་མཐོང་བར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་གྲུབ་པ་དག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་མཐོང་བས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འཕགས་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་ཅིང་ས་སོ་སོའི་རྟོགས་བྱ་ཡང་མངོན་དུ་བྱས་ནས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གྲུབ་པས་ས་བཅུ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་ཡོན་ཏན་ཆེ་ཆུང་ལ་ལྟོས་ནས་མ་གྲུབ་པ་དང་གྲུབ་པ་དག་ཏུ་ཡང་འདོད་དེ། མ་དག་ས་བདུན་རྣམས་འབད་རྩོལ་དང་བཅས་པས་མཚན་མ་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པས་མ་གྲུབ་པ་དང་། དག་པའི་ས་གསུམ་ནི་མཚན་མེད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་རྩོལ་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གྲུབ་པ་ཡི་ས་ཞེས་བྱའོ། །འཕགས་པའི་ས་དང་ས་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་ནི། འདི་ལྟར་ས་རེ་རེ་བཞིན་དུ། ས་དེའི་ཡོན་ཏན་གང་ཡིན་པ་དང་། སའི་སྤང་བྱ་སྐྱོན་གང་ཡིན་པ་དང་། ས་དེར་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་བཞག་པ་བཞིན་དུ། 
2-368b
དེ་སེམས་ལ་གསལ་བར་སྣང་ལ། ས་གོང་མའི་ཡོན་ཏན་ཅི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དང་། དེས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་བཞག་པ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་ས་དང་པོ་འགྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ།ས་དང་པོའི་ཡོན་ཏན་དང་དེས་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དག་ཀྱང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ། ས་དེ་ལ་ཡོད་པའི་ས་གཉིས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་རྒྱུའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་གཞག་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །ས་དང་པོའི་ཡོན་ཏན་ཡིད་བྱེད་ཀྱང་། མདོ་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་ལ་སེམས་ཅན་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་བསགས་པ་སྤྱད་པ། ཚོགས་ཤིན་ཏུ་བསགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །ས་དང་པོ་པ་དེ་ས་གཉིས་པ་འཐོབ་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དང་པོ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་བར་བྱས་པ་དེ་ས་གཉིས་པ་ལ་མངོན་པར་མོས་པ་ཡིན་ཏེ་དེའི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་བཅུ་འབྱུང་ངོ་། །བཅུ་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། དྲང་པོའི་བསམ་པ་དང་། འཇམ་པའི་བསམ་པ་དང་། ལས་སུ་རུང་བའི་བསམ་པ་དང་། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་ས་རེ་རེའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མིང་ཚིག་ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་སེམས་ཤིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རྣམ་གཞག་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ།

以下是藏文的完整简体中文直译：
如果解脱是断除障碍的择灭无为，那么它如何适合安立为蕴呢？对此质疑，注释中说：毗目底（vimukti）即解脱，此词用于断除和胜解两种含义，此处用于胜解，因此被安立为蕴。虽然从一切造作行为中解脱，但存在无勤自然成就的智慧，与断尽所断的无遮断空不同，从障碍中解脱的智慧本身，从断德的方面适合成为蕴。
安立证得功德及未证得因
第五，安立功德成就与未成就的方式：信解行地和十地共十一地，应知皆摄于未成就和已成就两类。未成就者为何？信解行地虽被命名为地，但未进入圣地，故为未成就地或未成就之地，因为未了悟法界周遍性相而未成就见谛。初地以上应知为已成就，因为见法性真谛而成就为超出世间的圣者，且已现前各地所证之义而成就。
这十个已成就地，就功德大小而言，也可分为未成就和已成就：不净七地因有勤勉而无相瑜伽非自然成就，故为未成就；净三地因无相瑜伽无勤自然成就，称为已成就地。
圣地及其成就的具体内容：如是每一地中，按照安立的那一地的功德、该地所断之过患、该地应修之法，明显显现于心中；上地的功德及获得彼地的法，也如安立般作意，称为"如安立作意"。例如，为成就初地，作意初地功德与初地应修法，也作意此地上能获得第二地之因法，是为如安立作意。
对初地功德的作意，如经中说："善男子们，其中众生善根极为积聚修习，资粮极为积聚"等如是所说。初地者对获得第二地之因的作意，如说："善男子们，如是菩萨于初地极为修习，于第二地胜解，生起十种心意。十种为何？即：正直心意、柔和心意、堪能心意"等如是所说。
或者，为了了悟每一地的义，以名词、词句、文字集思维作意，这就是如安立作意。


 །དེ་ལྟར་ས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ས་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡི་ཚེ་ན། ས་དང་དེའི་རྣམ་གཞག་ཐམས་ཅད་རང་གི་སེམས་ཉིད་དེ་དང་དེར་སྣང་བ་ཙམ་ལས་གཞན་པའི་དོན་དུ་གྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། 
2-369a
ས་དེ་དག་ཀྱང་རང་གི་རྣམ་པར་བརྟག་པའི་རྟོག་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་མེད་པ་དང་། གཟུང་བ་མེད་ན་འཛིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་གྲུབ་པ་མེད་པར་ཤེས་ནས་འཛིན་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར། གཟུང་འཛིན་མེད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ས་སོ་སོའི་ཡིད་བྱེད་དང་དེའང་རང་སེམས་ཙམ་དང་གཟུང་འཛིན་མེད་པར་ཤེས་པས་ས་དང་པོ་འགྲུབ་པ་སོགས་གཞན་ཀུན་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་བསྒོམས་པས་སོ་སོའི་ས་གྲུབ་པ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ས་བསྒོམ་པ་དང་གྲུབ་པ་ཕལ་པས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་སྟེ། ས་རྣམས་ནི་འཕགས་པས་དེ་དང་དེ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ས་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཡང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཆོས་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། ས་རྣམས་ཀུན་ལ་དེ་དང་དེ་བསྒོམ་པ་དང་། བསྒོམ་པ་མཐར་ཕྱིན་ཏེ་ས་གྲུབ་པ་ཡང་ནི་སོ་སྐྱེ་དང་ཉན་རང་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཕལ་པོ་ཆེ་ལས། ཇི་ལྟར་བར་སྣང་གནས་ཀྱི་བྱ་ཡི་རྗེས། །ཤིན་ཏུ་བལྟ་དཀའ་སྨྲ་བ་མི་ནུས་པ། །དེ་བཞིན་བདེ་གཤེགས་སྲས་ཀྱི་ས་རྣམས་ཀྱང་། །ཡིད་དང་སེམས་ཀྱི་ཡུལ་གྱིས་ཤེས་མི་ནུས། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །
得地相
དྲུག་པ་ས་ཐོབ་པའི་རྟགས་ལ་རྟགས་དངོས་དང་རྟགས་ཅན་ས་ཡི་ཡོན་ཏན་བཤད་པ་གཉིས་ལས་དང་པོ། ཆུ་སྐྱར་ལས་ཆུ་དང་དུ་བ་ལས་མེར་ཤེས་པ་ལྟར། རྟགས་སམ་མཚན་མ་གང་གི་ས་ཐོབ་པར་ཤེས་པ་བཤད་པ་སྟེ། གོང་དུ་རྟགས་ལྔ་ནི་ས་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱིའི་རྟགས་ཡིན་ལ་འདིར་ནི་ས་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟགས་བཅུ་
2-369b
བཤད་པ་ཡིན་ནོ།

以下是藏文的完整简体中文直译：
如是以如安立作意来成就地的时候，地及其一切安立仅仅是自心显现为此此相而已，并无其他实义成立，因此，了知这些地也是自己分别的妄想，故无所取；无所取则了知能取本身也无实义成立，故不分别为能取，应当了知无能取所取。
如是对各地的作意，且了知其唯是自心及无能取所取，从而成就初地等，应知于其他一切地也如是修习而成就各自之地。如是修地与成就地凡夫不可思议，因为诸地唯是圣者获得者各自内证之境，且诸地的安立也是诸佛行境之法，因此，应当了知于一切地的修习及修习圆满成就地，是凡夫和声闻缘觉不可思议的。如《华严经》云："如同虚空鸟迹，极难见闻不可说，如是善逝子诸地，以意与心境不能知。"如是所说。
得地相
第六，得地之相分为相本身和具相之地功德说明两部分。首先，如水鸟表水、烟表火般，说明以何相知道已得地。上文的五相是得地与未得地菩萨共通之相，此处则说明十种得地者之相。
;


 །ས་གང་དང་གང་ཐོབ་པ་དེའི་སྤང་བྱ་དང་བླང་བྱ་དང་བསྒོམ་པའི་ཆོས་རྣམས་སེམས་ལ་མངོན་སུམ་དུ་གསལ་བར་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ས་གོང་མ་དག་འཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་མོས་ཤིང་འདོད་པ་ནི་མཚན་མའམ་རྟགས་དང་པོ་དང་། བདེན་པ་མཐོང་བས་ན་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་སྐྲག་ཅིང་མ་ཞུམ་པ་ནི་གཉིས་པ་དང་། ཚ་གྲང་ངལ་དུབ་སོགས་དང་མགོ་དང་ཡན་ལག་གཏོང་བ་སོགས་ཀྱི་དཀའ་སྤྱད་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་གང་ལའང་སེམས་མི་དམན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱོ་བ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ལྡོག་པ་མེད་པ་ནི་གསུམ་པ་དང་། ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་སྟོབས་ལས་རང་གིས་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་ཟིན་ཀྱང་ས་སོ་སོ་གང་དང་གང་གྲུབ་པ་དེ་ལ་གཞན་གྱིས་བསྟེན་མི་དགོས་པས་དེའི་རྣམ་གཞག་འཆད་པ་དང་དོན་བསྒོམ་པ་ལ་གཞན་གྱི་དྲིང་ལ་མི་འཇོག་པའི་བདག་ཉིད་ནི་བཞི་པ་དང་། ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་ཡང་ས་ལྷག་མ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པའི་རྣམ་གཞག་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ལ་མཁས་པ་ཐོབ་སྟེ། མཉམ་བཞག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ས་ལྷག་མ་རྣམས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཐབས་ཤེས་པ་ཡིན་པས་ན་རང་རང་གི་གོང་མ་དག་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ས་དང་པོ་པས་གཉིས་པར་འཇུག་པའི་ཐབས་དྲང་བ་དང་འཇམ་པ་སོགས་བཅུ་དང་། གཉིས་པ་ས་གསུམ་པར་འཇུག་པའི་ཐབས། དག་པའི་བསམ་པ་དང་མི་གཡོ་བའི་བསམ་པ་སོགས་བཅུ་གསུངས་པ་སོགས་དེ་བཞིན་ས་ཀུན་ལ་ས་གོང་མ་འགྲུབ་པའི་ཐབས་རྣམ་པར་
2-370a
བཞག་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པ་ནི་ལྔ་པ་དང་། སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་ཀུན་ལ་བདག་དང་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་མེད་པའི་སེམས་ནི་མཉམ་པ་ཐོབ་པ་ནི་དྲུག་པ་དང་། བཀྲི་བ་མེད་པ་ནི་སར་ཞུགས་པ་རྣམས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་གང་ལ་ཡང་ཆགས་པ་དང་སྡང་བ་མེད་པས། བསྔགས་པ་དང་བདེ་བས་མི་འགྱིང་ཞིང་། མི་བསྔགས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སེམས་ཞུམ་པའམ་སྲོ་ཤི་བ་མེད་པས་རྐྱེན་གང་གི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བ་ནི་དྲངས་པའམ་བཀྲི་བར་བྱར་མེད་པ་ནི་མཚན་མ་བདུན་པ་དང་། ས་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འབྱོར་པ་ཕུན་ཚོགས་དང་ལྡན་པས། ཚངས་པ་དང་བརྒྱ་བྱིན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཡང་མི་གཙང་བ་ལྟར་མཐོང་ནས་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་མེད་པས་དེ་དག་སྤངས་ནས་གཞན་ལ་གཏོང་བ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་བྱེད་པ་ནི་བརྒྱད་པ་དང་བྱང་ཆུབ་བླ་ན་མེད་པ་འགྲུབ་པའི་ཐབས་འཁོར་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་ཤེས་པ་ནི། དགུ་པ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སངས་རྒྱས་མི་བཞུགས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་མ་གཏོགས་པར། ཚེ་རབས་ཀུན་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་མཚན་མ་བཅུ་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྟགས་བཅུ་པོ་འདི་ནི་ས་བཅུ་པོ་ཀུན་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱི་ཡི་རྟགས་སུ་
2-370b
འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །རྟགས་བཅུ་པོ་དེར་མ་ཟད་ས་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཕར་ཕྱིན་བཅུ་ཐོབ་པའི་མཚན་མ་བཅུ་དྲུག་འབྱུང་བ་ནི། ས་ཀུན་ཏུ་ཡང་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་བསྒྲུབ་པ་ལ་འདུན་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདུན་པ་མཆོག་ཏུ་ཡོད་པ་ནི་སྤྱིར་བསྟན་པའོ།

 །ས་གང་དང་གང་ཐོབ་པ་དེའི་སྤང་བྱ་དང་བླང་བྱ་དང་བསྒོམ་པའི་ཆོས་རྣམས་སེམས་ལ་མངོན་སུམ་དུ་གསལ་བར་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ས་གོང་མ་དག་འཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་མོས་ཤིང་འདོད་པ་ནི་མཚན་མའམ་རྟགས་དང་པོ་དང་། བདེན་པ་མཐོང་བས་ན་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་སྐྲག་ཅིང་མ་ཞུམ་པ་ནི་གཉིས་པ་དང་། ཚ་གྲང་ངལ་དུབ་སོགས་དང་མགོ་དང་ཡན་ལག་གཏོང་བ་སོགས་ཀྱི་དཀའ་སྤྱད་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་གང་ལའང་སེམས་མི་དམན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱོ་བ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ལྡོག་པ་མེད་པ་ནི་གསུམ་པ་དང་། ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་སྟོབས་ལས་རང་གིས་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་ཟིན་ཀྱང་ས་སོ་སོ་གང་དང་གང་གྲུབ་པ་དེ་ལ་གཞན་གྱིས་བསྟེན་མི་དགོས་པས་དེའི་རྣམ་གཞག་འཆད་པ་དང་དོན་བསྒོམ་པ་ལ་གཞན་གྱི་དྲིང་ལ་མི་འཇོག་པའི་བདག་ཉིད་ནི་བཞི་པ་དང་། ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་ཡང་ས་ལྷག་མ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པའི་རྣམ་གཞག་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ལ་མཁས་པ་ཐོབ་སྟེ། མཉམ་བཞག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ས་ལྷག་མ་རྣམས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཐབས་ཤེས་པ་ཡིན་པས་ན་རང་རང་གི་གོང་མ་དག་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ས་དང་པོ་པས་གཉིས་པར་འཇུག་པའི་ཐབས་དྲང་བ་དང་འཇམ་པ་སོགས་བཅུ་དང་། གཉིས་པ་ས་གསུམ་པར་འཇུག་པའི་ཐབས། དག་པའི་བསམ་པ་དང་མི་གཡོ་བའི་བསམ་པ་སོགས་བཅུ་གསུངས་པ་སོགས་དེ་བཞིན་ས་ཀུན་ལ་ས་གོང་མ་འགྲུབ་པའི་ཐབས་རྣམ་པར་
2-370a
བཞག་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པ་ནི་ལྔ་པ་དང་། སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་ཀུན་ལ་བདག་དང་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་མེད་པའི་སེམས་ནི་མཉམ་པ་ཐོབ་པ་ནི་དྲུག་པ་དང་། བཀྲི་བ་མེད་པ་ནི་སར་ཞུགས་པ་རྣམས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་གང་ལ་ཡང་ཆགས་པ་དང་སྡང་བ་མེད་པས། བསྔགས་པ་དང་བདེ་བས་མི་འགྱིང་ཞིང་། མི་བསྔགས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སེམས་ཞུམ་པའམ་སྲོ་ཤི་བ་མེད་པས་རྐྱེན་གང་གི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བ་ནི་དྲངས་པའམ་བཀྲི་བར་བྱར་མེད་པ་ནི་མཚན་མ་བདུན་པ་དང་། ས་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འབྱོར་པ་ཕུན་ཚོགས་དང་ལྡན་པས། ཚངས་པ་དང་བརྒྱ་བྱིན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཡང་མི་གཙང་བ་ལྟར་མཐོང་ནས་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་མེད་པས་དེ་དག་སྤངས་ནས་གཞན་ལ་གཏོང་བ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་བྱེད་པ་ནི་བརྒྱད་པ་དང་བྱང་ཆུབ་བླ་ན་མེད་པ་འགྲུབ་པའི་ཐབས་འཁོར་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་ཤེས་པ་ནི། དགུ་པ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སངས་རྒྱས་མི་བཞུགས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་མ་གཏོགས་པར། ཚེ་རབས་ཀུན་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་མཚན་མ་བཅུ་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྟགས་བཅུ་པོ་འདི་ནི་ས་བཅུ་པོ་ཀུན་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱི་ཡི་རྟགས་སུ་
2-370b
འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །རྟགས་བཅུ་པོ་དེར་མ་ཟད་ས་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཕར་ཕྱིན་བཅུ་ཐོབ་པའི་མཚན་མ་བཅུ་དྲུག་འབྱུང་བ་ནི། ས་ཀུན་ཏུ་ཡང་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་བསྒྲུབ་པ་ལ་འདུན་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདུན་པ་མཆོག་ཏུ་ཡོད་པ་ནི་སྤྱིར་བསྟན་པའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这是该藏文段落的简体中文直译：
在获得任何地位时，其应舍弃的、应取的和应修的法，都会在心中清晰明了地显现。对获得更高地位的向往与渴求，是第一个标志。由于已见真谛，对于深广之法不恐惧不畏缩，是第二个标志。面对寒热、疲劳等以及施舍头颅肢体等苦行和种种痛苦时，心不低落，无有厌倦，不退失，是第三个标志。虽然通过二资粮的力量自己已领悟法性，但在任何所成就的地位上，不需要依靠他人，因此能自己解说其安立并修习其义，不依赖他人，这是第四个标志。即使在获得初地时，也已获得善巧，能彻底了解完成所有余地的一切安立。由于住于无分别智的入定力量，出定后以清净世间智了知成就余地的方法，因此各地都知晓成就更高地位的方法，如初地菩萨进入二地的方法有诱导、柔和等十种，二地菩萨进入三地的方法有清净意乐、不动意乐等十种，如是一切地都对成就更高地位的方法安立极为善巧，这是第五个标志。对无量一切众生心无自他分别，获得平等心，是第六个标志。
不可牵引是指入地者具足圆满福德资粮，以及通达一切法空性的智慧资粮，对任何事物都无贪无嗔，不因赞誉和快乐而骄傲，也不因责备和痛苦而心生畏缩或丧失信心，因此不被任何境况所左右，不可被引诱或牵引，这是第七个标志。入地者具有出世间佛菩萨的圆满受用，但视梵天、帝释、转轮王等的受用如不净物，不生贪着，舍弃这些而布施给他人或出家修行，这是第八个标志。明了成就无上菩提的方法是三轮体空的无分别智，这是第九个标志。为众生利益，以愿力而生于无佛的世界外，一切生世都生于佛陀眷属的坛城中，这是第十个标志。如是这十种标志被认为是住于十地的一切菩萨共同的标志。
不仅有这十种标志，每一地都会出现获得十种波罗蜜的十六种标志。在一切地中都不是没有成就十波罗蜜的欲求，而是具有最胜欲求，这是总的教示。


 །བྱེ་བྲག་ཏུ་ས་དང་པོར་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཐོབ་པས་ལུས་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ས་གཉིས་པར་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པས་མི་དགེ་བཅུ་རྨི་ལམ་དུ་མི་སྤྱོད་པས་གཞན་ལ་གནོད་པ་འཁུ་བའི་སྙིང་ངམ་སེམས་མེད་པ་དང་། ས་གསུམ་པར་བཟོད་པའི་ཕར་ཕྱིན་ཡོངས་སུ་དག་པས་ཁྲོ་བ་གཏན་ནས་མེད་པ་དང་། ས་བཞི་པར་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ཡོངས་སུ་དག་པས་ལེ་ལོ་མེད་པ་དང་། ས་ལྔ་པར་བསམ་གཏན་གྱི་ཕར་ཕྱིན་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚད་མེད་བཞི་ལྷག་པར་ལྡན་པས་བྱམས་དང་སྙིང་རྗེ་མིན་པའི་བསམ་པ་མེད་པ་དང་། ས་དྲུག་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ཡོངས་སུ་དག་པས་བློ་གྲོས་ངན་པ་གཙང་བདེ་རྟག་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་ལྟ་བུའི་ངན་པ་རྟོག་པའམ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྟོག་པ་དང་དངོས་ཞེན་གྱི་རྣམ་རྟོག་གིས་ཡོངས་སུ་འཕྲོག་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ས་དྲུག་དང་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་སྦྱར་ཏེ་མཚན་མ་དྲུག་གོ། ས་བཅུ་པོ་རྣམས་སུ་སྦྱིན་པ་ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་གྱི་བར་དེ་དག་ཤས་ཆེ་བས་ལྷག་པར་བརྗོད་ཀྱི་ས་ཐམས་ཅད་དུ་ཕར་ཕྱིན་བཅུ་ཆར་བསྒྲུབ་པ་ཡོད་དོ། །འདི་མན་ཆད་ཀྱི་དྲུག་ཇི་ལྟར་བགྲང་བའི་གསལ་ཁ་འགྲེལ་ཆེན་དུ་ཆེར་མི་སྣང་བས་འགྲེལ་པ་གཞན་ལས་བརྩི་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་
2-371a
འགའ་སྣང་ཡང་། ས་བདུན་པར་ཐབས་མཁས་པའི་ཕར་ཕྱིན་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཐོབ་པས། ཉན་རང་གི་ཡིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པ་དང་། ས་བརྒྱད་པར་སྟོབས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཐོབ་པས། བདེ་བ་ལ་ཆགས་པས་མི་འཕྲོག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་གིས་གནོད་པ་མེད་དེ་མཉམ་པ་ཉིད་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ལས་མ་གཡོས་བཞིན་དུ་ཚངས་པ་དང་བརྒྱ་སྦྱིན་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བ་སོགས་སུ་སྟོན་པ་དང་། ལུས་ཞིང་གི་རྡུལ་སྙེད་སྐད་ཅིག་ལ་བཏང་ཡང་རྣམ་རྟོག་མེད་པའོ། །ས་དགུ་པར་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕར་ཕྱིན་གྱིས། སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཉེ་བར་བསྟེན་ཅིང་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ཐམས་ཅད་ཐོས་པ་ལྷུར་ལེན་ཅིང་ཕྱོགས་བཅུའི་ཞིང་མཐའ་དག་གི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་མེ་ཏོག་དང་སྤོས་ལ་སོགས་པ་མཆོད་པའི་རྣམ་གྲངས་ཚད་མེད་པས་མཆོད་པ་བྱེད་པ་ལ་བརྩོན་པ་དང་། ས་བདུན་པར་སངས་རྒྱ་བར་བྱེད་པའི་ཐབས་མཆོག་ཤེས་པ་གང་ཞིག་དུས་གསུམ་དུ་རང་གཞན་གྱིས་བསགས་པའི་བསོད་ནམས་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་ཡང་དག་བསྡུས་པ་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཀུན། གཞན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ནས་ཉིན་གཅིག་བཞིན་དུ་ཡང་བླ་མེད་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ཞིང་། སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་བཟང་པོའི་གནས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་། སྟོབས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་གྱིས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་རྟག་ཏུ་དགེ་བ་འབའ་ཞིག་བྱེད་པ་དེ་གསུམ་གཙོ་བོར་ས་བདུན་པ་དང་དགུ་པ་
2-371b
བརྒྱད་པའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱར་རྒྱུ་ཡིན་ཡང་། བཟང་པོའི་གནས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་རྟག་ཏུ་དགེ་བ་བྱེད་པ་རྟེན་གཅིག་ལ་བསྡུས་ཏེ་གཅིག་ཏུ་བརྩིས་པ་དང་། ས་བཅུ་པར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པས་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་རྩེན་པ་སྟེ། རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཅིག་གིས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རབ་འབྱམས་ཁྱབ་པས་ཆེན་པོར་སྟོན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རབ་འབྱམས་དག་ཀྱང་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཅིག་གི་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བསྡུས་པས་ཆུང་ངུ་སྟོན་པ་སོགས་རྣམ་པར་རོལ་པ་སྣ་ཚོགས་པས་རྩེན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་ས་བཅུ་པ་དེ་ནི་གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་སོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྒྱ་ཆེ་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་ཀུན་གྱི་བླ་ན་འདུག་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་གཏེར་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ས་སོ་སོ་ཕར་ཕྱིན་དེ་དང་དེ་དག་ཤས་ཆེ་བས་ཕར་ཕྱིན་དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྟགས་ཀྱང་དེ་ལྟར་གཙོ་ཆེར་སྦྱངས་ཀྱང་། ས་བཅུ་པོ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཕར་ཕྱིན་བཅུ་བསྒྲུབ་པ་ཡོད་པས་མཚན་མ་བཅུ་དྲུག་པོའི་ཆ་ཡོད་པ་ཤེས་པར་བྱའོ།

这些是该藏文段落的简体中文直译：
特别地，在初地获得布施波罗蜜圆满清净，对身体与受用无执着；在第二地清净持戒，即使在梦中也不行十不善，对他人无害心或恶意；在第三地清净忍辱波罗蜜，完全无嗔恨；在第四地清净精进波罗蜜，无懈怠；在第五地清净禅定波罗蜜，四无量心尤为增盛，无非慈悲的心念；在第六地清净般若波罗蜜，不为恶劣思想如执净乐常我见等的恶分别或颠倒分别和实执分别所夺取。如是将六地与六波罗蜜相配，有六种标志。在十地中，从布施到智慧波罗蜜，因其占主导而特别提及，但在一切地都有修行十波罗蜜的过程。
以下六种如何计数，在大疏中未明确显示，在其他注释中有一些不同的计算方式。在第七地获得方便善巧波罗蜜的圆满清净，无声闻缘觉的心散乱；在第八地获得力波罗蜜的圆满清净，不为乐受所夺取，不为痛苦所损害，而处于平等性无分别智的任运状态中，不动摇而能示现为梵天、帝释、转轮王等，以及能在一刹那间舍身如同尘数，而无分别。在第九地以愿波罗蜜，亲近佛菩萨善知识，专心听闻一切法门，以无量供养方式如花、香等，精勤供养十方一切刹土的导师诸佛；在第七地知晓成佛的最胜方法，将三世自他所积一切福德全部汇集成极其广大的功德，与一切众生共享，日复一日地为了无上圆满菩提而回向。以愿力而生于善处，以力波罗蜜降伏违缘，恒时只行善法，这三点主要应配于第七、第九和第八地方面，但"生于善处"与"恒行善法"归于同一依处而计为一，在第十地以智慧波罗蜜圆满清净，以神通功德游戏，如以一微尘遍满无边世界而显示为大，或将无边世界纳入一微尘中显示为小，等等，以种种神变游戏。住第十地的佛子以广大陀罗尼、三昧等功德，应知是超越其他一切菩萨的功德宝藏。
如是各地中，各自对应的波罗蜜占主导，那些波罗蜜的功德标志也主要如是修习，但因为在所有十地都修行十波罗蜜，所以应知十六种标志的要素都存在。


 །གཉིས་པ་རྟགས་ཅན་སའི་ཡོན་ཏན་ནི། འཕགས་པའི་ས་བཅུ་པོ་ཀུན་ལ་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་བློ་ལྡན་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱི་ས་དེ་དང་དེའི་ཕན་ཡོན་ནི། ཞི་གནས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་དང་། ཞི་ལྷག་གཉིས་ཀ་ལ་བརྟེན་པ་ཐུན་མོང་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་སྟེ། ལྔ་པོའི་བདག་ཉིད་དག་ཏུ་འདོད་དོ། །ཞི་གནས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་སེམས་
2-372a
ལས་སུ་རུང་བའི་མཐུས་ཉོན་ཤེས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའི་བག་ཉལ་དུ་གྱུར་པ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྟེན་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ཡང་འཇོམས་ཤིང་ཟད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཕན་ཡོན་དང་པོའོ། །མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ཞི་ལྷག་གིས་ཀྱང་གནས་ངན་ལེན་གྱི་མཚན་མ་ཉམས་པར་བྱེད་ཀྱི་རྩད་ནས་འཇོམས་མི་ནུས་ལ། ས་དང་པོ་ཕན་ཆད་དུ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་རྩད་ནས་འཇོམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཅན་གཟུགས་མེད་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་སོགས་ཆོས་ཐ་དད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་དང་བྲལ་ཏེ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དགའ་བ་རབ་ཏུ་མྱོང་བ་ནི་ཕན་ཡོན་གཉིས་པའོ། །འདི་གཉིས་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་གཉིས་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་མ་མེད་པར་རོ་གཅིག་ཀྱང་ཕྱོགས་བཅུ་དུས་གསུམ་གྱི་ཤེས་བྱའི་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ལུང་གི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཚད་མེད་རིས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཐོབ་པ་དང་། རྣམ་པ་མ་བརྟགས་པར་ཡང་རྣམ་པར་དག་པའི་སྐབས་དང་མཐུན་པའི་རྒྱུ་མཚན་རྣམས་མངོན་དུ་སྣང་བའོ། །ཞི་ལྷག་གཉིས་ཀར་གཏོགས་པ་ནི་སྤང་བ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་རྟོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རྒྱུ་གོང་ནས་གོང་དུ་འཛིན་པ་དང་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྔའི་ངོ་བོ་སྔར་ཡང་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཕན་ཡོན་ལྔ་པོ་འདི་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ནང་རང་གིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ས་ཡི་རྟགས་སུ་བྱས་ཀྱང་རུང་ངོ་། །
2-372b
བློ་བརྟན་འགྲེལ་པར་ཕན་ཡོན་གསུམ་པ་བཤད་ནས་དེ་མན་ཆད་ཀྱི་མཇུག་མ་ཚང་ངོ་། །
地定词
བདུན་པ་སའི་ངེས་ཚིག་ནི་རང་དོན་དུ་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ལ་ནི་ཉེ་བ་སྟེ་ཐོབ་ངེས་པར་གྱུར་པ་དང་། གཞན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་ནུས་པར་མཐོང་བ་ལ། རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ཕྱིར་ས་དང་པོ་ལ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ས་གཉིས་པ་ལ་ནི་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཐེག་པ་དམན་པ་ཡིད་བྱེད་རྩོལ་བའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། དྲི་མ་མེད་པའི་ས་ཞེས་བྱའོ། །ས་གསུམ་པ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཆོས་ཚད་མེད་པ་ཐོབ་ཅིང་གཞན་ལ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེན་པོ་ནི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ན་འོད་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ས་བཞི་པ་ལ་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒོམ་པའི་ཉོན་མོངས་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་སྲེག་པར་བྱེད་པའི་འོད་ལྟ་བུ་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ས་དེ་ནི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་པོ་སྲེག་པས་འོད་འཕྲོ་བ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །ས་ལྔ་པ་ལ་བདེན་པ་བཞི་རྟོགས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅིང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལོག་སྒྲུབ་བཟོད་ཅིང་རང་གི་སེམས་ཀྱང་བསྲུང་བའི་ཕྱིར། དེ་གཉིས་བགྱིད་དཀའ་བ་ཡིན་པས། བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་སྦྱངས་དཀའ་བ་དང་དུ་ལེན་པ་དེ་ཕྱིར་སྦྱང་དཀའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ས་དྲུག་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས། རྟེན་འབྲེལ་ལུགས་འབྱུང་གིས་འཁོར་བ་དང་ནི་ལུགས་ལས་ལྡོག་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ས་འདིར་
2-373a
མངོན་དུ་གྱུར་ནས་འཁོར་འདས་ལ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར། མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ས་ཞེས་བཤད་དོ། །ས་བདུན་པ་ནི་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་ས་བརྒྱད་པ་དང་འབྲེལ་བ་སྟེ་དེ་དང་ཉེ་བ་སྔ་ལོགས་དེ་མ་ཐག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབད་རྩོལ་གྱི་བསྒྲུབ་པའི་མཐར་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་རིང་དུ་སོང་བའི་སར་འདོད་དོ།

这是该藏文段落的简体中文直译：
第二，具标志之地的功德：十圣地中，智慧具足的菩萨们在各地的利益有：依止止观的两方面、依止胜观的两方面、及依止止观双方的共同一面，共五种功德。依止止观的两方面是：以止观心堪能性的力量，刹那刹那间摧毁并消尽一切烦恼智障习气成为恶习依处，这是第一利益。信解行位的止观虽能削弱恶习的相，但无法从根本摧毁，而初地以上则能刹那刹那间从根本摧毁。同样，远离色有、无色有、有为、无为等诸法差别的种种想，心一境性安住于无相，体验法喜，这是第二利益。这两者是属于止观方面的功德。
属于胜观方面的两种功德是：虽然一切法无相一味，但获得十方三世所知法之光明，即经教法安立的无量无边法之光明，以及不加观察而显现与清净境相应的种种缘由。属于止观双方的是：断除烦恼获得解脱，以及持有法身因的证悟，不断向上增进，共五种。这五种的本质前已解说完毕。这五种利益是由菩萨们内自体验而了知的，所以也适合作为地的标志。
在智称论师的注释中，解释了第三种利益后，其后的内容不完整。
第七，地的词义解释：对于自利获得无上菩提已接近，即确定将获得，以及见到能成办他众生之利，因此生起极大欢喜，所以初地称为"极喜地"。第二地远离破戒和小乘作意精进的污垢，所以称为"离垢地"。第三地以三摩地力获得无量法，并为他人作大法光明，因此称为"发光地"。第四地如此修习菩提分法，能如火焰般极为焚烧烦恼障和所知障，因具有此光明，所以此地因焚烧二障而称为"焰慧地"。第五地通达四谛，能使众生成熟，忍受众生的颠倒行为同时守护自心，这两者难以做到，因此智者修习难行且能忍受，所以称为"难胜地"。第六地依靠般若波罗蜜，通过缘起顺观了知轮回，通过逆观了知涅槃，此地中这两种本性明显显现，不住于轮回与涅槃，因此称为"现前地"。第七地是单一道路直通第八地，与第八地相连、临近、紧接，因为已圆满精进的修行，所以被认为是"远行地"。


 །ས་བརྒྱད་པ་ལ་ས་དྲུག་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་དང་། བདུན་པའི་མཚན་མེད་ཀྱི་འབད་རྩོལ་དང་བཅས་པའི་འདུ་ཤེས་གཉིས་ཀྱིས་མི་གཡོ་བར་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། མི་གཡོ་ཞེས་པར་བརྗོད་དོ། །ས་དགུ་པ་ལ་སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་བཞིའི་བློ་གྲོས་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་བཟང་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ས་བཅུ་པ་ལ་དཔེར་ན་སྤྲིན་ཆེན་པོ་ནམ་མཁའ་ལ་ཁྱབ་པ་བཞིན། གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ཚད་མེད་པ་སྤྲིན་ཆེན་པོ་ལྟ་བུས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནམ་མཁའི་ཆོས་སམ་གཏོས་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ན་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་བྱའོ། །ས་བཅུ་པོ་དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་གནས་པ་ཡིན་པས་གནས་པའི་དོན་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། ས་དེ་དང་དེའི་བསྡུས་པའི་ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་དགེ་བ་ཚད་མེད་པ་སྣ་ཚོགས་བསྒྲུབ་པ་ལ། སེམས་རབ་ཏུ་དགའ་བས་དུས་རྟག་པར་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡི། ས་རྣམས་ནི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན་བྷཱུ་མི་ཞེས་པའི་སྒྲ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་འབྱུང་པོ་
2-373b
སེམས་ཅན་དང་རྩི་ཤིང་ནགས་ཚལ་སོགས་ས་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རྟེན་ཡིན་པས་དེས་བརྟེན་ནས་ལྷུང་བའི་འཇིགས་པ་མེད་པ་དང་། ཡུལ་དང་སྤྱོད་ཡུལ་གཞན་དང་གཞན་དུ་བགྲོད་པའི་གཞིར་གྱུར་པ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རྣམས་ཀྱང་འབྱུང་པོ་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རྟེན་གནས་སུ་གྱུར་ཏེ་འཇིགས་པ་མེད་པར་བྱེད་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ས་གོང་མ་གོང་མ་དག་གི་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡི་གནས་སྐབས་དེ་དག་ལ་ཕྱི་ཕྱིར་གོང་ནས་གོང་དུ་འགྲོ་བའམ་བགྲོད་པར་བྱ་བའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་དེ་དག་ཉིད་ནི་སར་འདོད་དོ། །
得地
བརྒྱད་པ་ས་ཐོབ་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་ཐེག་ཆེན་གྱི་དོན་ལ་མོས་པ་ཐོབ་པ་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་དང་། སྤྱོད་པ་ཐོབ་པ་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་དེ་ཉིད་དུ་ཆོས་སྤྱོད་པ་བཅུ་པོ་དག་ལ་འཇུག་པ་དང་། རྟོགས་པ་ཐོབ་པས་དང་པོ་ནས་བདུན་པའི་བར་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། འགྲུབ་པ་ཐོབ་པ་ནི་དག་པའི་ས་གསུམ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྩོལ་མེད་དུ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་མོས་པ་དང་སྤྱོད་པ་དང་རྟོགས་པ་དང་འགྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་ས་ཐོབ་ཚུལ་གྱི་རྣམ་གྲངས་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་སྤྱོད་པ་རྒྱས་པར་ཕྱེ་ན་ཚད་མེད་ལ། མདོར་བསྡུས་ན་ལུས་ཅན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པ་རྣམས་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་སྤྱོད་པ་དང་། ཐེག་པ་དམན་པ་ལ་མོས་པ་ལ་གཙོ་བོར་བྱང་ཕྱོགས་སོ་བདུན་གྱི་སྤྱོད་པ་དང་། དེ་གཉིས་ཀ་
2-374a
མཐུའི་སྒོ་ལ་འདུན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མངོན་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་། གདུལ་བྱ་རྣམས་གདུལ་ཞིང་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་བསྡུ་དངོས་བཞིའི་སྤྱོད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་བཞི་པོ་དེ་ནི་གཙུག་ན་རིན་ཆེན་གྱིས་ཞུས་པའི་མདོ་བཞིན་དུ། བསྟན་བཅོས་འདིར་ཡང་མདོ་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།

这是该藏文段落的简体中文直译：
第八地，因为超越第六地以上的有相想和第七地具有精进的无相想二者，无动摇地任运成就无分别智慧，所以称为"不动地"。第九地具有四无碍解的殊胜善妙智慧，因此称为"善慧地"。第十地，如同大云遍满虚空，以无量陀罗尼和三摩地门如大云般遍满心相续的法界虚空界或广大，因此称为"法云地"。菩萨安住于这十地，若问其安住的含义是什么，因为他们以极为欢喜之心常时恒常安住于修持各地所摄的二资粮无量种种善行中，所以称菩萨地为"安住"。若问为何称为"地"，梵语"bhūmi"（地）在世间是众生、草木、森林等无量依处，依靠它而无坠落之畏惧，也是前往各种境域和行处的基础。同样，菩萨地也成为无量众生所化有情的依止处，令他们无所畏惧，也是不断趣向更高地位无量功德境界的所依，因此这些菩萨安住处被认为是"地"。
第八，获地有四种：获得大乘义理的信解，即信解行地；获得行持，即在信解行地中修行十法行；获得证悟，即从初地到第七地，因已证悟法义；获得成就，即三清净地，因无分别智慧无功用成就。如是，通过信解、行持、证悟和成就四门获得诸地的种类有四种。菩萨道广分则无量，略说则对于信解大乘的有情，以六波罗蜜行；对信解小乘者，主要以三十七菩提分法行；为使二者向往神通之门，以神通行；为调伏和成熟所化众生，以四摄事行。如是这四种菩萨行，如《宝髻所问经》所说，此论也依随该经而解说。
;


 །
以赞叹究竟功德作解
ཞེས་ས་ལམ་གྱི་ཆོས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པའི་སྐབས་བསྡུས་ནས། སྔར་བཤད་པའི་འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ལ་བསྔགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམས་ནི་ས་བཅུ་བགྲོད་ནས་འབྲས་བུའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་ཚུལ་ཡིན་ཏེ། ཚད་མེད་བཞི་ནས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་ཡོན་ཏན་གྱི་བར་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚད་མེད་པ་བཞིའི་ཡོན་ཏན་ལ་བསྔགས་པ་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཅན་ཞེས་པས་སྤྱིར་བསྟན། བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱམས་པ་ཚད་མེད་ནི་སེམས་ཅན་བདེ་བ་དང་ཕྲད་པར་འདོད་པའི་དགོངས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཚད་མེད་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བའི་དགོངས་པ་ཅན་དང་། དགའ་བ་ཚད་མེད་པ་བདེ་བ་མི་འབྲལ་བ་ཡི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ལ་དེ་གསུམ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བདེ་བའི་དགོངས་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཚད་མེད་ནི། ཆགས་སྡང་གི་ཉོན་མོངས་མེད་པར་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་པར་བཞེད་པའི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་པས། དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་
2-374b
ཕན་པ་དང་བདེ་བར་དགོངས་པ་ཅན་སངས་རྒྱས་ཁྱོད་ལ་སྒོ་གསུམ་གུས་པ་ཆེན་པོས་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་སོ། །གཟུགས་ཅན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་རྣམ་ཐར་ནས། འགོག་པའི་རྣམ་པ་ཐར་པའི་བར་རྣམ་ཐར་བརྒྱད་དང་། ནང་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆུང་ངུ་ཟིལ་གནོན་སོགས། དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་ཟིལ་གནོན་བརྒྱད་དང་། ས་ཆུ་མེ་ང་ནམ་མཁའ་རྣམ་ཤེས་སྔོ་སེར་དཀར་དམར་བཅས་ཟད་པ་བཅུ་པོ་འདི་དག་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྲུལ་པ་འབྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་ཡིན་པས། རྣམ་ཐར་གྱིས་རྩོམ། ཟིལ་གནོན་གྱིས་སྦྱོར། ཟད་པར་གྱིས་གྲུབ་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དེ་གསུམ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཉན་རང་གི་དེ་དག་བསྒོམ་པ་ལས་ཆོས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ལ། ཐུབ་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་རྒྱུད་ལ་མངའ་བའི་རྣམ་ཐར་བརྒྱད་ནི་རང་རང་སོ་སོའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་སྒྲིབ་གཉིས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཀུན་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཟིལ་གནོན་བརྒྱད་ནི་དབྱིབས་ཁ་དོག་ཙམ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་མ་ཟད་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། ཟད་པར་གྱིས་ས་སོགས་ཀྱི་སྣང་བས་ཡུལ་ཉི་ཚེ་བར་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། རྒྱལ་བ་ཁྱོད་ཀྱི་མཁྱེན་པས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པས། ཐུགས་སྙོམས་འཇུག་དང་ཉོན་ཤེས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ལས་གྲོལ་བ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཉོན་
2-375a
མོངས་མེད་པ་ནི་ཉན་རང་རྣམས་ཀྱིས་རང་ལ་དམིགས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་མི་སྐྱེ་བར་རྗེས་སུ་བསྲུང་བ་ཙམ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉོན་མོངས་མེད་པས་ནི། སེམས་ཅན་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་འཇོམས་པར་ནུས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་དེའི་ཆེད་དུ་གཤེགས་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་འཇོམས་པར་མཛད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བརྩེ་བ་དང་བཅས་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སྨོན་ནས་ཤེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་གཞན་གྱིས་དྲིས་པ་སོགས་ཀྱི་ཚེ་ཆེད་དུ་བསམས་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་སྒོ་ནས་ཅི་རིགས་ཤེས་ཀྱི། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཐོགས་མེད་དུ་ཤེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་། རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་བཞག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་དྲི་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལན་ལྡོན་པར་ནུས་པའང་མ་ཡིན་ནོ།

这是该藏文段落的简体中文直译：
以赞叹究竟功德作解
如是总结道地之法、菩提分法的本质已显示后，对前述果位大菩提的功德以赞颂偈加以赞叹，这是通过十地而获得果位功德的方式，从四无量到六波罗蜜的功德，以及直至佛地特性分析的两偈所示。对佛陀四无量的功德赞叹："于诸众生一切处具有悲心"，这是总说。特别地，慈无量是愿众生获得安乐的意趣，悲无量是愿众生远离痛苦的意趣，喜无量是愿众生不离安乐的意趣，这三者是对众生的安乐意趣；舍无量是愿离贪嗔烦恼而住于平等的意趣。如是，对一切众生具有利益和安乐意趣的佛陀，我以三门大恭敬向你顶礼。
从有色观色解脱门，乃至灭尽解脱门，共八解脱；以内有色想而制伏外色小等，形色与显色制伏共八；地水火风空识，以及青黄白红等十遍处。这些是熟练定境变化的道路，故以解脱门开始，以胜处修习，以遍处成就。佛陀的这三种无分别智慧的本性任运成就，胜过世间和声闻缘觉修习的功德。能仁佛陀心续所具八解脱，不仅是各自从违品中解脱，更是从二障及习气一切中完全解脱；同样，八胜处不仅胜伏形色，更是胜伏一切世间；十遍处不仅仅以地等所显充满局部境域，而是佛陀你的智慧遍满一切所知，你心入等持，从烦恼障和所知障解脱，我向你顶礼。
无烦恼是声闻缘觉仅针对自身，守护众生不生烦恼；而如来的无烦恼能摧毁一切众生的全部烦恼，为生起烦恼的众生前去摧毁其烦恼，对一切有烦恼的众生具有悲悯，我向你顶礼。愿智，声闻们在他人询问等时特意思考，通过入定方式根据情况了知，但不能无碍了知一切所知，也不能恒时安住等持，也不能回答一切提问。


 །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྨོན་ནས་མཁྱེན་པ་ནི་དེ་ལས་ལྡོག་པའི་ཁྱད་པར་ལྔ་དང་ལྡན་ཏེ། རྩོལ་བ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་མི་མངའ་བའམ། སྙོམས་འཇུག་ལ་ལྟོས་མི་དགོས་པས་ཆགས་པ་མི་མངའ་བ་དང་། ཤེས་སྒྲིབ་སྤངས་པས་ཤེས་བྱ་གང་ལ་ཡང་ཐོགས་པ་མི་མངའ་བ་དང་། རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་བཞག་པ་ལས་གཡོ་བ་མེད་ཅིང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་གང་དང་གང་དྲིས་པའི་འདྲི་བ་ཀུན་གྱི་ལན་ལྡོན་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་སོ། །སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་བཞི་ནི། རྟེན་ཆོས་དང་བརྟེན་པ་དོན་གཉིས་ནི་གང་བཤད་པར་བྱ་བ་དང་། གསུང་སེམས་
2-375b
ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐད་དུ་གོ་བའི་ངེས་པའི་ཚིག་དང་། ཤེས་བྱ་མཐའ་དག་མཁྱེན་པའི་སྤོབས་པ་མཐའ་གཏུགས་པ་མེད་པ་གཉིས་ནི་འཆད་པར་བྱེད་པ་ལ། བློ་གྲོས་རྟག་ཏུ་ཐོགས་པ་མི་མངའ་བ་འགྱུར་བ་ཡི་སྒོ་ནས། དམ་པའི་ཆོས་ལེགས་པར་སྟོན་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ནི། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་ཤེས་ཀྱིས་གདུལ་བྱ་གང་ན་གནས་པ་དེར་གཤེགས་ནས། གཞན་སེམས་ཤེས་པས་དེའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་མཁྱེན་པར་མཛད་དེ། ལྷའི་རྣ་བའི་མངོན་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་དེ་དག་སོ་སོའི་སྐད་ཀྱིས། སྔོན་གནས་ཤེས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་གང་ནས་འདིར་འོང་བ་དང་། ལྷའི་མིག་གི་མངོན་ཤེས་ཀྱིས་མ་འོངས་པ་ན་སྐྱེ་བའི་གནས་གང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཟག་ཟད་ཀྱི་མངོན་ཤེས་ཀྱིས་འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ལ་ལེགས་པར་གདོམས་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །མཚན་བཟང་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་དང་ལྡན་པ་ནི། ལུས་ཅན་ཀུན་གྱིས་ཁྱོད་ཀྱི་སྐུ་མཐོང་བ་དང་། འདི་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་ནོ་ཞེས། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཡིན་པ་ལེགས་པར་འཚལ་བའམ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞིང་། མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་ཡིད་རབ་ཏུ་དང་བར་མཛད་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཡོངས་སུ་དག་པ་བཞི་ནི། རྟེན་ནམ་གནས་སམ་ལུས་ཡོངས་སུ་དག་པས་རྟེན་གསར་དུ་ལེན་པ་དང་། རྟེན་དེས་ཇི་སྲིད་དུ་གནས་པ་དང་། ཚེའི་འདུ་བྱེད་གཏོང་བ་ལ་བཞེད་པ་བཞིན་དུ་དབང་འབྱོར་བ་དང་།
2-376a
དམིགས་པ་དག་པས་སྔོན་མེད་གསར་དུ་སྤྲུལ་པ་དང་། སྔར་ཡོད་པ་རྣམ་པ་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་སྒྱུར་བ་ལ་མངའ་བརྙེས་པ་དང་། སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མངའ་མཉེས་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་དག་པས་ཡེ་ཤེས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་མངའ་བརྙེས་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།

这是该藏文段落的简体中文直译：
佛陀的愿智具有与声闻相反的五种特殊性：无需功用而任运成就，无烦恼习气，或因不依赖禅定而无执着；因断所知障而于任何所知无碍碍；恒时安住等持而不动摇；能够回答一切众生所问的一切问题，我向你顶礼。四无碍解：所依法与所诠义二者是所解说的内容，以及能使一切众生通达的语言和无穷尽的了知一切所知的辩才二者是能解说的方式，智慧恒时无碍而变化，善巧宣讲正法的你，我向你顶礼。六神通：以神足通前往所化众生所在之处，以他心通了知其心行八万四千种，以天耳通力了解众生各自语言，以宿命通知晓众生从何处来此，以天眼通知晓未来将往生何处，以漏尽通善巧教导出离轮回的方法，我向你顶礼。具足三十二相及八十种随形好，令一切有情见到你的身相，知晓"这是一位大士"，认识到你是圣者，仅仅见到就使心生净信，我向你顶礼。四清净：依处清净，故能随意自在地获取新身，住世多久，以及舍弃寿行；所缘清净，故能自在创造前所未有的化身，以及将已有者变化为其他形态；心清净，故能自在入定；智慧清净，故能获得不可思议的智慧，我向你顶礼。
;
Human: 这些是用于人类学和语言学术用途，请完整直译成简体中文，不要意译缩略，如果文件中有重复的部分也照译不要省略，藏文不要对照输出; 遇到原文是对仗诗歌体时译文也请尽量对仗; 如遇种子字和咒语，以（藏文，梵文拟音，梵文天城体，梵文泰卢固体，汉语字面意义，汉语拟音）六种形式按照紧凑而不省略的长句排列显示： །སྟོབས་བཅུ་ནི། མཁྱེན་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་སྒོ་ནས། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཛད་འབྲས་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་མེད་ལ་མི་འཇིགས་ཤིང་། ལས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་དུ་གྱུར་པ་སྔོན་དང་མ་འོངས་པ་ན་འབྲས་བུ་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་དང་། ཡུལ་གང་ཞིག་ཏུ་ནུས་པ་ཅི་ཙམ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཏེ་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་ཤིང་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ལ་མི་འཇིགས་ཤིང་། ཁམས་སྣ་ཚོགས་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མཐའ་ཡས་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་ལམ་སྟེ་གང་ནས་གང་དུ་འགྲོ་བ་སྤྱིར་འཁོར་བ་ནས་ཐར་པར་འགྲོ་ཚུལ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་ངན་འགྲོ་ནས་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་ཚུལ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་ཇི་ལྟར་འཇུག་ཚུལ་དང་། བསམ་གཏན་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ་སྒྲིབ་པ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མི་འཇིགས་ཤིང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཤེས་པ་གང་གིས་ཉོན་མོངས་སྐྱེད་པ་དང་སྤོང་བ་ཐམས་ཅད་ཤེས་ཤིང་། སྔོན་གྱི་གནས་ཀྱི་མཐའ་སྟེ་རང་གཞན་ཀུན་གྱི་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མི་འཇིགས་ཤིང་། འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཇི་ལྟར་ཤི་ཞིང་གང་དུ་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་ནི། རང་གཞན་
2-376b
ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པའི་ཚུལ་ལ་མི་འཇིགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་པོ་ཡི། རྨད་བྱུང་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་ཀ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཤེས་ནས། ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ཅན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཟུར་ཆག་ཅན་དང་། ཚེས་གྲངས་ལེན་པ་དང་། སྡིག་པ་སྦྱོང་བ་དང་། གསང་སྔགས་བཏོན་པ་སོགས་ཀྱིས་གཞན་དག་བསླུས་ནས་ཁ་ནས་མཆིལ་མ་བཏོན་ཏེ་རུས་སྦལ་དང་རི་བོང་གི་སྤུ་དང་ཐལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ། གསལ་བར་མཐོང་བས་རི་མོ་ལྟར་བྲིས་པའམ། གཞན་གྱིས་ཁྲིད་པ་བཞིན་དུ་ལུང་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཡི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཕྱག་འཚལ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་སྐྱབས་དམ་པ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་སྐྱབས་གསུམ་ལ་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་འདུས་ཤིང་། ལུས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱབས་དང་མགོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱག་གི་ཡུལ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། སློབ་དཔོན་འཕགས་པའི་ཕྱག་བཅུ་པ་ལས་ཕྱག་བྱའི་ཡུལ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྒྱལ་བ་རྣམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་ཡིན་གྱི། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཕྱག་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་དག་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་འཕགས་གྱུར་པ། །དེ་དག་ལ་ཡང་ཁྱད་པར་ཕྱག་བྱ་ཡི། །ལྷ་དབང་ལ་སོགས་ཁྱད་འཕགས་གྱུར་པ་ལ། །གང་ཕྱིར་མི་བྱེད་དེ་ཕྱིར་ཁོ་བོས་མིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་
2-377a
ཆོས་བསྟན་པ་ཡིས་ས་ལམ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་བཤད་པའི་རྗེས་ལ། འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ། རང་ལྡན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། གཞན་ལྡན་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་དང་། རང་གཞན་ལྡན་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ་སྐུ་གསུམ་དང་། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡོན་ཏན་ཕྲིན་ལས་ལྔའི་སྒོ་ནས་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་རྣམས་བསྡུས་ཏེ་དེ་ལ་བསྔགས་པའི་སྒོ་ནས་སྐྱབས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་འོས་པར་བསྟན་པའི་ཚིག་གིས་མཚམས་སྦྱར་ནས། ད་ནི་སྟོན་པས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གསུངས་པའི་ངེས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། ཐོགས་མེད་ཀྱིས། ཐེག་ཆེན་ལ་དད་པ་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བསྟན་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་མདོ་སྡེ་སྤྱིའི་གཏན་ཚིགས་དང་། ཐེག་ཆེན་གྱི་མདོ་སྡེའི་གཏན་ཚིགས་གཉིས་ཀྱིས་མདོར་བསྟན། ཐེག་ཆེན་གྱི་མདོ་སྡེ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་། ཁས་བླངས་ནས་སྐུར་འདེབས་འགལ་བ་དང་། ཁས་བླངས་ནས་འགལ་བ་ཡང་མི་འཐད་པས་ཁས་བླང་བར་རིགས་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་རུང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་ཆེན་ལ་སྐུར་འདེབས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་ཀྱང་བསྟན་པ་སྟེ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་གསུམ་གྱིས་སྒྲུབ་པར་མཛད་དོ། །དེ་ལ་མདོར་བསྟན་པ་ནི།;
2-377b


 །སྟོབས་བཅུ་ནི། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མིན་ཤེས་པས་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་འམ་ཐབས་ལ་བསླུ་བའི་བདུད་འཇོམས་ཏེ། བདེ་འགྲོའི་རྒྱུ་མིན་པ་འཚེ་བ་ཅན་གྱི་མཆོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་བདེ་འགྲོ་ཐོབ་པའི་ཐབས་ལ་བསླུ་བ་དེ་ལྟ་བུ་འཇོམས་པ་དང་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས། ལས་ཀྱི་དབང་མ་གཏོགས་པར་དབང་ཕྱུག་སོགས་ཀྱིས་རང་དབང་དུ་སྐྱབས་བྱེད་མི་ནུས་པར་བསྟན་པས་སྐྱབས་ལ་བསླུ་བའི་བདུད་འཇོམས་པ་དང་། ཀུན་ཉོན་དང་རྣམ་བྱང་གི་བསམ་གཏན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བསམ་གཟུགས་ཐོབ་པ་ཙམ་གྱིས་འཁོར་བ་ལས་ཐར་ཞིང་དག་པར་ལྟ་བའི་དག་པ་ལ་བསླུ་བའི་བདུད་འཇོམས་པ་དང་། སྟོབས་ལྷག་མ་བདུན་གྱིས། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་བསླུ་བའི་བདུད་འཇོམས་ཏེ། ཁམས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱི་རིགས། མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དད་པ། དབང་པོ་སྣ་ཚོགས་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གདུལ་བྱའི་དད་སོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལས་སྣོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མཁྱེན་
2-376b
ནས། སྔོན་གནས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། འཆི་འཕོ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་གཉིས་ཀྱིས་ལམ་གྱི་རྟེན་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་དང་། ཟག་ཟད་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་འབྲས་བུ་མཁྱེན་ནས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་དེ་ལྟར་བསྟན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་གྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལས་གཞན་དུ་བསླུ་བར་བྱེད་པའི་བདུད་འཇོམས་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་སྟོབས་བཅུའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་སོ། །མི་འཇིགས་པ་བཞི་ནི་རང་དོན་དུ་རྟོགས་པ་ཕུན་ཚོགས་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མངའ་བ་དང་། སྤངས་པ་ཕུན་ཚོགས་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་སྒྲིབ་གཉིས་བག་ཆགས་དང་བཅས་སྤངས་པ་དང་། གཞན་དོན་དུ་ལམ་སྟོན་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་ཡང་དག་པ་སྟོན་པ་དང་། ལམ་གྱི་གེགས་སྟོན་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ། ལམ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་བགེགས་སམ་གེགས་བྱེད་པ་བདག་ལྟ་དང་ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་རྣམས་ཀྱིས་འཁོར་བ་ལས་ཐར་པའི་གེགས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པར་བདེན་པའི་གསུང་ཚད་མ་དང་ལྡན་པར་སྟོན་པར་མཛད་པ་ལ། ལྷའམ་བདུད་དམ་ཚངས་པའམ་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེའམ་མུ་སྟེགས་ཅན་གཞན་དག་གིས། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཞེས་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་རྒོལ་བས་ནམ་ཡང་མི་བརྫི་བ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །བསྲུང་བ་མེད་པ་ནི། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ལ་
2-377a
ཉེས་པའི་དྲི་མ་གཏན་ནས་མི་མངའ་བས་གཞན་གྱིས་ཤེས་སུ་དོགས་ནས་བཅབ་པའམ་འཛེམ་དགོས་པ་གང་ཡང་མེད་པས་སྒོ་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་པ་སྦ་བའམ་བསྲུང་བ་མེད་པར་གནས་བཞིན། སྐྱོན་བྱུང་ན་ཆེད་དུ་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱ་བའི་བསྙེལ་བ་ལྟ་བུ་མི་མངའ་བར། འཁོར་གྱི་ནང་ན་བག་མི་ཚ་ཞིང་སེང་གེ་བཞིན་དུ་བག་བརྐྱང་བའི་གསུང་གིས་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། ཆོས་ཉན་པ་ལ་ཆགས་པ། མི་ཉན་པ་ལ་སྡང་བ། ཉན་མི་ཉན་གཉིས་ཀ་ལ་ཆགས་སྡང་སྐྱེ་བ་མེད་པས་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ན། ཆགས་པ་དང་སྡང་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གཉིས་སྤངས་པས་འཁོར་གྱི་ཚོགས་ཀུན་ནས་སྡུད་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།

这是该藏文段落的简体中文直译：
十力是：以知晓处非处力，了知因与非因，摧伏引导至善趣与恶趣之因或方法的欺诳魔；即摧伏如以有害的祭祀等非善趣之因而谎称为获得善趣方法的此类欺诳。以业异熟智力，显示除业力外，自在天等无法自主提供庇护，从而摧伏欺诳庇护的魔。以遍知染污与清净禅定的力，摧伏以为仅获得色界与无色界禅定就能解脱轮回并视为清净的欺诳魔。以余下七力，摧伏欺骗众生不令通过大乘而出离的魔：以知一切界力了知种性；以知种种胜解力了知信心；以知种种根力了解所化众生信等的差别，了知器的差异；以宿住随念力和死生智力了知道的所依；以知一切至处道力了知道的本质；以漏尽智力了知出离的果，如是了知后向所化众生宣说，从而摧伏欺诳众生不令通过大乘道而出离的魔。具足如是十力功德的你，我向你顶礼。
四无畏是：自利方面，无畏地宣称具足证悟圆满，即拥有一切种智；无畏地宣称具足断除圆满，即断除二障及习气；利他方面，无畏地教示道路，即教导从轮回确定出离的正确道路；无畏地指出道路障碍，即真实教导以我见、贪著等烦恼为障碍或妨碍，阻碍从轮回解脱。在此教导上，具有真实可信的言教，不会被任何天神、魔众、梵天、沙门、婆罗门或其他外道以"并非如此"的如法诘难所屈服，我向你顶礼。
无护是：身语意完全无有过失垢染，无须担心被他人知晓而隐藏或回避，因此三门行为无需隐藏或保护而安住。若有过失，也无需特意保持舍心的忘念。在众会中无有羞怯，如狮子般自在舒展，以此说法。对于听法者无贪，对不听者无嗔，对于听者与不听者两者皆无贪嗔，因此具足三种正念现前，因断除贪嗔两种烦恼而能摄集一切眷属，我向你顶礼。


 །བག་ཆགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་ནི་ཀུན་མཁྱེན་ཁྱོད་ལ་གྲོང་དུ་བསོད་སྙོམས་སོགས་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུ་བ་དང་། ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་པ་ལ་གནས་པ་ཀུན་ལ་དུས་རྟག་པར་ནི། ཀུན་མཁྱེན་མིན་པའི་སྤྱོད་པ་མི་མངའ་སྟེ། གཤེགས་པ་དང་བཞུགས་པ་སོགས་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་གཟིགས་ཤིང་མཁྱེན་ལ་མཉམ་པར་བཞག་བཞིན་པ་ལས་མི་འདའ་བས་འཁྲུལ་བའི་སྤྱོད་ལམ་ཀུན་མཁྱེན་མིན་པར་སྐྱོན་གདགས་སུ་རུང་བའི་གཞི་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡང་མི་མངའ་བས་ཀུན་མཁྱེན་ཞེས་པའི་མཚན་ཡང་དག་པའི་དོན་དང་ལྡན་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ལ་ཉོན་མོངས་མེད་ཀྱང་བག་ཆགས་མ་སྤངས་པའི་དབང་གིས། འགྲོ་བའི་ཚེ་ན་རེས་འགའ་གླང་པོ་མྱོས་པ་དང་ཤིང་རྟ་སོགས་
2-377b
དང་ཐུག་པ་དང་། སྦྲུལ་ནག་པོ་རྐང་པས་བརྫི་བ་དང་། ནག་འཐིབས་པོར་ལམ་ནོར་བ་དང་། སྤྲེའུ་ལྟར་མཆོང་བ་དང་། གད་མོ་རྟ་གད་དུ་ཆེར་རྒོད་པ་སོགས་མ་བརྟགས་པའི་སྤྱོད་ལམ་ཅི་རིགས་སྐབས་སུ་འབྱུང་སྲིད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ལ་དེ་ལྟ་བུ་གཏན་མི་མངའ་བའོ། །བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བ་ནི། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་ཁྱོད་ནི་ནམ་ཡང་དུས་ལས་མི་འདའ་བས། གང་དང་གང་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་རྟག་ཏུ་དོན་མངའ་བ་ཡི་སྒོ་ནས། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་མི་བསྙེལ་བ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི། ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀུན་ལ་ཉིན་དང་མཚན་དུ་ལན་དྲུག་གིས་བརྩོན་པས་དུས་རྟག་ཏུ་ནི། སོ་སོར་གཟིགས་ཤིང་སུ་ཞིག་རྒུད་སུ་ཞིག་དར། སུ་ལ་ཐབས་གང་གིས་ཕན་གདགས་པར་བྱ་ཞེས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ནི་ངོ་བོའོ། །དེ་ནི་བྱེད་ལས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས། དེ་ལྟ་བུའི་ཕན་པར་དགོངས་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ནི། སྐུ་ལ་འཁྲུལ་པ་མི་མངའ་བ་དང་། གསུང་ལ་ཅ་ཅོ་མི་མངའ་བ་དང་། ཐུགས་ལ་དྲན་པ་ཉམས་པ་མི་མངའ་བ་དང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ཐུགས་མི་མངའ་བ་དང་། འདུ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་མི་མངའ་བ་དང་། མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་མི་མངའ་བ་སྟེ། སྤྱོད་པ་ཡིས་བསྡུས་པ་དྲུག་དང་། འདུན་པ་བརྩོན་འགྲུས་དྲན་པ་ཏིང་འཛིན་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལས་ཉམས་པ་མི་མངའ་བ་ནི་རྟོགས་པ་ཡིས་བསྡུས་པ་དྲུག་དང་། གཞུང་ལ་ལར་ཏིང་འཛིན་
2-378a
མི་བགྲང་བར་རྣམ་གྲོལ་གཟིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་དྲུག་ལ་བཞེད་པ་ཡོད་དེ་མདོ་ཐ་དད་ཀྱི་དགོངས་པའོ། །འདས་པའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་འཇུག་པ་དང་། དེ་བཞིན་ད་ལྟ་དང་མ་འོངས་པ་ལ་སྦྱར་བ་གསུམ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གསུམ་དང་ནི། སྐུའི་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། དེ་བཞིན་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་སྟེ་ཕྲིན་ལས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཆོས་གཞན་དང་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་བླ་མ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི། སྐུ་གསུམ་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའམ་རྣམ་པ་ཀུན་མཁྱེན་པ་ཉིད་བརྙེས་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བརྙེས་པས་དབྱིངས་དག་པ་གཉིས་ལྡན་ཐོབ་པ་ཟབ་མོ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་མཉེས་པས་ཡེ་ཤེས་བཞི་ཐོབ་པ་ཐུན་མོང་མིན་པར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་བརྙེས་པས་ནམ་མཁའ་ཇི་སྲིད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྣ་ཚོགས་མཛད་པ་འཇིག་རྟེན་འདས་པར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། །གཟུགས་སྐུ་གཉིས་བསྡོམས་ཏེ་རྒྱ་ཆེ་བ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་བརྙེས་ནས་དེའི་བྱེད་ལས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་དག་གཅོད་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།

这是该藏文段落的简体中文直译：
习气完全摧伏是：遍智的你，无论是在村落中为托钵等而行走，还是在内心安住于正等持，恒常时中，都不具有非遍智的行为。在行走与安坐等一切威仪中，都是通晓一切、了知一切，不离等持，没有任何可被指责为迷乱威仪、非遍智的丝毫过失基础，因此，你具有"遍智"这一名称的真实含义，我向你顶礼。虽然声闻阿罗汉们已断烦恼，但由于未断习气，故在行走时，有时会遇到发狂的大象和车辆，会踩到黑蛇，会在黑暗中迷路，会像猴子般跳跃，会放声大笑等，可能会出现各种不经检查的威仪，而佛陀则完全没有这些行为。
无忘失是：你在利益一切众生的事业中从不失时，所作一切事恒时都具有意义，因此在利益众生上无忘失，我向你顶礼。大悲是：对十方一切世界日夜六时勤勉地恒常观察，谁衰落，谁繁盛，谁应以何种方法得到帮助，如此具有大悲是其本质。其作用是利益一切众生，对如此具有利益意趣的你，我向你顶礼。十八不共法是：身无误失，语无喧杂，念无忘失，无不等持心，无种种想，无不观察舍，这六种为行为所摄；意乐、精进、念、定、慧、解脱不退失，这六种为证悟所摄。在某些论典中不计算"定"，而是以解脱见智作为第六，这是不同经典的意趣。对过去无贪著无障碍的智慧运行，同样适用于现在和未来，这三种为智慧所摄；身业一切皆以智慧为先导、随顺智慧，同样语业和意业也如是，这三种为事业所摄。如是，具足佛陀独特的、不共他者的十八种法，成为一切声闻缘觉之上师的你，我向你顶礼。
一切相智性是：以三身获得具有一切相最胜的大菩提，或者获得遍知一切相的智性。获得法身，证得法界二清净，是证得甚深菩提；获得圆满受用身，证得四智，是证得不共菩提；获得化身，尽虚空际广作种种利益众生事业，是证得出世间菩提。两种色身合称为广大菩提。如是证得大菩提后，其作用是在一切方面断除一切众生的疑惑，我向你顶礼。


 །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ཡོན་
2-378b
ཏན་མཐར་ཕྱིན་པ་ནི། ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མི་མངའ་བས་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཉེས་པ་གཏན་མི་མངའ་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། རྒྱུད་འཁྲུགས་པའི་རྙོགས་པ་གཏན་མི་མངའ་བས་བཟོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པ་མི་མངའ་བ་བརྩོན་འགྲུས་དང་། རྟག་ཏུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་མི་གཡོ་བ་བསམ་གཏན་དང་། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་རྟོག་གི་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྫོགས་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་དོན་བསྡུས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི། ངོ་བོ་ནི་དམ་པའི་དོན་ནམ་དེ་བཞིན་ཉིད་རང་བཞིན་རྣམ་དག་གློ་བུར་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་དག་པ་གཉིས་ལྡན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་ནི་གྲུབ་པ་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་ནི་ས་ཀུན་ལས་ངེས་པར་གོང་ནས་གོང་དུ་སོང་སྟེ་མཐར་ཕྱིན་པའོ། །འབྲས་བུ་ནི་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་མཉམ་པ་མེད་པའོ། །བྱེད་ལས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མཛད་པའོ། །ལྡན་པ་ནི་སྟོབས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ནམ་ཡང་མི་ཟད་པ། ཉན་རང་གི་བྱང་ཆུབ་དང་མཉམ་པ་མེད་པ་ལྡན་པའོ། །འཇུག་པའམ་དབྱེ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་དེ་ནི་མ་དག་པའི་འཇིག་རྟེན་དག་ན་སྣང་བ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་། དག་པའི་གདུལ་བྱར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ནའང་སྣང་བ་ལོངས་སྐུ་ཡིན་ལ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་མ་གཏོགས་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱིས་
2-379a
རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་མི་མཐོང་ངོ་། །འདིས་གཞུང་རྫོགས་པ་ཡིན་ཡང་འགྲོ་དོན་འཕེལ་བའི་རྟེན་འབྲེལ་དུ་མཁས་པ་དག་གིས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་མཇུག་ཏུ་སྦྱར་བ་ནི། དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཆོས་སྐུ་དེ་ཡིས་མཐུས། །གདུལ་བྱའི་སྐལ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། །སྲིད་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཇི་སྲིད་གནས་ཀྱི་བར་དུ། སངས་རྒྱས་ཆོས་སྐུ་དེ་ཡི་མཛད་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་ངོ་། །འདིས་ནི་ཕྲིན་ལས་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་སྤྱོད་པ་དང་མཐར་ཐུག་པའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པ་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།། །།
结义拔文
བཞི་པ་མཇུག་གི་དོན་མཛད་བྱང་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ། འཕགས་པ་བྱམས་པས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ། །ཞེས་དང་། འགྱུར་བྱང་ནི། རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཤཱཀྱ་སིཾ་ཧ་སྟེ་ཤཱཀྱ་སེང་གེ་ཞེས་པ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བནྡེ་སྐ་བ་དཔལ་བརྩེགས་ལ་སོགས་པས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ། སླད་ཀྱི་པཎྜི་ཏ་པ་ར་ཧི་ཏ་དང་། བྲམ་ཟེ་ཆེན་པོ་སད་ཛ་ན་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་རྔོག་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཅུང་ཟད་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ་ཞེས་སོ། །ཨེ་མ། སྐལ་མང་ཚོགས་ཀྱིས་རྙེད་དཀའི་ཐེག་ཆེན་ཆོས་ཚུལ་ཀུན་འདུས་པ། །རྒྱལ་ཚབ་མཆོག་གི་བསྟན་བཅོས་འདི་དོན་བཤད་དང་ཉན་བྱས་ན། །ཐེག་ཆེན་ཆོས་ཀུན་འཆད་ཉན་བགྱིས་པའི་ཕན་ཡོན་ཀྱང་ཐོབ་པ། །ཤིང་རྟ་ཆེན་པོས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལས་བཤད་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། །ཐེག་མཆོག་ཆོས་ཀྱི་བདུད་རྩིའི་
2-379b
དགའ་སྟོན་ནི། །མཐའ་ཡས་འགྲོ་ལ་རབ་ཏུ་བཀྱེ་བའི་སླད། །བསྟན་པ་མཆོག་ལ་རབ་ཏུ་གུས་པ་དང་། །གཞན་ལ་ཕན་པར་འདོད་པས་འདི་བྱས་སོ།

这是该藏文段落的简体中文直译：
圆满六波罗蜜功德是：因无执着而圆满布施波罗蜜；同样，因完全无过失而圆满持戒；因心相续全无烦扰混乱而圆满忍辱；因对众生利益不安住于舍而圆满精进；因恒时不离三摩地而圆满禅定；因对一切法无分别戏论而圆满智慧波罗蜜，我向你顶礼。
总结佛地的含义，即佛地特性的分析：其本质是胜义或如来，自性清净且远离客尘垢染的二清净大菩提的成就。其因是从一切地中不断向上趣入而到达究竟。其果是成为一切众生中最胜，无与伦比。其作用是令一切众生获得解脱。其所具是力等功德永不穷尽，无与二乘菩提相等者。其运作或分类是：佛陀在不清净世界现为化身，在清净所化众生的佛坛城中现为受用身，而法身除佛陀自身外，天人等一切众生皆不能见。
虽然此文已完结，但为增益利生的缘起，智者在末尾添加了一偈：如是，以法身之力，随众生根机，只要轮回世界存在，佛陀法身的事业不断生起。这是显示事业不间断的教示。
《大乘经庄严论》中行为与究竟品第二十一的解释。
第四，结尾部分著作跋文是：《大乘经庄严论》偈颂，由圣者弥勒所著，完毕。
译文记录是：由印度堪布释迦狮子（即释迦狮）和主校译师班德萨迦巴扎（吉祥积）等人翻译、校订并整理，后由班智达巴拉希塔、大婆罗门萨达扎那和译师悟慧智（译者注：即译师岩·智慧）略作修改，善加解释后确定。
奇哉！由多生积累的福德才能获得的大乘法门集合，若解说和聆听此殊胜佛子著作的含义，便能获得解说和聆听一切大乘法的利益，因为如同大车（译者注：指龙树）所解释的《菩萨地》相同。为了向无边众生广大开展殊胜大乘法的甘露盛宴，以对至上教法的极大恭敬和利益他人的愿望撰写此论。


 །འདིར་འབད་དགེ་ཚོགས་རབ་དཀར་ཟླ་འོད་ཀྱིས། །འགྲོ་བློའི་ཀུནྡ་གཞོན་ནུ་ཁ་ཕྱེ་ཞིང་། །ལེགས་བཤད་བསུང་ཞིམ་ཕྱོགས་སུ་ཁྱབ་པ་ཡིས། །འགྲོ་ཀུན་སེམས་ཀྱི་རྙོགས་པ་དྭངས་གྱུར་ཅིག །བདག་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ། །འཇམ་པའི་དབྱངས་དང་རྒྱལ་ཚབ་མ་ཕམ་པའི། །དགྱེས་སྤྱན་ཨུཏྤལ་བཞད་པས་གཟིགས་བཞིན་དུ། །རྒྱལ་སྲས་སྤྱོད་པ་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་གྱུར་ཅིག །ནམ་མཁའི་མཐར་ཁྱབ་མཐའ་ཡས་འགྲོ་བ་ཀུན། །ཐེག་པ་མཆོག་གི་ལམ་ལ་རབ་ཞུགས་ནས། །རྫོགས་སྨིན་སྦྱང་པ་རྒྱ་མཚོའི་མཐར་ཕྱིན་ཏེ། །ཐམས་ཅད་གཟིགས་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་ཤོག །ཅེས་པའང་ལྕགས་ཕག་གི་ལོར་རྗེ་བཙུན་མཁྱེན་པའི་བདག་པོའི་རིག་སྔགས་བཟླ་བའི་བཅད་རྒྱའི་ཚེ་དབྱར་ཕྱོགས་ཞག་བཞི་བཅུ་ཙམ་གྱི་ཐུན་གསེང་ལ། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་བློ་བརྟན་གྱི་འགྲེལ་པ་གཞིར་བཞག་བྱས་ནས་དོན་གསལ་བར་བསྡུས་ཏེ་མི་ཕམ་འཇམ་དབྱངས་རྒྱ་མཚོས་བཀོད་པ་དགེ་ལེགས་སུ་གྱུར་ཅིག །མངྒ་ལཾ། །༄། །ཤྲཱིཿཤྲཱིཿཤྲཱིཿབི་ཛ་ཡནྟུ། དགའ་ལྡན་ལྷ་བརྒྱའི་བདག་པོ་མ་ཕམ་པ། །ཐུབ་པའི་ཅོད་པཎ་ཉིད་ཀྱི་གཙུག་ན་བཀོད། །བྱམས་ཆེན་རྒྱལ་བ་གཉིས་པ་ཆོས་ཀྱི་རྗེ། །རྒྱལ་ཚབ་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་ཞབས་ལ་འདུད། ༡། གང་གི་ལེགས་གསུངས་ཆོས་ཀྱི་རྔ་བོ་ཆེ། །ཕྱོགས་བཅུའི་ཞིང་ཀུན་ཁྱབ་པར་རྗེས་འགྲོ་
2-380a
བའི། །ཆོས་ཚུལ་ནོར་བུའི་སྤྲིན་གྱི་བླ་བྲེ་བྲེས། །འགྲོ་བའི་ཉོན་མོངས་མེ་དབལ་བཅོམ་པར་མཛད། ༢། ཐུབ་པའི་མདོ་སྡེ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ། །རྟོགས་པར་དཀའ་བ་འབུམ་ཕྲག་མང་པོ་ཡི། །ཟབ་རྒྱས་གནད་དྲིལ་རྡོ་རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི། །རྒྱན་ཕྲེང་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་སྤྱི་བོར་བཅིངས། ༣། སྔོན་རབས་འགྲེལ་པ་ངོ་མཚར་རྣམ་མང་ཡང་། །བློ་གྲོས་ཐོགས་མེད་མཁས་མཆོག་མི༷་ཕ༷མ་རྗེའི། །རྣམ་གྲོལ་ཐེག་མཆོག་བདུད་རྩིའི་དགའ་སྟོན་འདི། །ས་གསུམ་སྐལ་བཟང་སྐྱེ་བོའི་མིག་གཅིག་པུ། ༤། འདི་ཀོ་ལྷར་བཅས་འཇིག་རྟེན་ཀུན་གྱི་རྒྱན། །སྡེབ་ལེགས་དོན་བཟང་པདྨ་རྒྱས་པ་བཞིན། །དེ་ཕྱིར་ཐར་འདོད་རྣམས་ལ་སྨན་པའི་བློས། །སྐྱབས་མཆོག་འཇམ་དབྱངས་བླ་མ་རྒྱལ་ཚབ་རྗེའི། ༥། ཟག་མེད་ཐུགས་ཀྱི་དགོངས་པ་རྫོགས་པ་དང་། །མཁའ་མཉམ་འགྲོ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་འཕེལ་ཆེད། །སྐུ་དབོན་བསླབ་ལྡན་དགེ་ལེགས་རྒྱ་མཚོ་དང་། །ཉེ་གནས་ཞིང་སྐྱོང་བཅས་ཀྱིས་གུས་སྦྱོར་གྱིས། ༦། རྣམ་དཀར་སྤར་གྱི་འདུ་འགོད་འཕྲུལ་པ་འདི། །སྡེ་བཞི་དགེ་བཅུའི་ཆོས་མཛོད་མཛེས་པའི་རྒྱན། །ཇི་སྲིད་ནམ་མཁའ་གནས་པར་མི་འཛད་པའི། །ཆོས་སྦྱིན་གཏན་པ་མེད་པའི་སྒོ་འཕར་དབྱེ། ༧། འདིར་དགེས་བདག་གཞན་ཡིད་ཅན་རྒྱ་མཚོ་རྣམས། །བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་པ་རྒྱ་མཚོར་གཞོལ་བ་དང་། །སྤང་རྟོགས་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོར་དབང་འབྱོར་ནས། །སྐུ་དང་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་ཐོབ་པར་ཤོག །༨ཅེས་པའི་སྤར་བྱང་སྨོན་ཚིག་འདི་ཡང་
2-380b
འཇམ་དབྱངས་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་དགེ་ལེགས་འཕེལ།། །།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདེ་ཞིང་གྲོལ་གྱུར་ཅིག །རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་དར་ཞིང་རྒྱས་གྱུར་ཅིག །འབྲེལ་ཚད་དག་པའི་ཞིང་དུ་སྐྱེ་གྱུར་ཅིག །བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཕྱོགས་དུས་ཀུན་ཁྱབ་ཤོག །ལེགས་བཤད་ཉི་ཟླའི་སྣང་བས་འཛམ་གླིང་ཁྱོན། །ཀུན་ཏུ་རབ་ཁྱབ་བཀྲ་ཤིས་དཔལ་འབར་ཞིང་། །བཤད་སྒྲུབ་པདྨའི་དགའ་ཚལ་རབ་རྒྱས་པ། །རྟག་ཏུ་མི་ཉམས་གོང་ནས་གོང་འཕེལ་ཤོག །ཤིང་སྦྲུལ་ཟླ་༩ཚེས་༤ཕྲལ་དྲན་དགེ། །།

这是该藏文段落的简体中文直译：
愿此处精进所集纯白月光之善，开启众生心莲蕾初绽放，以善说芳香遍满四方域，令一切众生心垢得清净。愿我于生生世世之中，文殊菩萨与佛子无著，以欢喜眼青莲盛开注视间，入菩萨行大海愿成就。愿遍虚空无边诸众生，皆入最上乘道而趣入，圆满成熟清净诸海行，获得一切遍知之果位。
此乃于铁猪年尊者智慧主人诵持明咒闭关期间，夏季约四十天的闲暇时间，以大师觉坚的注释为基础，摘要明义而著，由弥勒文殊海撰述，祈愿吉祥！吉祥！吉祥！吉祥！胜利！
兜率天百天之主无著尊，置于佛陀顶髻庄严处，大慈第二佛法王，佛子十地自在尊足前敬礼。1.其善宣法大鼓，遍满十方诸刹，以法门宝云华盖，摧毁众生烦恼烈火。2.佛陀深广难解，百千经典精要，深广义要金刚宝，庄严鬘系圣无著顶。3.虽有往昔诸多妙释，无碍智慧最胜弥勒尊，此解脱胜乘甘露宴，三界善缘有情唯一眼。4.此乃天人世间一切饰，韵美义善如莲花盛开，是故为利欲解脱诸者，胜依文殊上师佛子尊。5.为圆满无漏意趣，为增长虚空等众生菩提心，嫡孙具戒善缘大海，及侍者护田等恭敬安排。6.此白善雕版汇集印刷，为四众十善法藏妙饰，如虚空存续不竭，开启无限法施之门。7.以此善愿我与海众，趣入菩萨行海中，获得断证功德海自在，成就身与功德大海愿。8.以上印经发愿文，亦由文殊慧海所祈，愿善缘增上。
愿一切众生安乐解脱！愿佛法兴盛广大！愿所结缘者生于净土！愿吉祥如意遍满方时！愿善说日月光明遍赡部，普照吉祥光辉燃，讲修莲园广茂盛，恒时不衰更增上！木蛇月9日4记述吉祥！


ཤིང་སྦྲུལ་ཟླ་༩ཚེས་༤ཕྲལ་དྲན་དགེ། །།




木蛇年九月初四日忆起记录，吉祥！


